Кіріспе

Швецияда және бұрын Финляндия мен Норвегияда қолданылған әкімшілік бөліністер Län (швед, ), lääni (фин, ) және len (норвегия, ) Швецияда және бұрын Финляндия мен Норвегияда қолданылған әкімшілік аймақтарды білдіреді. Финляндия провинциялары 2010 жылдың 1 қаңтарында таратылды. Норвегияда бұл термин 1308 жылдан 1662 жылға дейін қолданылды. Олар кейде басқа елдерде де қолданылады, әсіресе орыс тіліндегі "волость" сөзінің аудармасы ретінде. Финляндия Ресей империясының құрамында болған кезеңде (1809–1917), орыс тілі швед тілімен бірге ресми тіл мәртебесіне ие болғанда, ол "губерния" сөзімен мағынасы бірдей болды.

Терминнің

Бұл сөз тікелей "фиф" дегенді білдіреді және ағылшын тіліндегі loan сөзімен туыс. Әдеттегі ағылшын тіліндегі терминдер екі ел үшін бөлек қолданылады, Швеция бұл терминді "county" деп аударуды таңдаса, Финляндия "провинция" деп қабылдаған. Бірнеше ғасырға созылған ортақ әкімшілік дәстүр, 1809 жылы ғана аяқталды, сондықтан бұл айырмашылыққа емес, конвенцияға негізделген бөлініс. Бұл термин британдық "county" терминімен салыстырмалы түрде жақсы сәйкес келеді, бірақ американдық "county" терминімен онша сәйкес емес, оның халқы әдетте шведтік "kommun" сияқты әлдеқайда аз (сондай-ақ американдық штат ұғымы län-мен де салыстыру қиын). Швед империясында жаулап алынған барлық жерлер провинциялар (provinser) аталды; сол кездегі Еуропаның басқа заңдарына қарағанда қарапайым халыққа көбірек еркіндік пен ықпал берген швед заңы оларға қолданылмады, ол швед және фин жерлерін құрайтын (шамамен қазіргі Швеция мен Финляндияға сәйкес) landskap (көпше түрінде) шегінде ғана сақталды. Бұрынғы швед провинцияларының мысалдары – Эстония және Швециялық Померания. Лендер қабылданғанға дейін тарихи провинциялар "hertigdöme" (герцогтік) немесе "grevskap" (округ) деп белгіленді, бұл одан әрі шатасуға себеп болды. Кейіннен барлық тарихи провинцияларға құрметті атақ ретінде "hertigdöme" (герцогтік) берілді.

Жерге түсіру

Швецияның барлық лендерінде (Готландтан басқа) ландстинг болды. Бұл жергілікті сайланған ассамблея болатын, ол салық жинап, халыққа бірқатар қызметтер ұсынуға жауапты болды. Басты міндеттері – денсаулық сақтау, қоғамдық көлік және мәдениет. 2020 жылдан бастап ландстингтер облыстармен алмастырылды.

Жер иелену

Губернатордың атағы – landshövding (швед тілінде) (бұрын Финляндияда maaherra аталған). Ол үкімет тарапынан тағайындалады және länsstyrelse (швед; бұрын фин тілінде lääninhallitus) басшылығын жүзеге асырады, бұл "Облыстық әкімшілік кеңесі" деп аударылады. Губернатордың кеңсесі әкімшілік сипатта, бұл Konungens befallningshavande – "Патшаның өкілі" деген ескірген атауында да көрінеді, және дәстүрлі түрде саясаткерлер үшін мансабын аяқтауға арналған құрметті лауазым ретінде қолданылып келген. Финляндияда губернатор лауазымы 2010 жылы жойылды. Дегенмен, бұл кеңсе Аланд автономиялық провинциясында әлі де бар. Швеция облысының губернаторы халық сайламайды, ол орталық үкіметтің өкілі ретінде тағайындалады.