Кіріспе

Фотографиядағы бейнелеу ортасы

Фотографиялық табақтар фотографияда суретке түсіру ортасы ретінде фотографиялық пленкадан бұрын пайда болды. Жарыққа сезімтал күміс тұздарының эмульсиясы әдетте, қарапайым терезе шынысынан жұқа болатын шыны табаққа жабылды. Олар 19 ғасырдың соңында кеңінен қолданылып, 20 ғасырда қолданылуы азайды. Дегенмен, кейбір топтарда 20 ғасырдың соңына дейін қолданылып келді.

Тарих

Шыны пластиналар ғылыми сапалы бейнелеу үшін пленкадан әлдеқайда артық болды, себебі олар тұрақтырақ және бүгілуге немесе бұрмалануға бейім емес, әсіресе кең өрісті бейнелеуге арналған үлкен форматтағы кадрларда. Алғашқы пластиналар ылғалды коллодион процесін пайдаланды. 19-ғасырдың соңында ылғалды пластина процесі желатинмен кептірілген пластиналармен алмастырылды. Джордж Р. Лоуренс 1899 жылы "Мамонт" деп аталған көрініс камерасын жасады, ол Чикаго және Алтон темір жолына тиесілі "Алтон Лимитед" пойзын суретке түсіру үшін арналған еді. Ол шыны пластиналарға × өлшемді суреттер түсірді. 20-ғасырдың басында шыны фотоматериалдар тұтынушы нарығынан көбінесе жойылды, себебі ыңғайлырақ және сынғыш емес пленкалар кеңінен қолданыла бастады. Дегенмен, фотосурет тақталары 1970 жылға дейін Лондондағы бір фотостудияда және 1975 жылы жабылған Брэдфордтағы "Бэлл Вью" студиясында қолданылғандығы хабарланды. Олар кәсіби астрономиялық қауымдастықта 1990 жылдарға дейін кеңінен қолданылды. Шыны пластиналы фотосуреттерді балама медиа ретінде немесе көркемдік мақсаттар үшін қолдану бойынша семинарлар әлі де өткізілуде. + ӨлшемдерИмпериялық МетрикалықТөртінші пластина 3¼ × 4¼ дюйм. 83 мм × 108 ммЖартылай пластина 4¾ × 6½ дюйм. 120 мм × 165 ммТолық пластина 6½ × 8½ дюйм. 216 мм × 165 мм

Астрономия

Көптеген атақты астрономиялық зерттеулер фотосурет тақталарын пайдалана отырып жүргізілді, соның ішінде 1950 жылдардағы алғашқы Паломар обсерваториясының аспан зерттеуі (POSS), 1990 жылдардағы POSS II зерттеуі және Ұлыбританияның Шмидт телескопының оңтүстік координаттар зерттеуі. Гарвард колледжі мен Соннеберг обсерваториялары сияқты көптеген обсерваториялар фотосурет тақталарының үлкен архивтерін сақтайды, олар негізінен өзгермелі жұлдыздар туралы тарихи зерттеулер үшін қолданылады. Күн жүйесінің көптеген объектілері фотосурет тақталарын пайдалану арқылы ашылды, бұл бұрынғы визуалды әдістерді ескірді. Макс Вольф 1891 жылы 323 Бруция астероидын ашқаннан бастап, фотосурет тақталарын қолданып кіші планеталарды ашудың пионері болды. Фотосурет тақталарын пайдаланып ашқан алғашқы табиғи серік 1898 жылы ашылған Фиба болды. Плутонды фотосуреттегі екі суретті салыстыру арқылы ашты; оның Харон серігі 48 жылдан кейін, 1978 жылы АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясының астрономы Джеймс В. Кристи фотосуреттегі Плутонның бейнесіндегі көзге көрінбейтін өзгерісті мұқият зерттеп тапты. Астрономияда әдетте шыны тақталар қолданылды, себебі олар даму процесінде немесе қоршаған ортаның өзгеруіне байланысты айқын қысқарып немесе деформацияланбайды. Астрофотографияның бірнеше маңызды қолданыстары, соның ішінде астрономиялық спектроскопия және астрометрия, цифрлық бейнелеу фотосуреттен жақсы нәтижелер бере бастағанша тақталарды пайдалануды жалғастырды. Kodak және басқа өндірушілер 1980 мен 2000 жылдар аралығында тақталарға деген сұраныс азайғандықтан, көптеген тақта түрлерін өндіруді тоқтатты, соның салдарынан аспан зерттеулері сияқты қалған астрономиялық қолданыстар да тоқтатылды.

Физика

Фотопластинкалар жоғары энергиялық физиканың алғашқы кезеңдерінде маңызды құрал болды, себебі олар иондаушы сәулеленумен қара түске айналады. Эрнест Резерфорд радиоактивті ыдырау нәтижесінде пайда болатын сәулелердің әртүрлі материалдардағы сіңірілуін, фотопластинкалар арқылы олардың қарқындылығын өлшеу арқылы зерттеген алғашқы ғалымдардың бірі болды. 1930 және 1940 жылдары бөлшектерді анықтау технологиясының дамуы, алдымен физикалық зертханаларда, кейін коммерциялық өндірушілердің күш-жігері арқасында ядролық эмульсияларды жетілдіруге мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде 1947 және 1949 жылдары пи-мезон және К-мезон ашылып, өлшенді, бұл 20 ғасырдың екінші жартысында жаңа бөлшектердің көптеп табылуына бастама берді.

Электрондық микроскопия

Фотоэмульсиялар бастапқыда электронды микроскоптармен бейнелеу үшін жұқа шыны табақшаларға жабыстырылған, бұл пластикалық пленкаларға қарағанда мықтырақ, тұрақтырақ және тегіс жазықтықты қамтамасыз еткен. 1970 жылдардан бастап Kodak, Ilford және DuPont компаниялары өндірген қалың пластикалық пленкаларға жабыстырылған жоғары контрастты, ұсақ дәнді эмульсиялар шыны табақшаларды ығыстырды. Бұл пленкалар көбінесе цифрлық бейнелеу технологияларымен алмастырылды.

Медициналық бейнелеу

Кейбір түрдегі фототақталардың иондаушы сәулелерге (әдетте рентген сәулелеріне) сезімталдығы медициналық бейнелеу және материалтану салаларында да қолданыс тапқан, алайда олардың орнына көбінесе қайта пайдалануға болатын және компьютерде оқылaтын бейне тақталары мен басқа да рентген детекторлары қолданылады.

Құлдырау

1880-ші жылдардың аяғындағы ең алғашқы иілгіш пленкалар орта форматтағы камераларда әуесқойлар үшін сатылды. Пластик өте жоғары оптикалық сапаға ие болған жоқ және бүгіліп, шыны табақ сияқты сенімді тірек бетін қамтамасыз етпейтін. Бастапқыда, мөлдір пластикалық негізді өндіру шыныға қарағанда қымбатқа түсті. Кейін сапасы жақсарылып, өндіріс шығындары төмендеді, соның салдарынан көптеген әуесқойлар пластиналардан пленкаға көшуге қуанды. 1910-жылдардың аяғында кәсіби фотографтар үшін үлкен форматты, жоғары сапалы кесілген пленкалар енгізілгеннен кейін, кез келген фотосуретке түсіру үшін пластиналарды қолдану азайып, сирек кездесетін нәрсеге айналды. Астрономиялық және басқа да ғылыми салаларда пластиналарды тұрақты пайдалану 1980-жылдардың басында төмендеді, олар біртіндеп зарядпен байланысты құрылғылармен (CCD) алмастырылды, олар да өлшемдік тұрақтылықты жоғары деңгейде қамтамасыз етеді. CCD камералары шыны пластиналарға қарағанда бірнеше артықшылықтарға ие, соның ішінде жоғары тиімділік, сызықты жарыққа реакция және суретті алу мен өңдеудің жеңілдігі. Дегенмен, тіпті ең үлкен CCD форматтары (мысалы, 8192 × 8192 пиксел) көптеген фотопластиналардың анықтау ауданы мен ажыратымдылығына жете алмайды, бұл қазіргі зерттеу камераларын бірдей аумақты қамту үшін үлкен CCD матрицаларын пайдалануға мәжбүр етеді. Kodak, Agfa және басқа да танымал дәстүрлі өндірушілер фотопластиналарды жасауды тоқтатты. Кейіннен Шығыс Еуропалық көздер қалған минималды сұранысты қанағаттандырды, ол негізінен голографияда қолдану үшін қажет, себебі ол үлкен бет ауданына және қазіргі уақытта (2014) қол жетімді электрондық бейне сенсорлары қамтамасыз ете алмайтын микроскопиялық деңгейдегі ажыратымдылыққа ие жазба ортасын қажет етеді. Дәстүрлі фотография саласында, тарихи процестерді ұнататын бірқатар адамдар шикізаттан өздерінің ылғалды немесе құрғақ пластиналарын жасап, оларды көне үлкен форматты камераларда қолданады.

Сақтау

Бірнеше мекеме фотосуреттік тақталарды сақтап қалу және олардың құнды тарихи ақпараты жоғалып кетпеуі үшін мұрағаттар құрды. Тақтадағы эмульсия бұзылуы мүмкін. Сонымен қатар, шыны тақталар өте нәзік және дұрыс сақталмаса, жарылуы жиі болады.

Тарихи мұрағаттар

Құрама Штаттар Конгресс кітапханасында 1855 жылдан 1900 жылға дейінгі сулы және құрғақ пластиналы фотосуреттердің үлкен жинағы бар, оның 7500-ден астамы 1861-1865 жылдар аралығында цифрландырылған. Джордж Истман мұражайында фотосуреттік пластиналардың кең жинағы сақталады. 1955 жылы 1951 жылы Холтерман коллекциясының бір бөлігі ретінде 4 фут (1 метр) × 3 фут (1 метр) өлшемді ылғал пластиналы негативтер табылғаны хабарланды. Бұл сол кезде табылған ең ірі шыны негативтер саналды. Бұл суреттерді 1875 жылы Чарльз Бейлис түсірді және олар Сидней портының "Shore Tower" панорамасын құрады.

Ғылыми мұрағаттар

Фототақтайшаларды сақтау астрономияда ерекше қажеттілік болып табылады, себебі өзгерістер көбінесе баяу болады және тақтайшалар аспан мен астрономиялық объектілердің 100 жылдан астам уақытқа созылған, орны толтырылмайтын жазбаларын ұсынады. Астрономиялық тақтайшаларды цифрландыру әдісі осы бірегей астрономиялық деректерге еркін және оңай қол жеткізуді қамтамасыз етеді және оларды сақтаудың ең танымал тәсілдерінің бірі болып табылады. Бұл тәсіл Балдон астрофизикалық обсерваториясында қолданылды, онда Шмидт телескопының шамамен 22 000 шыны және пленкалық тақтайшасы сканерленіп, каталогталды. Астрономиялық тақтайшалар архивінің тағы бір мысалы – Писга астрономиялық зерттеулер институтының (PARI) Астрономиялық фотографиялық деректер архиві (APDA). APDA 2007 жылы жиналған халықаралық ғалымдар тобының астрономиялық тақтайшаларды қалай сақтау керектігі туралы ұсынымдарына жауап ретінде құрылды (қарсы беттегі «Әрі қарай оқуға» тізімделген Осборн мен Роббинстің сілтемесін қараңыз). Талқылаулар көрсеткендей, кейбір обсерваториялар енді тақтайшалар жинақтарын сақтап қала алмады және оларды архивтеу үшін орын қажет болды. APDA қажетсіз тақтайшаларды орналастыруға және каталогтауға арналған, сонымен қатар ғалымдар, зерттеушілер және студенттердің жаһандық қауымдастығы үшін Интернет арқылы қол жетімді кескіндердің дерекқорын құруды мақсат етеді. Қазіргі таңда APDA-да 40-тан астам обсерваториядан алынған 404 000-нан астам фотосурет бар. Бұл нысанда бірнеше тақтайша сканері бар, оның ішінде екі жоғары дәлдікті GAMMA I және GAMMA II, NASA және Ғарыш телескопы ғылыми институты (STScI) үшін салынған және қайтыс болған Барри Ласкердің басшылығымен команда пайдаланған. Олар Hubble ғарыш телескопын бағыттауға және басқаруға қолданылатын Guide Star Catalog және Digitized Sky Survey әзірлеу үшін қолданылды. APDA желілік сақтау жүйесі 100 терабайттан астам деректерді сақтауға және талдауға қабілетті. Mt. Wilson обсерваториясынан алынған тарихи фототақтайшалар жинағы Carnegie обсерваториясында қолжетімді. Метадеректер іздеу дерекқоры арқылы қолжетімді, ал тақтайшалардың бір бөлігі цифрландырылған.