Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
14 ғасырдағы ағылшын ханзадасы және дворяны
14th century English prince and nobleman
Эдмунд Лэнгли, Йорк герцогының 1-ші титулы (5 маусым 1341 – 1 тамыз 1402) – Англия королі Эдуард III және Хеноның Филиппасының төртінші баласы. Көптеген ортағасырлық ағылшын ханзадалары сияқты, Эдмунд өзінің лақап атын туған жерінен алды: Гертфордширдегі Кингс Лэнгли сарайы. Ол Йорк әулетінің негізін қалаушы болды, бірақ Йорк әулетінің Розалар соғысында Англия тағына талап етуі Эдмундтің кіші ұлы Ричард Коннисбургтен, Кембридж графының 3-ші титулы, Эдмундтың үлкен ағасы Лайонел Антверпеннің, Кларенс герцогының 1-ші титулының шөбересі Энн де Мортимерге үйленгеннен кейін болды. Розалар соғысындағы екінші тарап – Ланкастер әулеті Эдмундтың үлкен ағасы Джон Гонттың, Ланкастер герцогының 1-ші титулының ұрпақтарынан құрылды, ол Эдуард III-тің үшінші ұлы болды.
Edmund of Langley, 1st Duke of York (5 June 1341 – 1 August 1402) was the fourth surviving son of King Edward III of England and Philippa of Hainault. Like many medieval English princes, Edmund gained his nickname from his birthplace: Kings Langley Palace in Hertfordshire. He was the founder of the House of York, but it was through the marriage of his younger son, Richard of Conisburgh, 3rd Earl of Cambridge, to Anne de Mortimer, great granddaughter of Edmund's elder brother Lionel of Antwerp, 1st Duke of Clarence, that the House of York made its claim to the English throne in the Wars of the Roses. The other party in the Wars of the Roses, the incumbent House of Lancaster, was formed from descendants of Edmund's elder brother John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster, Edward III's third son.
Алғашқы жылдар
Суррей графының крест әкесі қайтыс болғаннан кейін Эдмундке Тренттен солтүстікке қарай, негізінен Йоркширде орналасқан графтың жерлері берілді. 1359 жылы ол әкесі король Эдуард III-тің Францияға жасаған сәтсіз әскери жорығына қатысты және 1361 жылы Гартер орденінің рыцары аталды. 1362 жылы, жиырма бір жасында, әкесі оған Кембридж графы титулын берді.
On the death of his godfather, the Earl of Surrey, Edmund was granted the earl's lands north of the Trent, primarily in Yorkshire. In 1359, he joined his father King Edward III on an unsuccessful military expedition to France and was made a knight of the Garter in 1361. In 1362, at the age of twenty one, he was created Earl of Cambridge by his father.
Әскери мансап
Эдмунд 1370 жылдары Францияға бірнеше әскери жорықтарға қатысты. 1369 жылы ол 400 қарулы сарбаз бен 400 садақшыдан тұратын жасақты алып келді. Олар Джон Гастингс, Пемброктың 2-графымен бірге Бретань және Ангулемдегі науқандарда қызмет етті. Келесі жылы ол Пемброкқа Бель Перш бекінісін азат ету жорығына қосылды, содан кейін үлкен ағасы Эдуард, Қара ханзадамен бірге Лиможды қоршауға және тонауға әкелген жорыққа қатысты. 1375 жылы ол Март графымен бірге Бресті азат етуге аттанды, бірақ бастапқы жетістіктен кейін біраз уақыттан соң бітім шарты жасалды. 1370 жылдары ағылшын елшілері Португалияның Фердинанд I-імен одақ құрды, онда Португалия Ланкастер армиясымен Кастилияға шабуыл жасауға уәде берді. Франциядағы Каролина соғысының салдарынан Джон Гонт Кастилияға шабуылды кейінге шегерді. 1381 жылы Эдмунд Джонның Кастилияға талабын іске асыру үшін сәтсіз жорыққа жетекшілік етті, Фердинанд патшаға қосылып, Фернандин соғыстарының бөлігі ретінде Кастилияға шабуыл жасады. Бірнеше ай шешімсіздіктен кейін Кастилия мен Португалия арасында тағы да бейбітшілік орнатылды, ал Эдмунд өзінің наразы әскерлерін үйге қайтаруға мәжбүр болды. Эдмунд 1376 жылдың 12 маусымында Довер қамалының констеблі және Пятипорттардың қараушысы болып тағайындалды және 1381 жылға дейін қызмет етті. 1385 жылдың 6 тамызында ол Йорк герцогы атағын алды. Эдмунд 1394/95 жылдары немере інісі, Англия королі Ричард II Ирландияда жорық жүргізген кезде Корольдіктің сақтаушысы болды және 1395 жылы Парламент отырысын басқарды. Ол сондай-ақ 1396 жылы корольдің болашақ әйелі Валуалық Изабелланы алу үшін Францияға жасаған қысқа сапарында патшалық иелігін сақтады. Герцог 1399 жылдың жазында Ричард II Ирландияға тағы бір ұзақ жорыққа кеткен кезде Корольдіктің сақтаушысы қызметін атқарды. Сол жылдың маусым айының соңында қуғынға ұшыраған Генри Болингбрук Йоркширдегі Бридлингтонға қонды. Ол Болингбрукқа қарсы тұру үшін әскер жинады, бірақ содан кейін оған қосылуға шешім қабылдады, осының орнына ол сыйлықтармен марапатталды. Ол одан әрі жаңа Ланкастер режиміне адал болды, өйткені Болингбрук Ричард II-ні құлатып, король Генрих IV болды.
Edmund took part in several military expeditions to France in the 1370s. In 1369, he brought a retinue of 400 men at arms and 400 archers to serve with John Hastings, 2nd Earl of Pembroke, on campaigns in Brittany and Angoulême. The following year, he first joined Pembroke again on an expedition to relieve the fortress of Belle Perche and then accompanied his eldest brother Edward, the Black Prince, on a campaign that resulted in the siege and sack of Limoges. In 1375, he sailed with the Earl of March to relieve Brest, but after some initial success, a truce was declared. In the 1370s, English envoys entered into an alliance with Ferdinand I of Portugal, where Portugal promised to attack Castile with the Lancastrian army. As a consequence of the Caroline War in France, John of Gaunt was forced to postpone the invasion of Castile. In 1381, Edmund finally led an abortive expedition to press John's claim to Castile, joining with King Ferdinand in attacking Castile as part of the Fernandine Wars. After months of indecisiveness, a peace was again declared between Castile and Portugal, and Edmund had to lead his malcontented troops home. Edmund was appointed Constable of Dover Castle and Warden of the Cinque Ports on 12 June 1376 and held office until 1381. On 6 August 1385, he was elevated to Duke of York. Edmund acted as Keeper of the Realm in 1394/95 when his nephew, King Richard II of England, campaigned in Ireland and presided over Parliament in 1395. He was also keeper of the realm in 1396 during the king's brief visit to France to collect his child bride Isabella of Valois. The duke was left as Custodian of the Realm in the summer of 1399 when Richard II departed for another extended campaign in Ireland. In late June of that year, the exiled Henry Bolingbroke landed at Bridlington in Yorkshire. He raised an army to resist Bolingbroke, then decided instead to join him, for which he was well rewarded. He thereafter remained loyal to the new Lancastrian regime as Bolingbroke overthrew Richard II to become King Henry IV.
Кейінгі өмірі
1399 жылы Ричард II-нің өсиеті мұрагерін атамай, бірақ Эдмундты қадағалаушылардың бірі етіп тағайындайды. Кейбіреулер Ричардтың Болингброк Генри мен Эдмунд Мортимердің күшті талаптарына қарамастан, Эдмундты мұрагер етуді ниеттенгенін айтады. Бұл Ричардтың Эдмундқа деген жеке басылымдық әуесіне байланысты емес, корольдің Эдмундтың ұлы Эдвардты таққа отырғызуға деген ықыласынан туындаған. Өмірінің соңында, 1399 жылы, ол қысқа мерзімге Батыс шебінің сақшысы болып тағайындалды. Әйтпесе, 1399 жылдан бастап ол қоғамдық өмірден шеттеді. Эдмунд Лэнгли XVII ғасырдан бері туған жерінде қайтыс болды деп есептелсе де, ол Линкольнширдегі Эпворт қаласында дүниеден озды. Ол Кингс Лэнгли аббаттығында жерленді, бірақ аббаттық таратылғаннан кейін 1575 жылы оның мазары жақын орналасқан Барлық Әулиелер шіркеуіне, Кингс Лэнглиге көшірілді. 1877 жылы шіркеуді қайта жаңарту жұмыстары кезінде мазар тағы бір рет жылжытылып, ішінде бір еркек және екі әйелдің денелері табылды. Оның герцогтығы ең үлкен ұлы Эдуардқа өтті. Ол бауырларының арасында соңғы болып қайтыс болды және олардан ең ұзақ өмір сүрді.
Richard II's 1399 will refers to his successor without naming him, while appointing Edmund as one of the overseers. Some believe Richard intended to make Edmund his heir despite the stronger claims of Henry of Bolingbroke and Edmund Mortimer. This was not due to any preference Richard had for Edmund, but rather a desire the king had to set Edmund's son, Edward, on the throne. Towards the end of his life, in 1399, he was appointed Warden of the West March for a short period. Otherwise, from 1399 onward he retired from public life. Although it was thought, at least from the seventeenth century, that Edmund of Langley died in his birthplace, he died at Epworth, Lincolnshire. He was interred at King's Langley Priory; however, his tomb was relocated to the nearby All Saints' Church, Kings Langley in 1575 after the priory had been dissolved. When the tomb was moved again during church restoration work in 1877, three bodies, one male and two female, were found inside. His dukedom passed to his eldest son, Edward. He was the last of his siblings to die, and lived the longest out of all of them.
Шекспирдің Йорк герцогы
Эдмунд, Йорк герцогының біріншісі, Шекспирдің "Ричард II" пьесасының маңызды кейіпкері. Пьесада Эдмунд жүрегімен немере інісі Ричард II-нің кеңесшісі қызметінен қанағаттанбайды, бірақ патшаға опасыздық жасағысы келмейді. Соңында ол Генри Болингброкқа, Болингброктың әкесі Джон Гонт қайтыс болғаннан кейін Ричард тартып алған жерлерін қайтаруға көмектесуге келіседі. Болингброк Ричардты тақтан түсіріп, Генрих IV патша болып сайланғаннан кейін, Эдмунд өзінің ұлы Аумерлдің (Норвич Эдварды) жаңа патшаны өлтіру жоспарын құрғанын біледі. Эдмунд бұл жоспарды ашыққа шығарады, бірақ оның әйелі Изабелла Генрині ұлын кешіруге көндіреді. Шындығында, Эдмундтың әйелі Изабелла (Кастилиялық) 1392 жылы, Болингброкқа (Генрих IV) қарсы жасалған қастандықтан сегіз жыл бұрын қайтыс болған.
Edmund, the 1st Duke of York, is a major character in Shakespeare's Richard II. In the play, Edmund resigns his position as an adviser to his nephew Richard II, but is reluctant to betray the king. He eventually agrees to side with Henry Bolingbroke to help him regain the lands Richard confiscated after the death of Bolingbroke's father, John of Gaunt. After Bolingbroke deposes Richard and is crowned Henry IV, Edmund discovers a plot by his son Aumerle (Edward of Norwich) to assassinate the new king. Edmund exposes the plot, but his wife Isabella convinces Henry to pardon her son. In reality, Edmund’s wife Isabella (of Castile) had died in 1392, eight years before the plot against Bolingbroke (Henry IV).