Кіріспе

Ағылшын ғалымы және дін қызметкері Чарльз Джон Вон (16 тамыз 1816 – 15 қазан 1897) – ағылшын ғалымы және англикан шіркеуінің өкілі.

Өмір

Ол Лестерде, Лестердегі Сент-Мартин шіркеуінің викариы, преподобный Эдвард Томас Воганның екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Регби мектебінде және Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, онда 1838 жылы Лорд Литтлтонмен бірге ең жоғары классикалық көрсеткішке ие болды. 1839 жылы ол Тринити колледжінің мүшесі болып сайланды және қысқа мерзімге заңды оқыды. 1841 жылы ол діни қызметке кірісіп, Лестердегі Сент-Мартин шіркеуінің викариы болды. Үш жылдан кейін ол Харроу мектебінің директоры болып сайланды. 1859 жылы өзінің гомосексуализміне байланысты директорлық қызметтен бас тартып, Рочестер епископтығын қабылдады, бірақ кейіннен одан бас тартты. 1860 жылы ол Донкастер шіркеуінің викариы болып тағайындалды. 1869 жылы ол Храм сақшысы болып тағайындалды, ал 1879 жылы Лландаффтың деканы болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды. 1894 жылы ол Кардифф университетінің президенті болып сайланды, оның құрылуына қосқан үлесі ерекше болды. Воган – кең спектрлі шіркеудің белгілі өкілі, шешен уағыздаушы және теологиялық тақырыптар бойынша қабілетті жазушы болды. Оның көптеген еңбектерінің ішінде лекциялар, түсіндірмелер мен уағыздар бар. Англия шіркеуіне оның ең үлкен үлесі – 400-ден астам түлектерді діни қызметке дайындалуына көмектесуі болды. Бұл адамдар «Воганның көгершіндері» деп аталды. Олардың он сегізі епископ, ал екеуі архиепископ болды. Воган Брук Фосс Уэскотт пен Фентон Хорттың зерттеулерін пайдаланған алғашқы Жаңа өсиеттің түсіндірмесін жазды. 1859 жылы жарық көрген «Римдіктерге жазылған Пауылдың хаты: түсіндірмелермен» атты кітабында Воган Весткоттқа Жаңа өсиеттің мәтінінің жаңа редакциясы үшін рұқсат бергені үшін алғыс айтты. «Мырза Весткотт маған (осы хатқа қатысты) Жаңа өсиеттің мәтінінің толық қайта қаралуын жариялауға мүмкіндік берді, ол кісі бұл жұмысты біраз уақыттан бері жүргізіп келеді». 1871 жылы Воган Жаңа өсиет компаниясының ағылшын тіліндегі редакциялық комиссиясына қосылды, онда Весткотт пен Хорттың мәтіні комиссияның жұмыс материалдарының негізі болды. Весткотт 1852 жылдан 1859 жылға дейін Харроуда Воганның көмекшісі болды. Ол 1897 жылы Лландафф деканатында қайтыс болды және собор аумағына жерленді. 1850 жылы ол Норвич епископы Эдвард Стэнлидің кіші қызы Кэтрин Мария Стэнлиге үйленді. Ф. Д. Хау 1904 жылы жарық көрген «Алты ұлы мектеп директоры» атты кітабында Воганды да атады.

Харроудағы жасырылған оқиға

1970 жылға дейін Вонның Харроу мектебінен кетуінің нақты себебі белгілі болған жоқ. Филис Гроскурт Джон Аддингтон Саймондстың күнделіктерін тапқанда бұл болжастарға нүкте қойылды, ол Вон мектеп директоры болған кезде Харроу мектебінде оқыған. Саймондс жазғандарға негізделген келесі түсіндірме кейбір топтарда қабылданды, бірақ расталмады; алайда Джон Роуч «Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігінде» жазғанда, күндердің сәйкессіздігіне және Саймондстың өзінің сексуалдық бағдарына назар салып, әзірге шешім қабылдамауға шақырды. 1840 және 1850 жылдары Харроуда мектеп оқушылары арасында гомосексуалистік мәдениет болған. Джонатан Гатхорн Харди оны «жасөспірімдердің джунглісі» деп сипаттайды; құштарлық пен қатыгез күштің толығымен шексіз болған джунглісі. Саймондс көп рет сұранысқа ие болды. Харроудағы бір ұстаз екі оқушының арасындағы хатты ұстап алып, Вонға тапсырды. Ол бірден бүкіл мектепті жинап, хатты дауыстап оқыды. Содан кейін ол мұндай хаттарды жіберуге және әйел есімдерін қолдануға тыйым салып, екі кінәлі оқушыны да жазалады. Осы оқиғадан кейін Вон, Гатхорн Хардидың сөзімен айтқанда, «бұл оның толығымен бақылауға алмайтын күшті құштарлықтың құрсауында болғанының бірінші жағдайы емес». 1858 жылдың басында Саймондстың жақын досы Альфред Претор (1840–1908) Саймондсқа хат жіберіп, Вонмен қарым-қатынаста екенін айтты және оған бірнеше махаббат хаттарын көрсетті. Саймондс бұл оқиға туралы бір жылдан астам уақыт бойы айтпады, содан кейін 1859 жылы оны Джон Конингтонға жеткізді. Конингтон Саймондсқа оның әкесі, дәрігер Джон Аддингтон Саймондсқа айтуды кеңес берді. Саймондстың әкесі Вонға Претормен арадағы қарым-қатынасын білетінін хабарлап хат жазды. Егер Вон бірден отставкаға келіссе, ол оны жария етпеуге уәде берді. Ұзақ пікірталас болғаннан кейін, оның мән-жайы белгісіз, Вон келісті. 16 қыркүйекте Вон ата-аналарға хат жіберді. Онда былай делінген: «Көп ойланып-толғаныстан кейін, мен осындай ауыр міндеттер мен үлкен жауапкершіліктен арылуға, тіпті ең жақсы жағдайда да осындай лауазымнан ажырылмастан болмайтын мүмкіндікті пайдалануға шешім қабылдадым». Төрт жыл өткен соң, 1863 жылы Вон Рочестер епископы лауазымын қабылдады, Саймондстың талаптарын ескермеді, ол Вон ешқашан шіркеуде жоғары лауазымды атқаруы керек емес деді. Саймондс Вонға телеграмма жіберіп, отставкаға кеткенің немесе жария болу қаупіне тап болатының айтты. Сондықтан ол тағы да отставкаға кетті. Ноэль Аннанның айтуынша, «ежелгі Саймондс қайтыс болғаннан кейін ғана Вон Лландаффтың деканатурасын қабылдауға батылдық танытты, онда оның шәкірттерін «Вонның көгершіндері» деп атады». Претор жас Саймондстың оқиғаға қатысқандығына ашуланып, онымен сөйлесуден бас тартты, бірақ құпия сақталды. Саймондстың биографы және әдеби мұрагері Хорацио Браун Харроудағы жылдарды өткіріп жіберді, тек «Харроу кезеңінің автобиографиясы толық емес» деп айтты. Өлгеннен кейін Вон барлық қағаздарын жойды және оның өмірбаянын жазуға тыйым салды. Вон Претормен өліміне дейін достығын сақтап, оның өтініші бойынша Претор оның әдеби мұрагерінің міндеттерін атқарды.