Оңтүстік жартышардағы Circinus шоқжұлдызы: орналасуы, көрші шоқжұлдыздар, координаттары, және қашан көрінетіні туралы ақпарат. Астрономиялық зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік аспан жарты шарындағы жұлдыздар шоқшасы.
Constellation in the southern celestial hemisphere
Сипаттамалары
Кентавр, Муска, Апус, Оңтүстік Үшбұрыш, Норма және Лупус жұлдыздарымен шектесетін Цирцин, Альфа және Бета Кентавр жұлдыздарының жанында орналасқан. Оның -50° және -70° арасындағы бұрыштық координатасы болғандықтан, бүкіл шоқжұлдыз 30° солтүстік енінен оңтүстікке қарай ғана көрінеді. Бельгиялық астроном Эжен Дельпорт 1930 жылы анықтаған шоқжұлдыздың ресми шекаралары 14 сегменттен тұратын көпбұрышпен белгіленген. Экваторлық координаттар жүйесінде осы шекаралардың оңтүстік көтерілу координаттары аралығында, ал бұрыштық координаталары -55.43° және -70.62° аралығында орналасқан. Цирцинус жыл сайын 30 шілдеде сағат 21:00-де ең биік нүктеге жетеді. 1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақ бекіткен шоқжұлдыздың үш әріпті аббревиатурасы "Цир" болып табылады.
Bordered by Centaurus, Musca, Apus, Triangulum Australe, Norma and Lupus, Circinus lies adjacent to the Alpha and Beta Centauri stars. As it is at declination −50° to −70°, the whole constellation is only visible south of latitude 30° N. The official constellation boundaries, as set by Belgian astronomer Eugène Delporte in 1930, are defined by a polygon of 14 segments. In the equatorial coordinate system, the right ascension coordinates of these borders lie between and , and the declination coordinates are between −55.43° and −70.62°. Circinus culminates each year at 9 p. m. on 30 July. The recommended three letter abbreviation for the constellation, as adopted by the International Astronomical Union in 1922, is "Cir".
Жұлдыздар
Цирцин – төртінші шамадан жарықтығы бір жұлдыздан ғана тұратын әлсіз шоқжұлдыз. Альфа Цирчини – 3.19 сәуле шамасы бар негізгі тізбекті жұлдыз. Ол Альфа Центаврдан 54 жарық жылы қашықтықта және 4° оңтүстікте орналасқан. Бұл шоқжұлдыздағы ең жарқын жұлдыз ғана емес, сонымен қатар түнгі аспандағы жылдам тербелістегі Ap (RoAp) жұлдызының ең жарқын мысалы. Оның A7 Vp SrCrEu типті ерекше спектрлік түрі бар, онда стронций, хром және европийдің жоғары шығарылуы байқалады. Бұл типтегі жұлдыздардың магнит өрісі ерекше орналасқан және олар сәл өзгермелі болады. Альфа Цирчини екіжүзді жұлдыздық жүйе құрайды, оның серігі K5 типті және магнитудасы 8.5 қызғылт сары жұлдыз. Екі жұлдыз арасындағы қашықтық 260 АЕ және олардың ортақ ауырлық орталығының айналасында айналуы 2600 жылды алады. Оның диаметрі Күннің диаметріне қарағанда 1,8 есе үлкен. Гамма Цирчини – 450 жарық жылы қашықтықта орналасқан қос жұлдыз, ал әлсіз компоненті – 5,5-шеңдікті сары жұлдыз. Олар бір-бірінің орбитасын 180 жылда айналып тұрады. 3600 жарық жылынан астам қашықтықта орналасқан бұл жүйе 32 жарық жылы (10 парсек) қашықтықта болса, Венераны -4,8 шамасынан асып түсер еді. және Zeta Circini – 1273 жарық жылы қашықтықта орналасқан 6,09 шамасы бар, спектральді түрі B3V көк-ақ негізгі тізбекті жұлдыз. Цирцинда 493 өзгермелі жұлдыз тіркелген, бірақ олардың көпшілігі өте кішкентай немесе өте күңгірт. Үш көрнекті мысал – Тета Цирчини, Т Цирчини және АХ Цирчини. AX – цефеидтік айнымалы, 5,3 күн ішінде 5,6 және 6,19 шамалары арасында өзгеріп отырады. Ол 1600 жарық жылы қашықтықта орналасқан F8II+ типті сары ақ супергигант. БП Цирчини – 2,4 күн ішінде 7,37 – 7,71 аралығында болатын көрінетін шамасы бар тағы бір Цефеидтік айнымалы. Екі цефеид те спектрлік қосжұлдыздар, олардың серіктері көк түсті ақ жұлдыздар, спектрлік түрі B6 және тиісінше 5 және 4,7 Күн массасы. BX Circini – 2 сағат 33 минут ішінде 12.57 және 12.62 шамалары арасында ауытқуы бар әлсіз жұлдыз. Оның құрамының 99% гелийден тұрады. Оның шығу тегі белгісіз, бірақ гелий мен көміртек/оттегі ақ жұлдызының бірігуінің нәтижесі деп есептеледі. Бірнеше планеталық жүйелері бар жұлдыздар Цирциннің шекарасында жатыр, бірақ олардың ешқайсысы ерекше көрнекті емес. HD 134060 – бұл 79 жарық жылы қашықтықта орналасқан G0VFe+0,4 типті және 6,29 магнитудалы сары жұлдыз. Оның екі планетасы 2011 жылы радиалды жылдамдық әдісі арқылы ашылды: кішігірім HD 134060 b массасы 0,0351 МДж (Юпитер массасы) және өзінің жұлдызының орбитасын 0,0444 АЕ-де 3,27 күнде айналады; үлкенірек HD 134060 c (0,15 МДж), 2.226 АЕ-де орбиталар, шамамен 1161 күндік кезеңмен. Тіпті 8,8 магнитудалы HD 129445 220 жарық жылы қашықтықта орналасқан және Күн массасының 99% -ы және G8V-нің ұқсас спектрлі түрі бар. HD 129445 b – 2010 жылы радиалды жылдамдық әдісі арқылы ашылған Юпитер сияқты планета (1,6 МДж), бұл жұлдызды 2,9 АЕ қашықтықта, шамамен 1840 күнде айналып өтеді. Бұл шоқжұлдыз Құс жолының жазықтығын қиып жатқандықтан, бұл шоқжұлдызда көптеген ірі жұлдыздар орналасқан, соның ішінде GKF2010 MN18 (немесе жай ғана MN18), биполярлы тұмандықта орналасқан көк супергигант, сондай-ақ 9 Вольф Райет жұлдызы, мұндай кішкентай шоқжұлдыз үшін өте жоғары сан.
Circinus is a faint constellation, with only one star brighter than fourth magnitude. Alpha Circini, a white main sequence star with an apparent magnitude of 3.19, is 54 light years away and 4° south of Alpha Centauri. Not only the brightest star in the constellation, it is also the brightest example of a rapidly oscillating Ap (RoAp) star in the night sky. It has the unusual spectral type A7 Vp SrCrEu, showing increased emissions of strontium, chromium and europium. Stars of this type have oddly localised magnetic fields and are slightly variable. Alpha Circini forms a binary star system with an orange dwarf companion of spectral type K5 and magnitude 8.5, The distance between the two stars is 260 AU and they take 2600 years to rotate around a common centre of gravity. It has around 1.8 times the diameter of the Sun. Gamma Circini is a binary star 450 light years away, while the dimmer component is a yellow star of magnitude 5.5. They orbit each other every 180 years. Over 3600 light years away, this system would outshine Venus at magnitude −4.8 if it were 32 light years (10 parsecs) distant. and Zeta Circini is a blue white main sequence star of spectral type B3V and magnitude 6.09, located around 1273 light years away. 493 variable stars have been recorded in Circinus, but most have a very small range or are quite dim. Three prominent examples are Theta Circini, T Circini, and AX Circini. AX is a Cepheid variable that varies between magnitudes 5.6 and 6.19 over 5.3 days. It is a yellow white supergiant of spectral type F8II+, 1600 light years away. BP Circini is another Cepheid variable with an apparent magnitude ranging from 7.37 to 7.71 over 2.4 days. Both cepheids are spectroscopic binaries, with companions that are blue white stars of spectral type B6 and 5 and 4.7 solar masses, respectively. BX Circini is a faint star that fluctuates between magnitudes 12.57 and 12.62 over a period of 2 hours 33 minutes. Over 99% of its composition appears to be helium. Its origin is unclear, but thought to be the result of the merger of a helium and a carbon/oxygen white dwarf. Several stars with planetary systems lie within the borders of Circinus, although none of the host stars are particularly prominent. HD 134060 is a sun like yellow dwarf star of spectral type G0VFe+0.4 and magnitude 6.29, around 79 light years away. Its two planets were discovered in 2011 through the radial velocity method: the smaller, HD 134060 b, has a mass of 0.0351 MJ (Jupiter masses) and orbits its star every 3.27 days, at 0.0444 AU; the larger, HD 134060 c (0.15 MJ), orbits farther out at 2.226 AU, with a period of approximately 1161 days. Even fainter, at magnitude 8.8, HD 129445 is 220 light years away and has 99% of the Sun's mass and a similar spectral type of G8V. HD 129445 b, a Jupiter like planet (1.6 MJ) discovered in 2010 via the radial velocity method, orbits this star at a distance of 2.9 AU, approximately every 1840 days. As this constellation intersects the plane of the Milky Way, there are many massive stars located in this constellation, including GKF2010 MN18 (or simply MN18), a blue supergiant located in a bipolar nebula, as well as 9 Wolf Rayet stars, a very high number for such a small constellation.
Терең аспан нысандары
Сыркиннің шекарасында үш ашық шоғыр және планеталық тұмандықтар табылады, олардың барлығы әртүрлі өлшемдегі әуесқой телескоптармен көрінеді. NGC 5823, сондай-ақ Caldwell 88 деп аталады, бақылаушыға ерекше көрінеді, кейде Джон Гершель сипаттағандай, кері "S" әрпі сияқты көрінеді, бірақ оны "тулипан тәрізді" және "қорапша тәрізді" деп те сипаттаған. Салыстырмалы түрде, ашық шоғыр NGC 5715 әлсіз (интегралды шамасы 9.8) – оның ең жарық жұлдызы тек 11-ші шамада және кішкентай (7.0 доға минуты), тек 30 жұлдыздан тұрады. Үшінші ашық шоғыр, Писмис 20, диаметрі 4.5 доға секунды болатын 12 жұлдызды қамтиды, бірақ оның шамасы NGC 5823-ке (7.8) ұқсас. 8270 жарық жылы қашықтықта орналасқандықтан, оны оңай байқау үшін 300 мм-ден асатын апертурасы бар әуесқой телескобы қажет. Бернес 145 – бұл 1971 жылғы Бернес каталогында алғаш тіркелген қараңғы және шағылыстыратын тұмандық. Қара тұмандық компоненті үлкен әуесқой телескобымен оңай көрінеді және оның өлшемі 12 х 5 доға минуты. Кіші рефлексиялық тұмандық компонентін көру үшін үлкен құрал және жанама көру қажет. Сондай-ақ, Сыркин галактикасында ESO 97 G13 орналасқан, ол әдетте Сыркин галактикасы деп аталады. 1977 жылы ашылған, сондықтан белсенді галактикалық ядроға ие. Circinus X 1 – бұл рентгендік екі жұлдыздық жүйе, құрамында нейтрон жұлдызы бар. 2007 жылдың шілдесінде Circinus X 1 жүйесін бақылау кезінде қара тесік жүйелерінде кездесетін рентген сәулелерінің ағындары табылды. 19000 жарық жылы қашықтықта орналасқан PSR B1509 58 пульсары, сондай-ақ Сыркин пульсары деп аталады, оңтүстік полюсінен 20 жарық жылдық материал ағынын шығарды, ол рентген спектрінде анық көрінеді. Сыркиндегі тағы бір супернова қалдығы – SN 185. 185 жылы қытайлық бақылаушылар тіркеген SN 185 түнгі аспанда шамамен сегіз ай бойы көрінді; RCW 86 деп аталатын оның қалдықтары әдеттегі толық айдан үлкен аумақты қамтиды. Жақын екі жұлдыздық жүйедегі ақ жұлдыз серігінен материал жинап, термоядролық жарылыс кезінде, яғни нова деп аталатын жарылыста жануына мүмкіндік береді. Nova Circini 1926 (X Circini) 1926 жылдың 3 қыркүйегінде 6.5 шамада байқалды, кейін 1928 жылы 11.7 және 12.5 шамалар арасында өзгере отырып, 1929 жылы 13 шамаға дейін төмендеді. Nova Circini 1995 (BY Circini) 1995 жылдың қаңтарында 7.2 шамаға жетті. BW Circini – бұл төмен массалы рентгендік екі жұлдыздық жүйе, құрамында шамамен 8 күн массасы бар қара тесік және сары G0III/G5III субигант жұлдызы бар. Рентгендік жарылыстар 1987 және 1997 жылдары, және мүмкін 1971-72 жылдары тіркелді.
Three open clusters and a planetary nebulae are found within the borders of Circinus, all visible with amateur telescopes of varying sizes. NGC 5823, also called Caldwell 88, NGC 5823 appears distinct to the observer, sometimes seen as a reversed "S", as described by John Herschel, although it has also been described as "tulip shaped" and "boxy". Comparatively, open cluster NGC 5715 is fainter (integrated magnitude of 9.8)—its brightest star is only 11th magnitude—and smaller (7.0 arcminutes), comprising only 30 stars. The third open cluster, Pismis 20, contains 12 stars in a diameter of 4.5 arcseconds but exhibits a magnitude similar to NGC 5823 (7.8). At 8270 light years, it requires an amateur telescope with an aperture over 300 mm to be easily discerned. Bernes 145 is a dark and reflection nebula first listed in the 1971 Bernes Catalog. The dark nebula component is easily visible in a large amateur telescope, and it measures 12 by 5 arcminutes. The smaller reflection nebula component requires a larger instrument and averted vision to be seen. Circinus also houses ESO 97 G13, commonly known as the Circinus Galaxy. Discovered in 1977, and therefore hosts an active galactic nucleus. Circinus X 1 is an X ray binary star system that includes a neutron star. Observations of Circinus X 1 in July 2007 revealed the presence of X ray jets normally found in black hole systems. Located at 19,000 light years, the pulsar PSR B1509 58, also called the Circinus Pulsar, has expelled a 20 light year long jet of material from its southern pole, clearly visible in the X ray spectrum. Another supernova remnant in Circinus is that of SN 185. Recorded by Chinese observers in 185 AD, SN 185 was visible in the night sky for around eight months; its remnants, known as RCW 86, cover an area larger than the typical full moon. A white dwarf star in a close binary system can accumulate material from its companion until it ignites and blows off in a thermonuclear explosion, known as a nova. Nova Circini 1926, also known as X Circini, was observed at magnitude 6.5 on 3 September 1926, before fading and fluctuating between magnitudes 11.7 and 12.5, during 1928, and magnitude 13, in 1929. Nova Circini 1995 (BY Circini) reached a maximum apparent magnitude of 7.2 in January 1995. BW Circini is a low mass X ray binary system, comprising a black hole of around 8 solar masses and a yellow G0III G5III subgiant star. X ray outbursts were recorded in 1987 and 1997, and possibly 1971–72.
Метеорлар жауын
Цирцинус – жыл сайынғы метеор шашырауының сәулелену ортасы, Альфа Цирцинидтер (АЦИ). 1977 жылы Квинслендте алғаш рет байқалған метеорлардың орташа жылдамдығы 27,1 км/с және олар ұзақ мерзімді кометамен байланысты деп саналады. 2011 жылы Питер Дженнискенс C/1969 T1 кометасының қалдықтары Жер орбитасымен қиылысып, Бета Цирциниге жақын сәулелену ортасынан метеорлық шашырау тудыруы мүмкін деген болжам жасады. АЦИ шашырауы 4 маусымда, алғаш байқалған күні ең жоғары деңгейге жетеді.
Circinus is the radiant of an annual meteor shower, the Alpha Circinids (ACI). First observed in Queensland in 1977, the meteors have an average velocity of 27.1 km/s and are thought to be associated with a long period comet. In 2011, Peter Jenniskens proposed that the debris trail of comet C/1969 T1 could intersect with the Earth's orbit and generate a meteor outburst coming from a radiant close to Beta Circini. The ACI shower peaks on 4 June, the day it was first observed.