Кіріспе

АҚШ, Калифорния штаты, Өлім аңғары ұлттық паркіндегі Амаргоза жотасының бөлігі.

Zabriskie Point – Амаргоза жотасының бөлігі, Өлім аңғарының шығысында орналасқан, эрозиялық ландшафтымен ерекшеленетін жер. Ол 5 миллион жыл бұрын құрғап қалған Фурнас Крик көлінің шөгінділерінен тұрады – Өлім аңғары пайда болғанға дейін көп бұрын.

Атауы

Бұл жер ХХ ғасырдың басында Тынық мұхит жағалауындағы Борак компаниясының вице-президенті және бас директоры Кристиан Бреворт Забрискидің құрметіне аталған. Компанияның жиырма өгіздік командалары Өлім сахарасындағы боракс кен орындарынан боракс тасымалдау үшін қолданылған.

Тарих

Миллиондаған жылдар бұрын Өлім аңғарының шын мәнінде суға батып, кеңейгеніне және Мэнли көлінің пайда болғанға дейін (Өлім аңғарының геологиясын қараңыз), тағы бір көл Өлім аңғарының үлкен бөлігін, соның ішінде Забриски нүктесі маңындағы аумақты жапқан. Бұл ежелгі көл шамамен 9 миллион жыл бұрын қалыптаса бастады. Көлдің миллиондаған жылдар бойында тұнбалар, тұзды саз, жақын маңдағы таулардан келген қиыршық тас және сол кездегі белсенді Қара тау жанартаулық аймағынан төгілген күл түрінде жиналды. Бұл шөгінділер бірігіп, қазіргі Фурнас-Крик формациясын құрады. Фурнас-Крик көлі маңындағы климат құрғақ болған, бірақ қазіргідей шұрайлы емес. Түйелер, мастодонттар, жылқылар, жыртқыштар мен құстар көл жағасындағы сазға іздер қалдырған, сондай-ақ қазбаланған шөп пен қамыстың қалдықтары да кездеседі. Өлім аңғарының тарихында маңызды орын алған бораттар ыстық су бұлақтарынан және жақын маңдағы жанартаулық аймақтағы риолиттің өзгеруінен көл төңірегінде жинақталған. Ауа райының әсері мен термалды сулардың әрекеті де ондағы түрлі-түсті бояулардың пайда болуына себепкер болды. Батысқа қарай таулардың өсуі климаттың құрғақтана түсуіне ықпал етті, көл кеуіп, құрғақ көлге айналды. Кейіннен Өлім аңғарының кеңейіп, суға батуы және қазіргі Қара таулардың көтерілуі аймақты еңкейтіп, бүгінгі шөлді жерлерді қалыптастырған эрозия процесіне жағдай жасады. Панорамалық суретте сол жақтағы қаңтарлы жер беттерін жабатын қара түсті материал – 3-5 миллион жыл бұрын болған жарылыстардан шыққан лава. Бұл қатты лава қабатты көп жерде эрозияны тежеді және оң жақтағы Мани-Биконның басқа жерлерге қарағанда биік болуын түсіндіруге болады. (Мани-Бикон 1849 жылғы Калифорния алтын асыру кезінде Уильям Л. Мэнли мен Джон Роджерстің басшылығымен Өлім аңғарынан апатқа ұшыраған "Қырық тоғызыншылар" тобын шығарған құрметіне аталған.) Өлім аңғарының тұзды далаларынан алынған борат минералдарының негізгі көзі – Фурнас-Крик формациясы. Бұл формация 1500 метрден астам саз тас, балшық тас және конгломераттан тұрады. Бораттар ыстық су бұлақтарынан және жақын маңдағы жанартаулық аймақтардан алынған риолиттің өзгеруінен осы көлдерде жинақталған.

Танымал мәдениетте

Zabriskie Point – бұл итальяндық режиссер Микеланджело Антонионидің 1970 жылғы фильмінің атауы; оның саундтрегінде британдық Pink Floyd және Rolling Stones, американдық Джерри Гарсия және Grateful Dead тобының музыкасы бар. Философ Мишель Фуко 1975 жылы Забриски нүктесінде болған қышқылмен саяхатты өміріндегі ең керемет тәжірибе деп атады. Бұл жер U2 тобының "The Joshua Tree" альбомының мұқабасында көрнекті орын алады. Бұл жер 1964 жылы «Марстағы Робинзон Крузо» фильмінде Марстың бетін бейнелеу үшін пайдаланылды. Zabriskie Point – 2000 жылы шыққан Radio Massacre International тобының альбомы. Забриски нүктесі – Виктор Пелевиннің антиутопиялық триллері «Омон Ра» романында Ай бетіндегі бір орнының советтік коды. Забриски нүктесі Джонатан Мейберридің «Түннің құлауы», «Тұң мен шіру» және «От пен күл» романдарында маңызды орын, әрбір жағдайда құпия химиялық және биологиялық зерттеу станциясының орналасқан жері ретінде суреттеледі. Забриски нүктесі 1960 жылы түсірілген «Спартак» фильміне түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды, онда Гладиатор мектебінің бастығы Питер Устинов мысырлық шахтаға құлдар сатып алу үшін есек үстінде бара жатыр. Қызыл собор мен Манли маяғынан Забриски нүктесінен түсірілген кадрлар «Мандалориан» сериалының бірінші маусымында Арвала 7 планетасын жасау үшін цифрлық түрде өңделді.