Кіріспе
Комаягуа (komaˈʝaɣwa) – Гондурас ескі астанасы, Тегусигальпаның солтүстік-батысында Сан-Педро-Сулаға қарайтын тас жолда және теңіз деңгейінен жоғары орналасқан қала. Комаягуа қаласының үдемелі өсуі муниципалдық билікті аумақтық қайта ұйымдастыру жоспарын жасауға итермеледі. 1945-1975 жылдар аралығында қала халқы сол кездегі жоғары халық өсімі деңгейіне (4,8%) және ел ішіндегі көші-қонға байланысты төрт есеге артты. 2023 жылы қаланың халқы шамамен 120 500 адамды құрады. Бұл Гондурас Комаягуа департаментінің астанасы және испандық колониалдық сәулетінің байлығымен әйгілі. Орталық алаңдағы кафедралық соборда Америкадағы ең көне сағат орналасқан.
Этимология
Бүгінде гондурастықтар Комаягуаны "Ла Антанона" деп атайды. Олар оны осылай атау себебі, қала Гондурастың ең көне қалаларының бірі ғана емес, сонымен қатар отарлық дәуірден қалған сәулеттік құндылығы жоғары ғимараттарының көп бөлігін сақтап келеді. Оның тарихи орталығы "еліміздегі ең толыққанды қалпына келтірілген және сақталған" орын болып табылады. Испандықтар бұл жерге "Валладолид" немесе "Паис де лас Хигерас" деген ат берген, бірақ қала жердің түпкілікті, ежелгі атауын сақтап қалды. Оның этимологиясы туралы пікірлер әртүрлі, алайда көпшілік оның "кома" (ленка тілінде "үлкен жер") және "жава" ("су") деген сөздерден тұратынына келіседі, яғни оның нағыз мағынасы – "суға толы жер".
Колумбқа дейінгі дәуір
Колумбияға дейінгі дәуірде қала орналасқан аңғарда Ленка халқы қоныстанды, бұл Месоамериканың ежелгі мәдениеті, ол Гондураста қазірге дейін сақталған. Ярумела сияқты археологиялық ескерткіштер осы тайпаның шамамен б.з.д. 1000 жылдан бері осы аңғарда тұрғанын көрсетеді. Жалпақ жер бедері мен субтропиктік климат осы халықтың гүлдеуіне және өздерінің қоғамдарын мен қалаларын құруына жағдай жасады. Олардың экономикалық қызметінің басым бөлігі Кариб теңізін Тынық мұхитымен байланыстыратын сауда жолдарына бақылау жасау болды. Америка құрлығының отарлану кезінде испан конкистадорлары Ленка тайпаларының көптеген қалалары бар бай аңғарды тапты, олардың көпшілігі жақсы ұйымдастырылған және жоғары әлеуметтік жіктелуге ие болды. Осы тайпалар Гондурасты жаулап алу кезінде ерлікпен қарсылық көрсетті.
The flat topography and subtropical climate helped these natives to prosper and built its own societies and towns, most of its economic activities were the control of trade routes that connected the Caribbean sea to the Pacific Ocean. During the colonization of the American continent the Spaniard conquistadors found a rich valley with different Lencan towns, most of them well organized with a high social stratification. these natives were the ones that gave a well done resistance during the conquest of Honduras.
Қор
Комаягуа 1537 жылы испан капитаны Алонсо де Касерес, Франсиско де Монтехоның, Хьюэрас (қазіргі Гондурас) алғашқы губернаторының бұйрығымен, "екі мұхиттың ортасында қала құруға ыңғайлы жағдай табу" жөніндегі нұсқауларды орындау арқылы құрылды. Қаланың бастапқы атауы "Санта-Мария-де-ла-Консепсьон-де-Комаягуа" болған. 1542 жылдың 20 қарашасында Испания королі Филипп II Real Audiencia de los Confines-ті Сантьяго-де-лос-Кабальерос-де-Гватемалада орналастыруға бұйырды, бірақ Индия Кеңесі 1543 жылдың 13 қыркүйегінде оның штаб-пәтерін Консепсьон-де-Комаягуа қаласында орнатуға бұйырды. Осы қаулыда қала Испанияның Вальядолид қаласының құрметіне "Вилла де ла Нуэва Вальядолид де Комаягуа" деп аталды, себебі сот отырысының құрылтай хаты қол қойылған кезде Вальядолидте сот резиденциясы орналасқан. Алайда, аудиторияның орны ретіндегі тағайындама күшіне енбеді және 1544 жылдың 16 мамырында Грасиас Лемпира қаласына көшірілді. 1557 жылдың 20 желтоқсанында король Филипп II қалаға қала мәртебесін берді. Сол кезде қалада 1553 жылы Фрай Джеронимо Клементе құрған мерседериялар монастыры және 1551 жылы 15 000 алтын песоға салынған тас шіркеу болды. 1558 жылы алғашқы капитулярлар сайланды. 1561 жылы Трухильода орналасқан епископтық тақ оған көшірілді, себебі оның жағдайлары жақсырақ, елдің орталығында орналасқан және алтын мен күміс кендеріне жақын болды. 1585 жылы алғашқы кафедралық собор салынды, ал қазіргі (Таза ұғым) собор 1634 жылы салына бастап, 1715 жылы аяқталды.
Испанияның отарлау кезеңі
Комаягуа барлық отарлау кезеңінде Гондурас астанасы болып қала берді. Осы кезде испан билігі қалаға әртүрлі сәулеттік құрылыстармен, мысалы, шіркеулермен, колледждермен, монастырлармен, үйлермен және фонтандармен сыйлады. Комаягуаның цистерналар мен фонтандар жүйесі отарлық дәуірде пайда болды, бұл Гондураста су құбыры жүйесі бар алғашқы қала етті. Алайда, Тегусигалпа 17-ғасырдың ортасында бұл мәртебеге таласа бастады, өйткені ол кен өндіру орталығы ретінде дамыды. Оның маңыздылығының артуын мойындап, 1768 жылы қала мәртебесі берілді. Дегенмен, Тегусигалпаның дамуы 1788 жылы назардан тыс қалды: «Комаягуа Интенданцияға айналды және саяси тұрғыдан Тегусигалпаны сіңіріп алды, ол еншікке бөлінген бөлімшеге айналды». Бірнеше жыл өткен соң, наразы болған тегусигалпалықтар бұл шешімдер аймақтың экономикалық құлдырауына әкелгенін айтып шағымданып, «жаңа әкімдер кен өндірісін дамытуға мүдделі болмағанын және олар индиго, қант және мал сияқты ауылшаруашылық өнімдеріне жергілікті салық енгізгенін, бұл тек Комаягуаға пайда әкелгенін» мәлімдеді. Тегусигалпа тұрғындарының шағымдары мен Гватемала сот отырысының президентінің кеңесшісі Хосе Сесилио дель Валленің ұсынысы бойынша 1812 жылы әкімшілік кеңсесі қайта құрылды. Комаягуадағы интенданцияның құрылуы Тегусигалпаның өсуін ғана тежеп қоймай, Комаягуаның одан әрі құлдырауын тоқтата алмады. Ол провинцияның астанасынан, 19-ғасырдың басында небары бірнеше испандықтар мен 30-ға жуық еуропалық отбасы бар, қайырымдылыққа тәуелді өмір сүретін ұйқылы қалаға айналды. Сонымен қатар, қала экономикалық құлдырауының салдарынан денсаулыққа зиянды деген репутацияға ие болды. «Қаланың құлдырауына себеп ауыл шаруашылығы мен сауданың төмендеуі болды, бұл көбінесе жергілікті тұрғындардың жалқаулығымен байланысты болды. 1802 жылы қаланың екі приходының біріктірілген халқы 5369 адамды құрады». Осы себептерге байланысты астананы Тегусигальпаға көшіру ұсынылды. Бұл ұсыныстарға қарамастан, астана отарлық кезең бойы Комаягуада қалды.
Тәуелсіздік
Тәуелсіздікке жақын кезеңде Орталық Америкада тәуелсіздік үшін бірнеше қозғалыс болды. Гондураста осы қозғалыстар Тегусигальпада өтті. Мигель Бустаманте, Матиас Зунига, Симон Гутьеррес, Пабло Борхас, Андрес Лозано, Диего Вихиль, Дионисио де Эррера және Франсиско Морасан сияқты есімдер тәуелсіздік қозғалысына қатысы бар адамдардың тізімінде кездеседі. "Осы Тегусигальпалық патриоттар Комаягуа билігінде қастандық жасаушылар деп есептелді", олар "Тегусигальпадан отаршылдық режимге қарсы идеяларды таратуға тырысты". Комаягуа билігі тәуелсіздікке қарсы көтерілістерді басуға ниеттенді, бірақ отаршылдық режимге соңғы нүкте қойылған еді. 1821 жылдың 21 қыркүйегінде Орталық Америка Испаниядан тәуелсіздігін жариялады. Комаягуа 28 қыркүйек күні таңертең құжаттарды алды, ал үкімет пен кеңес мүшелері бұл шешімді біліп, тәуелсіздікті қабылдады. 1821 жылдың 28 қарашасында Гватемалаға генерал Агустин де Итурбиден Орталық Америка мен Мексиканың вице-корольдігі Игуала жоспары және Кордова шарты бойынша үлкен империя құру туралы хат келді. Мексикаға қосылу мәселесі провинциялардың арасында дау тудырды, себебі кейбір қалалар оны қолдады, ал басқалары қарсы болды. Гондураста Комаягуа, өзінің губернаторы Хосе Тиноко де Контрерас арқылы, қосылуды жақтады; бірақ провинцияның екінші ірі қаласы Тегусигальпа бұл идеяға қарсы болды. Ақырында Итурбидтің қосылу ұсынысы жеңіске жетіп, 1822 жылдың 22 тамызында Орталық Америка Мексикаға қосылды. Агустин де Итурбидтің Мексика империясына қосылуы ұзаққа созылмады, өйткені ол 1823 жылдың 19 наурызында тақтан бас тарды, ал сол жылдың 1 шілдесінде Орталық Америка өздерінің толық тәуелсіздігін жариялады. Комаягуа мен Гондурас Орталық Американың Біріккен провинцияларының құрамына кірді.
Қаланың өртелуі
Гондурас Орталық Американың біріккен провинцияларының құрамына кіргеннен кейін Комаягуа оның астанасы болып қала берді. 1824 жылы Гондурас Дон Дионисио де Эррераны өзінің алғашқы мемлекет басшысы етіп сайлады. Ұзақ өтпей оған қарсылық туды, оны викарий, каноник Хосе Николас Ириас Миденс басқарды, ал оған Республика Президенті, генерал Мануэль Хосе Арсе қолдау көрсетті. Арсе өз билігін теріс пайдалану жолына түсіп, Эррераны өзінің жоспарларын жүзеге асыруға кедергі ретінде қарастырды. "Ириас қолдан келгенінше анархияны қоздырып, нәтижесінде Гондурасқа шабуыл жасалды. Президент Арсе, Федерацияға тиесілі темекіні Вилла де Санта-Росада сақтау сылтауымен, полковник Юсто Милла басқаратын федералды әскерді Дионисио де Эррераны құлату мақсатымен жіберді. Милланың әскері бірден Комаягуаға жетіп, оны қоршауға алды. Бұл оқиға 1827 жылдың 4 сәуірінде болды. Комаягуаның көп бөлігі өртеніп, тоналды. Оны қорғаған күштер саны жағынан шабуылшылардан кем болғанымен, егер олардың командирі, испандық полковник Антонио Фернандес, Эррераға сатқындық жасамағанда, жеңіске жетер еді. Ол Эррераны түрмеге қамап, полковник Милламен келісімге келді, 9 мамырда капитуляцияға қол қойылды, осыған сәйкес алаң мен басшының өзі тапсырылды. "Эррера Гватемалаға жеткізілді, онда оның әрекеттеріне қатысты іс қозғалған-қозғалмағанын анықтау үшін Ассамблеяға ұсынылуы керек еді. Бірақ, оған қасақаналық жасады деген айып тағылмағандықтан, және президент Арсе, оған қарсы соғыс ашқандағы мақсаты Гондурас үкіметінен оны шеттету және оны өз мүддесіне қарай қайта құру болғандықтан, ол бұл мақсатына жеткендіктен, Республика Президенті бұл мәселеге мән бермеді және тұтқынды өз үйінде ұстады. Жюсто Милла Гондурас провинциясының уақытша басшылығын иеленді, бірақ 1827 жылдың 11 қарашасында Ла Тринидад шайқасында генерал Франсиско Морасан әскерлерінен жеңілді. Содан кейін Морасан Комаягуаға барып, Гондурас мемлекетінің басшылығын Мигель Эусебио Бустамантеден қабылдады. 1828 жылдың маусым айында Морасан басшылықты Диего Вигильге тапсырды.
Капиталды беру
Комьягуа радикалдары мен Тегусигальпа либералдары арасындағы бәсекелестік күннен-күнге күшейе түсті және тәуелсіздік кезінде, сондай-ақ 1825 жылдан бастап, бірінші Конституция қабылданғаннан кейін мемлекет құрылысының кезеңінде айқын байқалды. Елорданы жыл сайын алмастыру туралы идеялар Седрос кенішінде туған саяси ұсыныс ретінде пайда болды, бірақ ол осымен шектелді. 15 1849 жылдың маусым айында, Дон Фелипе Яурегуи төрағалық еткен Конституциялық жиналыстың мүшесі және Гондурас президенті доктор Хуан Линдо астананы Тегусигальпаға көшіру туралы жарлық шығарды, алайда заңдық келеңсіздіктерге байланысты ол орындалмады және Комаягуа мемлекеттік биліктің ордасы болып қала берді. 18-шы ғасырда Тегусигальпа Комаягуадан артықшылық алып отырды; онда маңызды мекемелердің бірнеше ғимараты салынды, мысалы, "Әдеби академия, қазіргі Гондурас Ұлттық Автономдық университетінің бастауы". 15 Соңында, 1880 жылдың 30 қазанында президент Марко Аурелио Сото Гондурас астанасын Комаягуадан Тегусигальпаға көшіру туралы шешім қабылдады. Доктор Марко Аурелио Сото Мартинес экономикалық немесе әлеуметтік себептерге байланысты мүліктерін жинап, туған қаласына көшіп, осылайша екі қала арасындағы антагонизмге нүкте қойды. Елорда Тегусигальпаға көшірілгеннен кейін Комаягуаның халқы, саудасы және маңызы едәуір төмендеді. 19-шы ғасырдың басында оның тар және қисық көшелері нашар жағдайға түскен болатын. Сонымен қатар, қоғамдық ғимараттар да жарамсыз күйде болды. Дегенмен, бұл қала Гондурас діни округінің орталығы болып қала берді.
In June 1849, while Dr. Juan Lindo of the Constituent Assembly chaired by Don Felipe Jáuregui was president of Honduras, he issued a decree transferring the capital to Tegucigalpa, but it was not executed due to legal inconsistencies and Comayagua continued to be the seat of state powers. Through the eighteenth century, Tegucigalpa was taking advantage of Comayagua; Several buildings of important institutions were erected there such as "the Literary Academy, the genesis of the current National Autonomous University of Honduras." 15 Finally, on 30 October 1880, President Marco Aurelio Soto made the "decision to transfer the capital of Honduras from Comayagua to Tegucigalpa Dr. Marco Aurelio Soto Martínez, for economic or social reasons, picked up luggage and moved to his hometown thus ending that antagonism "between the two cities. After the transfer of the capital to Tegucigalpa, the population, commerce, and importance of Comayagua was notably reduced. At the beginning of the 19th century, its narrow and irregular streets were poorly paved. Also, public buildings were in poor condition. However, this city continued to be the seat of the diocese of Honduras.
География
Тау жүйесі Комаягуа қаласы орналасқан аңғарды қоршап тұрады; басты таулар: Монтекиллос таулары Ла-Пастың батысында. Комаягуа таулары департаменттің шығысында орналасқан, Эскиас тауларымен қосылып, Минас-де-Ороға дейін созылады. Оңтүстікте Лепатерике, Мулакагуа және Пототерике тармақтары жатыр.
Климат
Комаягуада Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық муссондық климат (Am) орналасқан.
Ерекше орындар
Площадтың тікелей алдында бірнеше рет қайта жаңартылған қала әкімдігі орналасқан. Ғимарат неоклассикалық стильде салынған және 19 ғасырға жатады. Комаягуа соборы (inmaculada concepcion) Гондурастың отаршылдық дәуірінде салынған. Ол 1711 жылдың 8 желтоқсанында ашылды. Соборда Америкадағы ең көне сағат та бар, ол арабтардың Испанияны шамамен 1100 жылы басып алған кезінде жасалған. Бұл сағат отаршылдық кезеңде король Карлос III-нің сыйы ретінде әкелінді. Тағы бір тарту орталығы – Сан-Франциско алаңы, онда саябақ пен отаршылдық шіркеу орналасқан және ол басты алаңнан бірнеше метр қашықтықта. Бұл шіркеуде Антонина қоңырауы бар, ол Америкадағы ең көне қоңырау болып есептеледі және 1460 жылы Испанияның Алкала-де-Хенарес қаласында құйылған. Қаланың үйлері 18 ғасырға тән испан отаршылдық сәулетін сақтап қалған, олардың көптегені мұражайларға айналдырылған. Ең маңыздылары – отаршылдық діни өнер мұражайы, испаннан бұрынғы Ленка халқының жәдігерлерін сақтайтын археологиялық мұражай және республикалық мұражай. Ескі қаладағы тағы бір алаң – Мерсед алаңы, ол обелиск деп аталатын ескерткішпен белгілі, ал оның алдында Мерсед шіркеуі орналасқан. Бұл шіркеу 1711 жылы қазіргі собор аяқталғанға дейін қаланың алғашқы соборы болды. Тағы бір қызығушылық тудыратын орын – Caxa Real, ол 1739 және 1741 жылдар аралығында салынған және испан сәулетшісі Бартоломе де Марадиагамен испан тәжінің құрметіне арналған орталық ретінде дамытылған колониялық үй. Оның ішінде Гондурас кен орындарынан алынған алтын, күміс және гипс өңделген, содан кейін Еуропаға жіберілген. Ғимараттың бірінші қабатында Орталық Америка сәулетінде кең таралмаған элементтер қолданылған, бұл ресми аймақтарды – сот залын, есеп кеңсесін, қазынашылықты, Азогтар бөлмесін және бестенші күміс бөлмесін ажыратуға мүмкіндік береді. Бұл секторға атпен кіретін үлкен зал арқылы өтілген, ол Чикито өзенінің Плаза Майорға қарай көтерілетін көшесінде орналасқан. 1774 жылы болған жер сілкінісі құрылысқа елеулі зақым келтірді, бірақ бірнеше айдың ішінде жөнделді, әйтсе де үй бұрынғыдан әлсіреп қалды. 1809 жылы тағы бір жер сілкінісі ғимаратқа зақым келтірді. Ол 2013 жылы қайта салынды және қазіргі уақытта маңызды халықаралық саяси тұлғаларды, мысалы Испания королевасы Летисияны және Гондурасқа сапар шеккен Мексиканың бұрынғы президенті Энрике Пенья Ниетоны қабылдайтын іс-шаралар орталығы болып табылады. Сан-Франциско алаңы да ерекше орынға ие, ол собордан бірнеше метр қашықтықта орналасқан және 16 ғасырдың ортасында епископ Фрай Алонсо де ла Серда салған Гондурастың ең көне шіркеулерінің бірі. Бұл шіркеу Комаягуада салынған екінші шіркеу және қаладағы екінші ең көне шіркеу болып есептеледі. Шіркеуде бес қоңырау бар, олардың бірі Испаниядан әкелінген.
Мұралық
Комаягуаның зәулет, мәдениет және өнер мұрасы өте бай. Кейбір ғимараттар 16 ғасырдың ортасымен саналады, және олардың кейбіреулері Орталық Америкадағы ең ежелгі ғимараттардың қатарына жатады. Мәдениет тұрғысынан, Гондурас қалалары испандық дәстүрлерді сол кездегі түпкілікті нысанында сақтап қалған санаулы сарайлардың бірі болып табылады.
Мәдениет
Семана-санта (Құдайдың қасиетті аптасы) – Комайгуада тойланатын әйгілі католик мейрамы, ол 16 ғасырда әкелінген испандық дәстүр бойынша әлі де сақталып келеді. Әр қасиетті аптада адамдар ағаш ұнтағынан жасалған "альфомбрас де асеррин" деп аталатын түрлі-түсті кілемдер жасайды. Бұл кілемдер Назареттен шыққан Исаның өмірінен эпизодтарды және Қасиетті Мариям мен Киелі Рух сияқты басқа да Киелі кітап кейіпкерлерін бейнелейді. Сондай-ақ, кілемдерде Әулие Иуда елші сияқты көптеген католик қасиеттілерінің суреттері де болады. Бұл дәстүрлердің бастаулары Оңтүстік Испанияда жатыр және колониялық дәуірде Гватемала мен Гондураста кеңінен таралған. Гондурастың Санта Семанасы Испанияның Андалусиясындағы Севилья сияқты қалаларда тойланатын мерекемен салыстырылады, себебі оның жергілікті халыққа үйретілген ескі испан католик дәстүрімен өте ұқсас. Комаягуаның тағы бір танымал дәстүрі – жергілікті және испандық элементтердің үйлесімі, мысалы, "el baile de los diablitos" (кішкентай шайтандар биі), онда бишілер түрлі-түсті киімдер мен жануарларды, адамдарды немесе мифологиялық жаратылыстарды бейнелейтін маскалар киеді. Бұл дәстүрдің тамыры 17 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде жергілікті халықтар өздерінің діни рәсімдерін католик дінімен біріктірген.
Өнер
Комайгуада әртүрлі дәуірлерге жататын өнер туындылары бар, мысалы, Колумбияға дейінгі Ленка өнері, археологиялық мұражайда көршілген керамикада көрініс тапқан, сондай-ақ Жаңа Испания вице-корольдігінен келген өнер туындылары, олардың кейбіреулері тіпті 16 ғасырдың соңына дейін сақталып қалған. Таза ұғым кафедралы соборының алтарі 17 ғасырда Испанияның Хаэн қаласында жасалған. Ол Гондурастағы ең әдемі барокко туындыларының бірі саналады, сондай-ақ қаланың көптеген шіркеулеріндегі алтарлар мен суреттері де осындай. Қазіргі таңда көптеген өнер туындылары қала мұражайларында сақталып, діни өнер мұражайында көрсетілуде. Басқа өнер туындылары – археологиялық мұражайдағы ұлттық суретшілердің көрмелері, онда Гондурас азаматтарының бүкіл елден келген туындылары қойылған.
Комаягуа халықаралық әуежайы
Жаңа Комаягуа халықаралық әуежайы елдегі ең маңызды әуежайлардың бірі болады және Тегусигальпадағы Тонконтин халықаралық әуежайынан артық сыйымдылыққа ие болады. Бұл жаңа әуежай Комаягуа қаласының ғана емес, сонымен қатар Тегусигальпа тұрғындарына да қызмет етуі күтілуде, себебі Тонконтиннің кеңею мүмкіндігі шектеулі. 2021 жылдың қазан айынан бастап, әсіресе Тонконтин жартылай жабылса, жаңа әуежай астананың басты әуежайына айналуы мүмкін.
Сото Кано әуе базасы
Сото Кано әуе базасы (бұрынғы Palmerola әуе базасы) – Комаягуадан шамадан тыс жақын жерде орналасқан Гондурас әскери нысаны. Бұл әуе базасы Гондурас әуе күштері академиясына үйі. АҚШ Soto Cano әуе базасында шамамен 550 американдық әскери қызметкері мен 650-ден астам американдық және Гондурас азаматынан тұратын Бірлескен тапсырма тобын (Joint Task Force Bravo) ұстап тұр. Әуежай сондай-ақ азаматтық тұрғындарға Комаягуа халықаралық әуежайы ретінде қолжетімді.
Спорт
Комаягуа – Гондурас Ұлттық футбол лигасының «Club Hispano» клубының штаб-пәтері. Клуб 2004–2005 жылдары Ұлттық лигаға алғаш рет жолдама алды. Алайда, футбол лигасының бірінші маусымынан кейін олар қайтадан екінші дивизионға түсіп қалды. Осы себепті директорлар кеңесі бірінші дивизиондық франшизаны Чолотека қаласының «Club Municipal Valencia» клубынан сатып алды. Клуб өз үй ойындарын «Карлос Миранда» муниципалдық стадионында өткізеді, онда қазіргі уақытта шамамен 10 000 көрермен сыяды. 2012 жылдың қыркүйек айында Комаягуа алғашқы Халықаралық христиандық спортшылар мотокросы лагерін қабылдады. Лагерьге 60 ер және әйел адам қатысты, оны АҚШ-тан келген кәсіби мотокроссшілер Джимми Поволни, Шон Кларк және Райан Мэйюнг т.б. жүргізді. Лагерьден кейін «Colmotos Enduro» компаниясының демеушілігімен жарыс өтті, ол өткен жылы трассада қаза болған америкалық спортшы Дилан Фёрсттің естелігіне арналды. Қазір бұл Комаягуада жыл сайын өткізілетін шара, онда АҚШ-тан келген оқытушылар мен Гондурас жетекшілері қатысады.