Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1484–1492 жылдары. Папа Иннокентий VIII (Innocentius VIII; 1432 – 25 шілде 1492), туған Giovanni Battista Cybo (немесе Cibo), 29 тамыз 1484 жылдан өліміне дейін, шілде 1492 жылға дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Неаполь вице-королінің ұлы Кибо өзінің жас кезін Неаполь сарайында өткізді. Ол Рим папасы Николай V (1447–55) –нің жартылай ағасы, Рим папасы Павел II кезінде Савона епископы болған Кардинал Каландринидің қызметінде дін қызметкері болды, сондай-ақ Кардинал Джулиано Делла Роверенің қолдауына ие болды. Делла Роверенің қарсайысты саясатынан кейін Кибо 1484 жылы папа болып сайланды. Неаполь патшасы Фердинанд I Кибоның қарсыласы Родриго Борджияны қолдаған еді. Келесі жылы Папа Иннокентий барондардың сәтсіз көтерілісіне қолдау көрсетті. Папа болып тұрған кезінде Папа Иннокентий «Summis desiderantes affectibus» деп аталатын колдовство туралы паптық бұйрық шығарды. 1489 жылдың наурыз айында Осман империясының сұлтаны Баязид II-нің тұтқынға алынған інісі Джем Папа Иннокентийдің қарамағына өтті. Сұлтан ағасын өзіне бәсекелес деп есептегендіктен, Папа Иннокентийге оны босату үшін ақша төледі. Ол Папа Иннокентийге 120 000 крона (Ватиканның жылдық кірісіне тең сома), сондай-ақ бірнеше қасиетті реликвиялар және жыл сайын төленетін қосымша ақша сомасын төледі. Сұлтан христиандық Балқанға қарсы соғыс жасаймын деп угроза жасаған сайын, Иннокентий оның інісін босатумен қорқытты. 1495 жылдың 28 қаңтарында Джем Папа Иннокентийдің ізбасары Папа Александр VI-ның бұйрығымен патша Карл әскерінің күзетіне берілді.
Pope Innocent VIII (Innocentius VIII; ; 1432 – 25 July 1492), born Giovanni Battista Cybo (or Cibo), was head of the Catholic Church and ruler of the Papal States from 29 August 1484 to his death, in July 1492. Son of the viceroy of Naples, Cybo spent his early years at the Neapolitan court. He became a priest in the retinue of Cardinal Calandrini, half brother to Pope Nicholas V (1447–55), Bishop of Savona under Pope Paul II, and with the support of Cardinal Giuliano Della Rovere. After intense politicking by Della Rovere, Cybo was elected pope in 1484. King Ferdinand I of Naples had supported Cybo's competitor, Rodrigo Borgia. The following year, Pope Innocent supported the barons in their failed revolt. During his papacy, Pope Innocent issued a papal bull on witchcraft named Summis desiderantes affectibus. In March 1489, Cem, the captive brother of Bayezid II, the sultan of the Ottoman Empire, came into Innocent's custody. Viewing his brother as a rival, the Sultan paid Pope Innocent not to set him free. The amount he paid to Pope Innocent was 120,000 crowns (an amount equal to all of the annual revenue to the Vatican) in addition to some holy relics and another sum of money to be paid annually. Any time the Sultan threatened war against the Christian Balkans, Innocent threatened to release his brother. On 28 January 1495, Cem was released by Innocent's successor, Pope Alexander VI, into the custody of King Charles's army.
Алғашқы жылдар
Джованни Баттиста Цибо Генуяда Арано Цибо мен Теодорина де Маридің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі грек тегінен тарайтын Генуяның ежелгі әулетінен шыққан, Неаполь вице-королі, кейін Римдегі папа Калист III-нің сенаторы болған. Джованни Баттистаның жас кезі Неаполь сарайында өтті. Неапольде ол Капуа соборының каноны қызметіне тағайындалды және Генуядағы Санта-Мария-д'Арба приорлығы берілді. Король Альфонсоның қайтысынан кейін (1458), Джованни Баттиста мен Генуя архиепископы арасындағы шиеленіс оны канондық қызметтен бас тартуға және білімін жетілдіру үшін Падуаға, содан кейін Римге баруға мәжбүр етті.
Ерте мансап
Римде ол папа Николай V-тің жартылай бауыры, кардинал Каландринидің қызметінде дін қызметкері болды (1447–55). 1467 жылы папа Павел II оны Савона епископы етіп тағайындады, бірақ 1472 жылы Италияның оңтүстік-шығысындағы Молфетта епископтығына алмастырды. 1473 жылы Джулиано Делла Ровере, кейіннен папа Юлий II-нің қолдауымен, оны папа Сикст IV кардинал етіп тағайындады, және ол 1484 жылғы 29 тамызда папа Иннокентий VIII ретінде оның орнын басты.
Папаны сайлау
1484 жылы Папалық конклав түрлі топтарға бөлініп, көшелерде бүлік шықты. Венеция кардиналы Барбоның сайлануына кедергі келтіру мақсатымен, кардиналдар түнгі демалысқа кеткеннен кейін, Кардиналдар коллегиясының деканы, қайтыс болған Папаның туысы кардинал Джулиано делла Ровере және вице-канцлер кардинал Борджия бірнеше кардиналға барып, түрлі жеңілдіктер уәде етіп, олардың дауыстарын сатып алды. Кардинал делла Ровере кардинал Марко Барбомен құпия кездесіп, егер оған резиденция берілсе, папа болу үшін оған көбірек дауыс жинауға тырысты, бірақ Барбо бұл конклавты ақшаға сатып алудың нәтижесінде жарамсыз деп есептеуі мүмкін деп қорқып, бас тартты. Содан кейін кардинал делла Ровере Барбоны ұнатпайтын және оның сайлануына қарсы болатын Борджиямен кездесіп, олардың дауыстарын Сибоға беруді ұсынды, оған жауап ретінде оларға сыйлықтар беруге уәде берді. Жем 1495 жылғы 25 ақпанда Франция королі VIII Карлдың басшылығымен Неапольді басып алу жорығында Капуа қаласында қайтыс болды.
Басқа іс-шаралар
1487 жылы Иннокентий Томас де Торкемаданы Испанияның Бас инквизиторы етіп бекітті. Сондай-ақ 1487 жылы Иннокентий вальденстердің (во́льдесшілердің) көзқарастарын айыптаған Id Nostri Cordis бұйрығын шығарды, оларға қарсы крест жорығына қатысқандарға толық кешірімді ұсынды. Кремона архидиаконы Альберто де Капитанеи бұйрыққа жауап ретінде крест жорығын ұйымдастырып, Дофин және Пьемонт провинцияларында шабуылға шықты. Савой герцогы Карл I өз территориясын одан әрі қырқыстардан сақтап қалу үшін араласып, во́льдестерге бейбітшілік уәде етті, бірақ шабуыл аймақты қиратып, көптеген во́льдестер Провансқа және Оңтүстік Италияға қашып үлкерді. 1491 жылы Иннокентий тағайындаған Апостольдік нунций және комиссар, Мауриана епискобымен бірлесіп, католиктер мен вальденстер арасындағы бейбіт келісімге қол жеткізуге қатысқан танымал францискан теологы Анджело Карлетти ди Чивассо болды. 1486 жылы Иннокентий VIII Джованни Пико делла Мирандоланың 900 тезисінің кем дегенде он үш еретикалық екеніне көндірілді, және тезистері бар кітапқа тыйым салынды. Римде ол Ватикан сарайының үстіндегі тік беткейге, жазғы демалыс үшін арналған Ватиканның Белведересін салуға бұйрық берді. Оның ізбасары кейіннен бұл ғимаратты Кортиле-дель-Бельведереге айналдырды. Маусым кезінде ол Мальяна қамалында аң аулап, оны кеңейтті. Үнемі азайып бара жатқан қазынаға байланысты, ол жаңа кеңселер құрып, оларды ең көп ұсыныс білдіргендерге сату сияқты наразылық тудыратын шараға көшті. Иннокентийдің жағдайында ол варвар саудагерлерімен сауда жасауға рұқсат берді, онда азық-түлік құлдарға айырбасталып, олар кейін христиан дініне көшірілуі мүмкін еді. Иннокентийдің құлдарын "мори" деп атады, яғни "қоңыр терілі адамдар", ал негр құлдарын "мори нери" деп атады, яғни "қара мо́рлар".
Қасиеттілер
Папа өзінің понтификаты кезінде екі қасиетті адамды әулие деп жариялады: Вадстеналық Екатеринаны (1484) және Леопольд III-ті (1485).
Консисториялар
Иннокентий VIII 1489 жылдың 9 наурызында өткен консисторияда сегіз кардинал тағайындады; папа олардың үшеуін құпия түрде (in pectore) тағайындады (олардың бірі Жованни де Медичи болды, ол кейіннен Лео X папасы атанды), ал қалған екеуінің есімдері папа қайтыс болғаннан кейін жарияланды, осылайша олар 1492 жылғы конклавта дауыс бере алатындығы қамтамасыз етілді.
Өлім
1492 жылдың шілдесіне дейін Иннокентий өте арықтап кетті. Филиппо Валори оны "ешқандай тамақ сіңіре алмайтын, жас әйелдің сүтінен бірнеше тамшы ғана іше алатын, әлсіз денеге айналған" деді. Кейін оған қызба келді де, көз жұмды.
Қабір
Иннокентий алғаш рет Ежелгі Санкт-Петер базиликасындағы Біздің Ханымның ораториясында жерленді. Мавзолейді Антонио дель Поллаюоло жасаған, ол жұмысты 1498 жылдың ақпан айындағы өліміне аз уақыт қалғанда аяқтады. Шамамен 1507 жылы ол "Кәптер" дәлізіне, Қасиетті Сүңгіш шапкеліне жақын жерге көшірілді. Әйіз Петірдегі қабірінің астындағы жазуда: "Nel tempo del suo Pontificato, la gloria della scoperta di un nuovo mondo" (ауд. "Оның Папалығы кезінде жаңа әлемді ашудың даңқы"). Жазушы Руджеро Марино өзінің "Кристофоро Коломбо е ил Папа традито" (ауд. Кристофер Колумб және опасыз Папа) атты кітабында, Кристофер Колумб Атлантика арқылы өз сапарына шыққанға дейін Иннокентий қайтыс болғандықтан, бұл Колумбтың белгілі күнге дейін саяхаттап, еуропалықтар үшін Американы 1492 жылдың 12 қазанынан бұрын қайта ашқан болуы мүмкін деп тұжырымдайды. Бір кезде папаның гербі жазумен ауыстырылып, Иннокентийдің екі суретінің орны ауыстырылды. Жаңа базиликаның негізгі бөлігі аяқталғаннан кейін, 1621 жылы ескерткіш Иннокентийдің шөбересі Альберрико Цибо Маласпинаның, Масса князі, Ферентилло герцогы және Каррара маркізінің көмегімен демонтаждалып, басқа жерге орнатылды.
Отбасы
Иннокентий діни қызметке кіргенге дейін кем дегенде жеті заңсыз баласы болған. 1487 жылы ол үлкен ұлы Франческето Кибоны (1519 жылы қайтыс болған) Лоренцо де Медичидің қызы Маддалена де Медичиге (1473–1528) үйлендірді. Ол өз кезегінде 13 жасар ұлы Джованниге, кейін Папа Лео X-қа кардинал лауазымын алды. Оның қызы Теодорина Кибо Герардо Усодимарге үйленді және Араньино Кибо (Герардо Кибоның әкесі) деген ұлы мен екі қызы болды: Луиджи д'Арагонаға үйленген Батистина Усодимар және Перетта Усодимар (Рим, 1478 – Генуя, 3 желтоқсан 1550), ол бірінші Альфонсо I дель Карреттоға, екінші Андреа Дориаға үйленді. Савонарола оны дүниелік құштарлығы үшін сынады. Оның шөбере інісі Биндо Алтовити заманының ең беделді банкирлерінің бірі және Рафаэль мен Микеланджеломен дос болған көркем өнерді қолдаушысы болды.