Кіріспе

The Dearborn Independent, сондай-ақ The Ford International Weekly деп аталатын, 1901 жылы құрылған және Генри Форд 1919 жылдан 1927 жылға дейін шығарған апталық газет болды. 1925 жылы газет таралымы 900 000 данаға жетті, бұл New York Daily News-тен кейінгі екінші орынды алып, негізінен Форд дилерлеріне белгіленген промоция квотасының арқасында мүмкін болды. Газетте жарияланған антисемиттік материалдарға байланысты соттар Фордты газетті жабуға мәжбүр етті, және соңғы саны 1927 жылдың желтоқсанында шықты. Басылымның атауы Мичиган штатындағы Детройт қаласының маңындағы Дирборн қаласының атынан алынған.

Ford компаниясының сатып алуы

1918 жылы Фордтың ең жақын көмекшісі және жеке хатшысы Эрнест Г. Либольд Маркус Вудраффтан "Индепендент" газетін сатып алды, ол газетті шығынмен басқарып келген болатын. Газеттің алғашқы құрамына бұрын "Детройт Ньюс" газетінің бас редакторы болған Э. Г. Пипп, жазушылар Уильям Дж. Камерон (сонымен қатар бұрын "Ньюс" газетінде жұмыс істеген) және Маркус Вудрафф, сондай-ақ бизнес-менеджер ретінде Фред Блэк кірді. Газет Форд сатып алған және Фордтың The Rouge трактор зауытына орнатылған қолданылған баспа тасмасында басылды. Форд басқаруымен газеттің жарық көруі 1919 жылдың қаңтарында басталды. Газет 1919 жылдың маусымында Генри Форд пен "Чикаго Трибьюн" арасындағы қорлауға қатысты сот процесі туралы хабарлармен көзге түсті, онда Пипп пен Камерон жазған материалдар ұлттық деңгейде таралды.

Фордтың мотивациясы

Генри Форд, өзін бейбітшіл деп жариялаған және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы болған адам, соғыстарды бастаудың себебін пайда табу ниетіндегі яһудилерде көреді деп сенді: "Барлық соғыстардың артында халықаралық қаржыгерлер тұр. Олар "халықаралық яһудилер" деп аталады: неміс, француз, ағылшын, американдық яһудилер. Менің ойымша, біздің елімізден басқа барлық елдерде еврей қаржыгерлері басым, ал бізде яһудилер қауіпті". Фордтың пікірінше, яһудилер қаржыгер ретінде қоғамға ешқандай пайда әкелмейді. Ол яһуди бизнесі тек бағаға ғана назар аударады және өнімдерін арзандатады деп есептеді. Бір күні Форд шоколадты тістеп, бұрынғыдай дәмді емес екенін байқап, "Яһудилер оған қол жеткізді. Олар оны арзандатып, көбірек ақша табуға тырысады" деді. 1915 жылы Форд Бірінші дүниежүзілік соғыстың себепкері ретінде яһудилерді айыптады: "Соғысты кім тудырғанын білемін: неміс яһуди банкирлері". 1925 жылы Форд: "Мен ең көп қарсы тұратын нәрсе – бұл әр соғыста кездесетін халықаралық яһуди ақша күші. Мен осы күшке қарсымын – ол елі жоқ және барлық елдердің жас жігіттерін өлімге жібере алатын билік" деді. Форд өзінің компанияларында жұмыс істейтін барлық адамдар оның көзқарасын қабылдағанын қамтамасыз етті және кеңсе жұмысына бірде-бір яһудиді жалдамады, бірақ физикалық еңбекке жалдады. Осылайша, яһуди супер-капиталистерінің бүкіл әлемдік қастандықтары туралы мақалалар басталды, яғни яһудилер әлемді және басқа халықтарды бұзу үшін қор нарығы мен алтын стандартын ойлап тапты.

Еврейлерге қарсы бұйымдар

Пипп 1920 жылғы сәуірде май айында басталған жоспарланған антисемиттік мақалаларға наразылық білдіріп, Independent газетін тастап кетті. Кейін ол газеттің антисемитизміне үлкен ықпал еткен Борис Брасол – ақ эмигрант заңгер, жазушы және конспирологиялық теориялардың жақтаушысы болғанын мәлімдеді. Форд бұл мақалаларды өзі жазған жоқ. Ол өзінің ойларын атқарушы хатшысы Эрнест Либольдқа және Пипптің орнына редактор болған Уильям Дж. Камеронға жеткізді. Камерон осы ойларды мақалаларға дамытуға жауапты болды. Либольд мақалаларды қолдау үшін қосымша материалдарды жинаумен айналысты. "Яһуди билігі және Американың ақша тапшылығы" деген мақалалардың бірінде яһудилердің елдің ақша айналымына жасырын түрде билік ететіні, фермерлер мен банк жүйесінен тыс қалған адамдарды қажеттіліктерінде ақшадан айыратыны айтылды. Мақалада сұрақ қойылды: "Американың алтын қоры қайда? Ол АҚШ-та болуы мүмкін, бірақ ол АҚШ-қа тиесілі емес". Соңында яһудилер алтын қорын және, демек, американдық ақшаны бақылайды деген тұжырым жасалды. "Федералдық резерв жүйесіне яһуди идеясының әсері" деген тағы бір мақала Фордтың Федералдық резерв жүйесіне және оның жақтаушысы Пол Уорбургке деген сенімсіздігін көрсетті. Форд Федералдық резерв жүйесінің құпия және жасырын әрекет ететініне сенді. Бұл мақалалар Фордқа қарсы антисемитизм айыптауларына әкеп соқты, және 1929 жылы ол мақалалар үшін өтініш айтып мәлімдеме жасады. Генри Форд "Дирборн Индипендент" газетінің иесі болғанымен, оның мазмұнының ешқайсысын тікелей өзі жазған жоқ, соның ішінде "Халықаралық яһуди" сериясы да. Дегенмен, "Халықаралық яһуди" сериясындағы пікірлер Фордтың өзінің антисемиттік көзқарастарын бейнеледі, өйткені Фордтың соңғы бекітуісіз ештеңе жарияланбады. "Дирборн Индипендент" газетіндегі антисемиттік мақалалардың сериясы барлығы 91 апта бойы жарияланды. Мақалаларда джаз, адалсыз кітаптар, әсем әшекейлер және алкогольге құмарлық сияқты мәдени құбылыстар яһудилер мен олардың ықпалымен байланыстырылды. Гитлер Фордтың жанкүйері болды, бұл оның антисемиттік сенімдерімен байланысты болды, және Гитлер Ұлттық-социалистік партия штаб-пәтерінде Генри Фордтың толық портреті болды.

Германиядағы республикалық реформа

1920-жылдардың басында Веймар республикасы тұсында "Протоколдар" Германияда қайта басылып жарияланды. Сонымен қатар, "Дирборн Индипендент" басылымында алғаш жарияланған еврейге қарсы мақалалар Германияда төрт томдық жинақ ретінде қайта басылды, олар "Халықаралық еврей, әлемдегі ең ірі мәселе" деп аталатын. Стивен Уоттс Адольф Гитлердің Фордты "құрметтегенін" жазды. Ол Гитлердің "Мен оның теорияларын Германияда іске асыруға бар күшімді саламын" деген сөздерін келтіреді және Гитлердің Volkswagen, халық көлігін Model T үлгісінде жасағанын айтады. "Дирборн Индипендент" мақалаларынан бірнеше тақырып "Менің күресімде" пайда болады. Гитлер тіпті "Дирборн Индипенденттен" "Менің күресімде" цитата келтірді, ал Генри Форд – Гитлердің атап көрсеткен жалғыз американдық азаматы: "Олар [еврейлер] жыл сайын 120 миллион адамнан тұратын халықтың еңбек күшін бақылауға ұмтылады; бірақ бір ұлы адам, Форд, олардың наразылығына қарамастан, осы күнге дейін тәуелсіздігін сақтап келеді". 1924 жылдың 1 ақпанында Форд өзінің үйінде Гитлердің өкілі Курт Людеккеді қабылдады. Людекке Фордты танымал композитор Ричард Вагнердің ұлы Зигфрид Вагнер және оның әйелі Виннифред таныстырды, екеуі де нацистік көзқарасты ұстанатын және антисемит болған. Людекке Фордтан нацистік мақсаттарға қаржылай көмек сұрады, бірақ Ford Motor Company бұл мәлімдемені жоққа шығарды. 1938 жылдың шілдесінде, соғыс басталғанға дейін, Кливлендтегі неміс консулы Фордқа 75 жылдық мерекесінде нацистік Германия шетел азаматына бере алатын ең жоғары награда – Герман Бурқытының Ұлы крестін табыс етті. "Дженерал Моторс" компаниясының шетелдегі операциялар вице-президенті Джеймс Д. Муни де осыған ұқсас награданы – Герман Бурқытының Бірінші дәрежелі Еңбек орденін алды.

Dearborn Independent-ке қатысты реакция

Dearborn Independent туралы еврей қауымдарында көптеген жағымсыз жазбалар болды, бірақ еврей емес адамдар да жағымсыз пікір білдірді.

Яһудилердің реакциясы

Дирборн тәуелсізіне қарсы күресу үшін еврей ұйымдарының біріккені туралы көптеген мәліметтер бар. Еврейлерге қарсы алғашқы маңызды мақала 1920 жылғы 19 маусымда жарияланды. 1921 жылғы 28 тамызда, содан кейін ақпан, наурыз және қараша айларында осы мақала қайта жарияланды.

Яһуди еместердің реакциясы

Америкадағы Христиан шіркеулерінің Федералдық Кеңесі Фордтың насияттауы мен сенімдерін айыптаған резолюция жариялады. 1921 жылдың қаңтар айында «Расалық ғиреншіліктің қаупі» деген тақырыптағы мәлімдеме антисемитизмді американдық емес деп бағалап, «Индепендент» газетін антисемиттік науқаны үшін кінәлады. Оған «туған тегі жұрттық және христиандық сенімді» жүзден астам белгілі азамат қол қойды, олардың ішінде президент Вудро Вильсон, бұрынғы президент Уильям Говард Тафт, Уильям Дженнингс Брайан, Кларенс Дарроу, Николас Мюррей Батлер, Роберт Фрост, Самуэль Сибери, Ида Тарбелл, Пол Крэват, сондай-ақ Уильямс, Оберлин және Дартмут колледждерінің, сонымен қатар Принстон, Корнелл және Сиракуза университеттерінің президенттері бар. Дегенмен, бұл «Дирборн Индепенденттің» еврейлерге қатысты жағымсыз жарияланымдарын тоқтатпады. Сан-Францисколық адвокат және еврей шаруа кооперативін ұйымдастырушы Аарон Сапиро наразылық ретінде қорлауға байланысты сотқа шағым түсірді. Сот процесінде Фордтың «Жеке беті» редакторы Уильям Кэмерон Фордтың оның атынан жазылған редакциялық мақалаларға қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Кэмерон Фордпен мақалалардың мазмұнын талқыламағанын және оларды Фордтың бекітуі үшін жібермегенін айтты. Достары мен әріптестері Фордты «Индепендент» мақалаларының мазмұны туралы ескерткенін және Фордтың мақалаларды оқымағанын (тек тақырыптарын оқығанын) айтты. Сотта тағы да Фордтың «Индепендент» басылымының мазмұны туралы жарияланбас бұрын білгені туралы мәлімдемелер жасалды. Тергеуші журналист Макс Уоллес «осы абсурдты мәлімдеме [Кэмеронның бас тартуы] қандай да бір сенімділікке ие болса, оны Дирборн Индепенденттің бұрынғы қызметкері Джеймс М. Миллер Фордтың Сапироны әшкерелеу ниеті бар екенін ант беру арқылы айтқан кезде көп ұзамай жоққа шығарылды» деп атап өтті.

Диффамацияға қарсы лиганың әрекеті

Сот процесі "Анти Диффамация Лигасын" (АДЛ) "Индепендент" газетіне қарсы белсенді күрес бастауға итермеледі. АДЛ басшылығындағы еврей ұйымдарының коалициясы бастама көтерді және Фордтың жазбаларына Детройт баспасөзінде наразылық білдірді. АДЛ сондай-ақ Форд өнімдерін бойкоттауды ұйымдастырды, оны яһудилер ғана емес, сонымен қатар бірнеше либералды христиандық топтар да қолдады. 1927 жылдың желтоқсан айында Форд мойынсынып, газетті жапты. Ол кездегі жаңалықтарда ол газеттің мазмұнына қатты таңырқағанын және оның мәнісін білмегенін айтқан. Форд сонымен қатар АДЛ президенті Зигмунд Ливингстонға антисемиттік көзқарастарынан бас тартқаны туралы ашық хат жазды. Фордтың 1927 жылғы өтінішін көбінесе жақсы қарсы алды: "1927 жылдың шілдесінде Фордқа жіберілген жүздеген хаттың төрттен үш бөлігі яһудилерден келді және олардың көбі индустриалды саяхатшыны мақтады". Көптеген ірі ұлттық еврей және еврей емес газеттер Фордтың өтінішін қабылдаса, көптеген жергілікті еврей газеттері оны қабылдамады. 1937 жылдың қаңтар айында Фордтың "The Detroit Jewish Chronicle" газетінде жариялаған мәлімдемесінде "Германияда "Халықаралық еврей" деп аталатын кітаптың жарық көруіне ешқандай қатысы жоқ" делінген.