Кіріспе

Мальтоза (/m/ɔː//l/t/oʊ/s/ немесе '/m/ɔː//l/t/oʊ/z/), сондай-ақ мальтобиоз немесе молтек қанты деп те аталады, α(1→4) байланысымен біріктірілген екі глюкоза бірлігінен тұратын дисахарид. Изомерлік изомалтозада екі глюкоза молекуласы α(1→6) байланысымен біріктірілген. Мальтоза – крахмалдың құрылымдық негізі – амилозаның гомологтық қатарының екі бірлік мүшесі. Бета-амилаза крахмалды ыдыратып, бірден екі глюкоза бірлігін бөліп шығарып, мальтоза түзеді. Осы реакцияның мысалы қақпақтанған тұқымдарда кездеседі, сондықтан оның аты молттан шыққан. Көбінесе сахарозадан өзгеше, ол тотығу қанты болып табылады.

Тарих

Мальтозаны Августин Пьер Дубрунфо ашқан, бірақ бұл жаңалық 1872 жылы ирланд химигі және сыра қайнатушы Корнелиус О'Салливан растағанға дейін кеңінен мойындалмаған. Оның аты шортан сөзімен, қанттардың атауларында қолданылатын "оза" жұрнағының қосылуымен байланысты. Оның дәмі тәтті, бірақ концентрациясына қарай, қантқа қарағанда 30-60% ғана тәтті болады. Мальтозаның 10% ерітіндісі сахарозадан 35% кем тәтті.

Қайнар көздері мен сіңіру

Малтоза – жүзімнің құрамына кіретін зат, дәнді суға жібітіп, өсірген кезде пайда болатын компонент. Ол сондай-ақ, жартылай гидролизделген крахмал өнімдерінде, мысалы, мальтодекстринде, жүгері сиропында және қышқылмен сұйылтылған крахмалда әртүрлі мөлшерде кездеседі. Өсімдіктерден басқа, малтоза қант қапшықтарында да болуы мүмкін. Адам организмінде малтоза әртүрлі малтаза ферменттерінің әсерінен ыдырайды, нәтижесінде энергия беру үшін ыдыратылатын немесе гликоген түрінде сақталанатын екі глюкоза молекуласы түзіледі. Адамдарда сахараза-изомальтаза ферментінің жетіспеуі сахарозаға төзбеушілікке алып келеді, ал толық мальтозаға төзбеушілік өте сирек кездеседі, себебі төрт түрлі малтаза ферменті бар.