Кіріспе

Құс түрлері

Ақ-қара қарға (Corvus albus) – қарға тұқымдасына жататын, Африкада кең таралған құс түрі. Анатомиялық құрылысы бойынша, ақ-қара қарғаны қарадан кішкентайрақ қарағырға ретінде қарастыру дұрыс, әсіресе ол Сомали қарғасымен (карлик қарғасы) будандаса алады, олардың ареалдары Африка мүйізінде беттеседі. Бірақ оның мінез-құлқы еуразиялық өлік жеуші қарғаларға көбірек ұқсайды, және ол Еуразия қарғалары мен қара қарғаның арасындағы қазіргі заманғы байланыс болуы мүмкін (Сомали қарғасымен бірге).

Сипаттама

Оның мөлшері Еуропалық қара қарғаның шамасында немесе сәл ірі (46–50 см ұзындығы), бірақ пропорционалды түрде үлкен мұны, сәл ұзын құйрығы мен қанаттары және ұзын аяқтары бар. Аты айтқандай, оның жылтыр қара басы мен мойны иығынан төменге, төс бөлігіне дейін үлкен ақ қауырсынмен бөлінеді. Құйрығы, мұны және қанаттары да қара түсті. Көздері қоңыр қара. Жасы келген құстардың ақ қауырсыны көбінесе қарамен араласады. Ол ақ мойынды және қалың мұны қарғаларына ұқсайды, бірақ мұны әлдеқайда кішкентай.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр Африканың Corvus тұқымдасының ең кең таралған мүшесі болып табылады және Сахара төңірегінен Оңтүстік Африкаға дейін, атап айтқанда Нигерия, Гана, Сенегал, Судан, Сомали, Эритрея, Замбия, Ботсвана, Мозамбик және Зимбабве, сондай-ақ Жақсы Үміт мүйісіне және Мадагаскар аралына, Комор аралдарына, Алдабраға, Ассумпшн аралына, Космоледоға, Астове аралына, Занзибарға, Пембаға және Фернандо Поға таралған. Ол негізінен ашық кеңістіктерде, жақын жердегі елді мекендермен бірге қоныстанады. Экваторлық ылғалды ормандарда кездеспейді. Адам қоныстарынан тым алыс жерде сирек көрінеді, бірақ Азияның үй қағанасынан (Corvus splendens) гөрі қалалық өмір салтына осылай байланысты емес, және Эритреяда адам қоныстарынан алыс жерлерде де кездесуі мүмкін. Кіші ішектің қабырғасы төрт негізгі қабаттан тұрады: шырышты қабат, астыңғы шырышты қабат, бұлшық қабаты және серозды қабат. Аталған қабаттардың басты мақсаты – кіші ішектің ішкі ортасын сыртқы зиянды факторлардан қорғап, құсқа зиян келтірмеу. Қарақарлардың ас қорыту қабілеті шектеулі болғанымен, күніне өз салмағының жартысынан астам тамақ жей алады. Жұқа салмақтарын сақтау үшін, бұл құстар азық мөлшерін реттеуге көмектесетін, тез ұшуға мүмкіндік беретін төмендетілген ас қорыту қабілетіне сенеді. Қарақарлардың кіші ішегі ерекше иілген және спираль тәрізді болып келеді, бұл ас қорытуды және қоректік заттарды сіңіруді жақсартады. Бұл құстардың тамақ ішегінде тоқталу уақыты шектеулі, бірақ осыған қарсы тұру үшін олардың асқазан-ішек трактісінде шырышты қабаттың ауданы ұлғайған.

Көбею

Ұя әдетте биік, жалғыз ағаштарда салынды, бірақ қолжетімділікке қарай кейде кішкентайрақ ағаштар да пайдаланылады. Телефон бағаналарының қиылысқан тіректері де жиі қолданылады, және ұяны екі жыныстың да екеуі салады. Қыркүйектен қарашаға дейін (ендігі орнына қарай) үштен алтыға дейін жұмыртқадан тұратын жұмыртқалар қойылады, олар ақшыл жасыл түсті болып, қоңыр түстің әртүрлі реңктерімен ұсақ нүктелі келеді. Аналық жұмыртқаны басып жатқанда ұядан кеткенде, жұмыртқалар әдетте жабылады. Жұмыртқадан шығу 18–19 күнге созылады, ал жас құстар көбінесе 45 күнге таяу уақытта ұшып кетеді. Екеуі де балаларды күтіп-бағады.