Мари Тереза Жофрен: Француз ағартушылығының көрнекті тұлғасы

Кіріспе

Француз салоншысы, француз ағартушылығының жетекші әйел тұлғасы Мари Тереза Жефрин (маʁi teʁɛz ʁɔdɛ ʒɔfʁɛ̃, туған Роде; 26 маусым 1699 – 6 қазан 1777) – француз салоншысы, француз ағартушылығының басты әйел тұлғаларының бірі. 1750 жылдан 1777 жылға дейін мадам Жефрин өз заманының ең беделді философтары мен энциклопедия авторларына қонақжайлық жасады. Оның Еуропаның бірнеше көрнекті дипломаттарымен және қоғам қайраткерлерімен байланысы мадам Жефринге халықаралық деңгейде танымалдық әкелді. Оның үйіне жиі келетін философтар мен дарынды суретшілерге көрсеткен қамқорлығы мен адалдығы оның басшылық және қорғаушы рөлін көрсетеді. Сент-Оноре көшесіндегі салонында мадам Жефрин әдептілік пен мәдениеттілік қасиеттерін көрсетіп, зияли талқылауды ынталандыруға және реттеуге көмектесті. Оның париждік салоншы ретіндегі қызметі ағартушылық қоғамының маңызды ерекшеліктерін бейнелейді.

Ерте өмір

1699 жылы туған Джефрин ханым, Бургундия герцогинясының жеке қызметшісі Пьер Роде мен париждік банкирдің қызы Анжелика Тереза Кеминоның тұңғыш баласы еді. Мари Терезаның анасы, ұлы Луиді дүниеге әкелген соң бір жыл өткенде қайтыс болды. Мари Тереза жеті жасқа келгенде, ағасымен бірге әжесі Мадам Кеминоға Сент-Оноре көшесіне көшіп өтті. Он үш жасында ол Ұлттық гвардияның подполковнигі және Сент-Гобен венециялық айналар фабрикасының табысты кассирі, жесір Пьер Франсуа Джефринге тұрмысқа шығуға міндеттелді. Месье Джефринге бірінші әйелінен мол мүлік мұра болыпты, ол қырық тоғыз жаста болса, Мари Терезаның жасы он төртке жетпейтін еді, бірақ Мадам Кемино бұл "құлай жағдайды" өте қолайлы деп есептеді. Неке 1713 жылдың 19 шілдесінде қиылды. Үйленгеннен кейін шамамен екі жыл өткен соң, ол өзінің тұңғыш қызын, Мари Тереза есімді қызын, болашақ Ла Ферте Имбо маркизасын дүниеге әкелді. Екінші баласы, ұлы (кейін балалық шағында қайтыс болды) екі жылдан кейін дүниеге келді. Мадам Джефрин отыз жастан асқанда ғана салонмен байланысы бекінді. Оның күйеуі Пьер Франсуа Джефрин 1749 жылдың 20 желтоқсанында қайтыс болды, бірақ бұл жайт Мадам Джефриннің қонақтарының назарына ілікпеді, тіпті Мадам Джефриннің өзі де оған көп мән бермеді.

Білім

Джеффрин ресми білім алу мүмкіндігіне ие болмады. Атап айтқанда, Дена Гудманның пікірінше, салонның өзі мектеп рөлін атқарды, онда Джеффрин сияқты салон иелері білім алатын. Гудман былай деп жазады: "Мадам Джеффрин үшін салон, әжесі ғана емес, сонымен қатар мадам Кеминоның (әжесі) пікірімен келісетін қоғамның оған бермеген ресми білімінің әлеуметтік тұрғыдан қабылданатын орны болды." Ол сондай-ақ: "Оның алғашқы ұстаздары Фонтенель, Сен-Пьер аббаты және Монтескье болды. Мадам де Тенцин мадам Джеффриннің қоғамдағы беделін арттыруға зор үлес қосты. Гудман былай дейді: "Мадам Джеффрин он сегіз жасында, әйелі және анасы болған күйінде, мадам де Тенциннің үйіндегі түстен кейінгі жиналыстарға қатысып, діншіл қыз үшін батыл қадам жасады." 1749 жылдың желтоқсанында мадам де Тенциннің қайтысынан кейін мадам Джеффрин оның көптеген бұрынғы қонақтарын мұра етіп алды, осылайша өзінің салонын нығайтты.

Мадам Джефрин мен салондар

Мадам Джефриннің танымалдылығы XVIII ғасырдың ортасында, қоғамдық өмірдің орталығы француз сотынан Париж салондарына қарай жылжуды бастаған кезде пайда болды. Алғашқы XVII ғасырдағы жоғары ақсүйектердің салондарынан өзгеше, мадам Джефриннің салоны көбінесе Ағарту дәуірінің философиялық топтарын біріктірді. Гудман "Ағартушылық салондары" еңбегінде былай деп жазады: "XVIII ғасырда мадам Джефрин, Жюли де Леспинас және Сюзанна Некердің басшылығымен салон, ақсүйектердің бос уақытты өткізу орнынан Ағарту институтына айналды". Гудман жазады:

"Басқа салон иелеріне үлгі болған Джефрин, бұрынғыларынан және сол заманғы басқа әлеуметтік және білімдік жиындардан Ағартушылық салондарын ерекшелендірген екі жаңалыққа қол жеткізді. Ол Ағартушылық салонын құрды. Біріншіден, ол дәстүрлі кешкі ас емес, сағат бірдегі түскі асқа басымдық берді, осылайша күннің көп бөлігін әңгімелесуге арнады. Екіншіден, ол осы түскі астарды аптаның белгілі күніне бекітіп, реттеді. Джефрин апталық түскі астарды ұйымдастырғаннан кейін, Париж салоны Ағартушылық әдебиет республикасының әлеуметтік негізіне айналды: әйелдің өз үйінде ұйымдастырған, тұрақты және реттелген ресми жиын, ол форум және интеллектуалды қызмет ортасы ретінде қызмет етті." Оның түскі астары аптасына екі рет өткізілетін. Дүйсенбі күндері суретшілерге арналды. Сәрсенбі күндері көбінесе әдебиетшілерге берілетін. Гудман жазады: "Ағартушылық салондары жұмыс орындары болды, бұл XVIII ғасырдың басқа әлеуметтік жиындарынан өзгеше, олар үлгі ретінде қабылданды." Ол жалғастырады: "Ағартушылық ойын емес еді, және салон иелері жай ғана бос уақытын өткізетін әйелдер емес еді. Керісінше, Ағартушылық салон иелері – осы кезеңнің жалпы бейтараптығымен күрескен, өздерінің кәсібін қолға алған әйелдер болды."

Салондар, француз қоғамы және халықаралық қауымдастық

Мадам Джефриннің рөлі оның француздық той-кеш беруші ретіндегі беделіне орталықтай келеді. Тарихшы Денис Йим былай деп жазады: "Ең көрнекті салон иелері – компаниясын мұқият таңдайтын, әңгімеге бағыт беретін, сөзді басқаратын және ондағы адамдардың тағдырына ықпал ете алатын көреген әйелдер еді". Ол одан әрі жалғастырады: "Ру Сен-Оноредегі мадам Джефрин, ең беделді салон иесі болған шығар, ол үйіне ең көп шетелдік қонақтарды тарта алды". Өте танымал әйел Джефриннің салонында түрлі шетелдік шенеуніктер мен құрметті қонақтар жиналатын. "Мадам Джефриннің дүйсенбі және сәрсенбі күндері берілетін кешкі асына шақырылу – Паризге келген шетелдіктер үшін аспаннан түскен сый еді. Оның өзі Польшаға сапарынан бұрын-ақ еуропалық деңгейде танымал болды, ал мадам Джефринмен тамақтану кейбір адамдар үшін Версальде қабылданудан да артық құрмет саналды". Йим былай деп жалғастырады: "Мадам Джефриннің салонына барлық көрнекті шетелдіктерді тарту, соның арқасында үйінің абыройы Еуропаға тарады деген ниеті болды ма, Мармонтель жазғандай, әлде бұл көптеген философтар мен энциклопедия авторларының болуының табиғи салдары ма, бұл факті – Парижге келген ешбір шетелдік істер министрі, ешбір белгілі ер немесе әйел мадам Джефринге оның таңдаулы кешкі асына шақырылу үмітімен келмеді". Ол салонын басқару және ұйымдастыруға, сондай-ақ оған жиі келетін меценаттарға толыққанды берілді. Мадам Джефриннің барлық іс-әрекеттерінің реттелгендігімен сипаттауға болады. "Жүйелілік – мадам Джефриннің өмірінің барлық саласын, оның күнделікті уақытын, яғни таңғы сағат 5-те оянудан бастап, таңертеңгі үй шаруасымен, хат жазумен, шаруашылық жұмыстарымен айналысып, аптасына екі рет салонына баратын кешке дейін анықтаған үлкен ұйымдастырудың бір бөлігі еді". Дена Гудман сияқты кейбір тарихшылар Джефрин мен басқа салон иелерін зияткерлік өмірмен байланыстырса да, басқа зерттеушілер салондарды зияткерлікке қарсы тұратын әлеуметтік топтардың ортасы ретінде көрсетеді. Мысалы, білімсіздігіне және ерекше ақыл-ой дарынының болмауына қарамастан, ол өз заманындағы әйелдердің ең жақсы өкілі болды, олар әлемде өз орнын салонды ұйымдастыру және өткізу шеберлігі арқылы ғана ұстады. Ол өзінен жарқырамайтын, өзгелердің нұрымен сәулеленуге тырысқан адам еді". Дениз Йим былай деп қосты: "Бұл әйелдер өзін әдебиет, көркем өнер және музыка саласындағы талғамның таратушылары, жеткізушілері, күтушілері және қорғаушылары деп санады. Олардың ерекше өнері – адамдарды қуанту еді". Антуан Лильти Джефрин мен басқа салон иелерінің зияткерлік аренаны "басқарғаны" туралы пікірмен келіспейді. Лильти салон иелерінің әдептілік таныту және сыйлық беру салтына назар аударады. Мадам Джефрин туралы Лильти былай деп жазады: "Мадам Джефриннің өзінің салонына үнемі келетін жазушыларға берген сыйлықтары туралы көптеген куәліктер бар, Суардтарға ұсынылған күміс ыдыстардан бастап, Томасқа берілген күміс табақтар мен 2000 алтын экюға дейін". Ол одан әрі жалғастырады: "Жазушылар ғана емес, осы жомарттықтың пайдасын көрді. Мадам Джефрин әр дүйсенбі күні суретшілерді қабылдап, олар үшін жоғары қоғамдағы коллекционерлер арасында келісімшарттар жасады, тіпті өзі үшін сурет салуға тапсырыс берді. Мадам Джефриннің жазбаларында осы суретшілерге де үнемі сыйлықтар берілгені айтылған". Тағы бір салон иесі, маркиза дю Деффанд, көптеген көрнекті әдебиетшілердің достығы үшін мадам Джефринмен бәсекелесті деп айтуға болады. Олдис былай деп жазады: "Мадам Джефрин мен маркиза дю Деффанд арасында әрқашан тыныш бәсекелестік болды; аристократиялық маркиза өзінің бәсекелесінің бизнеске және білімге деген құштарлығын сықақтап, ал мадам Джефрин өзінің салонының табысына күліп, оның танымал екенін мойындады, сөзсіз, Парижде және өркениетті әлемде ең танымал салон". Джефриннің қызымен қарым-қатынасы – салон әйелдері арасындағы тұрақтылыққа қатысты ерекшелік. Мадам де ла Ферте Имбо, анасының өз салонын ашу туралы ұсынысын естігеннен кейін, Философтардың күрделі салондарына қарсы әрекет ететін салонның бір түрі – Ланурелус орденін ұйымдастырды. Ланурелус ордені (де ла Ферте Имбо өзін Ұлы ханым деп жариялады) 1771 жылдан бастап 1777 жылы Джефрин қайтыс болғанға дейін жұмыс істеді. "Бұл философтар мен олардың әдебиет республикасы үшін емес, философтарға қарсы науқан үшін форум болды. Гудман: "18 ғасырдың элитасының жүректері мен саналары үшін болған шайқас бірнеше жыл бойы Сент-Оноре көшесіндегі бір үйде өтті!" деп жазады.

Madame Geoffrin's role was central to her identity as a French hostess. Historian Denise Yim writes: "The most distinguished salonnières were discerning women who selected their company with care, set the tone, guided the conversation, and could influence the fortunes of those appearing there." She continues, "The most influential salonnière was perhaps Madame Geoffrin of the rue Saint Honoré, who managed to attract the largest number of distinguished foreigners to her home." A lady of great renown, Geoffrin's salon catered to a wide range of foreign dignitaries and distinguished guests. "An invitation to the Monday and Wednesday dinners of Madame Geoffrin was an honor greatly coveted by foreigners passing through Paris. The hostess herself had gained a European reputation even before her journey to Poland, and to dine with Madame Geoffrin was by some people considered almost as great an honor as being presented at Versailles."" Yim continues, "Whether it was Madame Geoffrin's design to attract all the most eminent foreigners to her salon, thereby spreading the reputation of her home throughout Europe, as Marmontel wrote, or whether this was the natural consequence of the presence of so many philosophes and Encyclopédistes, it was a fact that no foreign minister, no man or woman of note who arrived in Paris failed to call on Madame Geoffrin in the hope of being invited to one of her select dinners." She was completely devoted to the management and organization of her salon, and of the patrons that frequented it. Madame Geoffrin could be defined by the ordered consistency of all her actions. "Regularity was part of a greater sense of organization that defined all aspects of Madame Geoffrin's life and every hour of her day, from a 5 a. m. rising, through a morning of domestic duties, letter writing, and errands, to the afternoons she devoted twice a week to her salon." Although some historians, such as Dena Goodman, associate Geoffrin and other salonnières with intellectual life, other researchers depict the salons as the realm of anti intellectual socialites. For example, with no education or remarkable mental gifts of a sort that leave permanent traces, she was the best representative of the women of her time who held their place in the world solely through their skill in organizing and conducting a salon. She was in no sense a luminary; and conscious that she could not shine by her own light, she was bent upon shining by that of others." Denise Yim adds that "these women considered themselves the purveyors, the disseminators, the nurturers, the very guardians of taste in the belles lettres, in the fine arts, and in the music. Their own peculiar art consisted of pleasing." Antoine Lilti also rejects the notion that Geoffrin and other salonnières 'governed' an intellectual arena. Lilti focuses, rather, on the salonnières' practice of politeness and gift giving. In relation to Madame Geoffrin, Lilti writes, "there exists numerous testimonials about the gifts that Madame Geoffrin bestowed upon the writers who regularly attend her salon, from the pieces of the silverware offered to the Suards, the silver pans and 2,000 gold écus presented to Thomas. He continues, "writers were not the only ones to benefit from this generosity. Madame Geoffrin received artists every Monday, securing contracts for them among high society collectors and even commissioned artwork for herself. Madame Geoffrin's notebooks mention that these artists also received regular gifts." Another salonnière, the Marquise du Deffand, can be said to have competed against Madame Geoffrin for the friendship of many prominent men of letters. Aldis writes, "There had always been a kind of tacit rivalry between Madame Geoffrin and the Marquise du Deffand; the aristocratic Marquise sneered at her rival's low origin for the business and want of education, while Madame Geoffrin might well have ignored her taunts in the success of her salon, indisputably, the most celebrated in Paris and the civilized world. "Geoffrin's relationship with her daughter is one exception to the continuity between women in the salons. Madame de la Ferté Imbault, upon hearing her mother's suggestion to begin her own salon, organized the Order of Lanurelus, a type of counter salon that acted in opposition to the serious salons of the Philosophes. The Order of Lanurelus (of which de la Ferté Imbault proclaimed herself Grand Mistress) ran from 1771 until around the time of Geoffrin's death in 1777. "It was a forum not for the philosophes and their Republic of Letters, but for the anti philosophe campaign. Goodman writes, "The battle of the hearts and minds of the elite of the eighteenth century was, for a few years, fought out in a single house on the rue Saint Honoré!"

Өнердің қамқоршысы

Мадам Джефриннің өнердің қамқоршысы ретінде талқылануы он сегізінші ғасырдағы Франциядағы гендерлік бөліну және әлеуметтік қарым-қатынастар мәселелеріне оралған. Көптеген замандастары өнердің ең ықпалды меценаты деп санайтын Джефрин көптеген суретшілерді қолдады және бірнеше туындыға тапсырыс берді. Дена Гудман, кейбір сыншылардың пікірінше, идеализацияланған феминистік теорияда, "салонгердің өнері оған өзінің пікірін нақты таңбаламастан, басқалардың (әсіресе еркектердің) эгосын басқаруға мүмкіндік берді" дейді. Оның (болжамды) идеясы және жоғары бағаланған тарихи суретші Карл Ван Лудың "Әңгіме" картинасын қолдауы туралы тарихшы Эмма Баркер былай деп жазады: "Соңғы кездегі көптеген зерттеушілер осы туындылардың қызығушылығы мен маңыздылығын ерекше әйел меценаттың, атақты париждік салондағы үй иесінің, оның қонақтарында француз ағартушылығының жетекші тұлғалары болғандығында көреді". Баркер "Әңгіме" картинасын тарихты әйелдерге бағытталған, өзіне-өзі саналы көзқарас ретінде қарастыруға болатынын айтады. Дена Гудман "Хабар алмасу республикасы" еңбегінде "суреттер Джефрин салонының маңызды рухын бейнелейді және олар салондағы әлеуметтік өмірде басым болған екі іс-әрекетті көрсетеді: әңгімелесу және дауыстап оқу" деп мәлімдейді. Мадам Джефриннің өнерге демеушілігі халықаралық байланыстың да символы болып табылады. Оның Ресейдің Екатерина Ұлысымен және Польша королі Станислав Августпен, сондай-ақ бірнеше сановниктермен және мемлекет басшыларымен жүргізген хат алмасуы көбінесе оның салонында ілінген бірнеше картиналарға тапсырыс берумен байланысты болды. Джефрин мен Станиславтың қарым-қатынасы туралы академик Мария Гордон Смит былай деп жазады: "Король Джефрин ханымды 1753 жылы үлкен саяхаты кезінде, оны әкесінің қамқорлығына тапсырған кезде Парижде жас кезінен таныған. Сайлаудан кейін мадам Джефрин француз өнерін таңдау және сатып алу мәселелерінде оның кеңесшісі және өкілі болды".

Тұжырымдама

Салонға қатысты мәселеде Мадам Джефрин ағартушылық тарихнамасында өте күрделі орынға ие. Ең жалпы айтқанда, Мадам Джефрин ағартушылыққа қатысқан санаулы әйелдердің бірі саналады. "Ағартушылық салон иелері – бір-бірін жақсы білетін, бір-бірін құрметтейтін, ысырапқа берілмей, тұрақты өмір салған, өз білімдерін жетілдіруге және философтардың ағартушылық жобасына адал әйелдердің шағын тобы еді." Дена Гудманның салон иелерінің ағартушылық институттарын құрудағы орталық рөлі туралы пікірі Мадам Джефринді ағартушылық қоғамның ортасына қояды. Ол былай деп жазады: "Мари Тереза Джефрин, Жюли де Леспинас және Сюзанна Некердің басшылығымен париждік салон ағартушылық жобасының азаматтық жұмыс кеңістігіне айналды". Гудман Джефринді мысалға келтіріп, XVIII ғасырдағы салон иелері оларды басқарған әйелдердің мүдделеріне қызмет ететін, қалыптасқан әлеуметтік қарым-қатынастарды қайта құрғандығын айтады. Гудман былай дейді: "Әлеуметтік жиынды пайдаланып, оны өз қажеттіліктеріне бейімдеу арқылы Мадам Джефрин және оған ұқсас салон иелері, өздерін «философтар» деп атай бастаған зиялылардың өсіп келе жатқан тобы пайдалана алатын белгілі бір әлеуметтік және интеллектуалды кеңістік құрды." Тарихшы Денис Йим салон иелері өздерінің позициясын білім беру мақсатында пайдаланған деген Гудманмен келіседі. Ол былай деп жазады: "Жюли де Леспинас, Мадам Джефрин және Мадам Виже Лебрун өздерінің салондарында да жетілгені анық, бірақ олар мұны өзі айтпайды." Бұл бейнелеу соңғы әдебиеттерде төмендетілген. Джанет Берк пен Маргарет Джейкоб "Ағартушылық тарихының ортасына тек бірнеше өзімшіл салон иелерін (мысалы, Джефрин) қою арқылы Гудман ағартушылық мәдени практикасының кең нұсқасын жоюмен қатар, «басқа жарық әйелдердің» барлығын да төмендетеді" деп жазады. Антуан Лильти Гудманның көптеген аргументтеріне қарсы шығып, Мадам Джефрин ағартушылық қоғамның жаңа әлеуметтік қарым-қатынасына қатысушы ретінде әрекет еткен деген ойды жоққа шығарады. Оның орнына, ол әдептілік пен сыйлық беру сәнді әдебиетшілердің қатысуы болмағанда мүмкін емес еді дейді, олардың салонына париждік және еуропалық аристократияның ең көрнекті өкілдерін тартқан, осы арқылы оған таланттардың қорғаушысы және жетістікке жеткен қоғамдық тұлға ретінде көрінуге мүмкіндік берген. Тарихшы Стивен Кейл Мадам Джефриннің (және жалпы салон иелерінің) ағартушылық дәуірінде маңызды рөл атқарды деген тұтас теорияны жоққа шығарады. Кале 1789 жылға дейінгі және кейінгі кезеңдегі ерлер мен әйелдердің қоғамдық өмірдегі рөлдерінің айырмашылықтарын қарастырады. Ол былай дейді: "Салонның әйелдер басқаратындықтан феминистік кеңістік болғанына қатысты кең тараған пікірге қарсы тұруға ешқандай себеп жоқ, өйткені ол көбінесе оған тон мен құрылым берген әйелдің басшылығында болды." Алайда ол былай дейді: "Бірақ әйелдердің қатысуы салонның ерекшелігі екенін айту бір нәрсе, ал әйелдердің үстемдігі оны басқа элиталық қоғамнан ерекшелендіреді деп айту басқа нәрсе." Кале былай дейді: "Салон иелері жалпы әлеуметтік тәжірибеде болды, оның мақсаты әйелдердің қоғамдық істерде рөлін қамтамасыз ету емес, зиялылар немесе саясаткерлер сияқты, әйелдердің қоғамдық қатысуының шектерін анықтауға билігі бар адамдардың қоғамдық қажеттіліктерін қанағаттандыру болды." Кейл Джефриннің билікке ие болғаны туралы пікірді жоққа шығарады; оның аргументі әйелдер басқаратын салонның «демократиялық қоғамның институты» деген ұзақ уақыт бойы қалыптасқан идеяны төмендетеді. Оның орнына, ол бұрынғы тарихшыларды сынға алудың көп бөлігін Мадам Джефрин сияқты салон иелері Ескі режимнің аристократиялық институттарын қайта растады деген ойға негіздейді. Ол былай деп жазады: "Салонның және салон иелерінің даны эксклюзивтілік пен ашықтық арасындағы нәзік тепе-теңдікті сақтау қабілетіне негізделген, «қоса алу мен алып тастау» арасында, сондықтан аристократия әлеуметтік бірлік құрудың және қайта құрылымдалып жатқан элиталардың кеңінен қоғамды сипаттайтын қасиеттерін тарату құралы бола алады." Сондықтан Кале Джефриннің салонын ескі режимдегі әйелдердің әлеуметтік және саяси рөлінің әлеуметтік және саяси тұжырымдамасының аристократиялық тұжырымдамасын растау ретінде қарастырады.

In her relationship to salons, Madame Geoffrin occupies a very contentious space in Enlightenment historiography. On the broadest level of representation, Madame Geoffrin stands as one of only a handful of women to participate in the Enlightenment. "The salonnières of the Enlightenment were a small number of women who knew and admired one another, lived lives of regularity rather than dissipation, and were committed both to their own education and the philosophes' project of Enlightenment." Dena Goodman's notion of the centrality of the salonnières in creating Enlightenment institutions places Madame Geoffrin at the heart of the Enlightenment sociability. She writes, "Under the guidance of Marie Therese Geoffrin, Julie de Lespinasse and Suzanne Necker, Parisian salons became the civil working spaces of the project of Enlightenment." Goodman uses Geoffrin to argue that salonnières in the eighteenth century represented a re shaping of an existing form of sociability that would serve the ambitions of the women who ran them. Goodman states, "In using the social gathering and transforming it to meet their own needs, Madame Geoffrin and salonnières like her created a certain kind of social and intellectual space that could be exploited by the expanding group of intellectuals who were beginning to call themselves "philosophers." The historian Denise Yim loosely agrees with Goodman on the idea that salonnières did use their position for a more serious educational purpose. She writes, "It is evident, although they do not say so themselves, that Julie de Lespinasse, Madame Geoffrin and Madame Vigee Lebrun also improved themselves in their own salons. This representation has been debased by much of the recent literature. Janet Burke and Margaret Jacob write that by placing only, "a handful of selfless salonnières (such as Geoffrin) at the centre of Enlightenment history, Goodman is effectively obliterating a wider version of the Enlightenment cultural practices as well as downgrading "all other seemingly enlightened woman." Antoine Lilti, in countering many of Goodman's arguments, would debase the idea that Madame Geoffrin acted as a participant in the new sociability of Enlightenment society. Instead he claims that the politeness and gift giving would have been unthinkable without the presences of fashionable men of letters, which attracted to her salon the finest representatives of the Parisian and European aristocracy, and which permitted her to appear as a protector of talents and an accomplished socialite." The historian Steven Kale discounts the entire theory that Madame Geoffrin (and salonnières in general) played a significant role in the Enlightenment. Kale examines the differences in the roles of men and women in the public sphere before and after 1789. He states, "There is no reason to contradict the widely held view that the salon was a feminist space insofar as it was more often than not presided over by a woman who gave it tone and structure." However, he states, "But it is one thing to say that the presence of a woman is a distinguishing feature of salons and another to argue that female dominance set them apart from other institutions of elite sociability." Kale states, "Salonnières were engaged in a common social practice, the goal of which was not to achieve for women a role in public affairs but to serve the public needs of men, whether intellectuals or politicians, who had the power to determine the limits of women's public participation." Kale rejects the notion that Geoffrin held any semblance of power; his argument debases the long held idea that the female run salons were, "institutions of democratic sociability." Instead, he bases much of his critics of earlier historians on the idea that salonnières such as Madame Geoffrin reaffirmed the aristocratic institutions of the Old Regime. He writes, "The genius of salons, and of salonnières, lay in their ability to maintain a delicate balance between exclusivity and openness, between "inclusions and exclusions", so that the aristocracy could have both a means of producing social cohesion and a vehicle for the dissemination of traits meant to characterize a wider society of elites undergoing redefinition." Therefore, Kale visualizes Geoffrin's salon as confirming the aristocratic conception of the social and political conception of the social and political role of women in the Old Regime.