Кіріспе

Құстар туысы – қатқыл құйрықты қаздар, Oxyura туысы, қаздалардың Oxyurini тайпасына жатады. Аты айтқандай, олардың барлығының тынышқанда тік тұратын ұзын, қатты құйрық қауырсындары бар. Барлығының салыстырмалы түрде үлкен, ісіңкі мүсіктері болады. Бұл тұщы суға шомылатын қаздар. Олардың аяқтары артқа қарай орналасқан, сондықтан құрлықта қиындық көреді, демек судан сирек шығады. Олардың ерекше мінез-құлқында – тамақ қалталарынан барабан соққандай дыбыс шығару, басын лақтыру және қысқа шоқысын тіктеп тұру сияқты әрекеттер бар. Қауырсын алмасу реті өте күрделі, жасын анықтау да қиын. Осы жануардың көп уақытын суда өткізуге бейімділігіне байланысты, қауырсыны тірі қалу үшін маңызды.

Таксономия

Оксиура тұқымдасы 1828 жылы француз натуралисі Чарльз Люсьен Бонапарт бір ғана таксонды, яғни Wilson-ның 1814 жылғы Anas rubidus-ын орналастыру мақсатымен енгізілді. Қазір бұл Anas jamaicensis Gmelin 1789-дың синонимі деп есептеледі, ол – қызыл басты үйрек. Тұқымның атауы ежелгі грек тіліндегі "өткір" мағынасын беретін "oxus" және "құйрық" дегенді білдіретін "oura" сөздерінен шыққан. Осы тұқымдастың қазіргі кезде сақталған алты түрі Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Австралия, Азия және Африканың көп бөлігінде кеңінен таралған.

Түрлер

Сурет Ғылыми атауы Жалпы атауы Таралу О. australis Көк шоқылы қаз Австралия О. jamaicensis Қызыл мойын қаз Солтүстік және Оңтүстік Америка (+ Ұлыбритания, Франция және Испания (әкелген)) О. ferruginea Анд қаз Оңтүстік Американың Анд таулары О. leucocephala Ақ бас қаз Испания, Солтүстік Африка және Батыс және Орталық Азия О. maccoa Макоа қаз Шығыс Африка Судан мен Эфиопиядан Танзанияға дейін және батысқа қарай Шығыс Заирге дейін, ал Оңтүстік Африкадан Зимбабведен Кейп провинциясына дейін, Оңтүстік Африка О. vittata Көлді қаз Орталық Чили, Аргентина және оңтүстік Уругвай Кейінгі плиоцен немесе Ерте плейстоцендегі Жалиско (Мексика) қаздың қазба түрі Oxyura zapatanima деп сипатталған. Ол кішкентай қызыл мойын қазға немесе тіпті Аргентиналық көк шоқылы қазға ұқсас. АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы орта плейстоценге жататын ірі қазба түрі Oxyura bessomi деп сипатталған; ол қызыл мойын қазға өте жақын болған. Долнице (Чехия) ерте миоценінен табылған "Oxyura" doksana ешбір анатиндік туыс тобына анық жатқызылмайды.