Гетчи Хетчи: Калифорниялық әдемі аңғар, су қоймасы және су тас жолы. Биік гранитті таулар, мейірімді өзендер мен табиғат көріністері. Саяхатқа шақырады!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорниядағы (АҚШ) аңғар, суқойма және су тас жолы.
Valley, reservoir, and aqueduct in California, USA
География
Бектеуге дейін, биік граниттік құрылымдар орташа тереңдігі 1800 фут (549 м) және максималды тереңдігі 3000 футтан (914 м) астам болатын аңғарды құрады; аңғардың ұзындығы 3 миль (5 км) болды, ал ені 5 км-ден бастап 3 км-ге дейін өзгерді. Аңғардың төбесі негізінен қарағайлы орманмен шектескен шалғындықтардан тұрды, одан Туолумн өзені және көптеген салалары ағып өтті. Колана тасы, 5772 фут (1759 м) биіктікте, Хеч-Хетчи аңғарының оңтүстік жағында орналасқан алып тас тірегі. Хеч-Хетчи күмбезі, 6197 фут (1889 м), тікелей солтүстігінде жатыр. Бұл екі құрылымның орналасуы шамамен Йосемити аңғарындағы Туннель көрінісінен көрінетін Кафедралды таулар мен Эль Капитанның орналасуымен сәйкес келеді. Колана тасы мен Хеч-Хетчи күмбезі арасындағы кең, төменгі жартасты үстірт бұрынғы шалғындықты екі бөлек бөлікке бөлді. Аңғардан жоғарыда Туолумн өзенінің Ұлы каньоны орналасқан, ал О'Шонесси бөгетінен төменде кішкентай Поупенаут аңғары жатыр. Хеч-Хетчи жолы бөгеттен аңғарға түседі, бірақ оның шығысындағы барлық жерлер жолсыз, және тек жаяу жүргіншілер мен атпен жүретін адамдарға қол жетімді. О'Шонесси бөгеті Йосемитидің батыс шекарасына жақын орналасқан, бірақ ұзын, тар, саусақ сияқты су қоймасы шығысқа қарай шамамен 8 мильге (13 км) созылады. Бұрын Туолумн өзенінде "кішкентай, бірақ шулы" шарлауық және табиғи бассейн болған, ол Хеч-Хетчи аңғарына жоғарғы кіреберісті белгілеген, бұл жер бейресми түрде Туолумн сарқымасы деп аталған (Туолумн жайылымдарының жанында бірнеше шақырым жоғарыда орналасқан ұқсас аты бар сарқымамен шатастырмау керек). Туолумндағы сарқыма қазір Хеч-Хетчи су қоймасының астында қалған.
Before damming, the high granite formations produced a valley with an average depth of 1800 feet (549 m) and a maximum depth of over 3000 feet (914 m); the length of the valley was 3 mile (5 km) with a width ranging from The valley floor consisted of roughly of meadows fringed by pine forest, through which meandered the Tuolumne River and numerous tributary streams. Kolana Rock, at 5772 feet (1759 m), is a massive rock spire on the south side of the Hetch Hetchy Valley. Hetch Hetchy Dome, at 6197 feet (1889 m), lies directly north of it. The locations of these two formations roughly correspond with those of Cathedral Rocks and El Capitan seen from Tunnel View in Yosemite Valley. A broad, low rocky outcrop situated between Kolana Rock and Hetch Hetchy Dome divided the former meadow in two distinct sections. Upstream from the valley lies the Grand Canyon of the Tuolumne, while the smaller Poopenaut Valley is directly downstream from O'Shaughnessy Dam. The Hetch Hetchy Road drops into the valley at the dam, but all points east of there are roadless, and accessible only to hikers and equestrians. The O'Shaughnessy Dam is near Yosemite's western boundary, but the long, narrow, fingerlike reservoir stretches eastward for about 8 mile (13 km). Formerly, a "small but noisy" waterfall and natural pool existed on the Tuolumne River marked the upper entrance to Hetch Hetchy Valley, informally known as Tuolumne Fall (not to be confused with a similarly named waterfall several miles upriver near Tuolumne Meadows). The waterfall on the Tuolumne is now submerged under Hetch Hetchy Reservoir.
Геология
Hetch Hetchy аңғары Tuolumne өзенінің ежелгі салалары қазып шығарған V пішіндес өзен каньоны ретінде пайда болды. Шамамен бір миллион жыл бұрын, Шервин мұздығы Сьерра-Неваданың батыс беткейіндегі, соның ішінде Hetch Hetchy, Yosemite аңғары және оңтүстіктегі Kings Canyon сияқты өзен аңғарларын кеңейтіп, тереңдетіп, түзуледі. Соңғы мұздық дәуірінде Tioga мұздығы Tuolumne өзенінің жоғарғы алабындағы кең мұздықтардан қалыптасты; 110 000 мен 10 000 жылдар аралығында Hetch Hetchy аңғары мұздың қайталап жылжуы мен шегінуі нәтижесінде қазіргі түріне келді, сондай-ақ Шервин дәуірінен бері аңғарда жиналған кең тас құлатылымдарын жойды. Ең үлкен көлемінде Tioga мұздығы 97 км-ге дейін созылып, 1219 м-ге дейін қалыңдыққа жеткен, Hetch Hetchy аңғарын шетіне дейін толтырып, жартастарын асып, солтүстік және оңтүстік-батыстағы қазіргі құнарлы жазық даласын жасады. Мұздық соңғы рет шегінген кезде, шөгінділермен қапталған еріген су қалың құм қабаттарын қалдырып, аңғардың төменгі жағындағы жалпақ аллювиалды жазықты құрады. Yosemite аңғарымен салыстырғанда, Hetch Hetchy қабырғалары тегіс және дөңгелек, себебі ол көбірек мұздық әсеріне ұшырады. Бұл себебі Hetch Hetchy үстіндегі Tuolumne алабының көлемі Yosemite үстіндегі Merced өзенінің алабынан үш есе үлкен, бұл мұздың көбірек көлемін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Бүрмеленгенге дейін аңғардың төменгі жағында қара емен, тірі емен, Ponderosa қарағайы, Douglas шыршасы және күміс шыршасы көптеп өсті, ал Tuolumne өзенінің жағасында қарағай, жылы қамыс, топал ағаш және итбұрыш өсті. Аңғардың мол өсімдіктері қашан, қара аюлар және қошқарларға тамақ берді. Tuolumne өзенінің жоғары ағысындағы үлкен сарқырамалардың арқасында Hetch Hetchy аңғары өзендегі жергілікті көкбалықтың ең жоғарғы ареалында болуы мүмкін. Көптеген батпақты жерлері мен өзендердегі ойыстардың арқасында Hetch Hetchy ертедегі саяхатшылар арасында жазда масалардың көбеюімен әйгілі болды. 1918 жылы Сан-Франциско тұрғыны Уильям Денман былай деді: "Мен алғаш рет Hetch Hetchy-ге кіргенімде, масалар шыдайсыз болды. Олар адамның көк көйлегіне қондырып, оны қоңыр түске бояды және масалар сияқты ашкөз болды".
The Hetch Hetchy Valley began as a V shaped river canyon cut out by the ancestral Tuolumne River. About one million years ago, the extensive Sherwin glaciation widened, deepened and straightened river valleys along the western slope of the Sierra Nevada, including Hetch Hetchy, Yosemite Valley, and Kings Canyon farther to the south. During the last glacial period, the Tioga Glacier formed from extensive icefields in the upper Tuolumne River watershed; between 110,000 and 10,000 years ago Hetch Hetchy Valley was sculpted into its present shape by repeated advance and retreat of the ice, which also removed extensive talus deposits that may have accumulated in the valley since the Sherwin period. At maximum extent, Tioga Glacier may have been 60 mile (97 km) long and up to 4000 feet (1219 m) thick, filling Hetch Hetchy Valley to the brim and spilling over the sides, carving out the present rugged plateau country to the north and southwest. When the glacier retreated for the final time, sediment laden meltwater deposited thick layers of silt, forming the flat alluvial floodplain of the valley floor. Compared with Yosemite Valley, the walls of Hetch Hetchy are smoother and rounder because it was glaciated to a greater extent. This is because the Tuolumne catchment basin above Hetch Hetchy is almost three times as large as the catchment area of the Merced River above Yosemite, allowing a greater volume of ice to form. Before damming, the valley floor contained abundant stands of black oaks, live oak, Ponderosa pine, Douglas fir, and silver fir bordering the meadows, with alder, willow, poplar and dogwood in the riparian zone along the Tuolumne River. The valley's abundant plants provided nourishment for mule deer, black bears and bighorn sheep. Due to large cataracts on the Tuolumne River upstream, Hetch Hetchy Valley may have been in the uppermost range for native rainbow trout in the river. Due to its abundant wetlands and stream pools, Hetch Hetchy was notorious among early travelers for becoming infested with mosquitoes in the summertime. Said San Francisco resident William Denman in 1918, "The first time I went into the Hetch Hetchy the mosquitoes were intolerable. They would light upon a man's blue shirt and turn it brown, and were voracious as mosquitoes would be."
Жергілікті халықтар
Хеч-Хетчи аңғарында адамдар 6000 жылдан бері өмір сүріп келеді. 1850 жылдарға дейін, Америка Құрама Штаттарының алғашқы қоныс аударушылары Сьерра-Невадаға келгенге дейін, Американың түпкілікті мәдениеті гүлденген. Жазда Мивок және Пайют тайпаларының адамдары батыстағы Орталық аңғардан және шығыстағы Ұлы ойпаттан Хеч-Хетчиге келетін. Бұл аңғар жазық жерлердің жазғы ыстығынан қашуға мүмкіндік берді. Олар аң аулап, қысқа дайындалу үшін тұқымдар мен жеуге жарамды өсімдіктерді жинап, сондай-ақ сауда тауарын және өнер мен салтанатты заттарға қажетті материалдарды дайындады. Бүгінде осы халықтың ұрпақтары әлі де сүт шөптерін, бұғы шөптерін, құрақ жапырағын, есек шөптерін және басқа да өсімдіктерді себеттер, дәрі-дәрмектер және жіптер сияқты әртүрлі мақсаттар үшін пайдаланады. Көбінесе олар "қарақұйрық" деп аталатын жеуге жарамды шөптерді де қолданған. Бұл аңғарға еуропалық емес адамдардың алғашқы кіргені де осы жерде болған. Жергілікті аңыз бойынша, қазіргі Hetch Hetchy атауы Screech аңғарға алғаш келген кезде, ол түпкілікті американдықтардың "жеуге жарамды тұқымдармен жабылған әртүрлі шөптерді пісіріп жатқанын" көрген. Олар бұл шөптерді "hatch hatchy" немесе "hatchhatchie" деп атаған. Screech "Пах Юта тайпасы" (Пайют) мен "Биг Крик тайпасы" (Мивок) арасындағы аңғар үшін болған қатыгез дау-жанжалды және Пайют тайпасының үстемдік танытқанын көрген бірнеше шайқастарға куә болған. 1853 жылы оның інісі, Джозеф Скрич (кейбір деректерде аңғарды алғаш ашқан адам деп есептеледі) 38 миль (61 км) солтүстік-шығысқа қарай Hetch Hetchy аңғарына жеткен. Осы кезеңде Калифорния алтын ірілісіне байланысты іздеушілер Толумне өзенінің жоғарғы ағысына, соның ішінде Хеч-Хетчи аңғарына да келген. Бірақ кеншілер бұл аймақта ұзақ қалған жоқ, себебі Мерсед өзенінің бойында және Биг Оук Флат аймағында бай кен орындары табылды. Альберт Биерстадт, Чарльз Дорман Робинсон және Уильям Кит Hetch Hetchy аңғарына туристерді тартқан ландшафттарымен танымал болды. Биерстадт бұл аңғарды "көбінесе танымал аңғардан кішкентай болғанымен, пейзаждарында көптеген ортақ ерекшеліктері бар және оның өзі де әдемі" деп сипаттаған. 1864 жылы Йосемити аңғары мемлекеттік саябақтың бөлігі болған кезде, Хеч-Хетчиге мұндай мәртебе берілген жоқ. Хеч-Хетчи аңғарындағы мал жайылымы жергілікті өсімдіктерге зиян келтіргендіктен, альпинист және табиғатты зерттеуші Джон Мьюр екі аңғарды да ұлттық саябаққа айналдыруды талап етті. Мьюр, өзі де Hetch Hetchy-де қысқа уақытқа қойшы болып жұмыс істеген, қойлардың қоршаған ортаға тигізетін зиянына байланысты оларды "тұяқты шегірткелер" деп атаған. Мьюрдің досы, саяси беделді Century Magazine журналының редакторы Роберт Андервуд Джонсон және басқа да бірнеше белгілі тұлғалар Мьюрдің еңбектерінен шабыт алып, 1890 жылдың 1 қазанында Йосемити ұлттық саябағының құрылуына көмектесті. Алайда, жаңа саябақта бұрын жер иелері болған фермерлер Хеч-Хетчи аңғарын пайдалануын жалғастырды – "биік Сьерра шалғындарын құрғатып жіберуге қауіп төндірген барлық қойлар үшін тегін жайылым" – ал 1900 жылдардың басында ұлттық саябақ шекараларына қатысты мемлекеттік және жеке меншік туралы даулар шешілгенге дейін. Аңғарды су көзі немесе су қоймасы ретінде пайдалануға деген қызығушылық 1850 жылдарға дейін барып жетеді, осы кезде Туолумн аңғарының су компаниясы суландыру үшін су қоймасын дамытуды ұсынған. 1880 жылдары Сан-Франциско өзінің ескірген және сенімсіз су жүйесін жаңарту үшін Хеч-Хетчи суына үміт артқан.
People have lived in Hetch Hetchy Valley for over 6,000 years. Native American cultures were prominent before the 1850s when the first settlers from the United States arrived in the Sierra Nevada. During summer, people of the Miwok and Paiute came to Hetch Hetchy from the Central Valley in the west and the Great Basin in the east. The valley provided an escape from the summer heat of the lowlands. They hunted, and gathered seeds and edible plants to furnish themselves winter food, trade items, and materials for art and ceremonial objects. Today, descendants of these people still use milkweed, deergrass, bracken fern, willow, and other plants for a variety of uses including baskets, medicines, and string. or "magpie". It is likely that the edible grass was blue dicks. became the first non Native American to enter the valley. Local legend attributes the modern name Hetch Hetchy to Screech's initial arrival in the valley, during which he observed the Native Americans "cooking a variety of grass covered with edible seeds", which they called "hatch hatchy" or "hatchhatchie". Screech reported that the valley was bitterly disputed between the "Pah Utah Indians" (Paiute) and "Big Creek Indians" (Miwok), and witnessed several fights in which the Paiute appeared to be the dominant tribe. About 1853, his brother, Joseph Screech (credited in some accounts for the original discovery of the valley) for 38 mile (61 km) northeast to Hetch Hetchy Valley. During this time, the upper Tuolumne River, including Hetch Hetchy Valley, was visited by prospectors attracted by the California Gold Rush. Miners did not stay in the area for long, however, as richer deposits occurred further south along the Merced River and in the Big Oak Flat area. Albert Bierstadt, Charles Dorman Robinson and William Keith were known for their landscapes that drew tourists to the Hetch Hetchy Valley. Bierstadt described the valley as "smaller than the more famous valley but it presents many of the same features in his scenery and is quite as beautiful." When Yosemite Valley became part of a state park in 1864, Hetch Hetchy received no such designation. As the grazing of livestock damaged native plants in the Hetch Hetchy Valley, mountaineer and naturalist John Muir pressed for the protection of both valleys under a single national park. Muir, who himself had briefly worked as a shepherd in Hetch Hetchy, was known for calling sheep "hoofed locusts" because of their environmental impact. Muir's friend Robert Underwood Johnson of the politically influential Century Magazine and several other prominent figures were inspired by Muir's work and helped to get Yosemite National Park established by October 1, 1890. However, ranchers who had previously owned land in the new park continued their use of Hetch Hetchy Valley – a "sheep grazing free for all [that] threatened to denude the High Sierra meadows" – before disputes over state and private properties in respect to national park boundaries were finally settled in the early 1900s. Interest in using the valley as a water source or reservoir dates back as far as the 1850s, when the Tuolumne Valley Water Company proposed developing water storage there for irrigation. By the 1880s, San Francisco was looking to Hetch Hetchy water as a fix for its outdated and unreliable water system.
Жағажай салу
1906 жылы Сан-Францискодағы ауыр жер сілкінісі мен одан кейін болған өрт қаланың су жүйесінің жеткіліксіз екенін трагически көрсетті. Сан-Франциско АҚШ Ішкі істер министрлігіне Хетч-Хетчиге су құқығын алу үшін үміттенді, ал 1908 жылы президент Теодор Рузвельттің Ішкі істер министрі Джеймс Р. Гарфилд Сан-Францискоға Туолумне өзенін дамытуға рұқсат берді. Бұл Джон Мьюр басқаратын «Sierra Club» экологиялық тобымен жеті жылдық күреске әкелді. Мьюр былай бақылады: таза су, дамудың немесе жеке меншіктің болмауы, су сақтау көлемін арттыратын тік беткейлі және тегіс төбелі пішін, сондай-ақ бөгет орнатуға қолайлы тар шығару. Бұл су деңгейі төмендегенде көрінетін еді. Аңғар Йосемити ұлттық паркінің ішінде болғандықтан, жобаны мақұлдау үшін Конгресс актісі қажет болды. АҚШ Конгресі 1913 жылы Ракер заңын қабылдады және президент Вудро Вильсон оған қол қойды. Бұл заң өзеннен алынған су мен энергияны тек қоғамдық мүдделер үшін пайдалану шартымен аңғарды суға батыруға рұқсат берді. Соңында Сан-Франциско бөгеттен алынған гидроэнергияны «Pacific Gas and Electric Company» (PG&E) компаниясына сатты, бұл Ракер заңының шарттарына байланысты ондаған жылдық заңдық даулар мен пікірталасқа әкелді. Хетч-Хетчи дауы басқа саяси жанжалдар мен даулар аясында болды, әсіресе Тафт әкімшілігінде. «Ұлы Аляска жер алаяғы» және Пиншот-Баллинджер дауы Ричард А. Баллинджер мен Гиффорд Пиншоттың сәйкесінше отставкаға кетуіне және жұмыстан босатылуына себеп болды. Тафт әкімшілігіндегі өзгерістер Ракер заңының қабылдануына ықпал етті. Хетч-Хетчи жобасының жұмысы 1914 жылы басталды. 68 миль (109 км) Hetch Hetchy темір жолы Сьерра темір жолын Хетч-Хетчи аңғарымен байланыстырып, Сан-Францискодан бөгет құрылысына қажетті материалдарды тікелей жеткізуге мүмкіндік берді. О'Шонесси бөгетінің құрылысы 1919 жылы басталды және 1923 жылы аяқталды, ал су қоймасы сол жылдың мамыр айында алғаш рет толтырылды. Бөгеттің сол кездегі биіктігі 227 фут (69 м) болды, ал қазіргі биіктігі 312 фут (95 м) 1938 жылы ғана жетті. 1934 жылғы 28 қазанда – Хетч-Хетчи жобасының құрылысы басталғаннан кейін жиырма жыл өткен соң – 20 000 сан-францисколық қалаға алғашқы Хетч-Хетчи суының келуін тойлау үшін жиналды. «Early Intake» (Төменгі Шәріз) электр станциясы О'Шонесси бөгеті аяқталғаннан бес жыл бұрын коммерциялық жұмыс істеуді бастады. Калифорния штатының Мокасин қаласындағы алғашқы Мокасин электр станциясы 1925 жылы, ал 1960 жылы Холм электр станциясы жұмыс істей бастады (сол айда «Early Intake» электр станциясы қызметтен шығарылды). 1967 жылы Роберт К. Кирквуд электр станциясы коммерциялық жұмыс істеуді бастады, содан кейін 1969 жылы Ескі Мокасин электр станциясы қызметтен шығарылғанда Жаңа Мокасин электр станциясы пайда болды. Соңында, 1988 жылы Кирквуд электр стансасына үшінші генератор қосылды.
In 1906, after a major earthquake and subsequent fire that devastated San Francisco, the inadequacy of the city's water system was made tragically clear. San Francisco applied to the United States Department of the Interior to gain water rights to Hetch Hetchy, and in 1908 President Theodore Roosevelt's Secretary of the Interior, James R. Garfield, granted San Francisco the rights to development of the Tuolumne River. This provoked a seven year environmental struggle with the environmental group Sierra Club, led by John Muir. Muir observed: with pristine water, lack of development or private property, a steep sided and flat floored profile that would maximize the amount of water stored, and a narrow outlet ideal for placement of a dam. which would inevitably be visible at low lake levels. Since the valley was within Yosemite National Park, an act of Congress was needed to authorize the project. The U. S. Congress passed and President Woodrow Wilson signed the Raker Act in 1913, which permitted the flooding of the valley under the conditions that power and water derived from the river could only be used for public interests. Ultimately, San Francisco sold hydropower from the dam to the Pacific Gas and Electric Company (PG&E), which led to decades of legal wrangling and controversy over terms in the Raker Act. The controversy over Hetch Hetchy was in the context of other political scandals and controversies, especially prevalent in the Taft administration. The Great Alaskan Land Fraud and the Pinchot Ballinger Controversy caused both Richard A. Ballinger and Gifford Pinchot to resign and be fired respectively. The openings in the Taft administration led to the eventual success of the Raker Act. Work on the Hetch Hetchy Project began in 1914. The 68 mile (109 km) Hetch Hetchy Railroad was constructed to link the Sierra Railway with Hetch Hetchy Valley, allowing for direct rail shipment of construction materials from San Francisco to the dam site. Construction of O'Shaughnessy Dam began in 1919 and was finished in 1923, with the reservoir first filling in May of that year. The dam was then 227 feet (69 m) high; its present height of 312 feet (95 m) was achieved only later, in 1938. On October 28, 1934 – twenty years after the beginning of construction on the Hetch Hetchy project – a crowd of 20,000 San Franciscans gathered to celebrate the arrival of the first Hetch Hetchy water in the city. The Early Intake (Lower Cherry) Powerhouse began commercial operation five years before the O'Shaughnessy Dam was completed. The first Moccasin Powerhouse in Moccasin, California began commercial operation in 1925 followed by the Holm Powerhouse in 1960 (the same month the Early Intake Powerhouse was taken out of service). In 1967 the Robert C. Kirkwood Powerhouse started commercial operation followed by a New Moccasin Powerhouse in 1969 when the Old Moccasin Powerhouse was taken out of service. Finally, in 1988, a third generator was added to the Kirkwood Powerhouse.
Хетч-Хетч жобасы
Хетч-Хетчи аңғары Сан-Франциско қаласы мен округіне, сондай-ақ Сан-Франциско шығанағының кең аумағындағы бірнеше көршілес муниципалитеттерге басты су көзі болып табылады. Бөгет пен суқоймасы, бірқатар су құбырлары, туннельдер мен гидроэлектр станциялары, сондай-ақ тағы сегіз сақтау бөгеті бірігіп, Хетч-Хетчи жобасы деп аталатын жүйені құрайды. Бұл жүйе 2,6 миллион адамды 80% сумен қамтамасыз етеді. Жобаны Сан-Франциско қалалық коммуналдық қызметтер комиссиясы басқарады. Қала Хетч-Хетчиді пайдалану үшін, федералды жерде орналасқандықтан, жыл сайын 30 000 доллар жалдау төлемі жұмсайды. Су құбыры жыл сайын орташа мөлшерде су жеткізеді, яғни тәулігіне Сан-Франциско, Сан-Матео, Санта-Клара және Аламеда округтерінің тұрғындарына жеткізіледі. Аяқталған О'Шонесси бөгетінің ұзындығы 910 фут (277 метр), ол аңғардың тар шығысына көпір салады. Шере көлі, Элеонор көлі және Холм электр станциясын қамтитын қосымша гидроэлектр жүйесі де Хетч-Хетчи жобасының бір бөлігі болып табылады, ол қосымша 169 мегаватт қуат өндіреді. Электр станцияларынан өткеннен кейін Хетч-Хетчи суы 167 миль (269 км) ұзындығындағы Хетч-Хетчи акведугіне құйылады, ол Орталық аңғар арқылы өтеді. Бұл акведук Фримонт қаласының жанындағы Ирвингтон туннелінен өтеді, содан кейін төрт құбырға бөлінеді. Бұл құбырлар Bay Division Pipelines (BDPL) 1, 2, 3 және 4 деп аталады, олардың диаметрі сәйкесінше 60, 66, 78 және 96 дюйм (1,5, 1,7, 2,0 және 2,4 метр) шамасында. Төрт құбырдың барлығы да Хейвард жарылысынан өтеді. 1 және 2 құбырлар Сан-Франциско шығанағын Думбартон көпірінің оңтүстігінен кесіп өтеді, ал 3 және 4 құбырлар шығанақтың оңтүстігі бойымен жүреді. Шығанақ аймағында Хетч-Хетчи суы Калаверас суқоймасы, Кристалл Спрингс суқоймасы және Сан-Антонио суқоймасы сияқты жергілікті нысандарда сақталады. 3 және 4 құбырлар Пулгас су ғибадатханасында аяқталады, бұл су жеткізілімін тойлайтын классикалық сәулеттік элементтері бар шағын саябақ. Хетч-Хетчи суы – АҚШ-тағы ең таза муниципалды судың бірі. Сан-Франциско – АҚШ-тың алты қаласының бірі, оның ауыз суын сүзгілеу талап етілмейді, бірақ су озонмен және 2011 жылдан бері ультракүлгін сәулелермен дезинфекцияланады. Судың жоғары сапасының себебі – Жоғарғы Туалумне өзенінің су жиналатын алабының ерекше геологиясы, ол негізінен жалаңаш граниттен тұрады. Нәтижесінде, Хетч-Хетчи суқоймасын толықтыратын өзендерде шөгінділер мен қоректік заттар өте аз. Су айдыны қатаң қорғалады, сондықтан суқоймада жүзуге және қайықпен жүзуге тыйым салынған (бірақ суқоймада және оны толықтыратын өзендерде балық аулауға рұқсат етіледі), бұл аймақтан тыс АҚШ көлдері үшін ерекше жағдай. 2018 жылы Трамп әкімшілігінің Ішкі істер департаменті алғаш рет Хетч-Хетчи суқоймасында шектеулі қайықпен жүруге рұқсат беру туралы ұсынысты қарастыра бастады. Бұл ұсынысты "Сан-Франциско [Хетч-Хетчи] пайдасын көп бұрын алды, бірақ американдықтар жоқ" деген аргументтермен қолдаған Restore Hetch Hetchy тобы қолдады.
Hetch Hetchy Valley serves as the primary water source for the City and County of San Francisco and several surrounding municipalities in the greater San Francisco Bay Area. The dam and reservoir, combined with a series of aqueducts, tunnels, and hydroelectric plants as well as eight other storage dams, comprise a system known as the Hetch Hetchy Project, which provides 80% of the water supply for 2.6 million people. The project is operated by the San Francisco Public Utilities Commission. The city must pay a lease of $30,000 per year for the use of Hetch Hetchy, which sits on federal land. The aqueduct delivers an average of of water each year, or per day, to residents of San Francisco and San Mateo, Santa Clara and Alameda Counties. As completed, O'Shaughnessy Dam is 910 feet (277 m) long, spanning the valley at its narrow outlet. An additional hydroelectric system comprising Cherry Lake, Lake Eleanor and the Holm Powerhouse is also part of the Hetch Hetchy Project, adding another 169 megawatts of generating capacity. After passing through the powerhouses, Hetch Hetchy water flows into the 167 mile (269 km) Hetch Hetchy Aqueduct which travels across the Central Valley. Just before reaching the Bay Area, it passes through the Irvington tunnel near the city of Fremont, and the aqueduct splits into four pipelines at These are called Bay Division Pipelines (BDPL) 1, 2, 3, and 4, with nominal pipeline diameters of 60, 66, 78, and 96 inches (1.5, 1.7, 2.0 and 2.4 m, respectively). All four pipelines cross the Hayward fault. Pipelines 1 and 2 cross the San Francisco Bay to the south of the Dumbarton Bridge, while pipelines 3 and 4 run to the south of the bay. In the Bay Area, Hetch Hetchy water is stored in local facilities including Calaveras Reservoir, Crystal Springs Reservoir, and San Antonio Reservoir. Pipelines 3 and 4 end at the Pulgas Water Temple, a small park that contains classical architectural elements which celebrate the water delivery. Water from Hetch Hetchy is some of the cleanest municipal water in the United States; San Francisco is one of six U. S. cities not required by law to filter its tap water, although the water is disinfected by ozonation and, since 2011, exposure to UV. The water quality is high because of the unique geology of the upper Tuolumne River drainage basin, which consists mostly of bare granite; as a result, the rivers feeding Hetch Hetchy Reservoir have extremely low loads of sediments and nutrients. The watershed is also strictly protected, so swimming and boating are prohibited at the reservoir (although fishing is permitted at the reservoir and in the rivers which feed it), a measure which is considered unusual for US lakes outside the region. In 2018, the Department of the Interior of the Trump administration began to consider a proposal to allow limited boating on the Hetch Hetchy Reservoir for the first time, supported by the advocacy group Restore Hetch Hetchy which argued that "San Francisco received [Hetch Hetchy's] benefits long ago, but the American people have not."
Аргументтер
Хетч-Хетчи аңғары үшін күрес бүгінде де жалғасуда: бөгет пен су қоймасын сақтап қалуды қалайтындар мен су қоймасын құрғатып, Хетч-Хетчи аңғарын бұрынғы күйіне қайтаруды қалайтындар арасында. Бөгеттің бұзылуын жақтағандар 1913 жылдан бері Сан-Францисконың көптеген әрекеттері Ракер заңын бұзғанын көрсетіп отыр, онда Хетч-Хетчиден алынатын электр қуаты мен суды жеке мүдделерге сатуға болмайтыны нақты айтылған. Hetch Hetchy жобасынан өндірілген гидроэлектр қуаты көбінесе Бей Аймағының тұтынушыларына жеке электр компаниясы Pacific Gas & Electric (PG&E) арқылы сатылады. Сан-Франциско 1925 жылы Хетч-Хетчи желісін қалаға дейін кеңейту үшін қаражаты таусылғанын мәлімдеп, мұны іске асыра алды. Толық емес желінің соңғы нүктесі «PG&E қосалқы станциясының жанында ыңғайлы орналасқан», ол PG&E жеке желісіне қосылып, Сан-Францискоға дейінгі қашықтықты толтырды. Қала мұны уақытша шара деп ақтады, бірақ қалалық желіні аяқтауға ешқандай әрекет жасалмады. SF Weekly журналының Питер Бёрн «Ракер заңының өзі және заңмен таныс (және қалалық саясатқа қатысы жоқ) сарапшылардың барлығы келіседі: Сан-Франциско қаласы Ракер заңын бұзбайды» деді. 1930 жылдардың соңында Ішкі істер министрі Гарольд Л. Икс Ракер заңы бұзылғанын айтты, бірақ ол және қала 1945 жылы келісімге келді. 2015 жылы Restore Hetch Hetchy бөгеттің құрылысы Калифорния конституциясының су пайдалану туралы ережесін бұзғанын айтып шағымданып, бірақ шағым апелляциялық соттан және кейіннен Калифорния Жоғарғы сотынан қабылданбады. Сиерра клубы және Хетч-Хетчиді қалпына келтіру сияқты сақтау топтары Хетч-Хетчиді құрғату аңғарды демалыс үшін қайта ашатынын, бұл құқық американ халқына берілуі керек, өйткені су қоймасы ұлттық парктің заңды шекарасында орналасқан деді. Олар экожүйенің тұрақсыздануын болдырмау үшін аңғарға жабайы жануарлар мен туризмді қайта енгізуді бақылау үшін бірлескен күш-жігерді қажет ететінін және аңғардың табиғи жағдайға оралуына ондаған жылдар немесе тіпті ғасырлар қажет болуы мүмкін екенін мойындайды. 1987 жылы О'Шонесси бөгетін жою идеясын президент Рональд Рейганның Ішкі істер министрлігінің хатшысы Дон Ходел қолдады. Ходел бөгеттің бұзылуының әсерін зерттеуді талап етті. Ұлттық парк қызметі аңғарды құрғатудан кейін екі жыл өткен соң, оның көп бөлігін шөп жауып, 10 жыл ішінде конус пішіндес ағаштар мен кейбір емендер тамыр жаяды деген қорытындыға келді. 50 жыл ішінде өсімдік жамылғысы, ашық тасты жерлерді қоспағанда, толық болады. Бұл басқарылмаған жағдайда, табиғаттың өз еркімен өркендеуіне рұхсат берілсе, жайылымды қалпына келтіруге қарағанда орман өседі. Алайда, NPS зерттеуінде сондай-ақ, қарқынды басқару кезінде «аңғардың барлығы су қоймасының құрылысынан бұрынғыдай көрінуі» мүмкін екені анықталды. Бөгетті толығымен алып тастаудың қажеті жоқ, тек суды ағызу және Туолумне өзенінің табиғи ағысын қалпына келтіру үшін оның түбінде тесік жасау қажет. Бөгеттің көп бөлігі құлату мен алып тастаудың үлкен шығындарын болдырмау үшін де, оны салған жұмысшыларға ескерткіш ретінде қызмет ету үшін де өз орнында қалады. Хетч-Хетчиде қамтамасыз етілген су қоймасы Жаңа Дон-Педро бөгетін 9 метрге көтеру арқылы Туолумне өзенінің төменгі жағындағы Дон-Педро көліне көшірілуі мүмкін. Суды Кирквуд пен Мокасин электр станцияларына төменгі әсерді бұру бөгеттерін қолдана отырып, маусымдық негізде электр энергиясын өндіруге бағыттауға болады, ал Дон Педродағы жоғары биіктік, демек, гидравликалық бас, сонымен қатар сол жерде электр энергиясын өндіруді арттырады. Сонымен қатар, О'Шонесси бөгетін жою үшін көптеген бөгеттерді жою жобаларындағыдай, құлдырауды бақылаудың қымбат шараларын қажет етпейді, өйткені Туолумне өзенінің суының сапасы жоғары – оның құрылысы басталғаннан бері алғашқы 90 жылда Хетч-Хетчи су қоймасына шамамен 400 тонна тұнба жиналды, бұл басқа көптеген бөгеттерге қарағанда әлдеқайда аз. 2019 жылы Restore Hetch Hetchy тапсырған зерттеуде су қоймасын құрғату және аңғарды Йосемити аңғарымен салыстырмалы туристік инфрақұрылыммен жабдықтау (жыл сайын Hetch Hetchy-нің 44,000-іне қарағанда 100 есе көп келушілерді қабылдайды) жылына 178 миллион долларға дейін «демалыс құны» немесе 100 миллиард долларға дейінгі жалпы экономикалық құндылыққа әкелуі мүмкін деп дәлелдеді. Қалған тапшылықты ластайтын табиғи отын өндірісімен алмастыру қажет болады. Бөгеттен бұзылған материалдарды тар, бұрылысты Hetch Hetchy жолымен шығару логистикалық қиындыққа толы болып, қоршаған ортаға әсер етуі мүмкін. Ең бастысы, Сан-Франциско тау суының жоғары сапалы көзінен айырылып, басқа су қоймаларынан төмен сапалы суға тәуелді болуға мәжбүр болады – бұл су тасымалдау жүйесін қайта жаңартуды және қымбат сүзуді қажет етеді. Бөгетті жоюдың экономикалық тиімділігі жиі күмәнданып отыр. Кейбір бақылаушылар, мысалы, Карл Поуп (Сиерра клубының директоры), Ходелдің зерттеуді ұсынуында саяси мотивтер болғанын айтты. Күдіктелген мотив – Сан-Францисконың демократиялық тұрғындарының қоршаған орта мәселесіне қарсы шығуын көру. Сан-Францисконың сол кездегі мэрі Дианна Файнштейн 1987 жылы Los Angeles Times газетінде былай деді: «Бәрі кеңейтілген кемпинг үшін ға ма? Бұл ақымақ, ақымақ, ақымақ». Ходел қазір зейнеткерлікке шыққан, бірақ Хетч-Хетчи аңғарын қалпына келтіруді ынталандырып отыр, ал сенатор Файнштейн қалпына келтіруге қарсы күресіп келеді. Джордж У. Буш әкімшілігі 2007 жылғы Ұлттық парк қызметінің бюджетінде бөгетті жоюды зерттеуге 7 миллион доллар бөлуді ұсынды. Дианна Файнштейн бұл бөлуге қарсы шығып, «Бұл соңғы заң жобасына енгізілмейтініне көз жеткіземін. Біз бұл бөгетті жоймаймыз және қаржыландыру қажет емес» деді. Бөгетті жоюға қарсылар Хетч-Хетчи аңғарының су басуы басқа Йосемити ұлттық паркінің аумақтарындағы көпшіліктің келуін де тоқтатқанын көрсетіп отыр. Шындығында, Хетч-Хетчи бүгінде парктің ең аз зерттелген дамыған аймағы болып табылады. Карин Кляйн Йосемити аңғарын «табиғат тәжірибесі орнына жарықтармен толы гетто сияқты» деп сипаттады. Алайда, ол бөгеттің өмірі аяқталғаннан кейін оны бұзуды қолдайды және оны ауыстырмайды, бұл қаланың су басылған аңғарды құрғату және бұрынғы күйіне қайтару қалай болатынын зерттеуіне 8 миллион доллар жұмсауын қажет ететін еді. Ұсынылған зерттеуде су сақтау сыйымдылығы мен гидроэлектр қуаты өндірісіне баламаларды анықтау қажет болар еді.
The battle over Hetch Hetchy Valley continues today between those who wish to retain the dam and reservoir, and those who wish to drain the reservoir and return Hetch Hetchy Valley to its former state. Those in favor of dam removal have pointed out that many actions by San Francisco since 1913 have been in violation of the Raker Act, which explicitly stated that power and water from Hetch Hetchy could not be sold to private interests. Hydroelectric power generated from the Hetch Hetchy project is largely sold to Bay Area customers through a private power company, Pacific Gas & Electric (PG&E). San Francisco was able to accomplish this in 1925 by claiming it had run out of funds to extend the Hetch Hetchy transmission line all the way to the city. The terminus of the incomplete line was "conveniently located next to a PG&E substation", which connected to PG&E's private line which in turn bridged the gap to San Francisco. The city justified this as a temporary measure, but no attempt to follow through with completing the municipal grid was ever made. Peter Byrne of SF Weekly has stated that "the plain language of the Raker Act itself and experts who are familiar with the act (and have no stake in city politics) all agree: The city of San Francisco is not in violation of the Raker Act." Harold L. Ickes, Secretary of the Interior in the late 1930s, said there was a violation of the Raker Act, but he and the city reached an agreement in 1945. In 2015, Restore Hetch Hetchy filed a complaint arguing that the construction of the dam had violated a provision in the constitution of California about water use, but the lawsuit was rejected by an appeals court and later the California State Supreme Court. Preservation groups including the Sierra Club and Restore Hetch Hetchy state that draining Hetch Hetchy would open the valley back up to recreation, a right that should be provided to the American people because the reservoir is within the legal boundaries of a national park. They acknowledge that a concerted effort would have to be made to control the introduction of wildlife and tourism back into the valley in order to prevent destabilization of the ecosystem, and that it might be decades or even centuries before the valley could be returned to natural conditions. In 1987, the idea of razing the O'Shaughnessy Dam gained an adherent in Don Hodel, Secretary of the Department of the Interior under President Ronald Reagan. Hodel called for a study of the effect of tearing down the dam. The National Park Service concluded that two years after draining the valley, grasses would cover most of its floor and within 10 years, clumps of cone bearing trees and some oaks would take root. Within 50 years, vegetative cover would be complete except for exposed rocky areas. In this unmanaged scenario, where nature is left to take hold in the valley, eventually a forest would grow, rather than the meadow being restored. However, the same NPS study also finds that with intensive management, an outcome in which "the entire valley would appear much as it did before construction of the reservoir" is feasible. The dam would not have to be completely removed; rather, it would only be necessary to cut a hole through the base in order to drain the water and restore natural flows of the Tuolumne River. Most of the dam would remain in place, both to avoid the enormous costs of demolition and removal, and to serve as a monument for the workers who built it. The water storage provided at Hetch Hetchy could be transferred into Lake Don Pedro lower on the Tuolumne River by raising the New Don Pedro Dam 30 feet (9 m). Water could be diverted into the Kirkwood and Moccasin Powerhouses using lower impact diversion dams, providing power generation on a seasonal basis, and the increased height, and thus hydraulic head, at Don Pedro would also increase power generation there. Furthermore, the removal of O'Shaughnessy Dam would not require costly sediment control measures, as would be typical on most dam removal projects, because of the high quality of the Tuolumne River water – in the first 90 years since its construction, only around of sediment had been deposited in Hetch Hetchy Reservoir, much less than most other dams. A 2019 study commissioned by Restore Hetch Hetchy argued that draining the reservoir and equipping the valley with a tourism infrastructure comparable to that of Yosemite Valley (which receives around 100 times as many visitors annually as Hetch Hetchy's 44,000) could result in a "recreational value" of up to $178 million per year, or possibly an overall economic value of up to $100 billion. The remaining deficit would likely have to be replaced by polluting fossil fuel generation. and the transport of the demolished material away from the dam site along the narrow, winding Hetch Hetchy Road would be a logistical nightmare with possible environmental impacts. Most importantly, San Francisco would lose its source of high quality mountain water, and would have to depend on lower quality water from other reservoirs – which would require costly filtration and re engineering of the aqueduct system – to meet its needs. The economic wisdom of removing the dam has been frequently questioned. Some observers, such as Carl Pope (director of the Sierra Club), stated that Hodel had political motives in proposing the study. The imputed motive was to divide the environmental movement: to see residents of the strongly Democratic city of San Francisco coming out against an environmental issue. Dianne Feinstein, the mayor of San Francisco at the time, said in a Los Angeles Times story in 1987: "All this is for an expanded campground? It's dumb, dumb, dumb." Hodel, now retired, remains a strong proponent of restoring Hetch Hetchy Valley and Senator Feinstein remained strongly against restoration. The George W. Bush administration proposed allocating $7 million to studying the removal of the dam in the 2007 National Park Service budget. Dianne Feinstein opposed this allocation, saying, "I will do all I can to make sure it isn't included in the final bill. We're not going to remove this dam, and the funding is unnecessary." Opponents of dam removal have pointed out that the flooding of the Hetch Hetchy Valley has also deterred the crowds that overrun other areas of Yosemite National Park. Indeed, Hetch Hetchy today remains the least visited developed area of the park. Karin Klein has described Yosemite Valley as "so crammed that it looks more like a ripstop ghetto than the site of a nature experience." However, she does support breaching the dam once it has reached the end of its lifespan, and not replacing it. which would have required the city to conduct an $8 million study on how the flooded valley could be drained and restored to its former state. The proposed study would also have been required to identify potential replacements for the water storage capacity and hydroelectric power production.