Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астрономиялық жарыс
Astronomy competition
Мессье марафоны – әдетте әуесқой астрономдар ұйымдастыратын, бір түндік уақыт ішінде мүмкіндігінше көп Мессье нысандарын табуға жасалған тырабыс. Мессье каталогын француз астрономы Шарль Мессье 18 ғасырдың соңында жасаған, ол 110 салыстырмалы түрде жарық терең ғарыш нысанынан (галактикалар, тұмандықтар және жұлдыздық шоғырлар) тұрады.
A Messier marathon is an attempt, usually organized by amateur astronomers, to find as many Messier objects as possible during one night. The Messier catalogue was compiled by French astronomer Charles Messier during the late 18th century and consists of 110 relatively bright deep sky objects (galaxies, nebulae, and star clusters).
Марафонды қашан және қайда өткізуге болады
Кез келген бір түні көрінетін Мессье нысандарының саны бірнеше факторға байланысты өзгереді, оның ішінде бақылаушының орналасқан жері, күндізгі және түнгі уақыттың ұзақтығы, сондай-ақ жыл мезгілі (Мессье нысандарының Күнге шағылысқан орны жыл мезгіліне қарай өзгереді).
The number of Messier objects visible in any one night varies depending on a few factors, including the location of the observer, the duration of daylight and nighttime, and the season (the positions of the Messier objects relative to the Sun varies with the season).
Орналасқан жері
Месье өзінің каталогын солтүстік ендікте құрастырғандықтан, Месье нысандарының бәрі оңтүстік жарты шардан көрінбейді. Атап айтқанда, M81, M82, M52 және M103 оңтүстік жарты шардағы Месье марафондарын қиындатады, себебі олардың бәрі 60° солтүстік ендік немесе одан жоғары орналасқан. Месье марафонына кез келген солтүстік ендікте қатысуға болады, бірақ төменгі солтүстік ендіктер артықшылықты. Атап айтқанда, шамамен 25° солтүстік ендікте жылдың тиісті уақытында Месье марафонын аяқтауға ең қолайлы жағдайлар жасалған.
Because Messier compiled his catalog from a northern latitude, not all of the Messier objects are visible from the southern hemisphere. In particular, M81, M82, M52, and M103 make southern hemisphere Messier marathons difficult, because they are all located at a declination of 60° north or greater. Although a Messier marathon can be attempted from any northern latitude, low northern latitudes are best. In particular, a latitude of around 25° north lends the best possibility to complete a Messier marathon at the right time of year.
Маусым
Төмен солтүстік ендіктерде, әсіресе 25° солтүстік ендікте, наурыздың ортасынан сәуірдің басына дейінгі бірнеше апта ішінде бір түндік бойында барлық Мессье нысандарын көруге мүмкіндік бар. Осы кезеңде, жаңа айға жақын қараңғы түндер Мессье марафонына ең қолайлы.
At low northern latitudes, particularly around latitude 25° north, it is possible to observe all Messier objects in one night during a window of a few weeks from mid March to early April. In that period the dark nights around the time of the new moon are best for a Messier marathon.
Жылдың басқа кезеңдері
Жылдың басқа уақыттарында да Месие марафонының толық емес нұсқаларын жүргізуге болады, көрілген Месие нысандарының нақты саны маусым мен орналасқан жерге байланысты. Атап айтқанда, күзгі күн мен түннің теңелуіне жақын уақытта көптеген нысандарды көруге мүмкіндік туады.
Less complete Messier marathons can be undertaken at other times of the year, with the actual quantity of Messier objects seen depending upon season and location. In particular, there is a short period around the autumnal equinox when most of the objects can be seen.
Марафон
Мессье марафонын 1970 жылдары американ астрономдары Том Хоффелдер, Дональд Махольц және Том Райланд тәуелсіз түрде ойлап тапты. Мессье марафонына қатысуға тырысатын бақылаушы әдетте күн батқанда байқауды бастап, таң атқанға дейін түн бойы 110 нысанның барлығын көруге ұмтылады. Бақылаушы күн бату кезінде батыс аспанындағы төменгі жатқан нысандарды көреді, оларды көзден жоғалмас бұрын тамашалауға үміттенеді, содан кейін аспанның шығыс жағына қарай жұмыс істейді. Таң атқанда, сәтті бақылаушы шығыс көкжиегіндегі соңғы бірнеше нысандарды көреді, оларды күн шығып, аспан тым жарық болмас бұрын көруге тырысады. Кешкі уақыт ауа райы мен бақылаушының физикалық дайындығына байланысты шыдамдылық пен ерік-жігерді сынауы мүмкін. Аспандағы тығыз орналасқан аймақтар (әсіресе, Қыз шоғыры және Көмекей жолының галактикалық орталығы) бақылаушы үшін қиындық туғызуы мүмкін, сондықтан Мессье марафоны осы аймақтарға уақытты тиісінше бөліп қарастырады.
The Messier Marathon was invented independently by American astronomers Tom Hoffelder, Donald Machholz, and Tom Reiland in the 1970s. Typically an observer attempting a Messier marathon begins observing at sundown and will observe through the night until sunrise in order to see all 110 objects. An observer starts with objects low in the western sky at sunset, hoping to view them before they dip out of view, then works eastward across the sky. By sunrise, the successful observer will be observing the last few objects low on the eastern horizon, hoping to see them before the sky becomes too bright due to the rising sun. The evening can be a test of stamina and willpower depending on weather conditions and the physical fitness of the observer. Particularly crowded regions of the sky (namely, the Virgo Cluster and the Milky Way's Galactic Center) can prove to be challenging to an observer as well, and a Messier marathon will generally budget time for these regions accordingly.
Ұйымдастырылған марафондар
Марафондар әдетте жергілікті астрономия ұйымы немесе астрономиялық қоғам тарапынан ерекше жұлдыздық кеш ретінде ұйымдастырылады. Мұндай іс-шаралар көбінесе жылына кемінде бір рет өткізіледі. Кейбір клубтар қатысқандары үшін немесе белгілі бір көлемдегі объектілерді бақылағандары үшін сертификаттар/марапаттар таратады.
Marathons are typically organized by a local astronomy organization or astronomical society as a special type of star party. These are usually attempted at least once every year. Some clubs issue certificates/awards either for participation or for achieving a set number of objects.