Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Осман империясының 28-ші сұлтаны, 1789-1807 жылдары билеген, Қырым ханы Селім III (III. Селим; 24 желтоқсан 1761 – 28 шілде 1808) – Осман империясының сұлтаны болды. Ол ағартушыл билеуші ретінде танылды, бірақ ақырында иеничерлер тарапынан тақтан түсіріліп, түрмеге қамалды. Олар оның туысы Мұстафаны IV Мұстафа болып таққа отырғызды. Кейіннен Селімді өлтірген саскерлер тобы болды.
28th Sultan of the Ottoman Empire from 1789 to 1807
the Crimean khan
Selim III (; III. Selim; 24 December 1761 – 28 July 1808) was the sultan of the Ottoman Empire from 1789 to 1807. Regarded as an enlightened ruler, he was eventually deposed and imprisoned by the Janissaries, who placed his cousin Mustafa on the throne as Mustafa IV A group of assassins subsequently killed Selim.
Ерте өмір
Селім III – Мұстафа III сұлтан мен оның әйелі Михришах сұлтанның ұлы. Оның анасы Михришах Сұлтан Грузиядан шыққан, Валиде сұлтан болғаннан кейін мемлекеттік мектептерді реформалауға және саяси ұйымдар құруға қатысты. Оның әкесі, Осман сұлтаны III Мұстафа өте білімді және реформалардың қажеттілігіне сенді. Мұстафа III бейбіт уақытта кәсіби, жақсы білімді сарбаздармен күшті армия құруға тырысты. Бұл оның негізінен Ресейдің басып кіруінен қорқуынан туындады. Рус-түрік соғысы кезінде ол ауырып, 1774 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды. Сұлтан Мұстафа әскери реформаның қажеттілігін жақсы білген. Ол жаңа әскери ережелерді жариялады және теңіз және артиллерия академияларын ашты. Сұлтан Мұстафа мистицизмге қатты әсерленді. Бір болжам оның ұлы Селімнің дүниежүзіне билік ететінін алдын ала айтқандықтан, ол жеті күндік қуанышты той ұйымдастырды. Селім сарайда жақсы білім алды. Мұстафа III өз ұлын мұрагері етіп тағайындады, бірақ Мұстафаның қайтысынан кейін оның інісі Абдул Хамид I таққа отырды. Сұлтан Абдул Хамид I Селімге қамқорлық жасап, оның білімін арттыруға көмектесті. Абдул Хамид қайтыс болғаннан кейін, Селім 1789 жылдың 7 сәуірінде 27 жасында оның орнына отырды. Сұлтан Селім III әдебиет пен каллиграфияны өте жақсы көрді; оның көптеген туындылары мешіттер мен монастырлардың қабырғаларына ілінді. Ол көптеген өлеңдер жазды, әсіресе Ресейдің Қырымды басып алуы туралы. Ол араб, парсы, түрік және ескі болгар тілдерін еркін меңгерді. Селім III патриотизм мен дінге үлкен мән берді. Ол өлең мен музыкадағы шеберлігін көрсетті, сондай-ақ көркем өнер мен әскерге құштарлық танытты.
Selim III was the son of Sultan Mustafa III and his wife Mihrişah Sultan. His mother, Mihrişah Sultan, originated in Georgia, and when she became the Valide sultan, she participated in reforming the government schools and establishing political corporations. His father, Ottoman Sultan Mustafa III, was very well educated and believed in the necessity of reforms. Mustafa III attempted to create a powerful army with professional, well educated soldiers during peacetime. This was primarily motivated by his fear of a Russian invasion. During the Russo Turkish War, he fell ill and died of a heart attack in 1774. Sultan Mustafa was aware of the fact that a military reform was necessary. He declared new military regulations and opened maritime and artillery academies. Sultan Mustafa was significantly influenced by mysticism. An oracle predicted his son Selim would be a world conqueror, so he organized a seven day joyous feast. Selim was very well educated in the palace. Sultan Mustafa III named his son his successor; however, Selim's uncle Abdul Hamid I ascended the throne after Mustafa's death. Sultan Abdul Hamid I took care of Selim and emphasized his education. After Abdul Hamid's death, Selim succeeded him on 7 April 1789, at the age of 27. Sultan Selim III was very fond of literature and calligraphy; many of his works were put on the walls of mosques and convents. He wrote many poems, especially about Crimea's occupation by Russia. He spoke Arabic, Persian, Turkish and Old Bulgarian fluently. Selim III showed great importance to patriotism and religion. He demonstrated his poetry and music skills and was fond of fine arts and the army.
Реформалар жоспарлары
Селим III-нің таланты мен күші оны халыққа жақындатты, ал оның таққа отыруы зор үміттермен байланысты болды. Ол шетелдіктермен көп қарым-қатынас жасады және мемлекетін реформалаудың қажеттілігіне толық сенімді болды. Бірақ Австрия мен Ресей оған қорғанудан басқа ештеңеге уақыт бермеді, ал Яссы бейбіт шарты (1792) арқылы ғана Еуропада тыныс алуға мүмкіндік алды. Бірақ Наполеонның Мысыр мен Сирияға басып кіруі империяның бар күшін жұмылдыруды талап етті. Мысырдан Сирияға дейінгі Осман провинциялары француз саясатын қабылдай бастады және Наполеонның шабуылынан кейін Стамбулдан алыстады. Селим III, уақытша тыныс алғандықтан, иеліктердің әскери қызметін жойды; әкімшілікке, әсіресе қаржы саласына пайдалы реформалар енгізді, білім беруді кеңейтудің жақсы жоспарларын жасады және оқытушылар ретінде шетелдік офицерлерді шақырды. Олар 1797 жылы Низам-ы Джедид деп аталатын жаңа әскерлердің кішкентай жасағын құрып, жаттықтырды. Бұл жасақ Анатолиядан келген түрік шаруа жастарынан тұрды және заманауи қару-жарақпен жабдықталды. Бұл әскерлер Балқан провинцияларындағы бүлікші янычарларға қарсы тұра алды, мысалы, Смедерево санджағында, тағайындалған визирі Хажы Мустафа-пашаға қарсы, онда наразы губернаторлар оларды реформатор сұлтанға қарсы пайдалануға тырысты. Осы жетістіктен күш алған Селим III, болашақта жыл сайын янычарлардан таңдаулы жігіттерді Низам-ы Джедидке қабылдау туралы жарлық шығарды. Селим III Низам-ы Джедидті армияның қалған бөлігімен біріктіре алмады, бұл оның мемлекетті қорғаудағы рөлін шектеді. Бірақ 1798 жылдың 1 шілдесінде француз әскерлері Мысырға түсті, және Селим Францияға соғыс жариялады. Ресей мен Ұлыбританиямен одақтасып, түріктер 1801 жылдың наурызына дейін құрлықта да, теңізде де француздармен үздіксіз соғысты. 1802 жылдың маусымында бейбітшілік орнады, бірақ келесі жылы Балқанда жаңа қиындықтар туды. Он жылдар бойы сұлтанның сөзі шеткері провинцияларда билікке ие болмады, бұл Селимнің орталық билікті қайта орнату үшін әскери реформалар жасауына себеп болды. Бірақ бұл тілек орындалмады. Көтерілісшілердің бірі – Австрияның қолдауымен Осман Пазвантоғлу болды, оның 1801 жылы Валахияға басып кіруі Ресейдің араласуына әкеп соқты, нәтижесінде Дунай провинцияларының автономиясы артты. Сербиядағы жағдай да нашарлады. Олар сегіз жыл бұрын қуылған жек көрінішті янычарлардың оралуымен тағдырлы бұрылысқа ұшырады. Бұл күштер Селимнің ақылды губернаторын өлтіріп, соңғы 100 жылдағы ең жақсы басқаруды аяқтады. Қару-жарақ та, дипломатия да Осман билігін қайта орната алмады. Француздық ықпал Ұлы Портада (Осман мемлекетінің еуропалық дипломатиялық атауы) қайта жанданбады. Дегенмен, ол сұлтанды Санкт-Петербург пен Лондонға қарсы тұруға итермеледі, және Түркия Наполеонның Континенталдық жүйесіне қосылды. Ресейге 27 желтоқсанда, ал Ұлыбританияға 1807 жылдың наурыз айында соғыс жарияланды.
The talents and energy with which Selim III was endowed had endeared him to the people, and great hopes were founded on his accession. He had associated much with foreigners and was thoroughly persuaded of the necessity of reforming his state. However, Austria and Russia gave him no time for anything but defense, and it was not until the Peace of Iaşi (1792) that breathing space was allowed him in Europe, while Napoleon's invasion of Egypt and Syria soon called for the empire's most vigorous efforts. Ottoman provinces from Egypt to Syria began implementing French policies and differed away from Istanbul after Napoleon's attack. Selim III profited by the respite to abolish the military tenure of fiefs; he introduced salutary reforms into the administration, especially in the fiscal department, sought by well considered plans to extend the spread of education, and engaged foreign officers as instructors, by whom a small corps of new troops called Nizam I Cedid were collected and drilled in 1797. This unit comprised Turkish peasant youths from Anatolia and was supplied with modern weaponry. These troops were able to hold their own against rebellious Janissaries in the Balkan provinces such as the Sanjak of Smederevo against its appointed Vizier Hadži Mustafa Pasha, where disaffected governors made no scruple of attempting to make use of them against the reforming sultan. Emboldened by this success, Selim III issued an order that in the future, picked men should be taken annually from the Janissaries to serve in the Nizam I Cedid. Selim III was unable to integrate the Nizam I Cedid with the rest of the army which overall limited its role in defense of the state. On 1 July 1798, however, French forces landed in Egypt, and Selim declared war on France. In alliance with Russia and Britain, the Turks were in periodic conflict with the French on land and sea until March 1801. Peace came in June 1802, but the following year brought new trouble in the Balkans. For decades, a sultan's word had had no power in outlying provinces, prompting Selim's reforms of the military to reimpose central control. This desire was not fulfilled. One rebellious leader was Austrian backed Osman Pazvantoğlu, whose invasion of Wallachia in 1801 inspired Russian intervention, resulting in greater autonomy for the Dunubian provinces. Serbian conditions also deteriorated. They took a fateful turn with the return of the hated Janissaries, ousted eight years before. These forces murdered Selim's enlightened governor, ending this province's best rule in the last 100 years. Neither arms nor diplomacy could restore Ottoman authority. French influence with the Sublime Porte (the European diplomatic designation of the Ottoman state) did not revive. Still, it led the Sultan to defy St. Petersburg and London, and Turkey joined Napoleon's Continental System. War was declared on Russia on 27 December and on Britain in March 1807.
Янисарлар көтерілісі
Сұлтанның ең маңызды әскери жобасы – Еуропаның соңғы стандарттарына сәйкес толық даярланған және жабдықталған, жаңа жаяу әскер корпусын құру болды. Бұл бөлім Низам-ы Җедит (жаңа тәртіп) деп аталды, ол 1797 жылы құрылды және империялық әскерлер үшін бұрын-соңды болмаған жалдау үлгісін қабылдады; ол Анатолиядан келген түрік шаруа жастарынан құралған, бұл девширме жүйесінің енді тиімді емес екенін анық көрсетті. Еуропалық офицерлердің басшылығымен және олардың оқытуымен Низам-ы Җедит заманауи қару-жарақ және француз стиліндегі форма киімдермен жабдықталды. 1806 жылға қарай жаңа армия шамамен 23 000 әскерден тұрды, оның ішінде заманауи артиллерия корпусы да болды, ал оның бөлімшелері ұсақ қақтығыстарда тиімділік танытты. Бірақ Селим III-нің осы күшті тұрақты армиямен біріктіре алмауы және оны ішкі қарсыластарына қарсы қолдануға тартынғандығы, оның мемлекетті қорғаудағы рөлін шектеді. Селимнің билікке келгенінен бастап, янычарлар осы әскери реформалардың барлық бағдарламасын өз тәуелсіздігіне қауіп деп қарады және жаңа армиямен бірге майданда қызмет етуден бас тартты. Күшті деребейлер солтанның жаңа әскерін қалай қаржыландыратынынан алаңдады – ол тимарларды тәркіледі және басқа кірістерді Низам-ы Җедитке бағыттады. Оларға қарсылық білдіргендердің қатарында уламалар мен басқа да билік елитасының мүшелері де болды, олар Селимнің әскери реформаларының негізіндегі еуропалық үлгілерге қарсы шықты. Көтерілісші янычарлардың жетекшілігімен, осы күштер 1806 жылы бірігіп, Селим III-ні тақтан түсірді және оның артықшылықтарына араласпауға уәде берген мұрагері IV Мұстафаны сайлады. Тақтан түсіру туралы жарлық Селим III-ні ислам дініне және Осман дәстүріне деген құрметсіздік жасады деп айыптады. Келесі жылы Еуропадағы елшіліктер таратылды, Низам-ы Җедит әскерлері таратылды, ал Осман дәстүрін сақтаудан басқа ештеңе жасамайтын, тақтан түсірілген сұлтан өлтірілді.
The Sultan's most ambitious military project was the creation of an entirely new infantry corps fully trained and equipped according to the latest European standards. This unit called the Nizam I Cedid (the new order), was formed in 1797 and adopted a pattern of recruitment that was uncommon for the imperial forces; it was composed of Turkish peasant youths from Anatolia, a clear indication that the devshirme system was no longer functional. Officered and trained by Europeans, the Nizam I Cedid was outfitted with modern weapons and French style uniforms. By 1806, the new army numbered around 23,000 troops, including a modern artillery corps, and its units performed effectively in minor actions. But Selim III's inability to integrate the force with the regular army and his reluctance to deploy it against his domestic opponents limited its role in defending the state it was created to preserve. From the start of Selim's reign, the Janissaries had viewed this entire military reform program as a threat to their independence, and they refused to serve alongside the new army in the field. The powerful derebeys were alarmed by how the sultan financed his new forces—he confiscated timars and directed the other revenue toward the Nizam I Cedid. Further opposition came from the ulama and other ruling elite members who objected to the European models on which Selim based his military reforms. Led by the rebellious Janissaries, these forces came together in 1806, deposed Selim III, and selected a successor, Mustafa IV, who pledged not to interfere with their privileges. The decree of deposition accused Selim III of failing to respect Islam's religion and the Ottomans' tradition. Over the next year, the embassies in Europe were dismantled, the Nizam I Cedid troops were dispersed, and the deposed sultan, whose cautious military reforms were intended to do no more than preserve the tradition of the Ottomans, was murdered.
Австрия-Түрік соғысы (1788-91)
Австрия-Түрік соғысы (1788–1791) – Австрия және Осман империясы арасындағы нәтижесіз күрес болды. Бұл соғыс 1787–1792 жылдардағы орыс-түрік соғысымен бір мезгілде, Осман сұлтаны Селім III билік еткен кезеңде өтті.
The Austro Turkish War (1788–1791) was an inconclusive struggle between the Austrian and Ottoman Empires. It took place at the same time as the Russo Turkish War of 1787 1792, during the reign of the Ottoman Sultan Selim III.
Ресей-Түрік соғысы
Бірінші ірі орыс-түрік соғысы (1768–1774) Түркия Ресей билеушісі, Ұлы Екатерина II-ден Польшаның ішкі істеріне араласпауын талап еткеннен кейін басталды. Орыстар түріктерге қарсы айқын жеңістерге қол жеткізді. Олар Азов, Қырым және Бессарабияны жаулап алды, ал фельдмаршал Петр Румянцев басшылығымен Молдавияны басып алып, Болгарияда түріктерді жеңді. Түріктер бейбітшілік іздеуге мәжбүр болды, нәтижесінде Кекіш Қайнарка шарты жасалды. Бұл шарт Крым хандығын түрік сұлтанынан тәуелсіз етіп, Ресей шекарасын кеңейтті. Ресей енді кеңейту үшін күшті жағдайда болды, ал 1783 жылы Екатерина Қырым түбегін толығымен аннексиялады. 1787 жылы Аустрия тағы да Ресей жағында соғысқа қатысты. Генерал Александр Суворов басшылығымен орыстар бірнеше жеңіске жетіп, Төменгі Днестр және Дунай өзендерін бақылауға алды. Орыстардың одан әрі табыстары түріктерді 1792 жылғы 9 қаңтарда Яссы шартын жасауға мәжбүр етті. Осы шарт бойынша Түркия Украинаның бүкіл батыс Қара теңіз жағалауын Ресейге өткізді. Түркия 1806 жылы Молдавия мен Валахияның Ресейге жақын губернаторларын қызметтен шеттетуінен кейін тағы да соғыс басталды, бірақ Ресейдің Наполеон Франциясымен қарым-қатынасы белгісіз болғандықтан, үлкен күштерді Түркияға қарсы шоғырландыруға құлшынбады. Бірақ 1811 жылы Франция мен Ресей арасындағы соғыс қаупі туғанда, соңғысы оңтүстік шекарасында тез шешім қабылдауға тырысты. Ресей фельдмаршалы Михаил Кутузовтың 1811–1812 жылдардағы жеңісті науқаны түріктерді 1812 жылғы 18 мамырда Бухарест шартын жасауға мәжбүр етті. 1806 жылы басталған соғысты аяқтаған бұл бейбіт келісім Осман империясының Бессарабияны Ресейге беруін бекітті. Орыстар сондай-ақ түрік билігіне қарсы көтерілген сербтерге кешірім жасады және автономия уәдесін берді, бірақ түрік гарнизондарына серб бекіністерін басқару құқығы берілді. Бірнеше даулар шартты іске асыруға кедергі келтірді, ал келесі жылы түрік әскерлері Сербияға қайтадан басып кірді.
The first major Russo Turkish War (1768–1774) began after Turkey demanded that Russia's ruler, Catherine II the Great, abstain from interfering in Poland's internal affairs. The Russians went on to win impressive victories over the Turks. They captured Azov, the Crimea, and Bessarabia, and under Field Marshal Pyotr Rumyantsev, they overran Moldavia and also defeated the Turks in Bulgaria. The Turks were compelled to seek peace, concluding in the Treaty of Küçük Kaynarca. This treaty made the Crimean khanate independent of the Turkish sultan and advanced the Russian frontier. Russia was now in a much stronger position to expand, and in 1783 Catherine annexed the Crimean Peninsula outright. War broke out in 1787, with Austria again on the side of Russia. Under General Alexander Suvorov, the Russians won several victories that gave them control of the lower Dniester and Danube rivers, and further Russian successes compelled the Turks to sign the Treaty of Jassy on 9 January 1792. Turkey ceded the entire western Ukrainian Black Sea coast to Russia by this treaty. When Turkey deposed the Russophile governors of Moldavia and Walachia in 1806, war broke out again, though in a desultory fashion since Russia was reluctant to concentrate large forces against Turkey while its relations with Napoleonic France were so uncertain. But in 1811, with the prospect of a war between France and Russia in sight, the latter sought a quick decision on its southern frontier. The Russian field marshal Mikhail Kutuzov’s victorious campaign of 1811–12 forced the Turks to sign the Treaty of Bucharest on 18 May 1812. Ending the war that had begun in 1806, this peace agreement established the Ottoman cession of Bessarabia to Russia. The Russians also secured amnesty and a promise of autonomy for the Serbs, who had rebelled against Turkish rule, but Turkish garrisons were given control of the Serbian fortresses. Several disputes forestalled the treaty's implementation, and Turkish troops invaded Serbia again the following year.
Типу Сұлтанмен қарым-қатынасы
Типу Сұлтан Мэйсур сұлтандығының тәуелсіз билеушісі болды және Моғол императоры Шах Алам II-ге деген адалдығымен жоғары бағаланды. Ол үшінші англо-майсур соғысында Осман империясынан шұғыл түрде көмек сұрады, онда ол қайталанбас жеңіліске ұшырады. Типу Сұлтан Франциямен қарым-қатынасын нығайта бастады. Типу Сұлтанға қолдау көрсету және онымен байланыс орнату мақсатымен Наполеон 1798 жылы Осман Египтіне шабуыл жасады, бұл Константинопольде қызу пікір-таластарға себеп болды. Британдықтар Селим III-ге жүгініп, Типу Сұлтанға хат жіберіп, Майсур сұлтандығынан Британдық Шығыс Үндістан компаниясына қарсы соғыс жағдайын тоқтатуды сұрады. Селим III кейін Типу Сұлтанға француздарды сынап, хат жазды және Османдықтардың Майсур сұлтандығы мен британдықтар арасында делдалдық қызмет атқаратынын хабарлады. Типу Сұлтан Селим III-ге екі рет хат жазып, Османдықтардың кеңесін қабылдамады; көптеген хаттары Константинопольге жетпей тұрып, төртінші англо-майсур соғысы басталды және Типу Сұлтан Серингапатамды қоршау кезінде (1799 ж.) қаза тапты.
Tipu Sultan was an independent ruler of the Sultanate of Mysore, with high regard for loyalty to the Mughal Emperor Shah Alam II. He had urgently requested Ottoman assistance during the Third Anglo Mysore War, in which he had suffered an irreversible defeat. Tipu Sultan then began to consolidate his relations with France. In an attempt to support and open a route to link up with Tipu Sultan, Napoleon invaded Ottoman Egypt in the year 1798, causing a furor in Constantinople. The British then appealed to Selim III to send a letter to Tipu Sultan requesting the Sultanate of Mysore to halt its state of war against the British East India Company. Selim III then wrote a letter to Tipu Sultan criticizing the French and also informed Tipu Sultan that the Ottomans would act as an intermediary between the Sultanate of Mysore and the British. Tipu Sultan wrote twice to Selim III, rejecting the advice of the Ottomans; before most of his letters could arrive in Constantinople, the Fourth Anglo Mysore War broke out and Tipu Sultan was killed during the Siege of Seringapatam (1799).
Алкогольге тыйым салу
Көптеген Осман сұлтандары алкогольге тыйым салды (көбінесе сәл табысқа ғана жетті). Селім III алкоголь ішімдігіне қатысты қатал позиция алғанмен және мұсылмандарға шарап немесе рақы сатқан христиандар мен яһудилерді өлім жазасына кесумен қорқытқанмен, Истанбұл қаласында алкоголь тұтынуды тоқтату өте қиын болды. Себебі, шараптар сол жерде өндіріліп, қалада мұсылман емес тұрғындарына арналған көптеген шарапханалар жұмыс істеді.
Many Ottoman sultans imposed alcohol bans (often with limited success). Despite Selim III's hardline stance on alcohol consumption and threats to execute Christians and Jews caught selling wine or rakı to Muslims, it proved extremely difficult to curtail alcohol consumption in Istanbul, where wines were locally produced, and the city had many established wine houses serving its non Muslim residents.
1806 жылы Эдирне оқиғасы
1806 жылғы Эдирне оқиғасы – Осман сұлтан Селим III-нің Жаңа тәртіп әскерлері (Низам-ы Җевид) мен Балқан аристократиясы, аймақтың иандары және яничар гарнизондары арасындағы қарулы қақтығыс. Оқиғаның себебі – Селим III-нің Румелияда Жаңа тәртіптің тұрақты орналасуын кеңейту әрекеті, аймақтың қалаларында Жаңа тәртіп казармаларын құру арқылы. Бұл қақтығыстың нәтижесінде императорлық әскерлер Стамбул мен Анатолияға шегінді, бұл Селим III-нің реформаланған армиясын кеңейту жоспақтарына және оның билігіне ауыр соққы болды. Оның беделінің төмендеуі келесі мамыр айында оның тақтан алынуына әкелді.
The 1806 Edirne Incident was an armed confrontation between the New Order Troops (Nizam I Cedid) of Ottoman Sultan Selim III and a coalition of Balkan magnates, the ayans, and the region's Janissary garrisons that occurred in Thrace throughout the summer of 1806. The cause of the incident was Selim III's attempt to expand the New Order's permanent presence into Rumelia by establishing New Order barracks in the region's cities. The outcome of the confrontation was the retreat of imperial forces to Istanbul and Anatolia, which constituted a death blow to Selim III's ambitions of expanding his reformed army and a major blow to his legitimacy. This deteriorated image would result in his deposition the following May.
Төңкерісі мен өлтірілуі
Селім III алайда Портадағы француз елшісі Горас Себастианидің күшті ықпалында болды, сол себепті флот өз мақсатына жете алмай кері қайтуға мәжбүр болды. Дегенмен, провинциялардың барлығында болған, ашық немесе жасырын анархия Селім III-тің күшіне жетпеді. Яничарлар тағы да көтеріліс ұйымдастырып, шейх-ул-Исламды реформаларға қарсы фетва беруге көндірді, Селім III-ті тақтан түсіріп түрмеге қамады және оның туысы Мұстафаны 1807 жылдың 29 мамырында IV Мұстафа (1807–08) ретінде таққа отырғызды. Рустчук аяны, реформалардың жақтасы болған Әлемдар Мұстафа 40 000 сарбаздан әскер жинап, Селім III-ті қайта таққа отырғызу үшін Константинопольге жорық жасады, бірақ ол кешігіп келді. Тағдырына қапа болған реформашы сұлтанды қара евнухтар мен олардың адалдары сарайда пышақтап өлтірді. Әлемдар елордаға келген соң, оның жалғыз мүмкіндігі IV Мұстафадан кек алу және Осман әулетінің жалғыз тірі қалған мүшесі Махмұд II-ні (1808–1839) таққа отырғызу болды. Оның өлтірілуі туралы тағы бір нұсқада Селім тақтан шеттетілген кезде гаремде болған делінеді. 1808 жылдың 28 шілдесі, бейсенбі күні түнде ол екі сүйіктісі, Рефет Кадын мен Пакизе Ханыммен бірге болды. Селімге адал Әлемдар Мұстафа паша Селімді қайта билікке келтіру үшін әскерімен қалаға жақындады. Сондықтан IV Мұстафа оны және оның бауыры, ханзада Махмұдты өлтіруге бұйрық берді. Қастандық жасағандардың арасында киім-кешек шебері, грузин Феттах, қазынашы Эбе Селім және Незир Аға есімді қара евнух болды. Селім олардың қылыштарын көріп, өлімі жақын екенін сезді. Пакизе Ханым олардың арасына тығылып, қолына жарақат алды. Рефет Кадын қорқыныштан айқайлады, ал оған асығып келген бір құл қыз болып жатқан оқиғаны көргенде есінен таныды. Күрес басталды, бұрынғы сұлтан қылышпен қаза тауып, соңғы сөзі "Аллаху Акбар" ("Алла - ұлы") болды. Рефет Кадын мәйіттің үстіне құлап, оны сүйреп әкетті. Мәйіт дереу көрпеге оралып, ханзада Махмұдты іздеп, оны да өлтіруге тырысты. Ол өмір сүріп, кейін қастандық жасағандарды жазалауға бұйрық берді. Селім III қылыштан қаза тапқан жалғыз Осман сұлтаны болды. Ол әкесінің мазарының жанындағы Ләләли мешітіне жерленді.
Selim III was, however, thoroughly under the influence of French ambassador to the Porte Horace Sébastiani, and the fleet was compelled to retire without effecting its purpose. However, the anarchy, manifest or latent, existing throughout the provinces proved too great for Selim III to cope with. The Janissaries rose once more in revolt, induced the Sheikh ul Islam to grant a fetva against the reforms, dethroned and imprisoned Selim III, and placed his cousin Mustafa on the throne, as Mustafa IV (1807–08), on 29 May 1807. The ayan of Rustchuk, Alemdar Mustafa, a strong partisan of the reforms, collected an army of 40,000 men and marched on Constantinople to reinstate Selim III, but he came too late. The ill fated reforming Sultan had been stabbed in the seraglio by the Chief Black Eunuch and his men. Unreliable source: certain=yes Upon his arrival in the capital, Bairakdar's only resource was to wreak his vengeance on Mustafa IV and to place on the throne Mahmud II (1808–1839), the sole surviving member of the House of Osman. Another version about his murder states that at the time of his deposition, Selim was staying at the Harem. The night of Thursday, 28 July 1808, he was with two of his consorts, Refet Kadın and Pakize Hanım. Alemdar Mustafa Pasha, a loyalist of Selim, was approaching the city with his army to reinstate Selim. Therefore, Mustafa IV gave orders to murder him and his brother Prince Mahmud. The assassins were a group of men, including the Master of the Wardrobe, Fettah the Georgian, the Treasury steward Ebe Selim, and a black eunuch named Nezir Ağa. Selim knew his end was coming when he saw their swords drawn. Pakize Hanım threw herself between them and her lord; she was cut in her hand. Refet Kadın started screaming in terror, and another slave girl who rushed in fainted when she saw what was about to happen. A struggle ensued, and the former sultan was cut down and murdered, his last words being "Allahu Akbar" ("God is great"). Refet Kadın threw herself on the body but was dragged away. The body was quickly wrapped in a quilt. The assassins moved on to find Prince Mahmud and attempted to murder him. He was more fortunate and later ordered the assassins to be executed. Selim III would be the only Ottoman sultan killed by a sword. He was buried in Laleli Mosque near his father's tomb.
Өлең мен өнерге қызығушылық
Ұлы музыка сүйгіш, Селім III сұлтан талантты композитор және орындаушы болған. Ол он төрт мақам (мелодиялық түрлер) жасады, олардың үшеуі бүгінге дейін қолданылып келеді. Селім III-нің 64 шығармасы белгілі, олардың кейбіреулері түрік классикалық музыкасының тұрақты репертуарына енген. Музыка шығарумен қатар, Селім III ней (қамыс сыбызғысы) мен танбурда (ұзын мойынды, таспалы аспап) ойнаған. Селім III-нің музыкаға деген қызығушылығы шаһзада кезінде, Крымдық Ахмет Камил Эфенди мен Танбури Изак Эфендиден дәріс алғанда басталады. Ол Танбури Изак Эфендіге ерекше құрметпен қараған, айтуынша, сұлтан Танбури Изак Эфенди сарайға кіргенде құрмет көрсетіп тұрған. Өнерді қолдаушы ретінде Селім III замандас музыканттарды, оның ішінде Деде Эфенди мен Баба Хампарсумды ынталандырған. Селім III-нің тапсырысымен жасалған Хампарсум нотациясы түрік және армян музыкасы үшін басты нотацияға айналды. Оның есімі классикалық түрік музыкасы мектебімен байланысты, себебі оның сарайында музыка қайта жанданып, дамыды. Селім III батыс музыкасына да қызығушылық танытып, 1797 жылы Осман империясында алғашқы опера қойылымын өткізу үшін опера труппасын шақырды. "Илхами" псевдонимімен жазған Селімнің өлеңдері диванға жинақталған. Оның сарайының тұрақты қатысушыларының бірі – төрт ұлы Осман ақынының бірі саналатын Шейх Галиб болды. Қазір Галиб сұлтанның жақын досы ғана емес, сонымен қатар оның поэзиясы арқылы сұлтанның жаңа әскери реформаларына зор қолдау көрсетілгені анықталды. Селім III суфилік айналмалы дервиштердің Мевлеви орденінің мүшесі болды және "Селим Деде" деген атпен Галата Мевлевиханесіне кірді. Ол белгілі композитор, көптеген музыкалық шығармалардың авторы, соның ішінде Мевлеви айн – ұзақ және күрделі литургиялық форма, мевлана (Жалал ад-Дин Мухаммед Балхи Руми) тариқатының сема (діни рәсімдері) кезінде орындалады, бұл шығарма Сузидилара мақамында жазылған. Ол 1795 жылы сарай сәулетшісі болып тағайындалған Антуан Игнас Мелингке де демеушілік көрсетті. Мелинг сұлтан үшін бірнеше сарайлар мен басқа да ғимараттар салды және қазіргі Константинопольдің гравюраларын жасады.
A great music lover, Sultan Selim III was a composer and performer of significant talent. He created fourteen makam s (melodic types), three of which are in current use today. Sixty four compositions by Selim III are known today, some of which are part of the regular repertory of Turkish classical music performance. Aside from composing music, Selim III also performed on the ney (reed flute) and tanbur (long necked, fretted lute). Selim III's interest in music started in his days as a prince (shahzade) when he studied under Kırımlı Ahmet Kamil Efendi and Tanburi İzak Efendi. He was exceptionally respectful of Tanburi İzak Efendi, and it is recounted that the Sultan rose in respect when Tanburi İzak Efendi entered the court. As a patron of the arts, Selim III encouraged musicians of his day, including Dede Efendi and Baba Hamparsum. The Hamparsum notation system that Selim commissioned became the dominant notation for Turkish and Armenian music. His name is associated with a school in Classical Turkish Music due to the revival and rebirth of music at his court. Selim III was also interested in Western music and, in 1797, invited an opera troupe for the first opera performance in the Ottoman Empire. Writing under the nom de plume ″İlhami″, Selim's poetry is collected in a divan. Among regular attendees of his court was Şeyh Galib, considered one of the four greatest Ottoman poets. Galib is now believed to have been not only an intimate friend of the Sultan, as they were both relatively close in age, but through Galib's poetry, there is overwhelming support for his new military reforms. Selim III was a member of the Mevlevi Order of Sufi Whirling Dervishes and entered into the order at the Galata Mevlevihanesi under the name ″Selim Dede". He was a renowned composer, creating many musical compositions, including a Mevlevi ayin, a long and complex liturgical form performed during the semâ (religious ceremonies) of the Mevlana (Jalal ad Din Muhammad Balkhi Rumi) Tariqah of Sufi Whirling Mystics, in makam Suzidilara. He extended his patronage to Antoine Ignace Melling, appointed court architect in 1795. Melling constructed several palaces and other buildings for the Sultan and created engravings of contemporary Constantinople.
Отбасы
Селім III-нің көптеген әйелдері болды, бірақ баласы болмады.