Исаак Казобон: Еуропалық классикалық ғалым және филолог

Кіріспе

Еуропалық классикалық ғалым және филолог (1559–1614)

Исаак Касаубон (/k//ə/'/s//ɔː//b//ən/; казобон; 18 ақпан 1559 – 1 шілде 1614) – Францияда, кейін Англияда қызмет еткен классикалық ғалым және филолог. Оның ұлы Мерик Касаубон да классикалық ғалым болған.

Ерте өмір

Ол Женевада екі француз гугенот босқынының отбасында дүниеге келді. Отбасы 1562 жылы Сен-Жермен жарлығынан кейін Францияға оралып, Дофиндегі Крест қаласында қоныстанды, онда Исаактың әкесі Арно Касабон гугенот қауымының пасторы болды. Исаак он тоғыз жасқа толғанға дейін тек әкесі берген білімнен басқа білім алмады. Арно кальвинисттер лагерінде ұзақ уақыт үйден алыс болды, ал отбасы қарулы католиктердің елді аралап жүруінен үңгірлерге жасырынып, үнемі тауға қашатын. Исаак Сент-Бартоломей күні болған қырғыннан кейін Дауфине тауларындағы үңгірде, Изократтың "Ад Демоникум" шығармасы негізінде грек тіліндегі алғашқы сабағын алды. Он тоғыз жасында Исаак Женева академиясына жіберілді, онда ол кретталық Францискус Портуспен грек тілін оқыды. Портус 1581 жылы қайтыс болды, және жиырма екі жастағы Касабонды өзінің ізбасары ретінде ұсынды. Ол 1596 жылға дейін Женевада грек тілінің профессоры болып қызмет етті. Ол екі рет үйленді, екінші әйелі – ғалым-баспагер Анри Этьеннің қызы Флоренс Этьен болды. Женевада Касабонға үлгі, жігерлендіру және көмек жетіспеді, сонымен қатар Савойяның католик герцогтарының әскерлерімен күресті, бірақ грек және классикалық ғылымда шеберлікке жетті. Ол барлық қаржысын кітаптарға жұмсады, соның ішінде сол кезде басылмаған классикалық шығармалардың көшірмелерін жасады. Анри Этьен, Теодор де Беза (университет ректоры және теология профессоры) және Жак Лек (Лектий) жоғары білімді болғанымен, көбінесе Касабонға уақыт таба алмады. Касабон шетелдік ғалымдармен танысып, көмек іздеді, өйткені кальвинизмнің астанасы Женеваға үнемі келушілер келіп тұратын. Ол ақырында ақын және дипломат Генри Воттонмен танысты, ол онымен бірге тұрып, ақша қарыз алды. Одан да маңыздысы, ол Кембридждегі Клэр колледжінің студенті Ричард Томсонмен ("Голландтық" Томсон) кездесті және Томсон арқылы Джозеф Скалигердің назарына ілікті. Скалигер мен Касабон алғаш рет 1594 жылы хат алмасты. Олар ешқашан кездеспеген, бірақ олардың өсіп келе жатқан құрметі, сыйластығы және достығын көрсететін ұзақ хат алмасуды жалғастырды. Француз әдебиетінің ықпалды өкілдері, протестант Жаку Бонгар, католик Жаку де Ту және католиктік дінге қайтқан Филипп Канае (сиер де Фресне) Касабонды Францияға шақыруға тырысты. 1596 жылы олар мұндайда жетістікке қол жеткізді, және Касабон Монпелье университетінде conseiller du roi (патшаның кеңесшісі) және professeur stipendié aux langues et bonnes lettres (тілдер мен әдебиет пәнінің жалақылы профессоры) лауазымдарымен қызметке кірді. Ол онда үш жыл ғана тұрды, соның ішінде бірнеше рет ұзақ уақытқа жол сапарларына шықты. Университет басшылары оған жаман қарым-қатынас жасады және аз жалақы төледі. Касабон грек кітаптарын редакциялауды өзіне қолайлы жұмыс деп санады. Женевада ол Диоген Лаерт, Теокрит және Жаңа өсиет туралы бірнеше жазбалар жасады. Ол редактор ретінде "Страбонның" (1587) толық басылымымен дебют жасады, кейін одан соншалықты ұялды, ол Скалигерден кешірім сұрады. Одан кейін 1589 жылы Polyaenus, an editio princeps, 1589 жылы Аристотельдің мәтіні, 1590 жылы; және Этьеннің Дионисий Галикарнасс және Плинийдің Epistolae басылымдарына бірнеше жазбалар қосылды. Оның "Теофрасттың кейіпкерлері" (1592) басылымы – оның бір мезгілде орынды және мол суреттеуші түсініктемелерінің ерекше стиліне алғашқы мысал. Монпельеге кеткен кезде ол өзінің ең маңызды еңбегі – "Афиней" атты еңбегін редакциялаумен және оған түсініктемелер жазумен айналысып жатқан еді.

He was born in Geneva to two French Huguenot refugees. The family returned to France after the Edict of Saint Germain in 1562, and settled at Crest in Dauphiné, where Arnaud Casaubon, Isaac's father, became minister of a Huguenot congregation. Until he was nineteen, Isaac had no education other than that given him by his father. Arnaud was away from home for long periods in the Calvinist camp, and the family regularly fled to the hills to hide from bands of armed Catholics who patrolled the country. It was in a cave in the mountains of Dauphiné, after the St Bartholomew's Day's Massacre, that Isaac received his first lesson in Greek, based on Isocrates' Ad Demonicum. At the age of nineteen Isaac was sent to the Academy of Geneva, where he read Greek under Franciscus Portus, a Cretan. Portus died in 1581, recommending Casaubon, then only twenty two, as his successor. He remained at Geneva as professor of Greek until 1596. There he married twice, his second wife being Florence Estienne, daughter of the scholar printer Henri Estienne. At Geneva, Casaubon lacked example, encouragement and assistance and struggled against the troops of the Catholic dukes of Savoy, but became a consummate Greek and classical scholar. He spent all the money he could spare on books, including copying classics that were not then in print. Even though Henri Estienne, Theodore de Beza (rector of the university and professor of theology), and Jacques Lect (Lectius), were men of superior learning, they often had no time for Casaubon. Casaubon sought help by cultivating the acquaintance of foreign scholars, as Geneva, the metropolis of Calvinism, received a constant stream of visitors. He eventually met Henry Wotton, a poet and diplomat, who lodged with him and borrowed his money. More importantly, he met Richard Thomson ("Dutch" Thomson), fellow of Clare College, Cambridge, and through Thomson came to the attention of Joseph Scaliger. Scaliger and Casaubon first exchanged letters in 1594. They never met, but kept up a lengthy correspondence that shows their growing admiration, esteem and friendship. Influential French men of letters, the Protestant Jacques Bongars, the Catholic Jacques de Thou, and the Catholic convert Philippe Canaye (sieur de Fresnes) endeavoured to get Casaubon invited to France. In 1596, they succeeded, and Casaubon accepted a post at the University of Montpellier, with the titles of conseiller du roi (king's advisor) and professeur stipendié aux langues et bonnes lettres (salaried professor of languages and literatures). He stayed there for only three years, with several prolonged absences. He was badly treated and poorly paid by the university authorities. Casaubon began to see the editing of Greek books as a more suitable job for him. At Geneva he had produced some notes on Diogenes Laërtius, Theocritus and the New Testament. He debuted as an editor with a complete edition of Strabo (1587), of which he was so ashamed afterwards that he apologized to Scaliger for it. This was followed by the text of Polyaenus, an editio princeps, 1589; a text of Aristotle, 1590; and a few notes contributed to Estienne's editions of Dionysius of Halicarnassus and Pliny's Epistolae. His edition of Theophrastus's Characteres (1592), is the first example of his peculiar style of illustrative commentary, at once apposite and profuse. When he left for Montpellier he was already engaged upon his magnum opus, his editing of and commentary on Athenaeus.

Саяхат пен қиындықтар

1598 жылы Казобон Лионда "Афиней" атты еңбегінің басылуын қадағалап жүрді. Мұнда ол Мерик де Викк үйінде тұрды, ол либералды көзқарастағы католик, әділет сарапшысы (surintendant de la justice) болды. Де Викпен бірге Казобон Парижге қысқа уақытқа сапар шекті, онда ол Франция королі Генрих IV-ке таныстырылды. Король Казобонның қызметін Париж университетінің "қайта жаңғырту" жұмысына тарту мүмкіндігі туралы айтты. 1599 жылдың қаңтар айында ол Парижге қайта оралуға шақыру алды, бірақ хаттың мазмұны соншалықты тұманды болғандықтан, Казобон оған дереу әрекет етуден тартынды. Дегенмен ол Монпельедегі қызметін тастады. Ол тағы бір жыл Лионда де Викпен бірге тұрды, оңтүстікке сапар шегуі күтілген корольмен кездесуді үміттене отырып. Профессорлық орны туралы ештеңе естілмеді, бірақ оның орнына Де Вик оны маңызды мәселе бойынша Парижге шақырды: Фонтенбло конференциясы. Казобон кардинал Дюперронның Ду Плессис Морнейге жіберген шақыруына төреші ретінде қатысуға көндірілді. Осылайша ол өзін қиын жағдайға қойды, өйткені Джозеф Скалигер былай деді: "Non debebat Casaubon interesse colloquio Plessiaeano; erat asinus inter simias, doctus inter imperitos." – "Казобон Дю Плессис ісі бойынша конференцияға қатыспауы керек еді; ол маймылдардың арасындағы есек, білімділердің арасындағы білуші еді." Бұл мәселе осылай құрылғандықтан, протестанттық партияның (Ду Плессис Морней) жеңіліске ұшырауы сөзсіз болды. Осы шешімге келісу арқылы Казобон протестанттардың күдігін тудырды, өйткені оның досы және демеушісі Филипп Канае сияқты, ол да дінінен бас тартуды ойластырып жүрген болуы мүмкін. Содан бері ол екі діннің үміті мен қорқынышының нысанына айналды: католиктер оған уәделер беріп, әртүрлі дәлелдер келтірді, ал протестант пасторлары оның жеңіліске ұшыраған істен бас тартуға дайындалып жатқанын айтып, бағасы туралы келісуге тырысты. Ешкім де Казобонның шіркеу әкелерінің еңбектерін зерттеуінің нәтижесінде Женева кальвинизімі мен Ультрамонтанизм арасындағы орташа ұстанымды қабылдағанын түсінбеді. Осы уақытта король Казобонды Парижге қоныстануға шақырды және оған жалақы тағайындады. Университет туралы ештеңе айтылмады. Париж университетінің жаңадан жасалған реформасы оның есіктерін католиктерден басқаларға жапты. Франция колледжінің кафедралары университет жарғыларымен шектелмегенімен, қоғамдық пікір протестанттарға қарсы болғандықтан, Генрих IV кальвинисті сол лауазымға тағайындауға батылы жетпеді. 1604 жылы корольдің кітапханашысының көмекшісі Жан Госселин қарттығынан қайтыс болғанда, Казобон оның орнына отырды, бұрынғы жалақысына қоса 400 ливр жалақы алды.

In 1598 Casaubon was at Lyon, overseeing the printing of his Athenaeus. Here he lived in the house of Méric de Vicq, surintendant de la justice (Superintendent of Justice), a liberal minded Catholic. Accompanied by de Vicq, Casaubon briefly visited Paris, where he was presented to King Henry IV of France. The king said something about employing Casaubon's services in the "restoration" of the fallen University of Paris. In January 1599, he received a summons to return to Paris, but the terms of the letter were so vague that Casaubon hesitated to act on it. However, he resigned his chair at Montpellier. He stayed another year at Lyon with de Vicq, where he hoped to meet the king, who was expected to visit the south. Nothing more was heard about the professorship, but instead De Vicq summoned him to Paris for important business: the Fontainebleau Conference. Casaubon was persuaded to sit as a referee on the challenge sent to Du Plessis Mornay by Cardinal Duperron. By so doing he placed himself in a false position, as Joseph Scaliger said:

"Non debebat Casaubon interesse colloquio Plessiaeano; erat asinus inter simias, doctus inter imperitos." "Casaubon ought not to have been involved in the conference about Du Plessis; he was a donkey among monkeys, a learned man among the ignorant." The issue was contrived that the Protestant party (Du Plessis Mornay) could not fail to lose. By concurring with this decision, Casaubon confirmed the Protestants' suspicions that, like his friend and patron, Philippe Canaye, he was contemplating abjuration. From then on, he became the object of the hopes and fears of the two religions; the Catholics lavishing promises and plying him with arguments; the Protestant ministers insinuating that he was preparing to forsake a losing cause, and only haggling about his price. Neither side could understand that Casaubon's reading of the church fathers led him to adopt an intermediate position between Genevan Calvinism and Ultramontanism. Meanwhile, the king repeated his invitation to Casaubon to settle in Paris, and gave him a pension. No more was said about the university. The recent reform of the University of Paris closed its doors to all but Catholics; and though the chairs of the Collège de France were not governed by the statutes of the university, public opinion ran so violently against Protestants, that Henry IV dared not appoint a Calvinist to that position. When the king's sub librarian Jean Gosselin died of extreme old age in 1604, Casaubon succeeded him, with a salary of 400 livres in addition to his pension.

Париж

Казобон 1610 жылы Генрих IV өлтірілгенге дейін Парижде қалды. Осы он жыл оның өміріндегі ең жарқын кезең болды. Ол білімнің әдеби құндылықтың жалғыз өлшемі болған дәуірде білімді адам ретінде танылды. Оның ақшасы, гугенот ретінде құдайға сыйынбау мүмкіндігі болды (бірақ ол құдайға сыйынбау үшін Париждің орталығынан он шақырым қашықтықтағы Хаблонға немесе Шарентонға баруға мәжбүр болды) және отандық және шетелдік әдебиетшілермен араласу мүмкіндігі болды. Ең бастысы, оның баспа түріндегі де, қолжазба түріндегі де грек кітаптарын пайдалануға толық мүмкіндігі болды, ол Женева мен Монпельеде қатты сезінген мұқтаждық еді, және сол кезде тек Париж ғана осыны қамтамасыз ете алатын. Осының барлық артықшылықтарына қарамастан, Казобон Парижден кету және басқа жерге қоныстанудың көптеген жоспарларын қарастырды. Оған түрлі жақтан ұсыныстар келіп түсті, соның ішінде Ним, Гейдельберг және Седан, Франциядан. Оның достары Лект пен Джованни Диодати оны Женеваға қайтаруды көбінесе тіледі, үміттенгеннен гөрі. Парижде Казобон әлі де дініне алаңдады: париждік гугеноттардың өмірі әрқашан қауіпсіз болмады, себебі полиция оларды кенеттен туындаған халық көтерілісінен қорғауға жеткілікті күшті болмады. Фонтенбло конференциясынан кейін Казобонның діни көзқарасының әлсіздігі туралы пікір қалыптасты. Католиктер оған протестантизмнен бас тартса ғана профессорлық қызметке ие болатынын айтты. Бірақ Казобонды сатып алу мүмкін емес екені белгілі болған соң, Казобонды жеке бағалаған Генрих IV оны өз дініне көндіруді өз міндеті деп санады. (Генрих Францияны билеу үшін өзі католик дініне ауысқан еді.) Патшаның кардиналы Дуперрон, амуниер ретінде, патшаның кітапханасында Казобонмен пікір таластырды. Екінші жағынан, гугенот теологтары, әсіресе Париж шіркеуінің бас пасторы Пьер дю Мулен, Казобонды тым көпке мойын бұрды деп айыптады және қатаң кальвинисттік ортодоксалиядан алыстады деп есептеді.

Англия

Генрих IV-тің қазасы соттағы ультрамонтанистерге толық еркіндік бергенде, Дюперрон одан да талапкер, тіпті қауіпті болды. Казобон епископтар мен Англия сарайының ұсыныстарын қабылдай бастады. 1610 жылғы қазан айында ол Англияға елші Лорд Уоттон Марлидің (Казобонның ертедегі досы Генри Уоттонның інісі) тобымен келді. Оған Ричард Бэнкрофт, Кентербери архиепископы шақырған ресми шақыру жолданған еді. Король Яков I оны өте құрметпен қарсы алды және теологиялық мәселелерді талқылау үшін жиі шақырып тұрды. Ағылшын епископтары француз ғалымының тәуелсіз зерттеулер нәтижесінде пуритандық және католицизмнің арасындағы орта жолға (via media) келген, дайын англикан екенін білгенде қуанды, бұл Англия шіркеуінде сәнге айналып жатқан еді. Казобон, дін өкілі болса да, Кентерберидегі пребендтік орынға тағайындалды және қазынадан жылына 300 фунт зейнетақы алды. Король Джеймс: «Мен мырза Казобонды әйелім мен балаларымнан бұрын төлеймін» деп талап етті. Казобон Франциядағы лауазымдарын және кітапханашы қызметін сақтап қалды: ол Англияға сапарға рұқсат алған, онда тұрақты қоныстанбауы керек еді. Оның кітапханасын жіберуге Мария де Медичи патшайым рұқсат бермеді, осылайша оны өздерінің бақылауында ұстауға тырысты. Казобонның ең қажетті кітаптарының бір бөлігін әкелуге Мадам Казобонға Джеймс өзі сұраныш жасағанда ғана рұқсат берілді. Казобон өзін регенттің қызметшісі деп есептеді және шақырылғанда қайта оралуға дайын екенін мәлімдеді. Казобон Англияда үлкен жетістікке жетті. Ағылшын епископы Джон Оверолл оны және оның отбасын Сент-Полс деканатында қабылдап, бір жыл бойы қонақ етті. Ланселот Эндрюс, содан кейін Эли епископы, Казобонмен достық қарым-қатынас жасады және оны Кембриджге алып барды, онда ол университеттің беделді тұлғаларынан ыстық қарсылық алды. Олар бірге Элиге жақын Кішкентай Даунхэмдегі епископ сарайына барды, онда Казобон 1611 жылғы жазда алты апта өткізді, содан кейін ол азаматтыққа қабылданды. Ол епископпен бірге Доддингтон және Уизбех сияқты жақын қалаларға сапар шекті. 1613 жылы Сэр Генри Савилл оны Оксфордқа алып барды, онда оған көрсетілген құрмет пен той-томалақтардың арасында оның басты қызығушылығы Бодли кітапханасының қолжазба қазынасына ауды. Оған ұсынылған құрметті атақтан бас тартты. Дегенмен, Казобон өзінің жағдайының қиындықтарын біртіндеп сезді. Патша мен епископтардың қамқорлығында болғандықтан, олардың азайып бара жатқан беделіне ортақтасуға мәжбүр болды. Сарайлықтар патшаға жақын, шетелдік зейнеткерге қызғанышпен қарады. Казобон Сэр Генри Воттонның өзіне деген мінез-құлқына, олардың бұрынғы жақындығына сай келмейтініне қатты ренжіді. Оның терезелерін вандалдар сындырып, балаларын көшеде талқандады. Бірде ол Теобальдқа қара көзбен келді, көшеде шабуылға ұшырағаннан кейін. Бұл жағдайлар французға деген ағылшын халқының жек көруінен туындаған сияқты: Казобон ағылшын кітаптарын оқи алса да, ағылшын тілінде сөйлей алмады. Бұл кемшілік оны қорлау мен алаяқтыққа ұшыратты және оның әлеуметтік белсенділігін шектеді. Ол «ақылдылар» тобына қабылданбады және Уильям Камден, Сэр Роберт Коттон және Генри Спельман сияқты «антикварлар» тобында да қабылданбады. Сэр Генри Савиль оны қолдағанмен, Казобон Ричард Монтегюді Казобонның Барониус туралы кітабын жазуына кедергі келтіруге Савиль көндіргенін күдіктенді. Джон Селден бұл жағдайда ерекше болды, ол Казобонға ақша қарызға бере алатын жақын досы еді. Жерлестердің қызғанышынан басқа, Казобон иезуиттердің памфлеттеріне де ұшырады, олар Казобон англицизмге мойын бұрғаннан кейін оны жек көріп, сынады. Жоанн Евдемон, Хериберт Росвейд және Сциоппиус (Гаспар Шоппе) ғана емес, Казобонмен достық қарым-қатынаста болған Антверпендік Андреас Шотт та Казобон ағылшын алтыны үшін адалдығын сатқан деген қауесет таратуға себепкер болды. Англиядағы ыңғайсыздықтың ең басты себебі – оның уақыты енді өзіне бағынбауы еді. Ол үнемі патшаның аң аулау резиденцияларының біріне шақырылып, әңгімелесуге мәжбүр болды. Патша мен епископтар оны күннің мәселесі – патша билігі туралы кітапшалар жазуға мәжбүрледі. Соңында, Казобонның білімінің қорларын теріс пайдаланғанына ұялғаннан кейін, олар одан Барониус жылнамасын жоққа шығаруын сұрады. 1614 жылы ол «De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI» атты еңбегін жариялады, ол «Corpus Hermeticum» неоплатондық мәтіндерінің филологиялық талдауынан тұрды. Ол олардың шығу тегін б.з. III-IV ғасырларына жатқызды, оларға әдетте тағайындалған ертерек «герметик» кезеңге емес. Ол қамық безінің туа біткен деформациясынан Лондон қаласында қайтыс болды, бірақ оның өліміне денсаулығына немқұрайлы қарауы, тым көп оқуы және Барониусқа жасаған сындық еңбегінде өзін жақсы көрсетуге тырысуы себеп болды. Ол Вестминстер аббаттығына жерленді. Оның есімін осы жерде мәңгі есте қалдыру үшін 1632 жылы оның досы, Дурхам епископы Томас Мортон ескерткіш орнатты.

When the assassination of Henry IV gave full rein to the Ultramontane party at court, Duperron became more importunate, even menacing. Casaubon began to pay attention to overtures from the bishops and the court of England. In October 1610 he came to England in the suite of the ambassador, Lord Wotton of Marley (brother of Casaubon's early friend Henry Wotton), an official invitation having been sent him by Richard Bancroft, Archbishop of Canterbury. He had the most flattering reception from King James I, who often sent for him to discuss theological matters. The English bishops were delighted to find that the great French scholar was a ready made Anglican, who had arrived, by independent study of the Fathers, at the very via media (middle way) between Puritanism and Catholicism which was becoming the fashion in the English Church. Casaubon, though a layman, was collated to a prebendal stall in Canterbury, and a pension of £300 a year was assigned him from the exchequer. King James insisted that "I will have Mr Casaubon paid before me, my wife, and my barnes." Casaubon still retained his appointments in France, and his office as librarian: he had obtained leave of absence for the visit to England, where he was not supposed to settle permanently. In order to retain their hold on him, the queen regent, Marie de Medici refused to allow his library to be sent over. It required a specific request from James himself to allow Madame Casaubon to bring him a part of his most necessary books. Casaubon continued to speak of himself as the servant of the regent, and to declare his readiness to return when summoned to do so. Casaubon found great success in England. English Bishop John Overall received him and his whole family into the deanery of St Paul's, and entertained him there for a year. Lancelot Andrewes, then Bishop of Ely, also became Casaubon's friend, taking him to Cambridge, where he met with a most gratifying reception from the notabilities of the university. They went on together to the Bishop's Palace at Little Downham near Ely, where Casaubon spent six weeks of the summer of 1611, in which year he became naturalized. He accompanied the bishop on visits to nearby towns including Doddington and Wisbech. In 1613 he was taken to Oxford by Sir Henry Savile, where, amid the homage and feasting of which he was the object, his principal interest was for the manuscript treasures of the Bodleian Library. He declined the honorary degree which was offered him. Still, Casaubon gradually discovered the serious inconveniences of his position. Having been taken up by the king and the bishops, he had to share in their rising unpopularity. The courtiers were jealous of a foreign pensioner who was so close to the king. Casaubon was especially mortified by Sir Henry Wotton's behaviour towards him, so inconsistent with their former intimacy. His windows were broken by vandals, and his children were pelted in the streets. On one occasion he appeared at Theobalds with a black eye, having been assaulted in the street. These outrages seem to have arisen solely from the English antipathy to the Frenchman: Casaubon, though he could read an English book, could not speak English. This deficiency exposed him to insult and fraud, and restricted his social activity. It excluded him from the circle of the "wits"; and he was not accepted in the circle of the "antiquaries" like William Camden, Sir Robert Cotton and Henry Spelman. Although Sir Henry Savile ostensibly patronized him, Casaubon could not help suspecting that it was Savile who had persuaded Richard Montagu to forestall Casaubon's book on Baronius. An exception was John Selden who was close enough to Casaubon to lend him money. Besides the jealousy of the natives, Casaubon had now to suffer the open attacks of the Jesuit pamphleteers, who, after he committed to Anglicism, detested him. Not only Joannes Eudaemon, Heribert Rosweyd and Scioppius (Gaspar Schoppe), but a respectable writer, friendly to Casaubon, Andreas Schott of Antwerp, gave currency to the insinuation that Casaubon had sold his conscience for English gold. The most serious cause of discomfort in England was that his time was no longer his own. He was continually being summoned to one or other of James's hunting residences in order to converse. The king and the bishops compelled him to write pamphlets on the subject of the day, the royal supremacy. At last, ashamed of misappropriating Casaubon's stores of learning, they asked him to refute the popular Annals of Baronius. In 1614 he published De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI which consisted of a philological analysis of the Corpus Hermeticum, a series of neo platonic texts. He placed their origin in the third or fourth century AD, rather than in a much earlier "hermetic" period to which they had generally been ascribed. He died in London of a congenital malformation of the bladder; but his end was hastened by an unhealthy life of over study, and by his anxiety to acquit himself creditably in his criticism on Baronius. He was buried in Westminster Abbey. The monument by which his name is there commemorated was erected in 1632 by his friend Thomas Morton when Bishop of Durham.

Стипендия және хат алмасу

Жоғарыда аталған басылымдардан өзге, Казобон Персий, Светоний, Эсхил және *Scriptores Historiae Augustae* еңбектерін жариялап, оларға түсініктемелер берді. Ол көп еңбек сіңірген Полибий басылымын аяқтап үлкермеді. Оның ең маңызды жұмысы – Афинейдің *Дипнософиста* мәтінін түсініктемелермен қайта қарау болды. *Теофраст* оның түсіндірмеші ретіндегі ең ерекше қабілеттерін көрсетеді. *Baronium* бойынша жасаған жаттығулары – ол жоспарлаған ауқымды сынның бір бөлігі ғана еді; ол Барониум тарихының сыни еместігін көрсетуде сәтсіздікке ұшырады және тіпті протестанттар арасында да орташа ғана жетістікке қол жеткізді. Оның *Corpus Hermeticum* талдауы Еуропадағы бұл мәтіндердің Мұса пайғамбар заманына дейінгі кезеңге жататындығы туралы бұрынғы пікірді жоққа шығарды, оларды біздің заманымыздың 200-300 жылдары аралығында орналастырды. Оның латын тіліндегі хаттарын Теодор Янссониус ван Альмеловен (Роттердам, 1709) жинап, хаттарға Казобонның толық өмірбаянын қосты. Бірақ Альмеловен Казобонның күнделігімен тек үзінділер арқылы ғана таныс болды. Соңғы кезде Казобонның Англияда болған кезінде оған және одан алынған барлық хаттардың толық жинағы, кең мәдени-тарихи түсіндірмелермен және кіріспемен жарияланды (Женева, 2018). Казобонның *Ephemerides* күнделігінің қолжазбасы Кентербери кітапханасында сақталады, ол 1850 жылы Кларендон баспасында жарық көрді. Бұл 16 ғасырдағы ғалымның немесе әдебиетшінің күнделікті өмірі туралы ең құнды мәліметтерді қамтиды. Казобон Еуропаның түкпір-түкпіріндегі ғалымдармен хат алмасып жүрді, олардың ішінде Йоханнес ван ден Дрише және, таңқаларлықтай, Амброзиана кітапханасының дәрігерлерінің бірі, Миланның көрнекті тарихшысы Джузеппе Рипамонти болды. Ол сонымен қатар *Король Яковтың Библиясының* аудармашыларымен хаттасып, аудармадағы мәселелерді шешуге көмектесті.

Әдеби шығармашылық

Умберто Эконың "Фуконың маятнигі" және Джордж Элиоттың "Миддлмарч" шығармаларындағы ғалымдар Казобон деп аталады. Мэри Джентл өзінің "Шұбарлар мен гаргульдер" және "Тілектің сәулеті" романдарының кейіпкеріне Исаак Казоубонға құрмет көрсету мақсатымен Казобон есімін берді. Росс Кинг "Ex Libris" романында Казобон туралы айта келіп, ол Corpus Hermeticum-ды жалған деп дәлелдегенін (бұл ақпаратды, мүмкін, Фрэнсис Йейтстің 1964 жылы жарық көрген "Джордано Бруно және герметикалық дәстүр" еңбегінен алған) көрсетеді. Энтони Графтон мен Джоанна Вайнберг "Исаак Казоубон, еврейлер және Ренессанс ғылымының ұмытылған тарауы" кітабында Казоубонның еврей тілінің де ғалымы болғанын және еврей тану саласына қызығушылық танытқанын көрсетеді. Яһуди библиографы Исаак бен Якоб өзінің 1880 жылғы "Оцар Хасефарим" библиографиясында Дэвид Кимхидің еврей грамматикасы туралы "Михлол" атты еврей кітабындағы жазбаларды атап, оларды "Раввин Исаак Казоубонға" жатқызады.

Шығармалары

Казобон, Исаак, De Satyrica Graecorum & Romanorum Satira, Париж, 1605. Факсимильді басылым, ред. Питер Э. Медин, 1973, Ғалымдардың факсимильдері мен қайта басылымдары.