Кіріспе

Құс түрі

Сұр ағашқа ұялған (Dendrocitta formosae), сондай-ақ Гималай ағашқа ұялғаны деп те аталады, – Азия ағашқа ұялғаны, қарға тұқымдасының орташа мөлшерлі және ұзын құйрықты өкілі. Бұл түрді алғаш рет Роберт Суинхо 1863 жылы сипаттаған. Олар Үндістан субконтинентіндегі Гималай тауларының етегінде кең таралған, сондай-ақ Индокитайға, Қытайдың оңтүстік материгіне және Тайваньға дейін таралады. Бұл популяциялардың түсі әртүрлі, олардың бірнешеуі түрше ретінде белгіленген. Сұр ағашқа ұялғандар – бәсекелес жейтін құстар, көбінесе тығыз жапырақтар мен ормандарда тіршілік етеді. Олар кейде күлдірушілермен, әсіресе ақ кеуделі күлдірушімен аралас топтарда кездеседі. Олар тау ормандарында, рододендрондарда, емендерде және басқа да кең жапырақты ағаштарда, әсіресе таңертең бірлесіп жүйелі түрде ізденіс жұмыстарын жүргізеді.

Сипаттама

Сұр ағаштың ұзындығы мен салмағы бар. Ол басқа Dendrocitta түрлерімен шамалас, бірақ дененің жалпы сұр түсімен ерекшеленеді. Таралу аймағының батыс бөлігіндегі түрлерінің құйрығы сұрғылт, ал кейбіреулерінің құйрығында да сұр түс кездеседі, ал шығыс түрлерінің құйрығы ақ, ал қауырсындары қара болады. Жүзі мен тамағы қара, бүкір маскасы бар. Денесінің астыңғы жағы сұр, құйрыққа қарай ағарады. Арқасы мен иық қауырсындары қоңыр. Басы мен мойны сұр, ал қара қанатында айқын ақ карпальды дақ бар. Құйрық асты қызғылт, ал сыртқы қауырсындары мен ортаңғы қауырсындарының ұштары қара. Мұқарасы қара, аяқтары қара қоңыр, ал көздері қызыл немесе қызғылт қоңыр. Екі жынысы да бірдей. Жасы кішкентай құстың түсі солғын, мойны қоңыр, ал барлық қауырсындарының ұштары қызғылт. Оңтүстік-Шығыс Азиялық түрлеріне assimilis, sapiens, sinica, formosae (Тайваньдан шыққан номинативтік түр) және insulae (Хайнан аралы) жатады. Бұл түр Dendrocitta occipitalis және Dendrocitta cinerascens түрлерімен бірге жоғары түр құрайды деген ұсыныс бар.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сұр ағаш көбінесе ағаштарда тіршілік етеді және орман, егістік жерлер мен адам қоныстанған орындарды қоса алғанда, кең ауқымды орталарда кездеседі. Оның таралған аймағына Гималайдың етегі, Шығыс Гат (Үндістан), Бангладеш кіреді.

Мінез-құлық және экология

Бұл ағашқар көбінесе ағаштарда қоректенеді, бірақ кейде жерден де тамақ алады, әсіресе егістік жерлерде. Ол көптеген жәндіктер мен басқа омыртқасыздарды, жидектерді, нектарды, дәнді және басқа тұқымдарды, сондай-ақ кішкентай бауырымен жорғалаушыларды, жұмыртқаларды және балаларды жейді. Кейде ол түрлі құстардан құралған топтарға қосылып тамақтанады. Үндістанның Гималай тауларының етегінде олар 2000-6000 фут биіктікте, көбінесе мамыр және шілде айларында көбейеді. Ұясы – түкпен қапталған, шалқақ тостаған тәрізді, ағаштар мен бұталарға немесе бамбук шоғырларына салынды, әр ұяда 3-4 жұмыртқа болады. Жұмыртқалар ақшыл, сары немесе ашық жасыл түсті болуы мүмкін, үстінде қоңыр немесе сұр дақтар болады. Ата және аналық екеуі де ұя салады және жас құстарды тамақтандырады. Дауысы қатал және кедір-бұдыр, бірақ басқа түрлер сияқты әртүрлі, оған кедір-бұдыр «крррр» дыбысымен қатар, руфлы ағашқардан ерекшеленбейтін әуенді ноталар да кіреді. Оларға «тидли-ай-кок», «ко-ку-ла» және «брап-брап-брап» сияқты дыбыстар жатады.

Мәртебе

Әлемдегі жалпы саны белгісіз. Қытайда шамамен 10 000-нан 100 000-ға дейін көбейтін жұптар бар, ал Тайваньдағы популяциясы 10 000-нан 100 000-ға дейін көбейтін жұптардан тұрады деп есептеледі. Хайнаньдағы популяция мекендеу орындарының жойылуынан құрып кету қаупінде болуы мүмкін. Бұл түрдің кеңінен таралған ареалы бар, және популяцияның төмендеуі тым жылдам емес сияқты, сондықтан IUCN Қызыл кітабы түрді ең аз қызықтыратын түр деп санады.