Кіріспе

Ағылшын баспагері, редакторы және жазушысы (1791–1873)

Чарльз Найт (15 наурыз 1791 – 9 наурыз 1873) – ағылшын баспагері, редакторы және жазушысы. Ол "The Penny Magazine", "The Penny Cyclopaedia" және "The English Cyclopaedia" сияқты еңбектерді жариялаған және оларға материалдар жазған. Сондай-ақ ол "Local Government Chronicle" басылымын құрды.

Ерте өмір

Виндзордағы кітап сатушы және баспашының ұлы, ол әкесінің шәкірті болды. Оқуын аяқтағаннан кейін журналистикамен айналысып, "Виндзор, Слау және Итон Экспресі" сияқты бірнеше газеттік кәсіпкерлікке қатысты. 1823 жылы, "The Etonian" журналын (1820–1821) басып шығарғанда танысқан достарымен бірлесіп, "Knight's Quarterly Magazine" журналын іске қосты, оған Винтроп Макворт Прайд, Дервент Колеридж және Томас Маколей үлес қосты. Журнал тек алты нөмір жарық көрді, бірақ ол Найттің баспагер және автор ретіндегі атын шығарды, осымен қырық жылдан астам уақытқа созылған мансабы басталды. Журналға 1824 жылғы "Франкенштейн" романына жасалған шолу кірді, онда Перси Бише Шелли әйелінің "Вальперга" атты екінші романымен салыстыра отырып, автор ретінде көрсетілді. Оның алғашқы жариялымдарының бірі – теңізші дін қызметкері Генри Тендждің (1620–1690) күнделігі болды. 1826–1827 жылдары ол Аларик Александр Уоттстың ай сайынғы "Әдеби магнит" журналының екінші сериясын жариялады.

Бас редактор

1827 жылы Найт баспа ісінен қол үзді және Пайдалы білімді тарату қоғамының басылымдарын бақылаушысы болды. Ол 1828 жылы жарық көрген «Британ альманахи және серігі» жобасын жасап, редакциялады. 1829 жылы ол «Көңілді білім кітапханасын» басып шығару арқылы жеке кәсібін қайта бастады және серияның бірнеше томын өзі жазды. 1832 және 1833 жылдары ол «Пенни журналын» (1832–1845) және «Пенни циклопедиясын» шығарды. Екеуі де жақсы сатылды, «Пенни журналы» алғашқы жылының соңында 200 000 данаға жетті. Қағазға салықтың жоғары болуына байланысты «Пенни циклопедиясы» 1844 жылға дейін аяқталмады және 40 000 фунт стерлинг сомасында қаржылық шығынға ұшырады. Ол үш томдық «Лондон» (1841) қала тарихын, көптеген суреттерімен бірге басып шығарды. Стандартты туындылардың көптеген суреттелген басылымдарының қатарында, 1842 жылы Уильям Шекспирдің «Суретті Шекспир» (1838–1841) атты еңбегі де жарық көрді. Найт «Ескі Англия», «Біз өмір сүретін жер» және «Өнердің сурет галереясы – Қолданбалы өнер» сияқты әртүрлі суреттелген туындыларды жариялады, соңғысы 1851 жылғы Ұлы көрменің негізінде құрылған. Ол сондай-ақ «Найттың барлық оқырмандарға арналған апталық томы» (кейде «Найттың апталық томдары» деп аталады) сериясын бастады, өзі Уильям Кэкстонның (1844) өмірбаянымен және Сэр Томас Грешемге (1845) арналған еңбекпен серияның бірінші томын жазды. Гарриет Мартиноның «Әңгімелері», Анна Брауннелл Джеймсонның «Алғашқы итальяндық суретшілер» және Г. Х. Льюздің «Философияның тарихи-биографиялық очерктері» сияқты көптеген танымал кітаптар осы серияда алғаш рет жарық көрді. Халыққа білім беруге деген ынтасы оны 12 томдық «Пайдалы білімнің ұлттық циклопедиясын» (1847–1851) және 4 томдық қосымшасы бар 22 томдық «Ағылшын энциклопедиясы: Пайдалы білімнің сөздігін» (1854–1862) жариялауға итермеледі. Соңғысы «Пенни циклопедиясының» қайта қарастырылған нұсқасы болды. Найт 1855 жылы «Жергілікті басқару хроникасын» да жариялады және сол кезде Англияның танымал тарихын (8 том, 1856–1862) бастады.

Автор

Ол "Penny Magazine" және "Penny Cyclopedia" журналдарының редакторы және авторы болғаннан басқа, сондай-ақ көптеген танымал еңбектердің авторы еді. Найт 1831 жылы "Машиналардың нәтижелері" және 1855 жылы жарық көрген "Білім – күш" кітаптарын жазды. 1856 жылы сегіз томдық "Англияның танымал тарихы" жарыққа шықты. 1864 жылы ол баспа ісінен шығып, бірақ ұзақ өмірінің соңына дейін жазуын жалғастырды. Ол "Ескі кітап сатушылардың көлеңкелері" (1865), жарты ғасырлық еңбек жолы (2 том, 1864–1865) атты автобиографиясы және "Сотта сұраныш" (1867) тарихи романын жазды.

Өнертапқыш

1838 жылы Найт «қағаз, парқын, пергамент және картонға түсті суреттерді беттік басып шығару арқылы шығару процесі мен қолданылатын құралдарын жақсарту» бойынша патент алды.

Мұра

Чарльз Найт 1873 жылдың 9 наурызында Суррейдегі Аддлстоун қаласында қайтыс болды. Оның естелігі үшін Виндзордағы Бакалаврлар Акросына жақын зиратта қақпа орнатылды, сол жерге ол жерленген. Ол 1834 жылы маркаланған газет қаптамаларын қолдануды алғаш ұсынғандықтан, олардың авторы деп есептеледі. Оның жалпы оқырманға арналған көптеген анықтамалық кітаптары оны өзін-өзі жетілдірудегі пионер ретінде көрсетеді.