Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пайдаланушы интерфейсінің бір бөлігін қамтитын визуалды аймақ, компьютер функцияларының графикалық бейнеленуі.
Visual area containing some kind of user interface
the graphical display of the functions of a computer
Компьютерде терезе – графикалық басқару элементі. Ол өзіне тиесілі бағдарламаның графикалық пайдаланушы интерфейсінің бір бөлігін қамтитын визуалды аймақтан тұрады және терезе жиегімен шектеледі. Ол көбінесе тікбұрышты пішінде болады және басқа терезелермен қабаттасуы мүмкін. Терезе бір немесе бірнеше процестің нәтижесін көрсетеді және оларға деректер енгізуге мүмкіндік береді. Терезелер көбінесе графикалық дисплейлермен байланысты, онда оларды көрсеткіш құрылғысын қолдану арқылы басқаруға болады. Тек мәтіндік дисплейлер де Emacs-тегі бірнеше буферлер сияқты бірнеше тәуелсіз дисплей аймақтарын ұстау үшін терезелерді қолдай алады. Мәтіндік терезелер көбінесе пернетақтамен басқарылады, бірақ кейбіреулері тышқанға да жауап береді. Терезелерді негізгі "метафоралардың" бірі ретінде пайдаланатын графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI) терезелік жүйе деп аталады, оның негізгі құрамдас бөліктері – дисплей сервері және терезе менеджері.
In computing, a window is a graphical control element. It consists of a visual area containing some of the graphical user interface of the program it belongs to and is framed by a window decoration. It usually has a rectangular shape that can overlap with the area of other windows. It displays the output of and may allow input to one or more processes. Windows are primarily associated with graphical displays, where they can be manipulated with a pointer by employing some kind of pointing device. Text only displays can also support windowing, as a way to maintain multiple independent display areas, such as multiple buffers in Emacs. Text windows are usually controlled by keyboard, though some also respond to the mouse. A graphical user interface (GUI) using windows as one of its main "metaphors" is called a windowing system, whose main components are the display server and the window manager.
Тарих
Бұл идея Стэнфорд ғылыми-зерттеу институтында (Дуглас Энгельбарт басқарған) әзірленді. Олардың алғашқы жүйелері бірнеше терезелерді қолдады, бірақ олардың арасындағы шекараларды көрсетудің нақты жолы болмады (мысалы, терезе жиектері, тақырып жолақтары сияқты). Зерттеулер Xerox корпорациясының Пало-Альто зерттеу орталығында / PARC (Алан Кей басқарған) жалғасты. Олар бір-бірін жабатын терезелерді пайдаланды. 1980-ші жылдары PARC-те "WIMP" термині пайда болды, ол терезе, белгіше, мәзір және курсор деген сөздердің бас әріптерінен құралған. Apple сол кезде PARC-пен қысқа мерзім жұмыс істеді. Apple PARC интерфейсіне негізделген интерфейс жасады. Ол алғаш рет Apple компаниясының Lisa және кейіннен Macintosh компьютерлерінде қолданылды. Microsoft сол кезде Mac үшін Office қосымшаларын жасап жатқан еді. Кейбіреулер бұл оларға Apple-дің операциялық жүйесіне шығуға мүмкіндік берді деп есептейді, соның салдарынан Microsoft Windows деп аталған терезелік жүйенің дизайнына әсер етті.
The idea was developed at the Stanford Research Institute (led by Douglas Engelbart). Their earliest systems supported multiple windows, but there was no obvious way to indicate boundaries between them (such as window borders, title bars, etc.). Research continued at Xerox Corporation's Palo Alto Research Center / PARC (led by Alan Kay). They used overlapping windows. During the 1980s the term "WIMP", which stands for window, icon, menu, pointer, was coined at PARC. Apple had worked with PARC briefly at that time. Apple developed an interface based on PARC's interface. It was first used on Apple's Lisa and later Macintosh computers. Microsoft was developing Office applications for the Mac at that time. Some speculate that this gave them access to Apple's OS before it was released and thus influenced the design of the windowing system in what would eventually be called Microsoft Windows.
Қасиеттері
Терезелер – үстел метафорасы деп аталатын жазықтықта орналасқан екі өлшемді нысандар. Қазіргі заманғы, толық мүмкіндіктерге ие терезе жүйесінде оларды өзгертуге болады: көлемін өзгерту, жылжыту, жасыру, қалпына келтіру немесе жабу. Терезелерде әдетте басқа графикалық нысандар болады, мысалы, мәзір жолағы, құралдар жолақтары, басқару элементтері, белгішелер және көбінесе жұмыс аймағы. Жұмыс аймағында құжат, кескін, қалта мазмұны немесе басқа негізгі нысан көрсетіледі. Жұмыс аймағының айналасында, терезенің шекарасында, басқа кіші терезелер болуы мүмкін, олар кейде панельдер деп аталады, олар тиісті ақпаратты немесе опцияларды көрсетеді. Бір құжат интерфейсінің жұмыс аймағында тек бір негізгі нысан болады. Көп құжат интерфейстеріндегі "бала терезелер" және, мысалы, көптеген веб-браузерлердегі қойындылар бірнеше ұқсас құжаттарды немесе негізгі нысандарды бір негізгі қосымша терезесінде қолжетімді ете алады. Кейбір macOS терезелерінде "сөре" деп аталатын мүмкіндік бар, ол терезенің жанынан сырғып шығып, қосымша параметрлерді көрсетеді. Графикалық пайдаланушы интерфейсінде немесе мәтіндік пайдаланушы интерфейсінде жұмыс істейтін қосымшалар әртүрлі терминологияны қолдануы мүмкін. GNU Emacs өзінің дисплейіндегі аумаққа қатысты "терезе" терминін пайдаланады, ал X11 терезе менеджері басқаратын дәстүрлі терезе "рамка" деп аталады. Кез келген терезе терезе безендіруінен және терезе мазмұнынан тұруы мүмкін, бірақ кейбір жүйелер минимализмнің бір түрі ретінде терезе безендіруінен әдейі бас тартады.
Windows are two dimensional objects arranged on a plane called the desktop metaphor. In a modern full featured windowing system they can be resized, moved, hidden, restored or closed. Windows usually include other graphical objects, possibly including a menu bar, toolbars, controls, icons and often a working area. In the working area, the document, image, folder contents or other main object is displayed. Around the working area, within the bounding window, there may be other smaller window areas, sometimes called panes or panels, showing relevant information or options. The working area of a single document interface holds only one main object. "Child windows" in multiple document interfaces, and tabs for example in many web browsers, can make several similar documents or main objects available within a single main application window. Some windows in macOS have a feature called a drawer, which is a pane that slides out the side of the window and to show extra options. Applications that can run either under a graphical user interface or in a text user interface may use different terminology. GNU Emacs uses the term "window" to refer to an area within its display while a traditional window, such as controlled by an X11 window manager, is called a "frame". Any window can be split into the window decoration and the window's content, although some systems purposely eschew window decoration as a form of minimalism.
Терезенің жиегі
Терезе жиегі – кейбір терезе менеджерлері ұсынатын терезе безендіру бөлігі, ол белсенді терезенің айналасында пайда болады. Кейбір терезе менеджерлері фондық терезелердің айналасында да жиек көрсетеді. Әдетте терезе жиектерін терезені жылжытуға немесе өлшемін өзгертуге мүмкіндік беру үшін пайдалануға болады, осы үшін жиекті сүйреп тарту керек. Бірақ кейбір терезе менеджерлері тек әсемдеу үшін ғана арналған, қозғалыс мүмкіндігі жоқ, пайдасыз жиектерді ұсынады. Мұндай терезе менеджерлерінде терезенің өлшемін жиекті сүйреп тарту арқылы өзгертуге болмайды.
Window border is a window decoration component provided by some window managers, that appears around the active window. Some window managers may also display a border around background windows. Typically window borders can be used to provide window motion enabling the window to be moved or resized by dragging the border. Some window managers provide useless borders which are purely for decorative purposes and offer no window motion facility. These window managers do not allow windows to be resized by using a drag action on the border.
Атау жолағы
Titlebar – кейбір терезе менеджерлері ұсынатын терезе безендіруінің бір бөлігі. Ол әдетте терезенің жоғарғы жағында көлденең жолақ түрінде орналасқан. Titlebar әдетте қолданбаның немесе ашылған құжаттың атын көрсету үшін пайдаланылады және қолданба терезелерін кішірейту, үлкейту, жабу немесе орау үшін titlebar батырмаларын қамтамасыз етуі мүмкін. Бұл функциялар көбінесе экранның жоғарғы оң жағында орналасады, бұл тосқауылдар арқылы жылдам және шамалы дәл енгізуге мүмкіндік береді. Titlebar көбінесе терезені экранда сүйреу арқылы жылжытуға мүмкіндік беретін терезенің қозғалысын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Кейбір терезе менеджерлері тек әсемдік үшін арналған және терезенің қозғалысын қамтамасыз етпейтін titlebar ұсынады. Бұл терезе менеджерлері titlebar арқылы терезені экранда сүйреп жылжытуға рұқсат бермейді. Стандартты titlebar мәтіні көбінесе қолданбаның және/немесе оның жасаушысының атын қамтиды. Қолданбаны іске қосатын хосттың аты да жиі көрсетіледі. Titlebar мәтінін басқаруға соңғы пайдаланушыға мүмкіндік беру үшін әртүрлі әдістер (меню таңдаулары, басқару тізбектері, орнату параметрлері, командалық жол опциялары – есептеу ортасына байланысты) болуы мүмкін. Мәтін редакторы сияқты құжатқа бағытталған қолданбалар өңделіп жатқан құжаттың файл атын немесе жолын көрсетуі мүмкін. Көптеген веб-браузерлер HTML элементінің title мазмұнын titlebar-да көрсетеді, кейде қолданба атымен алдынан немесе артынан қосады. Google Chrome және Mozilla Firefox-тың кейбір нұсқалары қойындыларын titlebar-ға орналастырады. Бұл қойындылар үшін негізгі терезені пайдалану қажеттілігін жояды, бірақ көбінесе title қысқаруына әкеледі. Сақталмаған өзгерістерді көрсету үшін оның басында жұлдызша таңбасы қолданылуы мүмкін. Titlebar көбінесе терезенің үлкейту, кішірейту, орау және жабу батырмалары сияқты жүйелік командаларға арналған виджеттерді қамтиды және қолданба белгішесі, сағат және т.б. сияқты басқа мазмұнды да қамтуы мүмкін. Көптеген графикалық пайдаланушы интерфейстерінде, соның ішінде Mac OS және Microsoft Windows интерфейстерінде пайдаланушы терезені titlebar-дан ұстап, сүйреу арқылы жылжыта алады.
The Titlebar is a graphical control element and part of the window decoration provided by some window managers. As a convention, it is located at the top of the window as a horizontal bar. The titlebar is typically used to display the name of the application or the name of the open document, and may provide title bar buttons for minimizing, maximizing, closing or rolling up of application windows. These functions are typically placed in the top right of the screen to allow fast and inaccurate inputs through barrier pointing. Typically titlebars can be used to provide window motion enabling the window to be moved around the screen by using a drag action. Some window managers provide titlebars which are purely for decorative purposes and offer no window motion facility. These window managers do not allow windows to be moved around the screen by using a drag action on the titlebar. Default title bar text often incorporates the name of the application and/or of its developer. The name of the host running the application also appears frequently. Various methods (menu selections, escape sequences, setup parameters, command line options – depending on the computing environment) may exist to give the end user some control of title bar text. Document oriented applications like a text editor may display the filename or path of the document being edited. Most web browsers will render the contents of the HTML element title in their title bar, sometimes pre or postfixed by the application name. Google Chrome and some versions of Mozilla Firefox place their tabs in the title bar. This makes it unnecessary to use the main window for the tabs, but usually results in the title becoming truncated. An asterisk at its beginning may be used to signify unsaved changes. The title bar often contains widgets for system commands relating to the window, such as a maximize, minimize, rollup and close buttons; and may include other content such as an application icon, a clock, etc. In many graphical user interfaces, including the Mac OS and Microsoft Windows interfaces, the user may move a window by grabbing the title bar and dragging.
Атау жолағы
Кейбір терезе менеджерлері атау жолағында кішкентай белгіше көрсетіп тұрады, ол қолданбаға қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Атау жолағындағы белгіше мәзір түймешесі сияқты жұмыс істеуі немесе контексттік мәзірді ашу мүмкіндігін ұсынуы мүмкін. macOS қолданбаларында әдетте терезе атауының жанында файлдар басқарушыдағы құжат белгішесімен ұқсас қызмет ететін прокси белгіше болады.
Some window managers display a small icon in the titlebar that may vary according to the application on which it appears. The titlebar icon may behave like a menu button, or may provide a context menu facility. macOS applications commonly have a proxy icon next to the window title that functions the same as the document's icon in the file manager.
Құжаттың күй- жайының таңбашасы
Кейбір терезе менеджерлері терезенің ішкі мазмұны сақталмаған немесе бір жолмен расталмаған екенін көрсету үшін белгіше немесе символ пайдаланады: macOS жабу батырмасының ортасында нүкте көрсетсе, RISC OS тақырыбына жұлдызша қосады.
Some window managers display an icon or symbol to indicate that the contents of the window have not been saved or confirmed in some way: macOS displays a dot in the center of its close button; RISC OS appends an asterisk to the title.
Тейл терезелерін басқарушылар
Кейбір плитка тәрізді терезе менеджерлері тек ақпарат беру үшін ғана арналған тақырып жолақтарын ұсынады, оларда басқару элементтері мен мәзірлер жоқ. Мұндай терезе менеджерлерінде терезелерді тақырып жолағынан сүйреп жылжыту мүмкін емес, және олар жинақтау терезе менеджерлерінен статус жолы ретінде де қызмет ете алады.
Some tiling window managers provide title bars which are purely for informative purposes and offer no controls or menus. These window managers do not allow windows to be moved around the screen by using a drag action on the titlebar and may also serve the purpose of a status line from stacking window managers.
Танымал операциялық жүйелерде
OS Icon Send to Back Close Maximize Menu bar Minimize Pin (Keep on top) Resize Roll up (Window shade) Status Контексттік мәзір Ескертулер Unix-ке ұқсас X11 Unix-ке ұқсас жүйелердегі көптеген X терезе менеджерлері тақырып жолағында көрсетілген түймелердің типі мен орналасуын өзгертуге мүмкіндік береді. macOS түймелері тақырып жолағының сол жағында орналасқан. Белгіше – құжаттың файлдық жүйедегі өкілі. RISC OS Windows белгішесі – терезе әрекеттерінің мәзірі.
OS Icon Send to Back Close Maximize Menu bar Minimize Pin (Keep on top) Resize Roll up (Window shade) Status Context menu Notes Unix like with X11 Many X window managers for Unix like systems allow customization of the type and placement of buttons shown in the title bar. macOS Buttons are on the left side of the title bar. Icon is a proxy for the document's filesystem representation. RISC OS Windows Icon is menu of window actions