Либертариандық көзқарас, аборт мәселесі, жеке бас бостандығы, мемлекеттік реттеудің шектелуі. Консерваторлар мен либертариандар арасындағы пікір қақтығысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тақырыпты қайта қарау
Review of the topic
Либертариандар жеке адамның еркіндігін жақтаушылар және мемлекеттің рөлін барынша азайтуға тырысады. Аборт мәселесі негізінен оңшыл либертариандардың мәдени либералдары мен әлеуметтік консерваторлары арасындағы пікірсайысқа толы, себебі солшыл либертариандар бұл мәселені жеке құқықтарға қатысты шешілген мәселе деп қарастырады. Олар әйелдің өз денесі мен оның функцияларын бақылау құқығының бір бөлігі ретінде абортқа заңды қолжетімділікті жақтайды. Діни консерваторлар мен интеллектуалды консерваторлар либертариандарды аборт құқықтарын қолдағаны үшін сынап келді, әсіресе Кеңес Одағының тарауы консервативтік қозғалыста либертариандар мен әлеуметтік консерваторлар арасындағы айырмашылықты күшейткеннен кейін. Либертариан консерваторлар либертариандық принциптер, мысалы, агрессияға жол бермеу принципінің (NAP) адам баласына тұқымданудан бастап қолданылатынын және өмірге құқық әрбір жандашқа, соның ішінде ана құрсағындағы ұрыққа да тиесілі екенін айтады. Осылайша, олардың кейбіреулері заңды абортқа қарсылық білдіреді. 2013 жылғы сауалнама бойынша, американдық либертариандардың 5,7/10 бөлігі әйелдің аборт жасауын қиындатуға қарсы.
Libertarians promote individual liberty and seek to minimize the role of the state. The abortion debate is mainly within right libertarianism between cultural liberals and social conservatives as left libertarians generally see it as a settled issue regarding individual rights, as they support legal access to abortion as part of what they consider to be a woman's right to control her body and its functions. Religious right and intellectual conservatives have attacked such libertarians for supporting abortion rights, especially after the demise of the Soviet Union led to a greater divide in the conservative movement between libertarians and social conservatives. Libertarian conservatives claim libertarian principles such as the non aggression principle (NAP) apply to human beings from conception and that the universal right to life applies to fetuses in the womb. Thus, some of those individuals express opposition to legal abortion. According to a 2013 survey, 5.7/10 of American Libertarians oppose making it more difficult for a woman to get an abortion.
Бұрынғы АҚШ-тың либертариандық партиясының ұлттық платформасы
2012 жылғы мамыр айындағы 2022 жылғы Либертариандық партиясының саяси платформасында былай делінген: «Аборт – аса сезімтал мәселе екенін және адамдардың оған қатысты әртүрлі, адал пікірлері болуы мүмкін екенін мойындай отырып, біз үкіметтің бұл мәселеге араласуын дұрыс көрмейміз, осы мәселені әр адамның өз санасымен шешуіне мүмкіндік беру керек».
The 2012 May 2022 political platform of the Libertarian Party stated, "Recognizing that abortion is a sensitive issue and that people can hold good faith views on all sides, we believe that government should be kept out of the matter, leaving the question to each person for their conscientious consideration."
Басқа ұйымдар
Басқа аборт құқықтарын қолдайтын либертариандық ұйымдардың қатарында Либертариандық феминисттер қауымдастығы және Pro Choice Libertarians бар.
Other abortion rights libertarian organizations include the Association of Libertarian Feminists and Pro Choice Libertarians.
Заңдық абортқа қарсылық
Абортқа қарсы либертариандық топ "Өмір үшін либертариандықтар" цигота, эмбрион және ұрық даму сатыларындағы адамдардың жаңа туған сәбилерден және одан кейінгі кезеңдегі адамдармен бірдей құқықтары бар екенін айтады. Топтың өкілі Дорис Гордон либертариандық партия мен объективистік этиканың екеуі де балаларға қатысты белгілі бір міндеттемелерді талап ететінін, ал оған қарсы агрессиясыздық принципіне сілтау жасайды: Агрессиясыздық – үздіксіз міндеттеме: ол ешкім үшін, тіпті жүкті әйелдер үшін де қосымша опция емес. Егер агрессияға қарсы міндеттеме қолданылмаса, онда ақша табу мен оны ұрлау, келісіммен жасалған жыныстық қатынас пен зорлау моральдық жағынан бірдей болар еді. Агрессия жасамау міндеті саяси және құқықтық емес, одан бұрынғы жағдай. Ол келісімшарт, келісім немесе заңнан туындамайды; керісінше, мұндай құралдар осы міндетті алдын ала қарастырады. Бұл міндетті табиғи жағдайда да орындауға болады. Өйткені бұл міндеттеме адамның табиғатымен бірге келеді, ал біз осы табиғатты тұқымдану кезінде иеленеміз.
The anti abortion libertarian group Libertarians for Life argues that humans in the zygotic, embryonic and fetal stages of development have the same rights as humans in the neonatal stage and beyond. Doris Gordon of the group notes that the principles of both the Libertarian Party and Objectivist ethics require some obligation to children and counter with an appeal to the non aggression principle:
blockquote|Non aggression is an ongoing obligation: it is never optional for anyone, even pregnant women. If the non aggression obligation did not apply, then earning money versus stealing it and consensual sex versus rape would be morally indifferent behaviors. The obligation not to aggress is pre political and pre legal. It does not arise out of contract, agreement, or the law; rather, such devices presuppose this obligation. The obligation would exist even in a state of nature. This is because the obligation comes with our human nature, and we acquire this nature at conception.
Департуризм
Департуризм – Шон Парр жасаған теория, ол, экспульсионизм сияқты, ана "басқыншылық" ұрықты тікелей өлтіре алмайды, бірақ экспульсионизмнен өзгеше, оны экспульсия арқылы да өлтіре алмайды. Ананың әрекеттері мейірімділікке сәйкес болса (заңның алдын ала элементі, постфактум пропорционалдыққа ұқсас), ол басқыншының уақытша шығуына, экспульсия оның өліміне алып келмейтін уақытқа дейін рұқсат беруі керек. Яғни, департуризм бойынша, қалыпты жүктілік кезінде ұрықтың өліміне (немесе басқа да ауыр зиянға) әкелетін экспульсия ғана мейірімділікке қайшы келеді және осылайша агрессияға қарсы келісімді (NAP) бұзу болып табылады.
Departurism is a theory developed by Sean Parr which, like evictionism, holds that the mother may evict but not directly kill the "trespassing" fetus, but, contrary to evictionism, neither may she kill him by eviction. The mother, if her actions are to conform to gentleness (an ex ante element of law akin to the ex post element proportionality), must allow for the continued departure of the trespasser until such time that eviction no longer entails his death. That is, it is only the fatal (or otherwise seriously injurious) eviction of a fetus during a normal pregnancy that departurism argues is discordant with gentleness and, thus, a NAP violation.
Боб Барр
2008 жылы Либертариандық партиясынан президенттікке үміткер болған Боб Барр 2011 жылдан бері республикашыл болып келеді және абортты "кісі өлтіру" деп атап, заңдастырылған абортқа қарсы тұрады.
In 2008, the Libertarian Party candidate for president was Bob Barr, who since 2011 has been a Republican, and who has called abortion "murder" and opposed legalized abortion.
Жастин Амаш
Республикашылдан либертарианға айналған Джастин Амаш абортқа және абортты федералды қаржыландыруға қарсы. Ол өзін "100 пайыз өмірді қолдайтын адам" деп сипаттайды және 2017 жылы жүктіліктің 20 аптасынан кейін көптеген аборттарға тыйым салатын федералды заңға дауыс берді. Амаш 2011 жылғы толық мерзімді қаржыландыру туралы заңға "иә" немесе "жоқ" емес, "қазіргі кезде" дауыс берді, ол жоспарланған әкелікке федералдық қаржыландыруды тоқтатуды көздеді. Ол Planned Parenthood-қа федералдық қаржыландыруды жоюды қолдайтын болса да, қаржыландыруды тоқтату туралы заңға қатысудан бас тартты, өйткені "нақты жеке ұйымды қаржыландыруды тоқтатуға (көрсетілген қызметпен айналысатын барлық ұйымдарға қарағанда) арналған заң дұрыс емес" және "күмәнсіз конституцияға қайшы" болатын айыптау заңы екенін айтты. 2012 жылдың мамыр айында Амаш жеті республикашылдың бірі болып, туылмас баланың жынысына байланысты жүктілікті тоқтатуға ниеттенген әйелге аборт жасауды қылмыс деп жариялайтын Пренатальды кемсітушілікке жол бермеу туралы заңға қарсы дауыс берді. Ол заң жобасын тиімсіз және іс жүзінде орындау мүмкін емес деп сынады, Конгресс "ой-пікірді қылмыстық қылмауы керек" деді, сонымен қатар "барлық аборт заңсыз болуы керек" деп сенетінін мәлімдеді.
Republican turned Libertarian Justin Amash opposes abortion and federal funding for abortion. He describes himself as "100 percent pro life" and in 2017 voted in favor of federal legislation to ban most abortions after 20 weeks of pregnancy. Amash voted "present", rather than "yes" or "no", on the 2011 Full Year Continuing Appropriations Act, which provided for the cessation of federal funding to Planned Parenthood. Although he supports eliminating federal funding for Planned Parenthood, he abstained from defunding legislation, arguing that "legislation that names a specific private organization to defund (rather than all organizations that engage in a particular activity) is improper" and an "arguably unconstitutional" bill of attainder. In May 2012, Amash was one of seven Republicans to vote against the Prenatal Non Discrimination Act, which would have made it a crime for a doctor to perform an abortion on a woman who wants to end a pregnancy based on the gender of the fetus. He criticized the bill as ineffective and virtually impossible to enforce, and said Congress "should not criminalize thought", while maintaining that he believes "all abortion should be illegal".
Остин Петерсен
Остин Петерсен, 2016 жылы Либертариандық партиясынан президенттікке, ал 2018 жылы сенаторлыққа кандидат болған республикашыл, өмірлік этикаға сенетін және оны қолдайтын адам. Бұл этика бойынша ол абортқа да, өлім жазасына да қарсы шығады.
Austin Petersen, presidential candidate for the Libertarian Party in 2016 and Republican candidate for senator in 2018, is a believer and advocate for a consistent life ethic, meaning that he opposes both abortion and the death penalty.
Абортқа қарсы саяси сарапшылар
Радио жүргізушісі Ларри Элдер «Роу против Уэйд» шешімін жоққа шығару қажет деп мәлімдеп, оны «Жоғарғы Соттың қабылдаған ең нашар шешімдерінің бірі» деп атады. Ол абортты «өлтіру» деп санайды және аборт заңдарын штат деңгейінде шешу керек деп есептейді. Экономист және әлеуметтанушы Томас Соуэлл іші жартылай түсік жасатуды айыптады. Соуэлл сондай-ақ жыныс таңдауымен жасалатын түсіктерді айыптап, оларды «дискриминацияның ең қарапайым түрі» деп атады. Журналист Нат Хентофф абортқа күшті қарсы болды және өмірге құрметтің тұжырымдамасы нағыз азаматтық еркіндік жақтасының көзқарасы болуы керек деп сенді.
Talk radio host Larry Elder has argued that Roe v. Wade should be overturned, calling the decision "one of the worst decisions that the Supreme Court ever handed down." He has called abortion "murder" and believes that abortion laws should be decided at the state level. Economist and social theorist Thomas Sowell has condemned partial birth abortion Sowell also condemned sex selective abortions labeling them "the most basic kind of discrimination". Columnist Nat Hentoff was strongly opposed to abortion, and believed that a consistent life ethic should be the viewpoint of a genuine civil libertarian.