Марокко тарихындағы маңызды тұлға – Хаж Мухаммед бен Абдессалам әл-Муқри (1851-1957). Марокко сұлтандығының кеңесшісі, визирі және тарихшы әулетінен шыққан саяхатшы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVI ғасыр тарихшысы Хадж Мұхаммед Бен Абдессалам әл Мукри (الحاج محمد بن عبد السلام المقري, 2 ақпан 1854 – 9 қыркүйек 1957) – 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы Марокконың жоғары лауазымды шенеунігі. Ол Марокконың бірнеше сұлтандарына кеңесші және бас визирь болды, соның ішінде француз отаршылдығы тұсында да.
16th century historian
Haj Muhammad Ben Abdessalam al Muqri (الحاج محمد بن عبد السلام المقري, February 2, 1854 – September 9, 1957) was a senior Moroccan official of the late 19th and early 20th century. He was an adviser and grand vizier to several sultans of Morocco, including under French colonial domination.
Ерте өмір
Мұхаммед әл-Мұкри белгілі әулеттен шыққан, оның ұрпақтары Мароккода үкіметтік лауазымдарды бірінен соң бірі иеленді. Олар өз тегін 16-17 ғасырлардағы тарихшы және мемлекет қайраткері Ахмет әл-Моқриге дейін жегізеді. Ол Алжирдің Тлемсен қаласынан келген, Феске қоныстанған, кейін Сади әмірі Ахмет әл-Мансур әл-Дхахабиге қызмет ету үшін Маракешке барып, орналасқан. Мұхаммед әл-Мұкри 1851 жылдың ақпанында Удждада дүниеге келді. Оның әкесі – Молай Хафидтің ламині болған Абдесалам әл-Мұкри (1830–1903), ал анасы – Жари әулетінен шыққан Фас қаласының әйелі болды.
Muhammad Al Muqri came from a well known family whose descendants successively held government portfolios in Morocco. They trace their lineage back to 16th and 17th century historian and statesman Ahmed al Moqri who, coming from Tlemcen in Algeria, had settled in Fes then in Marrakesh to serve under Saadi Sultan Ahmed Al Mansur Al Dhahabi. Muhammad al Moqri was born in Oujda (February 1851) to Abdesallam al Moqri (1830–1903), who held the position of Lamin of Moulay Hafid, and a Fassi woman from the Zghari family.
Мансап
Ол Марокконың Мұхаммед IV патшалығы тұсында мемлекеттік қызметке қадам басты, ол Марокконың Хасан І-нің әкесі еді. Осы кезеңде әл-Мұкри 1869 жылы Суэц каналының ашылуына қатысқан деген қаңтар бар, онда ол император Наполеон III және императрица Евгениямен кездескен. Хасан І қайтыс болғаннан кейін, Абд әл-Азиз сұлтан таққа отырды.
He began his career in government during the reign of Muhammad IV of Morocco, the father of Hassan I of Morocco. During this period of time, al Muqri is alleged to have attended the opening of the Suez Canal where he met with Emperor Napoleon III and Empress Eugénie in 1869. After the death of Hassan I, sultan, Abd al Aziz seized the throne.
Алгесирас конференциясы
Сол кезде Әл-Мұкри 1906 жылғы Алжисирас конференциясында елдің өкілі болды, онда Германияның Марокко істеріне араласу талабы Франция мен Испанияның пайдасына қабылданбады. Халықаралық конференцияға дейін Марокко дағдарысын шешуге салған еңбегі үшін Абд әл-Әзиз Әл-Мұкриді өзінің Қаржы министрі етіп тағайындады, ал 1908 жылы Садр А'атам (صدر أعظم) немесе Ұлы визирі етіп тағайындады. Ол 1955 жылға дейін кезек-кезек әр сұлтанның басшылығымен осы лауазымды атқарып тұрды. 1909 жылы жаңа сұлтан Абд әл-Хафид оны Қаржы министрі лауазымына қайта тағайындады, бірақ 1911 жылы Ұлы визирі етіп көтерді. Әл-Мұкри екі жылдан кейін лауазымынан кетті, бірақ Сұлтан Юсеф оны қайта тағайындады, ал 1927 жылы таққа отырған Мұхаммед бен Юсеф оны осы лауазымда қалдырды. 1953 жылы Мұхаммед бен Юсефтің ұлттық қозғалыс үшін француздық билік тарапынан шеттетуімен және оның орнына оның інісі, француздық марионеткалық монарх Мұхаммед Бен Арафа тағайындалуымен, отаршылдық билік Әл-Мұкриді лауазымында қалдыруға шешім қабылдады. Тәуелсіздік уәделенгеннен кейін Бен Арафа тақтан бас тартты, ал Әл-Мұкри колониялық билік өкілдері тарапынан Регенттік басшысы болып тағайындалды, оған Паша Фатми Бенслиман сияқты басқа да салт әміршілер де қосылды, ол қуылған Сұлтан Мұхаммед елге оралғанға дейін және таққа отырғанға дейін осы қызметті атқарды.
At that time, Al Muqri was the country's representative to the 1906 Algeciras Conference at which Germany's demand for a say in Moroccan affairs was rejected in favor of France and Spain. In recognition of his efforts to resolve the Moroccan Crisis leading up to the international conference, Abd al Aziz appointed al Muqri as his Minister of Finance and in 1908, his Sadr A'atham [ar] (صدر أعظم) or Grand Vizier, a post he would hold on and off under each of the succeeding sultans until 1955. In 1909, the new sultan Abd Al Hafid restored him to the post of Minister of Finance but promoted him to Grand Vizier in 1911. Al Muqri resigned the post two years later, but was reappointed to it by Sultan Yusef, and was kept in the position by his successor, Sultan Muhammad ben Youssef, when he ascended the throne in 1927. In 1953, when Muhammad ben Youssef was deposed by the French for nationalist agitation and replaced by his uncle, the French puppet monarch Muhammad Ben Arafa, the colonial authorities decided to keep al Muqri in his position. Once independence was promised, Ben Arafa abdicated, and al Muqri was chosen by colonial authorities to head the Regency, among other dignitaries such as Pacha Fatmi Benslimane, until the exiled Sultan Muhammad could return to the country and assume the throne.
Өлім
Әл-Мұкри (кейде Ел-Мокри деп те жазылады) 1955 жылы, Марокко тәуелсіздік алғанға дейін саясаттан шықты. Ол екі жылдан кейін Мохаммед Бен Арафаны қолдағандығы үшін "қаңғыбас және ар-намысы жоқ күйде" қайтыс болды. Оның жүз жасқа жуық болғаны айтылады.
Al Muqri (sometimes spelled El Mokri) left politics in 1955, shortly before Morocco gained its independence. He died two years later, "penniless and dishonored" for having backed Mohammed Ben Aarafa. He was purportedly a centenarian.
Мұра
Ол қайтыс болғаннан кейін Рабаттағы (Дар-эль-Мокри деп белгілі) үйі 1950-ші, 1960-шы жылдары және 1970-ші жылдарға дейін, "Қорғасын жылдары" деп аталған кезеңде тұтқындау мен азаптауға әйгілі орынға айналды.
After his death his residence in Rabat (known as Dar el Mokri) became an infamous location of detention and torture in the 1950s, 60s and up to the 1970s, during what was termed as the Years of Lead.
Ұзақ өмір сүруді талап ету
Гиннес рекордтар кітабында әл Мокри 112 жасында қайтыс болғаны айтылады, ал басқа деректерде 116 жасында қайтыс болғаны көрсетілген. Екі сан да күмәнді. Осы мәлімдемелерді растайтын туылған күнінің жазбалары немесе басқа да дәлелдер жоқ. Мұндай жасқа жету өте сирек, ал 110 немесе 114 жаста үкімет басшысы болу естімеген нәрсе. Джон Гунтердің 1955 жылы жарық көрген "Африканың ішінде" атты кітабында оның 1851 жылы туғаны делінген, ал басқа деректерде туған жылы 1854 деп көрсетілген. Вермерен 1860 жылды айтады. "Британника жылнамасы" оның туған күнін 1841 жылдың ақпан айы деп көрсетеді.
It is claimed that al Moqri died at the reputed age of 112, according to the Guinness Book of World Records, or even of 116, according to other sources. Both figures are doubtful. There are no birth records or other evidence for these claims. It is rare to attain such an age and unheard of to be head of government at 110 or 114. John Gunther's book Inside Africa (published 1955) says he was born in 1851: other sources list his birth year as 1854. Vermeren gives 1860. The Britannica Book of the Year gives his birthdate as February 1841.