Кіріспе

Калифорниядағы (АҚШ) аңғар, суқойма және су тас жолы.

География

Бектеуге дейін, биік граниттік құрылымдар орташа тереңдігі 1800 фут (549 м) және максималды тереңдігі 3000 футтан (914 м) астам болатын аңғарды құрады; аңғардың ұзындығы 3 миль (5 км) болды, ал ені 5 км-ден бастап 3 км-ге дейін өзгерді. Аңғардың төбесі негізінен қарағайлы орманмен шектескен шалғындықтардан тұрды, одан Туолумн өзені және көптеген салалары ағып өтті. Колана тасы, 5772 фут (1759 м) биіктікте, Хеч-Хетчи аңғарының оңтүстік жағында орналасқан алып тас тірегі. Хеч-Хетчи күмбезі, 6197 фут (1889 м), тікелей солтүстігінде жатыр. Бұл екі құрылымның орналасуы шамамен Йосемити аңғарындағы Туннель көрінісінен көрінетін Кафедралды таулар мен Эль Капитанның орналасуымен сәйкес келеді. Колана тасы мен Хеч-Хетчи күмбезі арасындағы кең, төменгі жартасты үстірт бұрынғы шалғындықты екі бөлек бөлікке бөлді. Аңғардан жоғарыда Туолумн өзенінің Ұлы каньоны орналасқан, ал О'Шонесси бөгетінен төменде кішкентай Поупенаут аңғары жатыр. Хеч-Хетчи жолы бөгеттен аңғарға түседі, бірақ оның шығысындағы барлық жерлер жолсыз, және тек жаяу жүргіншілер мен атпен жүретін адамдарға қол жетімді. О'Шонесси бөгеті Йосемитидің батыс шекарасына жақын орналасқан, бірақ ұзын, тар, саусақ сияқты су қоймасы шығысқа қарай шамамен 8 мильге (13 км) созылады. Бұрын Туолумн өзенінде "кішкентай, бірақ шулы" шарлауық және табиғи бассейн болған, ол Хеч-Хетчи аңғарына жоғарғы кіреберісті белгілеген, бұл жер бейресми түрде Туолумн сарқымасы деп аталған (Туолумн жайылымдарының жанында бірнеше шақырым жоғарыда орналасқан ұқсас аты бар сарқымамен шатастырмау керек). Туолумндағы сарқыма қазір Хеч-Хетчи су қоймасының астында қалған.

Геология

Hetch Hetchy аңғары Tuolumne өзенінің ежелгі салалары қазып шығарған V пішіндес өзен каньоны ретінде пайда болды. Шамамен бір миллион жыл бұрын, Шервин мұздығы Сьерра-Неваданың батыс беткейіндегі, соның ішінде Hetch Hetchy, Yosemite аңғары және оңтүстіктегі Kings Canyon сияқты өзен аңғарларын кеңейтіп, тереңдетіп, түзуледі. Соңғы мұздық дәуірінде Tioga мұздығы Tuolumne өзенінің жоғарғы алабындағы кең мұздықтардан қалыптасты; 110 000 мен 10 000 жылдар аралығында Hetch Hetchy аңғары мұздың қайталап жылжуы мен шегінуі нәтижесінде қазіргі түріне келді, сондай-ақ Шервин дәуірінен бері аңғарда жиналған кең тас құлатылымдарын жойды. Ең үлкен көлемінде Tioga мұздығы 97 км-ге дейін созылып, 1219 м-ге дейін қалыңдыққа жеткен, Hetch Hetchy аңғарын шетіне дейін толтырып, жартастарын асып, солтүстік және оңтүстік-батыстағы қазіргі құнарлы жазық даласын жасады. Мұздық соңғы рет шегінген кезде, шөгінділермен қапталған еріген су қалың құм қабаттарын қалдырып, аңғардың төменгі жағындағы жалпақ аллювиалды жазықты құрады. Yosemite аңғарымен салыстырғанда, Hetch Hetchy қабырғалары тегіс және дөңгелек, себебі ол көбірек мұздық әсеріне ұшырады. Бұл себебі Hetch Hetchy үстіндегі Tuolumne алабының көлемі Yosemite үстіндегі Merced өзенінің алабынан үш есе үлкен, бұл мұздың көбірек көлемін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Бүрмеленгенге дейін аңғардың төменгі жағында қара емен, тірі емен, Ponderosa қарағайы, Douglas шыршасы және күміс шыршасы көптеп өсті, ал Tuolumne өзенінің жағасында қарағай, жылы қамыс, топал ағаш және итбұрыш өсті. Аңғардың мол өсімдіктері қашан, қара аюлар және қошқарларға тамақ берді. Tuolumne өзенінің жоғары ағысындағы үлкен сарқырамалардың арқасында Hetch Hetchy аңғары өзендегі жергілікті көкбалықтың ең жоғарғы ареалында болуы мүмкін. Көптеген батпақты жерлері мен өзендердегі ойыстардың арқасында Hetch Hetchy ертедегі саяхатшылар арасында жазда масалардың көбеюімен әйгілі болды. 1918 жылы Сан-Франциско тұрғыны Уильям Денман былай деді: "Мен алғаш рет Hetch Hetchy-ге кіргенімде, масалар шыдайсыз болды. Олар адамның көк көйлегіне қондырып, оны қоңыр түске бояды және масалар сияқты ашкөз болды".

Жергілікті халықтар

Хеч-Хетчи аңғарында адамдар 6000 жылдан бері өмір сүріп келеді. 1850 жылдарға дейін, Америка Құрама Штаттарының алғашқы қоныс аударушылары Сьерра-Невадаға келгенге дейін, Американың түпкілікті мәдениеті гүлденген. Жазда Мивок және Пайют тайпаларының адамдары батыстағы Орталық аңғардан және шығыстағы Ұлы ойпаттан Хеч-Хетчиге келетін. Бұл аңғар жазық жерлердің жазғы ыстығынан қашуға мүмкіндік берді. Олар аң аулап, қысқа дайындалу үшін тұқымдар мен жеуге жарамды өсімдіктерді жинап, сондай-ақ сауда тауарын және өнер мен салтанатты заттарға қажетті материалдарды дайындады. Бүгінде осы халықтың ұрпақтары әлі де сүт шөптерін, бұғы шөптерін, құрақ жапырағын, есек шөптерін және басқа да өсімдіктерді себеттер, дәрі-дәрмектер және жіптер сияқты әртүрлі мақсаттар үшін пайдаланады. Көбінесе олар "қарақұйрық" деп аталатын жеуге жарамды шөптерді де қолданған. Бұл аңғарға еуропалық емес адамдардың алғашқы кіргені де осы жерде болған. Жергілікті аңыз бойынша, қазіргі Hetch Hetchy атауы Screech аңғарға алғаш келген кезде, ол түпкілікті американдықтардың "жеуге жарамды тұқымдармен жабылған әртүрлі шөптерді пісіріп жатқанын" көрген. Олар бұл шөптерді "hatch hatchy" немесе "hatchhatchie" деп атаған. Screech "Пах Юта тайпасы" (Пайют) мен "Биг Крик тайпасы" (Мивок) арасындағы аңғар үшін болған қатыгез дау-жанжалды және Пайют тайпасының үстемдік танытқанын көрген бірнеше шайқастарға куә болған. 1853 жылы оның інісі, Джозеф Скрич (кейбір деректерде аңғарды алғаш ашқан адам деп есептеледі) 38 миль (61 км) солтүстік-шығысқа қарай Hetch Hetchy аңғарына жеткен. Осы кезеңде Калифорния алтын ірілісіне байланысты іздеушілер Толумне өзенінің жоғарғы ағысына, соның ішінде Хеч-Хетчи аңғарына да келген. Бірақ кеншілер бұл аймақта ұзақ қалған жоқ, себебі Мерсед өзенінің бойында және Биг Оук Флат аймағында бай кен орындары табылды. Альберт Биерстадт, Чарльз Дорман Робинсон және Уильям Кит Hetch Hetchy аңғарына туристерді тартқан ландшафттарымен танымал болды. Биерстадт бұл аңғарды "көбінесе танымал аңғардан кішкентай болғанымен, пейзаждарында көптеген ортақ ерекшеліктері бар және оның өзі де әдемі" деп сипаттаған. 1864 жылы Йосемити аңғары мемлекеттік саябақтың бөлігі болған кезде, Хеч-Хетчиге мұндай мәртебе берілген жоқ. Хеч-Хетчи аңғарындағы мал жайылымы жергілікті өсімдіктерге зиян келтіргендіктен, альпинист және табиғатты зерттеуші Джон Мьюр екі аңғарды да ұлттық саябаққа айналдыруды талап етті. Мьюр, өзі де Hetch Hetchy-де қысқа уақытқа қойшы болып жұмыс істеген, қойлардың қоршаған ортаға тигізетін зиянына байланысты оларды "тұяқты шегірткелер" деп атаған. Мьюрдің досы, саяси беделді Century Magazine журналының редакторы Роберт Андервуд Джонсон және басқа да бірнеше белгілі тұлғалар Мьюрдің еңбектерінен шабыт алып, 1890 жылдың 1 қазанында Йосемити ұлттық саябағының құрылуына көмектесті. Алайда, жаңа саябақта бұрын жер иелері болған фермерлер Хеч-Хетчи аңғарын пайдалануын жалғастырды – "биік Сьерра шалғындарын құрғатып жіберуге қауіп төндірген барлық қойлар үшін тегін жайылым" – ал 1900 жылдардың басында ұлттық саябақ шекараларына қатысты мемлекеттік және жеке меншік туралы даулар шешілгенге дейін. Аңғарды су көзі немесе су қоймасы ретінде пайдалануға деген қызығушылық 1850 жылдарға дейін барып жетеді, осы кезде Туолумн аңғарының су компаниясы суландыру үшін су қоймасын дамытуды ұсынған. 1880 жылдары Сан-Франциско өзінің ескірген және сенімсіз су жүйесін жаңарту үшін Хеч-Хетчи суына үміт артқан.

Жағажай салу

1906 жылы Сан-Францискодағы ауыр жер сілкінісі мен одан кейін болған өрт қаланың су жүйесінің жеткіліксіз екенін трагически көрсетті. Сан-Франциско АҚШ Ішкі істер министрлігіне Хетч-Хетчиге су құқығын алу үшін үміттенді, ал 1908 жылы президент Теодор Рузвельттің Ішкі істер министрі Джеймс Р. Гарфилд Сан-Францискоға Туолумне өзенін дамытуға рұқсат берді. Бұл Джон Мьюр басқаратын «Sierra Club» экологиялық тобымен жеті жылдық күреске әкелді. Мьюр былай бақылады: таза су, дамудың немесе жеке меншіктің болмауы, су сақтау көлемін арттыратын тік беткейлі және тегіс төбелі пішін, сондай-ақ бөгет орнатуға қолайлы тар шығару. Бұл су деңгейі төмендегенде көрінетін еді. Аңғар Йосемити ұлттық паркінің ішінде болғандықтан, жобаны мақұлдау үшін Конгресс актісі қажет болды. АҚШ Конгресі 1913 жылы Ракер заңын қабылдады және президент Вудро Вильсон оған қол қойды. Бұл заң өзеннен алынған су мен энергияны тек қоғамдық мүдделер үшін пайдалану шартымен аңғарды суға батыруға рұқсат берді. Соңында Сан-Франциско бөгеттен алынған гидроэнергияны «Pacific Gas and Electric Company» (PG&E) компаниясына сатты, бұл Ракер заңының шарттарына байланысты ондаған жылдық заңдық даулар мен пікірталасқа әкелді. Хетч-Хетчи дауы басқа саяси жанжалдар мен даулар аясында болды, әсіресе Тафт әкімшілігінде. «Ұлы Аляска жер алаяғы» және Пиншот-Баллинджер дауы Ричард А. Баллинджер мен Гиффорд Пиншоттың сәйкесінше отставкаға кетуіне және жұмыстан босатылуына себеп болды. Тафт әкімшілігіндегі өзгерістер Ракер заңының қабылдануына ықпал етті. Хетч-Хетчи жобасының жұмысы 1914 жылы басталды. 68 миль (109 км) Hetch Hetchy темір жолы Сьерра темір жолын Хетч-Хетчи аңғарымен байланыстырып, Сан-Францискодан бөгет құрылысына қажетті материалдарды тікелей жеткізуге мүмкіндік берді. О'Шонесси бөгетінің құрылысы 1919 жылы басталды және 1923 жылы аяқталды, ал су қоймасы сол жылдың мамыр айында алғаш рет толтырылды. Бөгеттің сол кездегі биіктігі 227 фут (69 м) болды, ал қазіргі биіктігі 312 фут (95 м) 1938 жылы ғана жетті. 1934 жылғы 28 қазанда – Хетч-Хетчи жобасының құрылысы басталғаннан кейін жиырма жыл өткен соң – 20 000 сан-францисколық қалаға алғашқы Хетч-Хетчи суының келуін тойлау үшін жиналды. «Early Intake» (Төменгі Шәріз) электр станциясы О'Шонесси бөгеті аяқталғаннан бес жыл бұрын коммерциялық жұмыс істеуді бастады. Калифорния штатының Мокасин қаласындағы алғашқы Мокасин электр станциясы 1925 жылы, ал 1960 жылы Холм электр станциясы жұмыс істей бастады (сол айда «Early Intake» электр станциясы қызметтен шығарылды). 1967 жылы Роберт К. Кирквуд электр станциясы коммерциялық жұмыс істеуді бастады, содан кейін 1969 жылы Ескі Мокасин электр станциясы қызметтен шығарылғанда Жаңа Мокасин электр станциясы пайда болды. Соңында, 1988 жылы Кирквуд электр стансасына үшінші генератор қосылды.

Хетч-Хетч жобасы

Хетч-Хетчи аңғары Сан-Франциско қаласы мен округіне, сондай-ақ Сан-Франциско шығанағының кең аумағындағы бірнеше көршілес муниципалитеттерге басты су көзі болып табылады. Бөгет пен суқоймасы, бірқатар су құбырлары, туннельдер мен гидроэлектр станциялары, сондай-ақ тағы сегіз сақтау бөгеті бірігіп, Хетч-Хетчи жобасы деп аталатын жүйені құрайды. Бұл жүйе 2,6 миллион адамды 80% сумен қамтамасыз етеді. Жобаны Сан-Франциско қалалық коммуналдық қызметтер комиссиясы басқарады. Қала Хетч-Хетчиді пайдалану үшін, федералды жерде орналасқандықтан, жыл сайын 30 000 доллар жалдау төлемі жұмсайды. Су құбыры жыл сайын орташа мөлшерде су жеткізеді, яғни тәулігіне Сан-Франциско, Сан-Матео, Санта-Клара және Аламеда округтерінің тұрғындарына жеткізіледі. Аяқталған О'Шонесси бөгетінің ұзындығы 910 фут (277 метр), ол аңғардың тар шығысына көпір салады. Шере көлі, Элеонор көлі және Холм электр станциясын қамтитын қосымша гидроэлектр жүйесі де Хетч-Хетчи жобасының бір бөлігі болып табылады, ол қосымша 169 мегаватт қуат өндіреді. Электр станцияларынан өткеннен кейін Хетч-Хетчи суы 167 миль (269 км) ұзындығындағы Хетч-Хетчи акведугіне құйылады, ол Орталық аңғар арқылы өтеді. Бұл акведук Фримонт қаласының жанындағы Ирвингтон туннелінен өтеді, содан кейін төрт құбырға бөлінеді. Бұл құбырлар Bay Division Pipelines (BDPL) 1, 2, 3 және 4 деп аталады, олардың диаметрі сәйкесінше 60, 66, 78 және 96 дюйм (1,5, 1,7, 2,0 және 2,4 метр) шамасында. Төрт құбырдың барлығы да Хейвард жарылысынан өтеді. 1 және 2 құбырлар Сан-Франциско шығанағын Думбартон көпірінің оңтүстігінен кесіп өтеді, ал 3 және 4 құбырлар шығанақтың оңтүстігі бойымен жүреді. Шығанақ аймағында Хетч-Хетчи суы Калаверас суқоймасы, Кристалл Спрингс суқоймасы және Сан-Антонио суқоймасы сияқты жергілікті нысандарда сақталады. 3 және 4 құбырлар Пулгас су ғибадатханасында аяқталады, бұл су жеткізілімін тойлайтын классикалық сәулеттік элементтері бар шағын саябақ. Хетч-Хетчи суы – АҚШ-тағы ең таза муниципалды судың бірі. Сан-Франциско – АҚШ-тың алты қаласының бірі, оның ауыз суын сүзгілеу талап етілмейді, бірақ су озонмен және 2011 жылдан бері ультракүлгін сәулелермен дезинфекцияланады. Судың жоғары сапасының себебі – Жоғарғы Туалумне өзенінің су жиналатын алабының ерекше геологиясы, ол негізінен жалаңаш граниттен тұрады. Нәтижесінде, Хетч-Хетчи суқоймасын толықтыратын өзендерде шөгінділер мен қоректік заттар өте аз. Су айдыны қатаң қорғалады, сондықтан суқоймада жүзуге және қайықпен жүзуге тыйым салынған (бірақ суқоймада және оны толықтыратын өзендерде балық аулауға рұқсат етіледі), бұл аймақтан тыс АҚШ көлдері үшін ерекше жағдай. 2018 жылы Трамп әкімшілігінің Ішкі істер департаменті алғаш рет Хетч-Хетчи суқоймасында шектеулі қайықпен жүруге рұқсат беру туралы ұсынысты қарастыра бастады. Бұл ұсынысты "Сан-Франциско [Хетч-Хетчи] пайдасын көп бұрын алды, бірақ американдықтар жоқ" деген аргументтермен қолдаған Restore Hetch Hetchy тобы қолдады.

Аргументтер

Хетч-Хетчи аңғары үшін күрес бүгінде де жалғасуда: бөгет пен су қоймасын сақтап қалуды қалайтындар мен су қоймасын құрғатып, Хетч-Хетчи аңғарын бұрынғы күйіне қайтаруды қалайтындар арасында. Бөгеттің бұзылуын жақтағандар 1913 жылдан бері Сан-Францисконың көптеген әрекеттері Ракер заңын бұзғанын көрсетіп отыр, онда Хетч-Хетчиден алынатын электр қуаты мен суды жеке мүдделерге сатуға болмайтыны нақты айтылған. Hetch Hetchy жобасынан өндірілген гидроэлектр қуаты көбінесе Бей Аймағының тұтынушыларына жеке электр компаниясы Pacific Gas & Electric (PG&E) арқылы сатылады. Сан-Франциско 1925 жылы Хетч-Хетчи желісін қалаға дейін кеңейту үшін қаражаты таусылғанын мәлімдеп, мұны іске асыра алды. Толық емес желінің соңғы нүктесі «PG&E қосалқы станциясының жанында ыңғайлы орналасқан», ол PG&E жеке желісіне қосылып, Сан-Францискоға дейінгі қашықтықты толтырды. Қала мұны уақытша шара деп ақтады, бірақ қалалық желіні аяқтауға ешқандай әрекет жасалмады. SF Weekly журналының Питер Бёрн «Ракер заңының өзі және заңмен таныс (және қалалық саясатқа қатысы жоқ) сарапшылардың барлығы келіседі: Сан-Франциско қаласы Ракер заңын бұзбайды» деді. 1930 жылдардың соңында Ішкі істер министрі Гарольд Л. Икс Ракер заңы бұзылғанын айтты, бірақ ол және қала 1945 жылы келісімге келді. 2015 жылы Restore Hetch Hetchy бөгеттің құрылысы Калифорния конституциясының су пайдалану туралы ережесін бұзғанын айтып шағымданып, бірақ шағым апелляциялық соттан және кейіннен Калифорния Жоғарғы сотынан қабылданбады. Сиерра клубы және Хетч-Хетчиді қалпына келтіру сияқты сақтау топтары Хетч-Хетчиді құрғату аңғарды демалыс үшін қайта ашатынын, бұл құқық американ халқына берілуі керек, өйткені су қоймасы ұлттық парктің заңды шекарасында орналасқан деді. Олар экожүйенің тұрақсыздануын болдырмау үшін аңғарға жабайы жануарлар мен туризмді қайта енгізуді бақылау үшін бірлескен күш-жігерді қажет ететінін және аңғардың табиғи жағдайға оралуына ондаған жылдар немесе тіпті ғасырлар қажет болуы мүмкін екенін мойындайды. 1987 жылы О'Шонесси бөгетін жою идеясын президент Рональд Рейганның Ішкі істер министрлігінің хатшысы Дон Ходел қолдады. Ходел бөгеттің бұзылуының әсерін зерттеуді талап етті. Ұлттық парк қызметі аңғарды құрғатудан кейін екі жыл өткен соң, оның көп бөлігін шөп жауып, 10 жыл ішінде конус пішіндес ағаштар мен кейбір емендер тамыр жаяды деген қорытындыға келді. 50 жыл ішінде өсімдік жамылғысы, ашық тасты жерлерді қоспағанда, толық болады. Бұл басқарылмаған жағдайда, табиғаттың өз еркімен өркендеуіне рұхсат берілсе, жайылымды қалпына келтіруге қарағанда орман өседі. Алайда, NPS зерттеуінде сондай-ақ, қарқынды басқару кезінде «аңғардың барлығы су қоймасының құрылысынан бұрынғыдай көрінуі» мүмкін екені анықталды. Бөгетті толығымен алып тастаудың қажеті жоқ, тек суды ағызу және Туолумне өзенінің табиғи ағысын қалпына келтіру үшін оның түбінде тесік жасау қажет. Бөгеттің көп бөлігі құлату мен алып тастаудың үлкен шығындарын болдырмау үшін де, оны салған жұмысшыларға ескерткіш ретінде қызмет ету үшін де өз орнында қалады. Хетч-Хетчиде қамтамасыз етілген су қоймасы Жаңа Дон-Педро бөгетін 9 метрге көтеру арқылы Туолумне өзенінің төменгі жағындағы Дон-Педро көліне көшірілуі мүмкін. Суды Кирквуд пен Мокасин электр станцияларына төменгі әсерді бұру бөгеттерін қолдана отырып, маусымдық негізде электр энергиясын өндіруге бағыттауға болады, ал Дон Педродағы жоғары биіктік, демек, гидравликалық бас, сонымен қатар сол жерде электр энергиясын өндіруді арттырады. Сонымен қатар, О'Шонесси бөгетін жою үшін көптеген бөгеттерді жою жобаларындағыдай, құлдырауды бақылаудың қымбат шараларын қажет етпейді, өйткені Туолумне өзенінің суының сапасы жоғары – оның құрылысы басталғаннан бері алғашқы 90 жылда Хетч-Хетчи су қоймасына шамамен 400 тонна тұнба жиналды, бұл басқа көптеген бөгеттерге қарағанда әлдеқайда аз. 2019 жылы Restore Hetch Hetchy тапсырған зерттеуде су қоймасын құрғату және аңғарды Йосемити аңғарымен салыстырмалы туристік инфрақұрылыммен жабдықтау (жыл сайын Hetch Hetchy-нің 44,000-іне қарағанда 100 есе көп келушілерді қабылдайды) жылына 178 миллион долларға дейін «демалыс құны» немесе 100 миллиард долларға дейінгі жалпы экономикалық құндылыққа әкелуі мүмкін деп дәлелдеді. Қалған тапшылықты ластайтын табиғи отын өндірісімен алмастыру қажет болады. Бөгеттен бұзылған материалдарды тар, бұрылысты Hetch Hetchy жолымен шығару логистикалық қиындыққа толы болып, қоршаған ортаға әсер етуі мүмкін. Ең бастысы, Сан-Франциско тау суының жоғары сапалы көзінен айырылып, басқа су қоймаларынан төмен сапалы суға тәуелді болуға мәжбүр болады – бұл су тасымалдау жүйесін қайта жаңартуды және қымбат сүзуді қажет етеді. Бөгетті жоюдың экономикалық тиімділігі жиі күмәнданып отыр. Кейбір бақылаушылар, мысалы, Карл Поуп (Сиерра клубының директоры), Ходелдің зерттеуді ұсынуында саяси мотивтер болғанын айтты. Күдіктелген мотив – Сан-Францисконың демократиялық тұрғындарының қоршаған орта мәселесіне қарсы шығуын көру. Сан-Францисконың сол кездегі мэрі Дианна Файнштейн 1987 жылы Los Angeles Times газетінде былай деді: «Бәрі кеңейтілген кемпинг үшін ға ма? Бұл ақымақ, ақымақ, ақымақ». Ходел қазір зейнеткерлікке шыққан, бірақ Хетч-Хетчи аңғарын қалпына келтіруді ынталандырып отыр, ал сенатор Файнштейн қалпына келтіруге қарсы күресіп келеді. Джордж У. Буш әкімшілігі 2007 жылғы Ұлттық парк қызметінің бюджетінде бөгетті жоюды зерттеуге 7 миллион доллар бөлуді ұсынды. Дианна Файнштейн бұл бөлуге қарсы шығып, «Бұл соңғы заң жобасына енгізілмейтініне көз жеткіземін. Біз бұл бөгетті жоймаймыз және қаржыландыру қажет емес» деді. Бөгетті жоюға қарсылар Хетч-Хетчи аңғарының су басуы басқа Йосемити ұлттық паркінің аумақтарындағы көпшіліктің келуін де тоқтатқанын көрсетіп отыр. Шындығында, Хетч-Хетчи бүгінде парктің ең аз зерттелген дамыған аймағы болып табылады. Карин Кляйн Йосемити аңғарын «табиғат тәжірибесі орнына жарықтармен толы гетто сияқты» деп сипаттады. Алайда, ол бөгеттің өмірі аяқталғаннан кейін оны бұзуды қолдайды және оны ауыстырмайды, бұл қаланың су басылған аңғарды құрғату және бұрынғы күйіне қайтару қалай болатынын зерттеуіне 8 миллион доллар жұмсауын қажет ететін еді. Ұсынылған зерттеуде су сақтау сыйымдылығы мен гидроэлектр қуаты өндірісіне баламаларды анықтау қажет болар еді.