Кіріспе
Уэльстегі теңіз жағалауындағы ауыл
Борт (Y Borth) – Уэльстің орталық бөлігіндегі Середигиондағы ауыл және теңіз жағалауындағы курорт. Ол Аберистуиттен солтүстікке қарай 7 миль (11 км) қашықтықта, Середигион жағалау жолында орналасқан. Ауданға Ынслас елді мекені кіреді және 2011 жылы халық саны 1399 адамды құрады. Бұрын негізінен валли тілінде сөйлейтін болған, бірақ қазір ағылшын тіліне бейімделген; тұрғындарының 54 пайызынан астамы Англияда туған. 1991 және 2001 жылғы халық санауына сәйкес, Борт тұрғындарының 43 пайызы негізінен валли тілінде сөйлейді.
Өзгеліктері мен тарихы
Борттың құмды жағажайы оны теңіз жағасындағы курорт ретінде дамытуға көмектесті. Ауылда жастар жатақханасы бар, ал жақын жерде автокөліктермен саяхаттаушыларға арналған тұрақтар мен кемпингтер орналасқан. Жағажай бойында көне, су астында қалған орманды көруге болады, онда емен, қарағай, қайың, күрке және жаңғақ (торфтың қышқыл және оттегізсіз жағдайларында сақталған) ағаштарының түптері жатыр. Радиокөміртектік талдау көрсеткендей, бұл ағаштар шамамен б.з.д. 1500 жылға дейін сақталған. Бұл су асты орман сонымен қатар Кантре’р Гвалод аңызымен байланысты. 2019 жылы «Ханна» дауілі кезінде ағаштардың түптері қысқа мерзімге ашық қалды. Корс-Фочно – Дифи биосферасының бөлігі және Уэльстегі жалғыз ЮНЕСКО биосфералық қорығы. Ол ауылдың жанында, Дыфи ұлттық табиғи қорығы және Ынйсластағы келушілер орталығымен бірге орналасқан. Ауылдан Дифи аңғары жолы (Dyfi Valley Way) деп аталатын ұзақ қашықтықты жол өтеді. 1876 жылдың 4 сәуірінде Англияның Ратленд округіндегі Уппингем мектебінің 300 оқушысы, 30 мұғалімі және олардың отбасылары 14 айға Бортқа көшіп келді. Олар қаншар ауруының таралуын болдырмау үшін пайдаланылмаған «Кембриан» қонақ үйін және көптеген пансионаттарды иеленді.
Қажеттіліктері мен функциялары
Борт – Борт Анималяриумы мен Борт және Йинслас гольф клубының орналасқан жері. Телесериалдағы көптеген сахналар осы гольф клубында түсірілген. Борт жағажайының оңтүстік жағында 1966 жылы жағалау құтқару станциясы (ILB) құрылды. Жағажайдың оңтүстігіндегі тік жардың үстінде орналасқан ауылдық ескерткіш 1983 жылғы 21 наурызда молния шалып зақымданды, оны қайта жаңартуға тура келді. 2008 және 2009 жылдары Борт қаласында "The Square" фестивалі өтті. 2011 жылы Борттан Йинсласқа дейінгі жағалау бойында 12 миллион фунт стерлингтік жағалауды қорғау жұмысының бірінші кезеңі басталды және 2015 жылы аяқталды. Бұл жұмысқа Уэльс Парламенті мен Еуроодақ қаржы бөлді. Жағалауды қорғау жұмысының күтпеген салдары – бұрын айтылған тас орманның қалдықтарының табылғаны болды. 2018 жылы Борт жергілікті зообақтың қашқан жабайы сілеусініне байланысты медиада кеңінен талқыланды. 2019 жылы Борт "Борт басталады" атты қоғамдық көшелік қойылымға ұйымдастырды. Ауылдық футбол командасы "Борт Юнайтед" 2021-22 маусымда "Камбриан Тайрс" бірінші лигасына қайта оралды.
Көлік
Борт темір жол станциясы Кембрий желісінде орналасқан. Ол әдетте сағат сайын әр бағытқа қарай, батысқа қарай Аберистуитке және шығысқа қарай Бирмингем халықаралық және Шрусбери арасында кезектесіп пойыздармен қызмет көрсетеді. Қызметтерді Уэльс көлігі жүзеге асырады. Станция ғимаратында Борт станциясы мұражайы орналасқан, онда қоғамдық және теміржол тарихына қатысты жәдігерлер мен уақытша көрмелер қойылған. Мұражайды еріктілер басқарады.
Басқару
Борт атты сайлау округі оңтүстік-шығысқа қарай Женеу'р Глинге дейін созылады. 2011 жылғы халық санауы бойынша оның жалпы халқы 2078 адамды құрады. Борт – қазіргі Сердигион округі кеңесіндегі округтің де атауы, ол Борт және Лландр ауылдық округтарын қамтиды.
Жергілікті билік тарихы
Борт 1889 жылы құрылған Кардиганшир округі кеңесінде өкілдік етті. Алғашқы сайланған кеңесші – Рев. Енох Уоткин Джеймс, Брайндэрвен, либералдық кандидат және кальвинистік методист пасторы. 1889 жылғы қаңтарда сайланғаннан кейін жергілікті газетте жазылғандай, «жалаулар көтеріліп, түннен кейін оттар жағылды, фейерверктер атылды, үйлер жарықтандырылды және жүздеген адамдар түнге дейін көшелерде шеру тартты. Шамамен сағат алтыда, реверанд мырза мен достары ашық атпен ауылдан өтіп, жиналғандарға заңдарды халықтың өзі халық үшін қабылдайтын күн жақындап келе жатқанын айтты». Борт 1970-жылдардан 2001 жылы қайтыс болғанға дейін Том Роу Рис арқылы Сердигион аудандық кеңесінде өкілдік етті. Кейіннен ол Сердигион округі кеңесінде де Борт округінен өкілдік етті. 1996 жылға дейін Дифед округі кеңесіне сайлауда Борт округі Борт, Сеуланамаесмаур және Тириминах ауылдарын қамтыды.
Танымал мәдениетте
1976 жылы америкалық автор Нэнси Бондтың балалар фантастикасы романы "Арпадағы бір тал" (A String in the Harp) Борт және оның төңірегіндегі аймақта өрбиді. Борт, Корс-Фочно және теміржол станциясы 2013 жылы S4C және 2014 жылғы қаңтарда BBC1 Wales телеарналарында көрсетілген Y Gwyll (ағылшын тілінде Hinterland) телесериалының 1-ші маусымның 4-ші ("Судағы қыз") бөлімінің негізгі оқиғасының тұстас аймағын құрайды.
Атақты тұрғындар
Линдсей Эшфорд (1959 жылы Вулвергемптон қаласында туған), қылмыс романдарының авторы және журналист, қазіргі уақытта Борт ауылында тұрады. Фрэнк Бикертон (1889–1954), Антарктиканы зерттеуші және әуеші, Борт ауылында қайтыс болды. Майкл Оливер (1925–2015), кардиология профессоры, Борт ауылында дүниеге келді. Марк Уильямс (1966 жылы Хертфордширде туған) 2005–2017 жылдары Середигон сайлау округінің парламент депутаты болды.