Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1145 жылдан 1153 жылға дейін. Папа Евгений III (Евгений III; шамамен 1080 – 8 шілде 1153), Бернардо Пигнателли немесе, мүмкін, Паганелли деген атпен туған, Бернардо да Пиза деп аталды, Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Ол папа болған тұңғыш цистерциандық монах. 1144 жылы Эдесса қаласының мұсылмандардың қолына түсуіне жауап ретінде Евгений III Екінші крест жорығын жариялады. Бұл жорық Эдессаны қайтарып алуға жетпеді, және ол Бірінші крест жорығында бағындырылған жерлерді қайтарып алуға жасалған христиандардың көптеген сәтсіз әрекеттерінің біріншісі болды. 1872 жылы Папа Пий IX оны қасиетті деп жариялады.

Ерте өмір

Бернардо Пиза маңында дүниеге келді. Оның тегі мен отбасы туралы көп мәлімет жоқ, тек ол белгілі бір Годийдің ұлы екені белгілі. 16-ғасырдан бастап ол Пиза аристократиясына жататын Паганелли ди Монтемагно отбасының мүшесі деп есептеледі, бірақ бұл дәлелденбеген және ол қарапайым отбасыдан шыққан адам болған деген бұрынғы куәліктерге қайшы келеді. 1106 жылы ол Пиза соборында канон қызметін атқарды, ал 1115 жылдан бастап субдиакон ретінде тіркелді. 1133–1138 жылдары Пиза архиепископиясының вицедоминусы болды. 1134 жылдың мамырынан 1137 жылдың ақпанына дейін сол кезде Пизада тұратын Папа Иннокентий II оны дін қызметкері етіп киялады. Бернард Клервоның ықпалымен ол 1138 жылы Клерво монастырында цистерциандық орденге қосылды. Бір жылдан кейін ол Италияға Скандриглиядағы цистерциан қауымының жетекшісі ретінде қайтып келді. 1140 жылдың күзінде Иннокентий II оны Римнің сыртындағы С. Анастасио алле Тре Фонтан монастырының аббаты етіп тағайындады. Кейбір жылнамалар оның кардиналдар коллегиясына көтерілгенін көрсетеді, бірақ бұл куәліктер, әдетте, жаңылысудан туындаған, өйткені Бернардо ешбір құжатта кардинал ретінде тіркелмеген және Бернард Клервоның кардиналдарға жолдаған хатында оның кардинал емес екені анық көрінеді.

Папаны сайлау

Бернардо 1145 жылдың 15 ақпанында, оның алдыңғысы Люций II қайтыс болған күні папа болып сайланды. Люций Рим Сенатына қарсы шабуыл жасауға қате шешім қабылдады және Капитолийге шабуыл кезінде оған лақтырылған "ауыр тас" арқылы қаза тапты. Бернардоның сайлануына Батыс шіркеуінің ең ықпалды дін қызметкері және папаның дүниелік билігін қатты қолдаған Бернард Клервоның досы және шәкірті болуы көмектесті. Алайда, бұл таңдау Бернардтың мақұлдауына ие болмады, ол сайлауға қарсылық білдіріп, бүкіл Курияға хат жазды: «Құдай сіздерді жасағандарыңыз үшін кешірсін! Жоғарғы Папа қайтыс болғаннан кейін қандай себеппен немесе қандай кеңеспен сіздер қарапайым шаруаға асығып, оның тығылған жерінен қол тигізіп, оның қолынан балта, кеткен немесе тырманы тартып алып, оны таққа көтердіңіз?» Бернард кардиналдардың бұл мәлімдемелеріне күшті қарсылық білдіріп, Папа Евгенийге: «Кардиналдардың сіз берген биліктен басқа билігі жоқ» және олардың талаптары «ешқандай дәстүрге негізделмеген, тіпті биліктің қолдауымен де жасалмаған» деп жазды. Бұл мәселе Евгенийдің өкілеттігінің барлық кезеңі бойы шешілмей қалды.

Паптық билігі

Евгений III өзінің понтификатының басым бөлігінде Римде тұру мүмкіндігіне ие болмады. Ол қаладан шығып, Фарфа аббаттығында (Римнен солтүстікке қарай шамамен 40 км қашықтықта) құлшынға тағайындалған кезде, Рим папасының уақытша билігіне күшті қарсылас болған Арнольд Брешияның ықпалымен азаматтар ежелгі Рим конституциясын, Рим коммунасын құрып, Джордано Пьерлеониді патриций етіп сайлады. Евгений III Италияның Тиволи қаласына, Риммен араздыққа түскен басқа қалаларға және Сицилия королі Роджер II-ге (оның генералы Роберт Сельбиді жіберді) көмек сұрады. Олардың көмегімен ол Рим азаматтарымен осындай шарттарға қол жеткізді, бұл оған бір кезде өз астанасында билік етуге мүмкіндік берді. Бірақ ол Тиволиге қарсы опасыз келісімге келіспегендіктен, 1146 жылдың наурыз айында қаладан кетуге мәжбүр болды. Ол біраз уақыт Витербода, содан кейін Сиенада тұрды, бірақ ақырында Францияға кетті. 1144 жылы түріктерге Едессаның (қазіргі Урфа қаласы, Левант аймағындағы крестоносшы мемлекеттерінің біріншісі) құлауы туралы естіген соң, 1145 жылдың желтоқсанында Франция патшасы Людовик VII-ге Quantum praedecessores атты бұйрығымен тағы бір крест жорығына қатысуға шақырды. Сол жылдың басында Евгений Militia Dei шығарды, бұл Темплер орденіне жерлеу үшін ондықтан және төлемдерден алым алуға рұқсат берді. 1146 жылы Шпейерде өткен маңызды мәжілісте Германия королі Конрад III және оның көптеген ақсүйектері де Везеледегі көпшілікке уағыз айтқан Бернард Клервоның шешендігімен крест жорығына белсенді түрде аттануға шақырылды. Реймсте (1148 жылдың наурызы) және 1147 жылы Трьерде дін қызметкерлерінің өмірін реформалауға арналған мәжілістер өтті. Ол сондай-ақ Бингендік Хильдегардтың еңбектерін қарастырып, бекітті. 1148 жылдың маусым айында Евгений III Италияға оралып, Витербода тұрақтап қалды. Римге оралу мүмкін болмады, себебі қалада папаның уақытша билігіне қарсы шыққан Арнольд Брешияның беделі жоғары болды. 1149 жылдың 8 сәуірінде ол Римге ең жақын қала – Тускулумдағы Птолемей II бекінісіне орналасты. Ол сол жерде Франция патшасы Людовик VII және Аквитаниялық Элеонорадан құралған крестшілер жұбымен кездесті. Сәтсіз крест жорығының салдарынан және Элеонораның зина жасады деген қауесеттердің тудырған кернеулі жағдайдан олар бір-бірімен тілдеспей келді. Евгений, "адамдардың қайғыға толуын көре алмайтын мейірімді, жақсы жүректі адам" болғандықтан, сәтсіз аяқталған крест жорығы мен олардың ажырасып бара жатқан некелерін жеңілдету үшін олардың бір төсекке жатуын және "бір-бірімен күнделікті әңгімелесу арқылы олардың арасындағы махаббатты қайта жандандыруын" талап етті. Оның күш-жігері нәтижесіз болды, және екі жылдан кейін Евгений олардың некесін қандастық байланыс негізінде жоюға келісті. Евгений 7 қарашаға дейін Тускулумда қалды. 1149 жылдың қараша айының соңында Сицилия патшасының көмегімен ол Римге қайта кіре алды, бірақ Коммунаның ашық қарсылығы оны зейнетке шығуға мәжбүр етті (1150 жылдың маусымы). Император Фридрих I Барбаросса Евгенийге қарсы көтерілген поддандыларына көмектесуге уәде берді, бірақ бұл қолдау ешқашан келмеді. Евгений III 1153 жылдың 8 шілдесінде Тиволиде қайтыс болды. Рим азаматтары Евгений III-нің өзінің уақытша билігін орнатуға жасаған әрекеттеріне наразы болғанымен, оны рухани басшылары ретінде мойындады. Өмірінің соңына дейін ол киімінің астында цистерциандық монахтың қарапайым киімін киіп жүрді. Ол Ватиканға зор құрметпен жерленді.

Құрмет

Рим халқы Евгений III-ді ізгі, қарапайым және рухани тұлға ретінде тез таныды. Оның қабірі сол жерде болған деп айтылатын керемет оқиғаға байланысты зор даңққа ие болды және оны қасиетті деп жариялау ісі басталды. Рим папасы IX Пий оны 1872 жылы мақұлданды.