Кіріспе
NASA-ның адаммен жүретін ғарыш кемесі. Mercury Atlas 8 (MA 8) – NASA-ның Mercury бағдарламасының бір бөлігі болған, АҚШ-тың бесiншi адаммен жүзеге асырылған ғарыш миссиясы. Астронавт Уолтер М. Ширра кіші, 1962 жылғы 3 қазанда Sigma 7 ғарыш кемесімен Жерді алты рет айналып өтті. Тоғыз сағаттық ұшудың басты мақсаты ғылыми тәжiрибелер емес, техникалық бағалау болды. Бұл ғарыш жарысында АҚШ-тың адаммен жасаған ең ұзақ ұшуы едi, бiрақ жыл басында советтiк «Восток-3» ғарыш кемесі орнатқан бiрнеше күндiк рекордтан қалып қойды. Миссия 1963 жылы өткен Mercury Atlas 9 миссиясы алдында Mercury ғарыш кемесінің сенімділігін растады. АҚШ-тың үшiншi орбиталық миссиясын жоспарлау 1962 жылғы ақпанда басталды, мақсаты – алдыңғы үш орбиталық миссияның нәтижелерiн ескере отырып, алты немесе жетi орбиталық ұшу жасау. NASA миссияны 27 маусымда ресми түрде жариялады, ал ұшу жоспары шiлде айының соңында аяқталды. Миссияның басты назары ғылыми тәжiрибелерге емес, инженерлiк сынақтарға арналған. Миссия Atlas бустериндерiмен туындаған мәселелерге байланысты екі аптаға кешiгiп, 3 қазан күні таңертең iске қосылды. Ұшу барысында бустерлерде туындаған шағын ақаулар және Ширраның қысымды сақтайтын костюміндегі температураны реттеушi құрылғының жұмысындағы бұзылулар – ұшу кезінде анықталған жалғыз техникалық проблемалар болды. Ғарыш кемесі ұзақ уақыт бойы автоматты және пассивті режимдерде айналып өтті, ал ұшқыш оны бақылап, шағын ғылыми тәжiрибелер жүргізді. Алты орбитаны аяқтағаннан кейiн капсула Тынық мұхитында апару кемесінен шамамен бiр шақырымдай қашықтықта қонды, содан кейiн Ширра кемеге көтерiлді. Миссияның ғылыми нәтижелерi әртүрлi болды. Астронавт төмен гравитациялық ортада тоғыз сағат өткеннен кейiн денсаулығы жақсы күйiмен оралды. Алайда, Жер бетiн бақылау ауыр бұлтты жағдай мен нашар фотосуреттерге байланысты тиiмдi болмады. Бұл миссияға қатысты қоғамдық және саяси реакция бұрынғы миссияларға қарағанда тыныш болды, себебi Куба зымыран дағдарысы жаңалықтарда ғарыш жарысын ығыстырып тастады. Миссия техникалық тұрғыдан сәттi аяқталды: барлық инженерлiк мақсаттар маңызды ақауларсыз орындалды, ал ғарыш кемесі күтiлгеннен де азырақ отын жұмсады. Бұл Mercury ғарыш кемесінің мүмкiндiктерiн растады және NASA-ға Mercury бағдарламасының бастапқы мақсаты болған бiр күндiк MA 9 ұшуын жоспарлауға мүмкiндiк бердi.
Mercury Atlas 8 (MA 8) was the fifth United States crewed space mission, part of NASA's Mercury program. Astronaut Walter M. Schirra Jr., orbited the Earth six times in the Sigma 7 spacecraft on October 3, 1962, in a nine hour flight focused mainly on technical evaluation rather than on scientific experimentation. This was the longest U. S. crewed orbital flight yet achieved in the Space Race, though well behind the several day record set by the Soviet Vostok 3 earlier in the year. It confirmed the Mercury spacecraft's durability ahead of the one day Mercury Atlas 9 mission that followed in 1963. Planning began for the third U. S. orbital mission in February 1962, aiming for a six or seven orbit flight to build on the previous three orbit missions. NASA officially announced the mission on June 27, and the flight plan was finalized in late July. The mission focused on engineering tests rather than on scientific experimentation. The mission finally launched on the morning of October 3, having been delayed two weeks because of problems with the Atlas booster. A series of minor booster problems during launch and a faulty temperature controller in Schirra's pressure suit were the only technical problems noted during the flight. The spacecraft orbited in both automated and passive flight modes for prolonged periods while the pilot monitored it and carried out some minor scientific experiments. After six orbits, the capsule landed in the Pacific Ocean half a mile from the recovery carrier, and was hoisted aboard for Schirra to disembark. The scientific results of the mission were mixed. The astronaut returned healthy after nine hours of confinement in a low gravity environment. Observation of the Earth's surface proved unproductive, however, because of heavy cloud cover and bad photographic exposures. The public and political reaction was muted compared with that of earlier missions, as the Cuban Missile Crisis soon eclipsed the Space Race in the news. The mission was a technical success: all the engineering objectives were completed without significant malfunctions, and the spacecraft used even less fuel than expected. This confirmed the capabilities of the Mercury spacecraft and allowed NASA to plan with confidence for a day long flight, MA 9, which had been an early goal of the Mercury program.
Өмірбаян
1962 жылы АҚШ және КСРО ғарыш жарысында екі рет жеке-жеке ғарышқа ұшты. Дегенмен, АҚШ қалып қойып бара жатыр деген кең тараған пікір болды; оның екі миссиясы да орбитаға шықпай, бірнеше минутқа ғана созылды. Советтік миссиялардың екеуі де Жердің айналасын айналды, ал екіншісі, "Восток-2", орбитада толық бір тәулік бойы болды. Жаңа, жоғары қуатты "Атлас" бустерін пайдаланып, Меркурий орбиталық миссиялары екі ел арасындағы алшақтықты қысқартады деп күтілді. НАСА алғашқы екі орбиталық миссияны 1961 жылдың қараша айының соңында жариялады, оған дейін Меркурий Атлас 5 (MA 5) сынақ ұшуы сәтті аяқталды, ол бортында маймылмен екі рет Жерді айналып өтті. MA 6 – алғашқы орбиталық ұшу ретінде жоспарланды, Джон Гленн – негізгі экипаж мүшесі, ал Скотт Карпентер – оның дубликаты. Келесі миссия, MA 7, экипажында Деки Слейтон болды, оның дубликаты Уоли Ширра еді. 1962 жылдың ақпан айында MA 8 үшін үшінші орбиталық миссияның жобасы басталды, мақсаты – "алты немесе жеті" орбита, бір күндік 18 орбиталық ұшуға дейінгі кезең ретінде. Жеті орбита емес, алты орбитаға көшу шешімі төтенше жағдайларда капсуланы құтқару операцияларына қатысты миссия ережелерімен негізделді; жетінші орбитада капсулдың траекториясының кез келген нүктесіне он сегіз сағат ішінде жету үшін қосымша құтқару күштері қажет болар еді. Алты орбиталық профиль құтқару жоспарларына да әсер етті; ең қолайлы құтқару нүктесі Атлантика мұхитынан Тынық мұхитына ауыстырылды. 1962 жылдың 15 наурызында НАСА Слейтонның денсаулығына қатысты мәселелер бар екенін және оның орнына Скотт Карпентер MA 7 миссиясының негізгі экипажы ретінде тағайындалатынын мәлімдеді. Оның орнына Ширра емес, Карпентерді тағайындау шешімі Карпентердің MA 6 миссиясына дайындалған кезде өткен көптеген жаттығулармен байланысты болды. MA 6 және MA 7 миссияларының сәтті аяқталуынан кейін, екеуі де үш орбитадан тұрды, ұзақ миссияны ұшуға қысым күшейді. 1962 жылдың 27 маусымында НАСА алдағы MA 8 миссиясы туралы жоспарын жариялады, ол "алты орбитаға дейін" созылатын болады. Ширра MA 8 миссиясының негізгі экипажы ретінде тағайындалды, Гордон Купер – оның дубликаты, бұл алдыңғы екі миссиядағы дубликат-ұшқыш үлгісін қайталады. Бұл үлгі Купер ұшқан MA 9 және жоспарланған, бірақ тоқтатылған MA 10 үшін де қайталанатын еді, оны Купердің дубликаты Алан Шепард ұшуға тиіс болған. MA 7 қонған кезде Совет Одағы одан әрі ұшу жүргізбеді, бұл ғарыш жарысында екі тараптың да екі орбиталық ұшудан теңестірді. Советтер ұзақ ұшса да, Меркурий бағдарламасы қарқын алып, алты орбиталық миссия жоспарланып, бір күндік миссия туралы баспасөз болжамдары тарады. Алайда тамыздың ортасында Совет Одағы бір-бірінен бір күн аралықта екі орбиталық миссияны – "Восток-3" және "Восток-4" іске қосты. Екі кеме қиылысатын орбиталарда болды, бірақ көптеген болжамдарға қарамастан, кездесуге тырыспады; олар тиісінше 64 және 48 орбитадан айналып өтті, төрт және үш күннен аспайтын уақытта, 15 тамызда бірнеше минут айырмамен жерге қонды. Бұл Меркурий үшін жоспарланған барлық нәрседен әлдеқайда жоғары болды, сондықтан НАСА капсуланың активті маневрлеу және кездесу қабілетін арттыру мүмкіндігін қарастырды, бұл мүмкіндік Джемини бағдарламасы үшін әзірленетін технологияны пайдалану арқылы іске асырылатын еді. Алайда, бұл ұсыныстың уақыт және қауіпсіздік аспектілерін қарастырғаннан кейін, одан бас тартылып, жоспарланған алты орбиталық миссияны жалғастыру туралы шешім қабылданды.
Миссияның мақсаттары
MA 8 ұшу жоспарының бастапқы нұсқасы 27 шілдеде жарияланды; тамыз және қыркүйек айларында шамалы түзетулер енгізілсе де, ұшырылуға дейін негізгі өзгерістер болған жоқ. Бұл, MA 7 ұшуымен салыстырғанда жақсару болды, себебі ол жиі және кең ауқымды өзгерістерге ұшырады, бұл ұшқыштың тиімді оқуын қиындатты. Ұшудың мақсаты – инженерлік бағытталған миссияны жүзеге асыру, ғылыми эксперименттерге емес, ғарыш кемесінің жұмысына назар аудару, соның арқасында болашақ ұзақ мерзімді миссияға жол ашуға көмектесу болды. Миссияның мақсаттары ғарыш кемесінің алты орбитадағы жұмысын бағалау, сондай-ақ ұшқышқа ұзақ мерзімді микрогравитацияның әсерін зерттеуді қамтиды. Ғарыш кемесінің жекелеген жүйелері де бағаланып, сынақтан өтеді, ал әлемдік бақылау және байланыс желісінің ұзақ миссиядағы тиімділігі тексеріледі. Ұшуды басқару эксперименттеріне ғарыш кемесін қолмен бұру, ғарыш кемесінің бағытын басқарудың қаншалықты оңай екенін анықтау үшін крен және тангаж маневрлері, ұшу кезінде борттағы гироскоптарды қайта баптау және ғарыш кемесін орбитада еркін қалдыру кірді. Төрт ғылыми эксперимент жоспарланды, олардың екеуі астронавттың белсенді қатысуын талап етеді, ал екеуі толығымен пассивті болды. Бірінші экспериментте астронавт Австралияның Вумера аймасынан өтетін кезде төрт қуатты жарық шамын және Оңтүстік Африканың Дурбан қаласынан өтетін кезде ксенон доғалы шамды бақылауы керек еді. Екінші экспериментке 70 мм-лік Hasselblad камерасымен екі жиын фотосурет түсіру, сондай-ақ Жердің орбитадан түсірілген әдеттегі түсті фотосуреттерін алу кірді. Геологиялық ерекшеліктерге және бұлт үлгілеріне назар аудара отырып, фотосуреттер АҚШ-тың Ауа райы бюросы ұсынған түрлі-түсті фильтрлер арқылы түсірілуі тиіс еді. Бұлар бұлттар мен жер бетінің ерекшеліктерінің спектрлік шағылыстыруын калибрлеуге көмектесу үшін жасалған, бұл өз кезегінде болашақ ауа райы спутниктерінің камераларын жақсартуға септігін тигізер еді. Пассивті эксперименттерге Годдард Ғарыш Ұшу Орталығы мен АҚШ Әскери-теңіз авиациялық медицина мектебінен алынған радиацияға сезімтал екі жиын фотопленка және ғарыш кемесінің сыртына бекітілген сегіз түрлі эксперименттік абляциялық материалдар кірді, олардың ретке келтіру кезіндегі өнімділігін сынау мақсатында қолданылды.
Атау беру
Ширра бастапқыда ғарыш кемесіне "Феникс" деген атты ұсынған, ал әйелі "Пионер" атауын қолдаған. Ақырында ол кемеге "Сигма 7" деп ат қойды, себебі математикалық символ ретіндегі сигма элементтердің қосындысын білдіреді, және бұл ат "ұшу – көптеген адамдардың күш-жігері мен еңбегінің нәтижесі" дегенді көрсетеді. Соңындағы "жеті" саны Меркурий бағдарламасына алғашқы рет іріктелген жеті астронавттың құрметіне қосылды. Бұл дәстүрді бұрынғы Меркурий ұшқышы Алан Шепард бастап берді, ол өз кемесінің атына "Азаттық 7" деп қосып, оның зауыттық нөмірі 7 болғанын көрсетті. Басқа астронавттарға да бұл символ ұнады, сондықтан олардың әрқайсысы өз ғарыш кемелерінің атына "7" санын қосты.
Ғарыш кемелерінің модификациялары
Ғарыш кемесі мен бустері бұрынғы екі Меркурий орбиталық ұшуларында қолданылғандарға дерлік толық сәйкес келді. Ғарыш кемесінен салмақты азайту үшін ретроракеттік қозғалтқыштардың жылу орамалары алынып тасталды және SOFAR бомбасы қосылды. Бұл бомба негізгі парашют ашылғанда сыртқа шығарылып, құтқару тобына ғарыш кемесі жерге қонғаннан кейін табуға көмектесетін еді. Реакциялық басқару жүйесіне бірнеше өзгерістер енгізілді және байланыс құралдары жаңартылды. Atlas бустері (Vehicle 113D) бұрынғы ұшудан бері өзгертілген, енді оған бұрынғы пиротехникалық тұтандырғыш орнына диффузорлы отын инжекторлары және жаңа гиперголикалық отын тұтандырғышы орнатылды. Бұл жанудың тұрақсыздығына байланысты туындайтын мәселелерді жоюға және бустер толық қуатқа жеткеннен кейін бірнеше секунд ұстап тұрудың орнына дереу босатуға мүмкіндік береді. Көлікті ұшуға дайындау кешіктірілді. Ол шілде айында Капе-Канавералға жіберуі тиіс еді, бірақ Convair зауытындағы күрделі сынақтан өтпегендіктен, Atlas-ты жеткізу бір айға кешікті.
Миссияны дайындау
Миссия үшін жасалған Меркурий ғарыш кемесі №16, 1962 жылғы 16 қаңтарда Канавералға жеткізілді. Миссияға бекітілген Atlas LV 3B күштеуіш құралы, №113 D, 27 шілдеде NASA Convair зауытында қабылданды және 8 тамызда жеткізілді. Әуе күштері бұрынғы екі MA 3 қозғалтқышының сынақ ату кезінде турбонасостың істен шығуы болғанын, сондай-ақ сәуір айында Atlas 11F ұшағының ұшырылғаннан кейін бір секунд өткен соң жарылғанын, себебінің турбонасостың бұзылуы болғанын мәлімдеді. Бұл ақаулардың барлығы HS клапаны ашылатын кезде және сынақтан өтпеген жаңа құралымдық өзгерістер енгізілген кезде орын алды. Әуе күштері NASA-ға 113D күштеуіш құралының сынақ атуын жүргізуді ұсынды. 6 қыркүйекте сынақтар 24 қыркүйекке дейін жалғастыру жоспарланды, бұл 3 қазан күні ұшыруға мүмкіндік беретін еді. Сынақ ату кезінде турбонасос ақауға ұшырауы мүмкін еді. Сол кезде құбырдың бір бөлігінде дәнекерлеудің нашар болуынан отын ағып, кешігулер туды. Сынақ ату 8 қыркүйекте жүргізілді, ал 18 қыркүйекте күштеуіш құралы құрастыруға дайын деп хабарланды. 24 қыркүйекте Ұшу қауіпсіздігін тексеру кеңесі Карпентердің ұшуынан бері өткен он бес Atlas ұшыруын қарастырды, оның ішінде үш сәтсіздік болды. Atlas 67E сапаны бақылаудағы кездейсоқ ақауға байланысты жұмыс істемеді, бұл қатаң басқарылатын Меркурий бағдарламасында болдырмауға болатын нәрсе еді, ал Atlas 145D Mariner 1-ді Атлант мұхитына жіберді, себебі басқару жүйесінде ақау болды, бірақ бұл Меркурийді алаңдатпады, өйткені оның күштеуіш құралдары басқа басқару жүйесінің моделін пайдаланды. Atlas 57F бағытынан ауысып, RSO-ның әрекетімен жойылды, бірақ бір айдан кейін Әуе күштері ақаудың себебін әлі жарияламады. Жақында өткен Operation Dominic ядролық сынақтарынан пайда болған радиациялық белдеу ұшқыштарға қауіпті болуы мүмкін деген алаңдаушылық туды, бірақ қыркүйек айының басында жарияланған кең ауқымды зерттеуде ұшу қауіпсіз деп мәлімделді. Капсуланың сырты шамамен 500 рентген дозасын алуы күтілуде, бірақ зерттеуде қорғаныс және ғарыш кемесінің құрылымының әсері бұл көрсеткішті космонавт сезінетін шамамен 8 рентгенге дейін төмендетуі мүмкін екені айтылды, бұл белгіленген шектен аспайды. Ширра шілде айының басында миссияға дайындыққа кірісіп, 29 сағатты симуляторларда, ал 31 сағатты ғарыш кемесінде жаттығулармен өткізді. Бұл бірнеше жүйелерді сынақтан өткізуді және үш симуляциялық ұшуды қамтыды, соның ішінде 29 қыркүйекте алты жарым сағаттық симуляциялық ұшу болды, онда ғарыш кемесі мен күштеуіш құралы толықтай құрастырылған күйде тұрды. Оқу кезеңінің ерекше сәттерінің бірі 11 қыркүйекте президент Джон Ф. Кеннедидің келуі болды. 1 қазан күні миссия "тек ауа райына байланысты" дайын екені хабарланды. Ауа райына байланысты басты алаңдаушылық Атлантикадағы ірі тропикалық дауыл болды, сонымен қатар Тынық мұхитындағы тайфундар сериясы да қалпына келтіру жұмыстарын қиындатуы мүмкін еді. 2 қазан күні кешке келесі күні таңертең ұшуға шешім қабылданды.
Іске қосу
Ширра 3 қазан күні таңертеңгі сағат 1:40-да (ET) оянды. Алдындағы дәмді таңғы астың ішінде – кеше аулаған көк балық та болды. Және қысқаша медициналық тексеруден өткен соң, шамамен сағат 4-те ұшыру алаңына бет бұрды. Ол сағат 4:41-де (ET) ғарыш кемесіне кірді, онда оған "қолғап бөлімінде" стейк сэндвич қалдырылған екенін көрді, сосын ұшыруға дайындық тексерулерін бастады. Ұшыруға кері санау жоспарланғандай сағат 6:15-ке дейін жалғасты, сосын Канар аралдарындағы бақылау станциясы радар жиынтығын жөндеу үшін 15 минуттық үзіліс жасалды. Кері санау сағат 6:30-да қайта басталды және ешқандай кешігусіз қозғалтқыштарды іске қосуға көшті. Ұшып көтерілу тегіс өтті, бірақ ұшып көтерілген сәтте секундына 7.83° бұрылыс болды, бұл ASIS тоқтату жүйесін іске қосу үшін қажетті шектің 80%-ына жақындады. Кейіннен бұл негізгі қозғалтқыштардың сәл бұрыс орналасуынан болғаны анықталды және бустердің басқару қозғалтқыштары арқылы бақылауда ұсталды. Ұшыру кезіндегі ұстап тұру қозғалтқышының итермелеуі қалыпты деңгейден сәл төмен болды, ал отын жүйесіндегі күдікті ақауға байланысты отын тұтынуы қалыптыдан жоғары болды. Ұшудың үш жарым минуты шамасында, капсуламен байланыс жасайтын Дек Слейтон Ширрадан: «Бүгін сен бақасың ба?» деп сұрады. Ширра, еш алаңдамастан, жауабын қалдыру үшін борттағы дауыс жазу құралына (радио арнасының орнына) ауысатынын хабарлады; миссия байланысының жазбаларында бұл "[дұрыс жауап жазылды]" деп тіркелді. «Бақа клубы» астронавттар арасында жиі айтылатын әзіл еді; осы сұраққа жауап берудің дұрыс жолы – «сенің тәтті есегіңді жеймін», егер парольді айтпаса, бір раунд сусын төлеуге міндетті болатын. Ширра кейіннен «бұл жайтты бүкіл әлем естіп қалуға дайын емес едім» деп айтты және жауабын эфир арқылы айтудан аулақ болу үшін борттағы диктофонды пайдалануды жөн көрді. «Атлас» сәл жоғары траекториямен ұшқандықтан, бустерлік қозғалтқыштар жоспарланғаннан 2 секунд ертерек өшірілді, бірақ ұстап тұру қозғалтқышы күтілгеннен 10 секундқа артық жұмыс істеді, бұл жылдамдықты арттырып, ғарыш кемесін жоспарланғаннан сәл жоғары орбитаға шығарды.
Орбиталық қызмет
Атластан ажыралысқаннан кейін Ширра ғарыш кемесін тұрақтандырып, дұрыс бағытқа бұрды; отынды үнемдеу үшін қозғалысты баяу ұстады және отын қорының жарты пайызын қолданып, капсуланың орнын анықтады. Африканың шығыс жағалауынан өтетін кезде ол дененің қызуын сезіне бастады; бұл мәселе жердегі басқару орталығында да байқалды, олар ұшу хирургімен бірге миссияны жалғастыру қауіпсіз бе, әлде бірінші айналымнан кейін тоқтату керек пе, деп пікірталас жүргізді. Ұшу директоры Кристофер Крафт хирургтың кеңесімен проблеманың өзінен шешілетінін күтіп, екінші айналымға рұқсат берді. Ширра уақыт өте келе проблеманы шешті, костюмнің басқару тұтқасын баяу салқындату режиміне бұрып; ол қызуды "Техаста шөп шабумен" салыстырды. Австралия үстінде Ширра жерден ұшырылған жарықты көруге тырысты, бірақ бұлттар оны жасырды; алайда ол молния мен Брисбен қаласының шамдарын көре алды. Тынық мұхиты арқылы түнгі айналымда ол капсуладағы перископты сынады, бірақ оны пайдалану қиын болды және күн шыққанда дереу жапты. Мексикадан өтетін кезде ол капсуланың толық автоматты режимде жұмыс істеп, пилоттан ешқандай араласуды қажет етпейтінін, "шимпанзе конфигурациясында" екенін хабарлады, және екінші айналымын бастағанда, негізгі терезе арқылы Жерді бағыттық нүкте ретінде пайдаланып, сілтемелі перископтан гөрі, жақсы бағаланбаған yaw маневрін сынады. Үшінші айналымға шыққанда Ширра ғарыш кемесінің гироскоптарын өшіріп, электр қуатының бір бөлігін тоқтатты және капсуланың инерциямен қозғалуына мүмкіндік берді. Ол осы тыныш уақытты кеңістіктік санасы мен моторлық бақылауын сынау үшін пайдаланды, олар салмақсыздыққа айтарлықтай әсер етпеді, сондай-ақ жеңіл тамақ ішті. Ол Үнді мұхиты үстінде ғарыш кемесін қайта іске қосты және Тынық мұхиты арқылы жалғастырды. Гавайиде оған толық алты айналымдық миссияға рұқсат берілді, ал Калифорнияға қарай ұшқанда екінші рет электр қуатын өшіріп, бортындағы камерамен суретке түсірумен айналысты. Төртінші айналымда, Жердің "астында" жүзіп, ғарыш кемесін кері бұрған Ширра суретке түсіруді жалғастырды және Шығыс Африкадан өтетін Echo 1 спутнигін көруге тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Калифорнияға жақындағанда ол Джон Гленнмен екі минуттық әңгімелесіп, радио мен теледидар арқылы АҚШ-та тікелей эфирде таратылды. Қысымды сақтау костюмімен проблемалар қайтадан пайда болды, беткі тақтада конденсат пайда болды; Ширра ішкі температураға алаңдап, костюмнің температурасы бұрынғысынан нашарлап кетпесінен қорқып, оны тазалау үшін визорды ашудан қанағаттанбады. Бесінші айналымда Ширра сергіп, 1961 жылдың желтоқсанынан бері алғаш рет демалып отырғанын айтты. Ол "біраз созу" үшін кішкентай эластикалық жаттығу құрылғысын қолданды, содан кейін қолмен басқаруға көшті, онда кенеттен рульдеудің күштілігі мен отынның көп жұмсалуын байқады. Атлантика арқылы ол бақылау мен суретке түсіруге қайта оралды; бұлттылықтан Оңтүстік Африканың Дурбан қаласының жанындағы жоспарланған қуатты жарықты көре алмады, бірақ Порт-Элизабет қаласының шамдарын көре алды. Филиппин үстінде ол отын жағдайы туралы хабарлады; жоспарланған алты айналымның төрт жарымнан кейін, екі автоматты және қолмен басқару резервуарларында әлі де сексен пайызы қалды. Бесінші айналымының соңында, Эквадордың Кито қаласынан өтетін Ширрадан бақылау станциясы "мұндағы жігіттерге испан тілінде" қандай да бір хабарлама жіберуін сұрады, ол орбитадан елдің қаншалықты әдемі көрінгенін айтты, соңында қуанышты "Бюэнос Диас, y'all!" деп аяқтады. Кейін Ширра бұл кезде "ашуға ішін тыйып тұрғанын" айтты, ол қайтадан жерге кіруге дайындалып жатқан және қоғамдық мәлімдемелер жасаумен алаңдағысы келмеді. Алтыншы айналымда жерге кіруге дайындық басым болды, бірақ Ширра Оңтүстік Американың соңғы суреттерін түсіріп, кеңістіктік бағдарлау сынақтарының тағы бір сериясын жасады. Ол батыс Тынық мұхиты үстінен ретроракеттерді іске қосып, біріншісін миссия басталғаннан 8:52 минут өткен соң атып жіберді. Автоматты басқару жүйесі осы кезеңде капсуланы "тасқа ұқсас" тұрақтандырды, бірақ ретроракеттер атылуын тоқтатқаннан кейін Ширра жүйе процесте отынның төрттен бір бөлігін жаққанын атап өтті.
Қайта енгізу және қалпына келтіру
Ғарыш кемесі орбитадан түсуден кейін қайта кіруге бағытталғанда, Ширра капсуланы дұрыс бағыттау үшін жоғары қуатты итеркіштерді пайдаланды, сонымен бірге қалыпты бақылаудың «дөңгелек» сезілгенін байқады. Одан кейін ол жылдамдықты тұрақтандыру жүйесін қосты, бұл өте жоғары жылдамдықпен отынды шығындалатын автоматты басқару әдісі, қайта кіру кезінде бақылауды сақтау үшін; бұл нақты инженерлік талап болды, және Ширра алты айналымға сақталған отынды осылай тез жұмсағанын көріп алаңдады. Негізгі мақсатты аймақтағы, Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі жергілікті құтқару тобы, қондыру аймағының ортасында орналасқан «Кирсардж» әуе кемесінен және орбиталық жол бойында созылған үш эсминецтен тұрды. Сонымен қатар, аймаққа төрт іздеу ұшағы да жіберілді, ал үш құтқару тікұшағы «Кирсардж» кемесінде орналастырылды. «Кирсардж» капсуланы қондыруға 322 км (200 миль) қашықтықта радарға іліктірді; қондыру жолынан 145 км (90 миль) әрі қарай, «Реншоу» эсминесі үстінен өтіп бара жатып дыбыс соққысын тіркеді. 12192 м (40000 фут) биіктікте Ширра батут парашютін, содан кейін 4572 м (15000 фут) биіктікте негізгі парашютті ашты. Қондыру күтпегендей дәл болды, мақсатты нүктеден 7 км және «Кирсардж» кемесінен 1 км қашықтықта, сонда Ширра құтқару тасымалдаушысының «үшінші лифтіне» бағытталғанын әзілдеді. Капсула суға түсіп, су астына кетіп, шамамен 30 секундтан кейін тік тұрып су бетіне қайта шықты. Бір тікұшақтан үш құтқарушы суға секіріп, оған шығуға көмектесті, бірақ Ширра радиоарнасы арқылы оны тасымалдаушыға сүйреп әкеуді қалағанын хабарлады, содан кейін «Кирсардж» кемесінен жеңіл қайық жіберілді. Қонғаннан кейін қырық минут өткен соң «Сигма 7» «Кирсардж» кемесіне көтерілді; бес минуттан кейін Ширра жарылғыш люкті ашып, күтіп тұрған көпшілікке шықты. Бұдан кейін тексерулер оның қолында ауыр итергішті пайдаланудан көкшіл іздер болғанын көрсетті, бұл оның «Либерти Белл 7» миссиясы кезінде Гас Гриссомның люктің ашылуына байланысты апатқа маңызды дәлелдеме болды деп есептеді. Гриссом люк оның араласуысыз ашылғанын мәлімдеген; оның қолында іздердің болмауы оның люкті ерте ашпағаны және капсуласын батырмағаны, бірақ бұл механикалық ақаулық болғанының дәлелі ретінде қарастырылды. Ширра үш күн бойы медициналық тексерулер мен есеп беруден кейін кемеден түсті, ал ғарыш кемесі Мидуэй аралында түсіріліп, одан әрі тасымалдау үшін ұшаққа ауыстырылды. Ол талдау үшін Кейп-Канавералға қайтарылды, сонымен қатар оны тұрақты түрде көрсететін мақсатта сақтау жоспарланған. Атлас ракетасы 4 қазан күні, ұшырылған күнінен кейін атмосфераға қайта кіріп, жанып кетті.
Ұшудан кейінгі
Ұшудан кейінгі талдамада ірі бұзылыстар жоқ екені хабарланды – қиындық тудырған жалғыз мәселе костюм температурасын реттеу болды, ал миссияның барлық инженерлік мақсаттары сәтті орындалған деп есептелді. Медициналық талдамада тоғыз сағаттық салмақсыздықтан кейін елеулі физиологиялық әсерлер байқалмады және Ширраның күрт сәулеленуге ұшырамағаны анықталды. Сәулеленуге сезімтал пластиналардың талдауы ғарыш кемесінің ішінде радиоактивті ағынның өте төмен болғанын растады, ал сынақтан өткен алты абляциялық материал бір-бірімен салыстыру қиын болғанымен, жалпы қанағаттанарлық деп танылды. Ғылыми тұрғыдан алғанда, жарық байқау эксперименттері сәтсіз аяқталды, себебі екі нысана да қалың бұлтпен жабылған еді. Дегенмен, Ширра Вумераның жанындағы молнияны көріп, Дурбаннан бірнеше жүз шақырым қашықтықтағы қаланың шамдарын байқады. Соңында, осы мәселелерге байланысты дәстүрлі фотосуреттер ғылыми зерттеу үшін қолданылмады. Ширра бүкіл әлемдегі бұлттың көп болуы болашақта осы сияқты іс-шараларға кедеріл келтіруі мүмкін екенін атап өтті, бірақ Африка және АҚШ-тың оңтүстік-батысы толығымен ашық болды. Ұшудан кейінгі медициналық тексеру Ширрада бірнеше сағат бойы тығыз капсуланың ішінде отырудан туындаған ортостатикалық гипотензиядан басқа ештеңе көрсетпеді. Ширраның ұшудан кейінгі есебінде бұрынғы екі миссияда байқалған "шырақтар" және көкжиекте көрінетін атмосфераның қалың жолағының керемет визуалды әсері айтылды. Алайда, ол ғарыштан Жерді көруге қызығушылық танытпады, көре алған егжей-тегжейлі ақпараттар жоғары ұшатын ұшақтардан көрінгендермен салыстырылатын еді, және ол дебрифингке қатысушыларға 50000 фут (15240 м) биіктіктегі ұшумен салыстырғанда "ешқандай жаңалық жоқ" деді. Жалпы, ол Sigma 7 ұшағын өзі ұшқан ұшақтардың "тізіміндегі ең жоғарыдағысы" деп атады, F8F Bearcat поршенді қозғалтқышы бар теңіз күштерінің истребителін ығыстырды, ал миссияның өзі "оқулық" болды. Ширра Хьюстонға оралғаннан кейін Райс университетінде қоғамдық лекция оқыды, онда ол қала бойынша кортежбен қарсы алынды. Алайда, Қазан айындағы Куба зымырандары дағдарысы күшейе берді және Ширраның сәтті ұшуы туралы жаңалықтарда кеңінен талқылауға көмектесті; кеңестік және американдық ғарыш ұшыру құралдарының салыстырмалы тиімділігі туралы қоғамдық алаңдаушылық кеңестік әскери зымырандарына қатысты маңызды алаңдаушылыққа ұшырады. Ол 16 қазанда президент Кеннедиден NASA-ның Ерекше қызмет медалін алу үшін Вашингтонға барды, Кеннеди Кубадағы U-2 зымырандарының суреттерін алғаш рет көрген күні; кездесу жағдайларға қарамастан, достық және бейресми болды. Роберт Ф. Кеннеди, Ширра кейіннен атап өткендей, оны бөлек алып, бір жыл бұрын Джон Гленнді сұраған сияқты, оның саяси мансабы туралы пікір білдірді. Алайда, Гленннің айырмашылығы, Ширра ұсыныстан әдепті түрде бас тартып, NASA-да қалуды жөн көрді. Кейінгі мансабында ол 1965 жылы алғашқы Gemini миссиясының резервтік экипажына, содан кейін сол жылы Gemini 6A миссиясының негізгі экипажына басшылық етті, онда ол екі ғарыш кемесі арасындағы алғашқы белсенді кездесуді жүзеге асырды – орбиталық докингті жүргізу жоспарлары бұрын алынып тасталған еді, – және соңында 1968 жылы алғашқы Apollo миссиясы, Apollo 7-ге басшылық етті. Ол 1969 жылдың жазында NASA-дан зейнеткерлікке шықты, Mercury, Gemini және Apollo бағдарламаларында ұшқан жалғыз астронавт. MA 8-нің сәттілігі MA 9-ға дайындық жұмыстарын "едәуір жеңілдетті". Алайда, бұл пікірді NASA жоспарлаушылары бөліспеді, олар 1961 жылдың ортасынан бері бір күндік Mercury миссиясын қадағалап келді, ол алғаш рет техникалық тұрғыдан мүмкін болып көрінді. Ғарыш кемесін ұзақ миссияға дайындау үшін, қажетті қосымша жабдықтарды өтеуге мүмкіндік беретін, бортындағы салмақты барынша азайту қажет болды. MA 8 капсуласының аппараттық жабдықтарына енгізілген өзгерістер енді басқару жабдықтарын, радио жабдықтарын және Ширраның пайдасыз деп тапқан перископты алып тастауды негіздеді. Жалпы, MA 8 және MA 9 миссиялары үшін капсулалар арасында 183 өзгеріс тіркелді. Ғарыш кемесі Ширраның фотосуреттеріне негізделген бірнеше камералармен жабдықталуы керек еді, бірақ салмақ және қуат шектеулері жоспарланатын ғылыми эксперименттердің санын шектеді.
Ғарыш кемесі орналасқан жері
АҚШ Ғарыш және Зымыран орталығында және Джонсон Ғарыш орталығында көрсетілгеннен кейін, капсула Флорида штатының Титусвилл қаласының жанындағы Америка Құрама Штаттары Ғарышкерлер Атақ залына көшірілді. Ғарышкерлер Атақ залы Кеннеди Ғарыш орталығының Келушілер кешеніне көшірілгеннен бері, "Сигма 7" кешеннің жаңа Батырлар мен Аңыздар залында қойылды.