Кіріспе

Солтүстік аспан жартышарындағы шоқжұлдыз, кесірткелердің биологиялық туысы.

Лакерта – Халықаралық астрономиялық одақ анықтаған 88 қазіргі шоқжұлдыздың бірі. Аты латын тілінде "кесіртке" деген мағынаны білдіреді. Шағын, әлсіз шоқжұлдызды 1687 жылы астроном Йоханнес Хевелиус анықтады. Оның ең жарық жұлдыздары Кассиопеяға ұқсас "W" пішінін құрайды, сондықтан оны кейде "Кіші Кассиопея" деп атайды. Ол Солтүстік аспан сферасында Сигнус, Кассиопея және Андромеда арасында орналасқан. Солтүстік бөлігі Көмекей жолында (Галактикада) жатыр.

Ерекше белгілері

Ласерта Құс жолы шоқжұлдыздарына тән: жарқын галактикалар да, шарлы шоғырлар да жоқ, бірақ ашық шоғырлар, мысалы, NGC 7243, әлсіз планеталық тұмандық IC 5217 және көптеген қос жұлдыздар бар. Сондай-ақ, ол прототиптік блазар BL Lacertae-ны қамтиды. Ласертада Мессье нысандары жоқ.

Жұлдыздар

Альфа Ласерте – көк-ақ түсті, негізгі тізбектегі жұлдыз, оның шамасы 3,8, Жерден 102 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Ол A1 V спектрлік типінде және оптикалық қос жұлдыз болып табылады. Бета Лассерта – бұл 4,4 шамалы сары алып жұлдыз, Жерден 170 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Roe 47 – бес компоненттен тұратын көпжұлдыздық жүйе (5,8, 9,8, 10,1, 9,4, 9,8 шамалары). ADS 16402 – Ласерта шоқжұлдызындағы екі жұлдыздан тұратын жүйе, оның айналасында ерекше қасиеттері бар планета айналады. Юпитердің мөлшеріндегі планетаның тығыздығы күтпегендей төмен, шамамен тығыздығы тосқауылға тең. Бұл планета HAT P 1 деп аталады. EV Lacertae – күшті магнит өрісіне ие, жылдам айналатын 10 шамалы қызыл ергежұлдыз. Бұл – тұтанғыш жұлдыз, ол Жер Күннен мың есе артық энергия беретін жарқын шашуларды шығарады. HD 215441 (22с 44м.2 / +55° 35') – Бэбкок магниттік жұлдызы деп аталады. Көзді көріп тұрған дереккөз: Sky Catalogue 2000.0 Volume 2: Double Stars, Variable Stars and Nonstellar Objects, xlv бет, таңдалған астрономиялық атаулардың глоссарийі.

Терең аспан нысандары

NGC 7243 – Жерден 2500 жарық жылы қашықтықта орналасқан ашық жұлдыздық шоғыр, оны кішкентай әуесқой телескоптарында да көруге болады. Онда бірнеше ондаған "шашыраңқы" жұлдыздар бар, олардың ең жарықтары 8-ші шамада. BL Lacertae – BL Lacertae нысандарының прототипі, олар әлсіз өзгермелі жұлдыздар сияқты көрінеді, бірақ іс жүзінде эллипстік галактикалардың өзгермелі ядролары болып табылады; олар квазарларға ұқсас. Ол өзінің атын аспан денелерінің толық бір түріне – BL Lacertae нысандарына (блэзардың бір түрі) берді. Бұл нысан бірнеше күн ішінде 14-тен 17 шамаға дейін тікелей өзгеріп отырады.

Тарих

Аспанның айқын жарық жұлдыздары жоқ аймағына ортасталған Ласерта шоқжұлдызы ежелгі батыс астрономдары тарапынан шоқжұлдыз ретінде қарастырылмаған. Иоганн Гевелиус 1687 жылы осы шоқжұлдысты жасап, бастапқыда оны "Стеллио" (кесіртке) деп атады – Жерорта теңізі жағалауында кездесетін, жұлдыз сияқты арқалық нүктелері бар кесіртке. Бұл жаңа шоқжұлдызға ат қоюға талпынған басқа еуропалықтардың арасында 1670 жылы Людовик XIV құрметіне "Sceptrum et Manus Iustitiae" (Әділеттің Қолы мен Скептрі) жасаған Августин Ройер және 1787 жылы Фредерик Ұлының құрметіне "Frederici Honores" (Фредерик даңқы) жасаған Иоганн Элерт Боде болды. "Sceptrum" және "Frederici Honores" енді қолданылмайды, ал Ласерта әлі де сақталған.

Теңдес

Еуропа мен Таяу Шығыстың ежелгі жұлдыздық карталарында көрсетілмесе де, Ласерта жұлдыздары, сондай-ақ Сигнустың шығыс бөлігіндегі кейбір жұлдыздар ертедегі қытай астрономдарының "Ұшқан жылан" атымен белгіленген шоғырына сәйкес келіп түсті. Сол сияқты, Калифорниядағы Чумаш тайпасы аспанның осы бөлігін "Кесіртке" деп атайды және оны көптеген әңгімелеріне қосады.

Атаулар ауыстырылуы

USS Lacerta (AKA 29) - Құрама Штаттар Әскери-теңіз күштерінің шабуылдық жүк кемесі, оның аты жұлдыз шоқшасынан (Lacerta) қойылған.