Кіріспе
Гонзага әулеті (/US/ɡ/ə/n/'/z/ɑː/ɡ/ə/, /ɡ/ɒ/n/, /'/z/æ/ɡ//, ɡonˈdzaːɡa) – 1328 жылдан 1708 жылға дейін Солтүстік Италиядағы Ломбардиядағы Мантуя қаласын билеген итальяндық князь әулеті (алғаш генерал-капитандық ретінде, содан кейін маркграфтық, және ақырында герцогтық). Олар сонымен қатар Пьемонттағы Монферрато және Франциядағы Невер қалаларын, сондай-ақ Еуропа бойынша көптеген кіші феодтарды басқарды. Әулетте бір әулие, он екі кардинал және он төрт епископ болған. Гонзага әулетінен тараған екі адам Киелі Рим империясының императорлары болды (Элеонора Гонзага және Элеонора Гонзага Неверс), ал біреуі Польша патшайымы атанды (Мари Луиза Гонзага).
The House of Gonzaga (/US//ɡ//ə//n/'/z//ɑː//ɡ//ə//, //ɡ//ɒ//n// //, // /'/z//æ//ɡ// /, ɡonˈdzaːɡa) is an Italian princely family that ruled Mantua in Lombardy, northern Italy from 1328 to 1708 (first as a captaincy general, then margraviate, and finally duchy). They also ruled Monferrato in Piedmont and Nevers in France, as well as many other lesser fiefs throughout Europe. The family includes a saint, twelve cardinals and fourteen bishops. Two Gonzaga descendants became empresses of the Holy Roman Empire (Eleonora Gonzaga and Eleonora Gonzaga Nevers), and one became queen of Poland (Marie Louise Gonzaga).
Тарих
Тарихи маңызы бар отбасының алғашқы мүшелері Полироне аббаттығының монахтарымен бірге Гвельф фракциясымен ынтымақтасқандығы белгілі. 12 ғасырдан бастап олар Мантуяда үстем отбасыға айналды, олардың одақтастары Бонакольси дәстүрлі жауы Казалодиді жеңген кезде байлыққа ие болды. 1328 жылы Людовико I Гонзага Скалигерлердің көмегімен қаладағы Бонакольси билігін құлатты және Гибеллин партиясына Мантуяның халық капитаны ("capitano del popolo") және император Людовик IV-нің императорлық викарі ретінде кірді. Людовиконың орнын Гуидо (1360–1369) және Людовико II (1369–1382) басты, ал 1371 жылға дейін Реджионың иегері Фельтрино Новеллара Гонзагасының кадеттік тармағын құрды, оның мемлекеті 1728 жылға дейін сақталды. Франческо I (1382–1407) Милан висконтилерімен дәстүрлі одақтан бас тартып, өсіп келе жатқан күшін Венеция Республикасымен байланыстыруға тырысты. 1433 жылы Жанфранческо I император Зигмундтың мойындауымен Мантуяның маркграфы атағын алды, ал 1435 жылы қызы Маргаританың Феррара маркграфы Леонелло д’Эстеге үйленуі арқылы жергілікті аристократиядан да мойындау алды. 1530 жылы Федерико II (1500–1540) Мантуя герцогі атағын алды. Федерико II-нің екі бауыры да тарихта маңызды тұлғалар: Эрколе Гонзага кардинал болды, Трент соборында төрағалық етті және Рим папасы болып сайлануға жақын болды; Ферранте император Карл V-нің адал одақтасы болды, ол оны құрметтермен және лауазымдармен марапаттады, сонымен қатар Ферранте Гуасталла Гонзагасының кадеттік тармағының негізін қалады. 1531 жылы отбасы неке арқылы Монферрат маркграфтығын иеленді. Аналық тарапынан Гонзагалар Монферраттың бұрынғы билеуші әулеті Палеологтың императорлық Византиялық тегін мұралады. Мантуя Гонзагасының кадеттік тармағы Францияда Невер және Ретель герцогтары болды, өйткені Федерико II Гонзаганың кіші ұлы Луиджи (Луи) Гонзага, және Маргарита Палеолога мұрагерге үйленді. Гонзага Неверлері кейіннен Луидің ұлы Карл (Карло) Мантуя мен Монферратты мұраға алғанда Мантуяны қайтадан биледі, бұл Мантуя мұрагерлік соғысын тудырды. Тағы бір кадеттік тармақ алдымен егеменді графтар, кейін Гуасталла герцогтары болды. Олар Мантуя герцогы Франческо II (1484–1519) кіші ұлы Феррантеден тарады. Феррантетің немересі Ферранте II де Мантуя мұрагерлік соғысында рөл атқарды. Тағы бір кадеттік тармақ – Людовико III-нің ұлы Джанфранческо құрған Саббьонета. Мария Луиза Гонзага, принц Карл Гонзага Неверстің қызы, 1645 жылдан 1667 жылы қайтыс болғанға дейін Польша патшайымы болды. Үйдің екі қызы, екеуі де Элеонора Гонзага аталды, Германия императорлары Фердинанд II және Фердинанд III-ке үйленіп, қасиетті Рим императорлары болды. Соңғы император Элеонорадан Гонзаганың қазіргі мұрагерлері тарады. Әйгілі Алойзий Гонзага осы отбасының кіші тармағының мүшесі болды. Гонзага әулеті Шекспирдің «Гамлет» пьесасындағы пьесаның ішіндегі пьесаға шабыт көзі болды. 3-ші актінің 2-ші көрінісінде олар «Гонзагоның өлтірілуі» (немесе «Тышқан тұзағы») атты пьесаны қояды. Гонзага билігі Мантуяда 1708 жылға дейін, ал Гуасталада 1746 жылға дейін сақталды. Екі билеуші тармақ та Gonzaga Vescovato кішігірім тармағына дейін жойылды, ол қазіргі уақытта қалған жалғыз тармақ болып табылады.
Билеушілердің кестесі
БилеушілерТұмылды билеушіЛюдовик I 1268МантуяГуидо Корради да Гонзага мен Эстрамбина ди Сан-Мартиноның ұлы16 тамыз 1328 – 18 қаңтар 1360Мантуя иелігіРихильда Рамберти1312төрт балаКатерина Малатестаж. 1320төрт балаФосдиновоның Джованна Маласпина1340алты бала18 қаңтар 1360Мантуя91-92 жастаВеронаның иегері Кангранде I-нің көмегімен Людовик Мантуяның капитано дель пополосы болды, сондай-ақ отбасының алғашқы тиімді билеушісі болды. Фелтринож. 1290МантуяЛюдовик I мен Рихильда Рамбертидің үшінші ұлы1335 – 28 желтоқсан 1374Новеллара және Багноло иелігіАнтония да Корреджиож. 1340төрт бала28 желтоқсан 1374Падуа83-84 жаста? 1335 жылы Реджио аймағын жаулап алды, ал 17 мамыр 1371 жылы Миланға Новеллара мен Багнолодан басқа барлық жерді сатты. Гуидо1290МантуяЛюдовик I мен Рихильда Рамбертидің екінші ұлы18 қаңтар 1360 – 22 қыркүйек 1369Мантуя иелігіАньезе Пико ди Мирандолаж. 1310/20?екі балаКамилла Беккарияж. 1330?бала жоқБеатриче Бар1340алты бала22 қыркүйек 1369Мантуя78-79 жастаМантуяда сайланды. 1335 жылы Реджио-Эмилияда алғаш рет сайланды. Людовик II1334МантуяГуидо мен Беатриче Бардың екінші ұлы22 қыркүйек 1369 – 4 қазан 1382Мантуя иелігіАльда д’Эсте1356екі бала4 қазан 1382Мантуя47-48 жастаГидо II1 ақпан 1340НовеллараФелтрино I мен Антония да Корреджионың екінші ұлы28 желтоқсан 1374 – 2 ақпан 1399Новеллара иелігіГиневра Малатеста1374төрт бала2 ақпан 1399Новеллара59 жастаФранческо I1366МантуяЛюдовик II мен Альда д’Эсте ұлы4 қазан 1382 – 7 наурыз 1407Мантуя иелігіАньезе Висконти15 тамыз 1375 (уәкіл арқылы)25 желтоқсан 1380 (ресми)Маргарита Малатеста1399екі бала7 наурыз 1407Кавриана40-41 жастаЖакомож. 1375НовеллараГидо II мен Гиневра Малатестаның бірінші ұлы2 ақпан 1399 – 1441Новеллара иелігіИпполита Пио бес бала1441Новеллара64-65 жастаГидо II-нің балалары мұрасын бөлісті. Фелтрино IIж. 1375НовеллараГидо II мен Гиневра Малатестаның екінші ұлы2 ақпан 1399 – 1424Багноло иелігіАнтония Гонзага Мантуяданж. 142448-49 жаста?Риминидің Лорды Карло I Малатестаның регенті (1407-1409)22 қыркүйек 1433 жылы Жан Франческо титулын Рим императоры Сигизмундтан сатып алғандықтан, лордтық ресми түрде маркизатқа көтерілді. Жан Франческо1 маусым 1395МантуяФранческо I мен Маргарита Малатестаның ұлы7 наурыз 1407 – 25 қыркүйек 1444Мантуя лордтығы (1407-1433)Мантуя маркизаты (1433-1444)Паола Малатеста22 тамыз 1409Пезароалты бала25 қыркүйек 1444Мантуя49 жастаГидож. 1410?НовеллараФелтрино II мен Антония Гонзаганың екінші ұлы1424 – 1456Багноло лордтығыҮйленбеген145645-46 жастаФранческо Iж. 1420НовеллараЖакомо мен Ипполита Пионың бірінші ұлы1441 – 8 ақпан 1484Новеллара иелігіКонстанца Строцци жеті бала8 ақпан 1484Новеллара53-54 жастаЛюдовик III Түрік5 маусым 1412МантуяЖан Франческо мен Паола Малатестаның бірінші ұлы25 қыркүйек 1444 – 11 маусым 1478Мантуя маркизатыБарбара Бранденбург12 қараша 1433Мантуяон төрт бала11 маусым 1478Гоито66 жастаЖан Франческоның балалары жерді бөлісті. Карло1415МантуяЖан Франческо мен Паола Малатестаның екінші ұлы25 қыркүйек 1444 – 21 желтоқсан 1456Луццара иелігіЛюсия д’Эсте1437бала жоқРингарда Манфредиекі бала21 желтоқсан 1456Феррара40-41 жастаАлессандро26 тамыз 1427МантуяЖан Франческо мен Паола Малатестаның үшінші ұлы25 қыркүйек 1444 – 16 қаңтар 1466Остиано маркизатыАньезе да Монтефельтро1446бала жоқ16 қаңтар 1466Мантуя38 жастаРингарда Манфредидің регенті (1456-1466)Ол қайтыс болғаннан кейін Луццара Мантуяға оралды, бірақ кейін қайтадан бөлініп, оның туысы Родольфке берілді. Уголотто1452МантуяКарло мен Рингарда Манфредидің ұлы21 желтоқсан 1456 – ж. 1470Луццара иелігіҮйленбегенж. 1470?17-18 жаста?Джорджож. 1420НовеллараЖакомо Гонзаганың екінші ұлы, Новеллара мен Ипполита Пионың иелері1456 – 1487Багноло Паола Скиантесши екі немесе төрт балаАлда Торелли кем дегенде төрт бала1487Новеллара56-57 жаста?Фредерик I25 маусым 1441МантуяЛюдовик III мен Барбара Бранденбургтің екінші ұлы11 маусым 1478 – 14 шілде 1484Мантуя маркизатыМаргарита Бавария6 маусым 1463Мантуяалты бала14 шілде 1484Мантуя43 жастаЛюдовик III-нің балалары жерді бөлісті. Жан Франческо4 қазан 1446МантуяЛюдовик III мен Барбара Бранденбургтің төртінші ұлы11 маусым 1478 – 27 тамыз 1496Саббьонета графтығыАнтония дель Бальзо17 шілде 1479он бір бала27 тамыз 1496Боццоло49 жастаРодольф I18 сәуір 1452МантуяЛюдовик III мен Барбара Бранденбургтің бесінші ұлы11 маусым 1478 – 6 шілде 1495Луццара иелігіАнтония Малатеста11 қаңтар 1481бала жоқКатерина Пико делла Мирандола1484алты бала6 шілде 1495Форново43 жастаЛюдовик21 тамыз 1460МантуяЛюдовик III мен Барбара Бранденбургтің алтыншы ұлы11 маусым 1478 – 19 қаңтар 1511Остиано маркизатыҮйленбеген19 қаңтар 1511Гаццуоло50 жастаОстиано Саббьонетаға қосылдыЖан Пьетро1469НовеллараФранческо I мен Констанца Строццидің бірінші ұлы8 ақпан 1484 – 18 қараша 1515Новеллара иелігі (1484-1501)Новеллара және Багноло графтығы (1501-1515)Катерина Тореллиж. 1495сегіз бала18 қараша 1515Новеллара45-46 жаста7 шілде 1501 жылы Максимилиан I, Рим императорынан граф титулын алды. Франческо II10 тамыз 1466МантуяФредерик I мен Маргарита Баварияның бірінші ұлы14 шілде 1484 – 29 наурыз 1519Мантуя маркизатыИзабелла д’Эсте11 ақпан 1490 (уәкіл арқылы)15 ақпан 1490Пезаро (ресми)сегіз бала29 наурыз 1519Мантуя52 жастаКристофорож. 1470?Джорджо мен Альда Тореллидің бірінші ұлы1487 – 1510Багноло иелігі (1509 жылға дейін; Весковатода 1494 жылдан бері)Латина Убалдиниүш бала1510 жылдан кейінДжорджоның балалары бірлесіп басқарды. 1509 жылы Багнолоны жоғалтқандарына қарамастан (қайтадан Новеллараға бірікті), олар 1494 жылдан бері басқарған Весковатода билік етуді жалғастырды. Кристофоро 1510 жылы Весковатодағы үлесінен бас тартты. Бұл жанжал 1519 жылы Мантуяға сатылды және жанама желіге берілді. Джакомож. 1470?Джорджо мен Альда Тореллидің екінші ұлы1487 – 1519Үйленбеген1519 жылдан кейінМарко Антониож. 1470?Джорджо мен Альда Тореллидің үшінші ұлы1487 – 1509Белгісізтөрт бала1509ж. 38-39?Гуидо IIж. 1470?Джорджо мен Альда Тореллидің төртінші ұлы1487 – 1519Лаура Мартиненгіалты бала151948-49 жаста?Багноло Новеллараға қайта қосылдыКатерина Пико делла Мирандоланың регенті (1495-1502)Родольф балалары 30 қаңтар 1511 жылы ресми түрде мұраларын бөлісті. Жан Франческо өзінің өліміне аз уақыт қалғанда ұлына басқарды. Жан Франческо2 ақпан 1488ЛуццараРодольф I мен Катерина Пико делла Мирандоланың бірінші ұлы6 шілде 1495 – 11 қазан 1524Луццара иелігіЛаура Паллавичинож. 1510сегіз бала18 желтоқсан 1524Луццара36 жастаАлойзио20 сәуір 1494ЛуццараРодольф I мен Катерина Пико делла Мирандоланың екінші ұлы6 шілде 1495 – 19 шілде 1549Луццара иелігі (1511 жылға дейін)Кастильоне иелігі (1511 жылдан бастап)Джиневра Рангони24 шілде 1519Мантуябала жоқКатерина Ангуиссолажелтоқсан 1540үш бала19 шілде 1549Кастельгоффредо55 жастаЛюдовик1481БоццолоЖан Франческо мен Антония дель Бальзоның бірінші ұлы27 тамыз 1496 – 1 шілде 1540Саббьонета графтығыФранческа Фиески1497он бір бала1 шілде 1540Боццоло58-59 жастаЖан Франческоның балалары жерді бөлісті, бірақ Федерико ұрпақтарының болмауына байланысты мүлік Пирроға өтті. Пирроның өлімінен кейін Боццоло (тек) Саббьонетаға қосылды. Гаццуоло келесі ұрпаққа дейін өмір сүрді. Федерик I25 маусым 1441МантуяЛюдовик III мен Барбара Бранденбургтің екінші ұлы11 маусым 1478 – 28 желтоқсан 1527Боццоло иелігіДжованна Орсини1503Асолано балалары28 желтоқсан 1527Тодиж. 46-47?Пирро I1490БоццолоЖан Франческо мен Антония дель Бальзоның үшінші ұлы27 тамыз 1496 – 22 қаңтар 1529Боццоло иелігі (Гаццуолода 1496-1529; Боццолода 1527-1529)Камилла Бентивьолиож. 1500?бала жоқ1441
government. Alessandro II 1611NovellaraFirst son of Camillo II and Caterina d'Avalos1640 – 10 September 1644County of Novellara and Bagnolo Caterina Torellic.1495eight children10 September 1644Novellaraaged 32 33 His father abdicated for him, but he died four years later, with no descendants; his father returned to government. Alfonso II 20 April 1616NovellaraSecond son of Camillo II and Caterina d'Avalos8 November 1650 – 25 July 1678County of Novellara and Bagnolo Ricciarda Cybo Malaspina1648four children25 July 1678Novellaraaged 62 Regency of Isabella Clara of Austria (1665 1671) Left no descendants. After his death Mantua and Montferrat fell under Austrian control. Ferdinando Carlo 31 August 1652RevereSon of Carlo II and Isabella Clara of Austria14 August 1665 – 5 July 1708Duchy of Mantua Anna Isabella Gonzaga of GuastallaJuly 1671Mantuano childrenSuzanne Henriette of Lorraine8 November 1704Tortonano children5 July 1708Paduaaged 55Mantua Montferrat annexed to AustriaFederico II 1636LuzzaraFirst son of Luigi I and Elena Gonzaga of Vescovato3 November 1666 – 8 March 1698Marquisate of Luzzara Luigia Ludovica Gonzaga of Castiglione(1653 1715)1667fourteen children8 March 1698Luzzaraaged 61 62Ferdinando II Filippo 1 December 1643First son of Scipione and Maria Mattei12 May 1670 1672Marquisate of Ostiano Maria Mattei(d.1658)1640three children1672aged 28 29Gian Francesco II 20 February 1646San Martino dall'ArgineSecond son of Scipione and Maria Mattei1672 24 April 1703Marquisate of Ostiano Unmarried24 April 1703San Martino dall'Argineaged 57Ostiano annexed to Mantua (1703 1708) and then to GuastallaCarlo 3 May 1616Castiglione delle StiviereFirst son of Cristierno and Marcella Malaspina of GragnolaSeptember 1630 – 23 April 167523 April 1675 21 May 1680Marquisate of Castiglione(at Solferino until 1675; in all Castiglione from 1675) Isabella Martinengo1643eight children21 May 1680Solferinoaged 64From 23 April 1675, reunited once more the marquisates of Solferino and Castiglione. Camillo III 23 August 1649NovellaraFirst son of Alfonso II and Ricciarda Cybo Malaspina25 July 1678 – 16 August 1727County of Novellara and Bagnolo Matilde d'Estec.1495eight children16 August 1727Novellaraaged 77 Ferdinando II 28 August 1648SolferinoFirst son of Carlo and Isabella Martinengo21 May 1680 – 21 January 1707Marquisate of Castiglione Laura Pico della Mirandola28 February 1680four children11 February 1723Veniceaged 74In 1707, after an attack in Castiglione, he escaped to Venice alongside Ferdinando Carlo Gonzaga of Mantua. Castiglione annexed to AustriaVincenzo 18 May 1634GuastallaSon of Andrea Gonzaga of San Paolo and Laura Crispiano1693 – 28 April 1714Duchy of Guastalla Teodora Porzia Guidi di Bagno(? 1672)c.1670?no childrenMaria Vittoria Gonzaga of Guastalla1679five children28 April 1714Guastallaaged 79 Grandson of Ferrante II, married Maria Vittoria, daughter of Ferrante III. Francesco Gaetano1673VescovatoFirst son of Sigismondo III and Elena Sforza Amigoni19 September 1695 – 24 July 1735Marquisate of Vescovato Anna Goldoni Vidoni(1677 1730)1696one child24 July 1735Vescovatoaged 61 62 Luigi II19 September 1679LuzzaraSecond son of Federico II and Caterina Pico della Mirandola8 March 1698 – 12 June 1738Marquisate of Luzzara Charlotte de Choiseul(1679 1734)1703?seven children12 June 1738Luzzaraaged 58Antonio Ferrante(Antonio Ferdinando) 9 December 1687GuastallaFirst son of Vincenzo and Maria Vittoria Gonzaga of Guastalla28 April 1714 – 16 April 1729Duchy of Guastalla Margherita Cesarini(1695 1725)c.1720?no childrenTheodora of Hesse Darmstadt29 July 1727Darmstadtno children16 April 1729Guastallaaged 41Filippo Alfonso 3/4 December 1700NovellaraSon of Camillo III and Matilde d'Este16 August 1727 – 13 December 1728County of Novellara and Bagnolo Eleonora Tanarano children13 December 1728Massaaged 28 Left no descendants. The county passed to his sister. Riccarda 22 February 1698NovellaraSecond daughter of Camillo III and Matilde d'Este13 December 1728 – 12 October 1737County of Novellara and Bagnolo Alderano I Cybo Malaspina29 April 1715Milanthree children24 November 1768Massaaged 70 Sister of Filippo Alfonso, ruled the county after the extinction of the male line. In 1737, after the War of the Polish Succession, Charles VI, Holy Roman Emperor passed the county to Rinaldo d'Este. Novellara annexed to ModenaGiuseppe Maria 20 April 1690GuastallaSecond son of Vincenzo and Maria Vittoria Gonzaga of Guastalla16 April 1729 – 15 August 1746Duchy of Guastalla Eleanor of Schleswig Holstein Sonderburg Wiesenburg29 March 1731Lilienfeldno children15 August 1746Paduaaged 56 From 1739 until his death, his mental illness caused his wife to assume the reins of the duchy. Left no descendants. Regency of Eleanor of Schleswig Holstein Sonderburg Wiesenburg (1739 1746)Guastalla annexed to ParmaSigismondo IV1702VescovatoOnly son of Francesco Gaetano and Anna Goldoni Vidoni24 July 1735 – 1779Marquisate of Vescovato Carlotta Barisoni(1700 1738)1724four children1779Veniceaged 76 77 Left no surviving male offspring. After his death the marquisate was inherited by a distant cousin. Basilio26 September 1711LuzzaraThird son of Luigi II and Charlotte de Choiseul12 June 1738 – 29 May 1782Marquisate of Luzzara Maria Borromeo(d.1761)c.1735?seven children29 May 1782Luzzaraaged 70 None of the children survived him. He was succeeded by his brother. Francesco Niccolò26 December 1731VescovatoFirst son of Francesco Ferrante Gonzaga of Vescovato and Giulia Isolani1779 – 4 September 1783Marquisate of Vescovato Olimpia Scotti1756five children4 September 1783Mantuaaged 72 Great great grandson of Giordano, brother of Carlo I. Giovanni4 July 1721LuzzaraFifth son of Luigi II and Charlotte de Choiseul29 May 1782 – 3 April 1794Marquisate of Luzzara Teresa Anguissola(1745 1819)1716two children3 April 1794Mantuaaged 72 Left no male descendants. After his death Luzzara was annexed to Savoy. Luzzara annexed to SavoyFrancesco Luigi21 October 1763VescovatoFirst son of Francesco Niccolò and Olimpia Scotti4 September 1783 – 1796Marquisate of Vescovato Giulia Cavriani(1767 1846)1716two children17 December 1832Veniceaged 69 In 1796 he was dispossessed of the marquisate, but retained the title. Vescovato occupied by France
Отбасылық ағашы
Гонзага әулетінің тармақтары, қалың әріппен Мантуяның маркиздері мен (кейіннен) герцогтары, курсивпен Невер және Ретл герцогтары, ал оң жақта Гуасталла желісі көрсетілген.