Кіріспе

Қоршаған ортаны, экономиканы және әлеуметтік факторларды ұзақ мерзімді перспективада теңгермейтін шаруашылық тәсілі. Тұрақты ауыл шаруашылығы – қазіргі және болашақ ұрпақтардың қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігіне зиян келтірмей, қоғамның азық-түлік және тоқыма өнімдеріне қазіргі қажеттіліктерін тұрақты түрде қамтамасыз ету. Ол экожүйе қызметтерін түсінуге негізделуі мүмкін. Ауыл шаруашылығының тұрақтылығын арттырудың көптеген тәсілдері бар. Ауыл шаруашылығын тұрақты азық-түлік жүйелері шеңберінде дамыту кезінде икемді бизнес-процестер мен шаруашылық тәжірибелерін жетілдіру маңызды. Ауыл шаруашылығының қоршаған ортаға тигізетін әсері зор, ол климаттың өзгеруіне (азық-түлік жүйелері антропогендік парниктік газдар эмиссиясының үштен бірін құрайды), су тапшылығына, судың ластануына, жердің құнарсыздануына, орманды кесуге және басқа да процестерге елеулі үлес қосады; ол бір мезгілде қоршаған ортаның өзгеруіне себеп болады және осы өзгерістердің салдарына ұшырайды. Тұрақты ауыл шаруашылығы – адам мен табиғи жүйелерге зиян келтірмей, егін мен мал өнімдерін өндіруге мүмкіндік беретін, экологиялық таза шаруашылық әдістерінен тұрады. Бұл топыраққа, суға, биологиялық әртүрлілікке, айналасындағы немесе төменгі ағыстағы ресурстарға, сондай-ақ шаруашылықта немесе көршілес аумақтарда жұмыс істейтін немесе тұратын адамдарға зиянды әсер тигізбеуді қамтиды. Тұрақты ауыл шаруашылығының элементтеріне пермакультура, агроорман шаруашылығы, аралас шаруашылық, бірнеше дақылды егу және дақылдарды кезектестіру кіреді. Тұрақты азық-түлік жүйелерін дамыту адамзаттың тұрақтылығына үлес қосады. Мысалы, климаттың өзгеруін жеңілдетудің ең тиімді жолдарының бірі – тұрақты ауыл шаруашылығына негізделген тұрақты азық-түлік жүйелерін құру. Тұрақты ауыл шаруашылығы ауыл шаруашылығы жүйелеріне өсіп келе жатқан халықты өзгеріп отыратын қоршаған орта жағдайында тамақпен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін потенциалды шешім ұсынады. Сан алуан тұрақтылық стандарттары мен сертификаттау жүйелері бар, оның ішінде органикалық сертификаттау, Rainforest Alliance, Fair Trade, UTZ Certified, GlobalGAP, Bird Friendly және Кофе қауымдастығының ортақ кодексі (4C).

Мақсаттары

Жалпы пікір бойынша, тұрақты егіншілік – өсіп келе жатқан халқымызды тамақпен қамтамасыз етудің ең шынайы жолы. Жер шарындағы халықты табысты тамақтандыру үшін егіншілік тәжірибелері болашақтағы шығындарды ескеруі керек – қоршаған ортаға да, оны қолдап тұратын қауымдастықтарға да. Баршаға жеткілікті ресурстарды ұсыну мүмкін болмауының қаупі, егіншілік өнімділігін арттыру мақсатында тұрақтылық саласында технологияны енгізуге алып келді. Осы жетістіктің ең оңтайлы нәтижесі – әлемдегі халық санының үнемі өсуіне қарамастан, оларды тамақпен қамтамасыз ету қабілеті. Тұрақты егіншіліктің күннен-күнге артып келе жатқан танымалдылығы, планетаның адамзатты тамақтандыру қабілетінің (немесе планеталық шектерінің) толып кеткен немесе тіпті асып кеткен деген кең тараған қорқынышпен байланысты.

Қоршаған орта факторлары

Топырақтың ұзақ мерзімді зақымдануына себеп болатын амалдарға топырақтың тым көп өңделуі (эрозияға алып келеді) және жеткілікті дренажсыз суару (салақылыққа алып келеді) жатады. Шаруашылық үшін ең маңызды факторлар – климат, топырақ, қоректік заттар және су ресурстары. Бұл төрт фактордың ішінде су мен топырақты сақтау адамның араласуына ең ыңғайлы. Шаруалар егін өсіріп, жинағанда топырақтан бір бөлігін қоректік заттардан айырады. Егер оны толықтырмаса, жер қоректік заттардың жетіспеуінен зардап шегіп, қолдануға жарамсыз немесе өнімділігі төмендейді. Тұрақты шаруашылық топырақты қайта толықтыруға, сонымен бірге табиғи газ немесе минералдық кендер сияқты жаңартылмайтын ресурстарды қолдануды немесе қажеттілігін азайтуға байланысты. Егер шаруашылық «мұңғысыз өнім беретін» болса, бірақ қоршаған ортаның сапасына кері әсер етсе, онда ол тұрақты шаруашылық болып табылмайды. Тыңайтқыштарды немесе тыңайтқыш қоспаларын қолдану – бұл ферманың өнімділігін арттыра білуі мүмкін, бірақ жақын жердегі өзендер мен жағалау суларын ластауы (эвтрофикация) мүмкін болатын жағдай, оған кең көзқарас қажет. Басқа бір жағдай да қолайсыз болуы мүмкін, себебі топырақтағы қоректік заттардың тозуынан туындаған егін өнімділігінің төмендеуі ормандардың жойылуымен байланысты. Азияда тұрақты шаруашылық жүргізу үшін шамамен 12,5 акр жер қажет, оның ішінде мал азығы, астық дақылдары және басқа да азық-түлік дақылдары өндіріледі. Кейбір жағдайларда шағын аквакультура шаруашылығы да кіре алады (AARI 1996).

Фосфат

Фосфат тыңайтқыштардың негізгі құрамына кіреді. Ол азоттан кейін өсімдіктер үшін екінші ең маңызды заттық элемент болып табылады және көбінесе өсуді шектеуші фактор болып келеді. Топырақтың құнарлылығын арттырып, егін өнімділігін жақсартуға қабілетті болғандықтан, тұрақты егін шаруашылығы үшін маңызды. Фосфор фотосинтез, энергия алмасу, сигналдарды жеткізу, макромолекулалық биосинтез және тыныс алу сияқты барлық маңызды метаболизм процестеріне қатысады. Ол тамыр жүйесінің жақсы дамуына, мықтылығына және тұқымның қалыптасуына қажет, сондай-ақ ауруға төзімділікті арттыра алады. Фосфор топырақта минералдық және органикалық түрлерде кездеседі. Фосфатты тыңайтқыштарды ұзақ мерзім пайдалану эвтрофикацияға алып келіп, топырақтағы микробиологиялық өмірді кемітеді, сондықтан басқа да көздер іздестірілуде. Дегенмен, тас фосфаты – қайта жаңартылмайтын ресурс және ол ауыл шаруашылығы үшін кен өндіру арқылы тозып барады: немесе одан да ертерек.

Калий

Калий өсімдіктердің дамуы үшін өте маңызды макроэлемент болып табылады және көбінесе тыңайтқыштарда іздестіріледі. Бұл зат ауыл шаруашылығы үшін маңызды, себебі ол суды сақтау қабілетін, қоректік құндылығын, өнімділігін, дәмді, түсін, текстурасын және дақылдардың ауруға төзімділігін жақсартады. Ол жиі дәнді дақылдар, жемістер, көкөністер, күріш, бидай, қарақұмық, қант, жүгері, соя, пальма майы және кофе өсіруде қолданылады. Калий хлориді (KCl) – ауыл шаруашылығында қолданылатын калийдің ең көп таралған көзі, ол өндірілетін барлық калийдің 90% құрайды. KCl қолдану топырақта хлорид (Clˉ) концентрациясының артуына алып келеді, бұл топырақтың тұздылығын арттырып, қоректік заттардың теңгерімсіздігіне және топырақ организмдеріне осы ионның зиянды әсеріне байланысты оның саулығына нұқсан келтіреді. Салдарынан өсімдіктер мен топырақ организмдерінің дамуы бұзылып, топырақтың биологиялық әртүрлілігі мен ауыл шаруашылығы өнімділігіне қауіп туады. KCl-ді алмастырудың тұрақты жолы – хлоридсіз тыңайтқыштарды пайдалану, оларды қолданғанда өсімдіктердің қоректік қажеттіліктері мен топырақтың денсаулығын жақсартуды ескеру қажет.

Топырақ

Жердің құлдырауы күрделі жаһандық мәселеге айналуда. Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссияның мәліметінше: "Жердің мұз жаппаған бөлігінің шамамен төрттен бірі адамның әрекетінен туындаған құлдырауға ұшырауда (орташа сенімділік). Ауыл шаруашылығы жерлеріндегі топырақ эрозиясы қазіргі кезде топырақ пайда болу жылдамдығынан 10-20 есе (тікелеусіз өңдеу) және 100 еседен астам (дәстүрлі өңдеу) жоғары деп бағаланады (орташа сенімділік)". Жердің жартысына жуығы құрғақ жерлерді құрайды, олар құлдырауға бейім. Оңтүстік Африканың топырағының бір миллиард тоннадан астамы жыл сайын эрозияға ұшырап, осылай жалғаса берсе, 30-50 жыл ішінде егін түлімі жартысына дейін азаюы мүмкін. Дұрыс емес топырақ шаруашылығы жеткілікті азық-түлік өндіру қабілетіне қауіп төндіреді. Тығыз ауыл шаруашылығы топырақтағы көміртегінің мөлшерін азайтады, топырақ құрылымын, өсімдіктердің өсуін және экожүйенің жұмысын нашарлатады, сондай-ақ климаттың өзгеруін күшейтеді. Топырақ шаруашылығының әдістеріне тікелеусіз өңдеу, контурлы егіс және желден қорғау жолақтарын орнату, топыраққа органикалық заттарды қайта енгізу, топырақтың тұздануын азайту және судың ағып кетуін болдырмау кіреді.

Жер

Әлемдегі халық санының өсуі және азық-түлікке деген сұраныстың артуы жер ресурсына қысым түсіруде. Жерді пайдалануды жоспарлау және басқару кезінде, жерді пайдаланудың өзгеруінің топырақ эрозиясы сияқты факторларға тигізетін әсерін ескеру ұзақ мерзімді ауыл шаруашылығының тұрақтылығын қолдауға көмектеседі. Бұл Таяу Шығыстағы Wadi Ziqlab ауданындағы зерттеуде көрсетілген, онда шаруалар мал жайып, зәйтүн, көкөніс және дәнді дақылдар өсіреді. 20-ғасырға көз жүгірсек, кедей адамдар үшін экологиялық тұрғыдан дұрыс жерді пайдалану әрқашан мүмкін болмағанын көреміз, себебі олардың өмірлік жағдайлары күрделі және қиын болған. Қазіргі уақытта дамушы елдердегі жердің нашарлауының күшеюі шағын шаруалар арасындағы кедейлікпен байланысты болуы мүмкін, олар қажеттілік туғанда тұрақсыз ауыл шаруашылық тәжірибелеріне мәжбүр болады. Жер бетінің үлкен бөлігін ауыл шаруашылығына айналдыру қоршаған ортаға және денсаулыққа ауыр салдарлар әкеледі. Мысалы, адамдар мен жануарлар арасындағы табиғи тосқауылдардың жойылуы, биологиялық әртүрліліктің азаюы және генетикалық жағынан ұқсас жануарлардың ірі топтарының пайда болуы зооноздық аурулардың (2019 жылғы коронавирус сияқты) таралуына әкеледі. Жер – Жер бетіндегі шектеулі ресурс. Ауыл шаруашылығы жерлерін кеңейту биологиялық әртүрлілікті азайтуға және орманды жоюға ықпал етуі мүмкін, бірақ жағдай күрделі. Мысалы, Солтүстік Атлантикадағы Фарер аралдарына викингтер қой әкелгенін зерттеген зерттеу, уақыт өте келе жер учаскелерін ұсақ бөлу топырақ эрозиясына және деградациясына жайылымнан гөрі көбірек әсер еткенін көрсетті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы алдағы онжылдықтарда өнеркәсіптік және қалалық даму, батпақты жерлерді мелиорациялау және орманды егістікке айналдыру салдарынан егістік жерлердің азаятынын, биологиялық әртүрліліктің жоғалып, топырақ эрозиясының күшеюін күтеді.

Энергия

Қазіргі заманғы ауыл шаруашылығында энергия фермаларды механикаландыру, азық-түлік өңдеу, сақтау және тасымалдау процестерінде қолданылады. Сондықтан энергия бағасы мен азық-түлік бағасының тығыз байланысты екені анықталды. Мұнай ауыл шаруашылығы химиялық заттарын өндіруде де қолданылады. Халықаралық Энергия агенттігінің болжамына сәйкес, табиғи отын қорларының азаюы салдарынан жаңармайтын энергия ресурстарының бағасы өседі. Егер азық-түлік өндірісінен табиғи отын энергиясын "ажырату" шаралары қабылданбаса, яғни энергияны тиімді пайдаланатын, жаңартылатын энергияны қоса алғандағы ауыл шаруашылығы жүйелеріне көшпесек, бұл жаһандық азық-түлік қауіпсіздігін төмендетуі мүмкін. Пәкістанда күн энергиясымен суару жүйесі ауыл шаруашылығында суды суарудың жабық циклы болып табылады. Егер адамдар жергілікті өнімдерді қолданса, тасымалдаудың қоршаған ортаға тигізетін зияны азаяды.

Су

Кейбір аймақтарда егін өсіру үшін жеткілікті жауын-шашын болады, бірақ көптеген басқа аймақтарда суару қажет. Суару жүйелерінің тұрақты болуы үшін оларды тиімді басқару қажет (тұздануды болдырмау үшін) және су көзінен табиғи түрде толықтырылатын мөлшерден артық су пайдалануға болмайды. Әйтпесе, су көзі тиімді түрде қайта жаңартылмайтын ресурсқа айналады. Су ұңғымаларын бұрғылау технологиясының және суасты сорғыларының жетілдірілуі, тамшылатып суару және төмен қысымды суару жүйелерінің дамуы бұрын тек жауын-шашынға тәуелді болған және табысты егін шаруашылығын болжау қиын болған аймақтарда жоғары өнімді тұрақты түрде алуға мүмкіндік берді. Дегенмен, бұл прогресс теңдестірілді. Огаллала суы сияқты көптеген аймақтарда су толықтырылудан гөрі жылдам қолданылуда. UC Davis Ауылшаруашылық Тұрақтылығы Институтының мәліметінше, тіпті "қалыпты" жауын-шашынды жылдарда да құрғақшылыққа төзімді шаруашылық жүйелерін дамыту үшін бірнеше қадамдар қабылдануы керек. Бұл шаралар саясат пен басқаруды қамтиды: суды сақтау және жинау шараларын жақсарту. Шамамен, әлемдік тұщы судың 69% ауылшаруашылық практикасында қолданылады.

Ауылдық экономикалық даму

Тұрақты ауыл шаруашылығы бірнеше мәселені бірнеше кең шешіммен шешуге тырысады. Тұрақты ауыл шаруашылығы тәжірибесінің мақсаты – егіншілікке байланысты қоршаған ортаның нашарлауын азайту, сонымен бірге егін және осы арқылы азық-түлік өндірісін арттыру. Шағын ауыл шаруашылығы қауымдастықтарында ауылдық экономиканы дамыту үшін тұрақты ауыл шаруашылығы тәжірибесін қолдануға бағытталған көптеген әртүрлі стратегиялар бар. Қазіргі заманғы дискурстағы ең танымал және қарама-қарсы стратегиялардың екеуі – азық-түлік өндірісін еркін нарықтарға беру және азық-түлікті адам құқығы деп мойындау. Ешқайсысының да қатесіз жұмыс істейтіні дәлелденбеген. Ауыл шаруашылығындағы кедейлікті азайтудың үміт беретін жобасы – тұрақты экономикалық өсім. Осы саясаттың ең маңызды аспектісі – шағын ауыл шаруашылығы экономикасын тұрақтандыру арқылы ең кем қамтылған фермерлерді экономикалық дамуға тұрақты түрде қатыстыру. 2007 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы «Африкадағы органикалық ауыл шаруашылығы және азық-түлік қауіпсіздігі» туралы есеп жариялап, тұрақты ауыл шаруашылығын пайдалану жерді кеңейтпей және қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайта отырып, жаһандық азық-түлік қауіпсіздігіне қол жеткізуге көмектесетінін мәлімдеді. 2000-жылдардың басында дамып келе жатқан елдер өз қауымдастықтарының мүшелері ауыл шаруашылығы процесіне қатыспаса, оларға ауыр зиян келтірілетінін көрсетті. Әлеуметтік ғалым Чарльз Келлог: «Соңғы күш-жігерінде, қанаушылыққа ұшыраған адамдар өздерінің азаптарын жерге аударады» деді. Үкімет Ұлттық биотехнология және биоқауіпсіздік заң жобасын қабылдады, ол Ұлттық банан зерттеу бағдарламасына қатысатын ғалымдарға генетикалық түрлендірілген организмдермен тәжірибе жүргізуге рұқсат береді. Бұл шара жергілікті қауымдастықтарға көмектеседі, өйткені олардың көп бөлігі өздері өсірген азық-түлікпен күнекөршілік етеді, ал өнімдерінің өнімділігі тұрақты болады, сондықтан бұл тиімді болады. Барлық аймақтар ауыл шаруашылығына қолайлы емес. Тұзды суды тұщы суға айналдыратын тұщыландыру технологиялары шектеулі сумен қамтамасыз етілген аймақтарда суға қол жеткізуді жеңілдетеді. Бұл табиғи тұщы су көздерін азайтусыз егінді суаруға мүмкіндік береді. Тұщыландыру ауыл шаруашылығын қолдау үшін суға мұқтаж аймақтарға су жеткізуге көмектесе алады, бірақ ол қаржы мен ресурстарды қажет етеді. Қытайдың кейбір аймақтары суға қол жеткізуді арттыру үшін ірі масштабты тұщыландыруды қарастырып жатыр, бірақ тұщыландыру процесінің қазіргі құны оны тиімсіз етеді.

Әйелдер

Тұрақты егіншілікпен айналысатын әйелдердің шығу тегі әртүрлі, олар академиялық ортадан бастап жұмысшы табынан шыққан. 1978 жылдан 2007 жылға дейін АҚШ-та әйел фермерлердің саны үш есеге артты.

Экономикалық факторлар

Қоршаған орта мәселелері сияқты, дәстүрлі есеп жүйелерінде ескерілмейтін шығындар (онда фермердің тікелей өндіріс шығындары ғана қарастырылады) сыртқы факторлар деп аталады. Экожүйелік қызметтер, биоәртүрлілік, жердің деградациясы және тұрақты жерді басқару сияқты сыртқы факторларды экономикалық талдауға енгізетін бірнеше зерттеулер бар. Олардың қатарында "Экожүйелер экономикасы және биоәртүрлілік" және "Жер деградациясы экономикасы" зерттеулері бар, олар тұрақты жерді басқару және тұрақты егіншілік практикасының экономикалық тиімділігін бағалауға бағытталған. Үштік нәтижелер жүйесі қаржылық нәтижелермен қатар әлеуметтік және экологиялық аспектілерді де қамтиды. Материалдық тұтыну мен халық санының өсуін тежеу және материалдық және энергетикалық ресурстарды тиімді пайдалануды күшейту арқылы тұрақты болашаққа қол жеткізуге болады. Осыған қатысты өзгерістерді іске асыру үшін, ұзақ және қысқа мерзімді мақсаттарды теңгеріп, әділеттілік пен өмір сапасын арттыру қажет.

Кедергілер

Тұрақты ауыл шаруашылығына кедергілерді үш түрлі өлшем арқылы түсінуге болады. Осы үш өлшем тұрақтылықтың негізгі тіректері болып табылады: әлеуметтік, экологиялық және экономикалық тіректер. Тұрақты ауыл шаруашылығына әлеуметтік кедергілерге мәдени өзгерістер, ынтымақтастық қажеттілігі, ынталандырулар және жаңа заңнамалар кіреді. Бұл бәсекелестік пен пайдалылықты бағалайтын фермерлер үшін қиындық тудыруы мүмкін. Фермерлерді олардың егіншілік әдістерін өзгертуге ынталандыру да қажет. Осы әлеуметтік кедергілерді жеңу үшін тұрақты ауыл шаруашылығын міндетті немесе жеңілдетілген ету үшін мемлекеттік саясатты, жарнаманы және заңдарды пайдалануға болады. Экологиялық кедергілер табиғи экожүйені қорғау және сақтау мүмкіндігіне кедергі келтіреді. Тұрақты ауыл шаруашылығына көшу үшін фермерлерге адам денсаулығы мен мекендеу ортасына аз зиян келтіретін, бірақ өндіріс шығындарын арттыратын жасыл пестицидтерді пайдалану ұсынылады. Климаттың өзгеруі де қарқынды өсіп келе жатқан кедергі, оған фермерлердің ықпалы шектеулі, және ол жергілікті кедергілер арқылы көрінеді. Бұл жергілікті кедергілерге ауа райы жағдайлары, жер бедері және топырақ сапасы сияқты факторлар жатады, олар өндірістің төмендеуіне және дәстүрлі тәжірибелерден бас тартуға әкелуі мүмкін. Топырақ пен қоректік заттардың жоғалуын азайту, топырақ құрылымын жақсарту және пайдалы микроорганизмдердің деңгейін арттыру сияқты маңызды өзгерістерге уақыт керек. Қаржылық ынталандырулар мен жағдайлар тұрақты тәжірибелерді қабылдауға үлкен әсер етеді. Тұрақтылық қауымдастығы тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға қолдау көрсетеді, бірақ олар көбінесе соңғы мақсат емес, жай ғана қадамдар ретінде қарастырылады.

Анықтама туралы әртүрлі көзқарастар

Ауыл шаруашылығындағы тұрақтылықтың анықтамасы бойынша пікірталас жүріп жатыр. Анықтаманы екі түрлі тәсілмен сипаттауға болады: экоцентрикалық және техноцентрикалық тәсілдер. Экоцентрикалық тәсіл адам дамуының өсу деңгейін жоқ немесе төмен деп қарастырады және тұтыну үлгілерін, ресурстарды бөлу мен пайдалануды өзгерту мақсатымен органикалық және биодинамикалық шаруашылық әдістеріне баса назар аударады. Техноцентрикалық тәсіл тұрақтылыққа әртүрлі стратегиялар арқылы қол жеткізуге болатынын айтады, мемлекеттік басқару арқылы индустриялық жүйенің өзгеруінен, мысалы, консервацияға бағытталған шаруашылық жүйелерін енгізуден бастап, биотехнологияның азық-түлікке деген сұраныстың өсуін қанағаттандырудың ең тиімді жолы екендігіне дейін. Екі тәсіл де ұқсас, бірақ ауыл шаруашылығының функциясын әртүрлі қарастырады. Көпфункциялы ауыл шаруашылығы философиясын қолданушылар шаруашылыққа бағытталған тәсілдерге назар аударады және функцияны ауыл шаруашылығы қызметінің нәтижесі деп анықтайды. Экожүйелік қызметтерге бағытталған тәсіл жеке адамдар мен қоғамның экожүйелерден, «экожүйелік қызметтер» деп аталатын пайда алатынын көрсетеді. Тұрақты ауыл шаруашылығында экожүйелер ұсынатын қызметтерге тозаңдау, топырақ түзілуі және қоректік заттардың айналымы кіреді, олардың барлығы азық-түлік өндіру үшін қажетті функциялар. Сондай-ақ, тұрақты ауыл шаруашылығын ауыл шаруашылығына экожүйелік тәсіл ретінде қарастыру қажет, оны агроэкология деп атайды.

Этика

Ауыл шаруашылығы саласының мамандары "тұрақтылыққа қол жеткізу мақсатына ұмтылудың моральдық міндеті" бар екеніне келіседі. Бұл жүйе ауруларға төзімділікті арттырып, топырақтың эрозиясын және топырақтан қоректік заттардың жоғалуын азайтады. Мысалы, көкбұршақтылар арқылы азотты бекіту, топырақтан нитрат алуға бейімделген өсімдіктермен бірге қолданылғанда, жердің жыл сайын қайта пайдаланылуына мүмкіндік береді. Көкбұршақтылар бір маусым бойы өсіп, топырақты аммоний және нитратпен толықтырады, ал келесі маусымда басқа өсімдіктер егіледі және егін жинауға дайындалады. Арамшөптерді басқарудың тұрақты әдістері гербицидке төзімді арамшөптердің пайда болуын азайтуға көмектеседі. Егіс ауыстыру, егер көкбұршақтылар қолданылса, азотты толықтыруға және ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Тұрақты мал шаруашылығын жүргізудің де көптеген жолдары бар. Жайылымды басқару құралдарына жайылым аумағын кішігірім бөліктерге – пастұқыларға бөлу, малдың тығыздығын азайту және малды пастұқылар арасында жиі көшіру кіреді.

Күшейту

Өндірісті арттыру – интенсивтендірудің мақсаты. Тұрақты интенсивтендіру өндірісті арттыратын және сонымен бірге қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға көмектесетін нақты ауыл шаруашылығы әдістерін қамтиды. Шаруашылықтың қажетті нәтижелеріне жерді қосымша өңдеу немесе табиғи ортаны жоймастан қол жеткізіледі; жүйенің тиімділігі қоршаған ортаға зиян келтірмей жақсартады. Тұрақты интенсивтендіру Біріккен Ұлттар Ұйымы үшін басымдыққа айналды. Тұрақты интенсивтендіру бұрынғы интенсивтендіру әдістерінен кең ауқымды экологиялық нәтижелерге баса назар аудару арқылы ерекшеленеді. 2018 жылға қарай 100 елде 163 миллион шаруа қожалығы тұрақты интенсивтендіруді қолданады деп болжанды. Бұл әдіспен қамтылған ауыл шаруашылығы жерінің көлемі 453 миллион гектарды құрайды. Бұл көрсеткіш әлемдегі барлық шаруашылықтардың 29% -ына тең. Азық-түлік қауіпсіздігі, адам санының өсуі және ауыл шаруашылығына жарамды жердің азаюы туралы алаңдаушылықты ескере отырып, топырақтың денсаулығы мен экожүйелік қызметтерді сақтай отырып, жоғары өнімділікті ұстап тұру үшін тұрақты интенсивті ауыл шаруашылығы тәжірибелері қажет. Экожүйелік қызметтердің қайта жаңартылмайтын ресурстарды пайдалануды азайтуға және өнімділікті сақтауға немесе арттыруға жететіндей күшті болуы көптеген талқылаулардың нысаны болды. Шығыс Азиядағы суармалы күріш өндірісіндегі соңғы зерттеулер көрсеткендей, зиянкестерді басқару тұрғысынан қарағанда, нектарлы өсімдіктерді пайдалану арқылы биологиялық бақылау экожүйелік қызметін дамыту стандартты тәжірибемен салыстырғанда 5% өнімділік артықшылығын қамтамасыз ете отырып, инсектицидтерге деген қажеттілікті 70% -ке азайтуға мүмкіндік береді. Вертикальді шаруашылық – жыл бойы өндіріс, зиянкестер мен аурулардан оқшаулану, ресурстарды басқару мүмкіндігі және тасымалдау шығындарын азайту сияқты әлеуетті артықшылықтары бар тұжырымдама.

Су

Судың тиімділігін суару қажеттілігін азайту және балама әдістерді қолдану арқылы жақсартуға болады. Мұндай әдістерге келесілер жатады: құрғақшылыққа төзімді дақылдарды зерттеу, өсімдіктердің транспирациясын бақылау және топырақтың булануын азайту. Су тапшылығы мәселесін шешу үшін құрғақшылыққа төзімді дақылдар жан-жақты зерттелді. Олар генетикалық түрде өзгертіліп, аз сулы ортаға бейімделуге қабілетті. Бұл суару қажеттілігін азайтуға және суды сақтауға көмектесетіндіктен пайдалы. Олар жан-жақты зерттелгенімен, көптеген сәтті түрлер суды сақтауға елеулі әсер етпейді, сондықтан маңызды нәтижелерге қол жеткізілмеді. Дегенмен, күріш сияқты кейбір астық дақылдары құрғақшылыққа төзімді болу үшін сәтті генетикалық модификацияланды.

Топырақ пен қоректік заттар

Топырақты жақсартуға қайта өңдеу орталықтарынан алынған компостты қолдану кіреді. Аула және ас үй қалдықтарынан алынған компосты пайдалану, аймақтағы қолда бар ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Егіс алдында топырақты өңдеуден бас тарту және орылғаннан кейін өсімдік қалдықтарын қалдыру топырақтағы судың булануын азайтады; сонымен қатар топырақ эрозиясының алдын алуға да көмектеседі. Топырақ бетін жабатын өсімдік қалдықтары судың булануын азайтуға, топырақтың беткі температурасын төмендетуге және желдің әсерін азайтуға ықпал етеді. Олар топырақтағы фосфорды ерітеді және органикалық қышқылдар мен ион алмасу реакциялары сияқты процестер арқылы осы фосфорды өсімдіктерге қолжетімді етеді. Микориза – өсімдіктер мен саңырауқұлақтар арасындағы өзара пайдалы симбиотикалық байланыстың бір түрі. Бұл саңырауқұлақтар алюминий, кальций және темір арқылы бекітілген топырақтағы қоректік заттардың сіңуін арттыра алады. Кейбір өсімдіктерді биофумиганттар ретінде, яғни "табиғи" фумиганттар ретінде қолдануға болады, оларды ұсатып, топыраққа сіңіріп, содан соң төрт аптаға пластикпен жабу арқылы зиянкестерді жоятын қосылыстарды бөліп шығарады. Brassicaceae тұқымдасына жататын өсімдіктер метил изотиоцианаттар сияқты улы қосылыстардың көп мөлшерін бөліп шығарады.

Орналасқан жері

Қазіргі егістік жерлерді экологиялық жағынан тиімдірек жерлерге көшіру, ал бұрынғы егістік алқаптардағы экожүйелердің жаңаруына жағдай жасау, бүкіл әлемдік егін өндірісінің көміртегі, биологиялық әртүрлілік және суармалы су іздерін едәуір төмендетуге мүмкіндік береді. Мұндай көшіруді елдің ішінде жүргізудің өзі де зор әлеуетке ие.

Өсімдіктер

Тұрақтылық дақылдарды кезектестіруді де қамтиды. Дақылдарды кезектестіру және жамылғы дақылдар топырақ эрозиясын болдырмайды, өйткені олар топырақтың беткі қабатын жел мен судан қорғайды. Бұл тыңайтқыштар мен пестицидтерге деген қажеттілікті азайтады. Көп жылдық дақылдар топыраққа жырту қажеттілігін азайтады, осылайша топырақ эрозиясын жеңілдетуге көмектеседі, кейде құрғақшылыққа төзімдірек болады, су сапасын жақсартады және топырақтың органикалық заттарын арттыруға көмектеседі. Қазіргі бір жылдық дақылдардың орнына көп жылдық дақылдарды енгізуге бағытталған зерттеу бағдарламалары бар, мысалы, бидайды Thinopyrum intermedium деген жабайы шөппен алмастыру, немесе оның және бидайдың гибридтік сорттарын тәжірибелік жолмен өндіру. Барлық бұл шараларды химиялық заттарды қолданбастан жүзеге асыру – тұрақтылықтың басты мақсаттарының бірі, сондықтан дақылдарды кезектестіру – тұрақты ауыл шаруашылығының өте маңызды әдісі. Кейбір мамандар АҚШ-та тұтынушыларға қолжетімді ең тұрақты өнімдерді органикалық шаруашылық өндіретінін айтады, себебі басқа баламалары жоқ, бірақ органикалық өнеркәсіптің басты назарында тұрақтылық тұрмайды. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі жүргізген сауалнамаға сәйкес, американдықтардың үштен екісі органикалық өнімдерді кем дегенде кейде тұтынады.

Экологиялық шаруашылық

Экологиялық шаруашылық – тұрақты ауыл шаруашылығының қоршаған ортаға қатысты аспектілеріне бағытталған ұғым. Экологиялық шаруашылыққа топырақ эрозиясын болдырмау, судың сіңуі мен сақталуы, гумус түрінде көміртегіні жинақтау және биологиялық әртүрлілікті арттыру сияқты экожүйе қызметтерін жаңартатын барлық әдістер, оның ішінде органикалық шаруашылық кіреді. Жерді өңдемеу, көп түрлі жабынды дақылдар, жолақты егіс, террасалық өңдеу, қоршау белдеулер, жайылым егісі және т.б. сияқты көптеген техникалар қолданылады. Экологиялық шаруашылықты жүзеге асыруда қолданылатын әдістер мен техникалардың сан алуандығы бар, олардың әрқайсысының өзіндік артықшылықтары мен ерекшеліктері бар, бұл оларды тұрақты ауыл шаруашылыққа жеткізеді. Дақылдардың генетикалық әртүрлілігі – климаттың өзгеруіне осал монокультуралық дақылдармен байланысты тәуекелдерді азайтуға қолданылатын бір әдіс. Биологиялық әртүрліліктің осы түрі дақылдардың төзімділігін арттырады, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және ұзақ мерзімді перспективада егістіктің өнімділігін жақсартады. Биогаздарды тыңайтқыш ретінде пайдалану шаруашылықтың өнімділігін сақтау үшін қажетті өнеркәсіптік тыңайтқыштардың мөлшерін азайтады. Тағы бір техника – аквакультуралық интеграция, ол балық шаруашылығын ауыл шаруашылығымен біріктіреді, жануарлар мен дақылдардың қалдықтарын пайдаланып, оларды қоршаған ортаға шығарудың орнына балық шаруашылығында қолданады. Балық көлдерінен алынған лай да дақылдарды тыңайту үшін қолданылады. Бұл топырақтың құнарлылығын жақсартуға және сақтауға, шығындарды азайтуға және өнімділікті арттыруға, өнеркәсіптік тыңайтқыштардағы жаңартылмайтын ресурстарды (азот пен фосфор) пайдалануды азайтуға және қарқынды ауыл шаруашылығы жүйелерінің қоршаған ортаға тигізетін әсерін азайтуға мүмкіндік береді. Жерді азайтылған өңдеу топырақ бұзылуынан пайда болатын жаңа арамшөптердің өсуін азайтады.

Артықшылықтары

Экологиялық шаруашылық – шаруашылықтың экологиялық тұрақтылығын қолдау үшін, мүмкіндігі болған жағдайда, симбиоздық түрлерді енгізуді қамтиды. Осымен байланысты пайдаларға экологиялық қарыздың азаюы және «өлген аймақтардың» жойылуы жатады. Экологиялық шаруашылық – жаһандық деңгейде тұрақты жерді басқару жүйесін құруға бағытталған, инновациялық және практикалық даму болып табылады, сондай-ақ тамақ өндірісі мен шаруашылық өнімдерінде биологиялық әртүрлілікті сақтаудың маңыздылығын қайта қарауға ынталандырады. Көрінетін бір мүмкіндік – топырақ пен өсімдіктерге күтім жасауға қатысты топырақ пен өсімдіктердің жағдайын сканерлеп, оларға жауап беретін арнайы автоматтарды жасау. Осыған сәйкес, экологиялық шаруашылыққа көшу ақпараттық дәуірдің мүмкіндіктерін толыққанды пайдалана алады және робототехника мен сарапшы жүйелердің маңызды қолданушысы ретінде танылуы мүмкін.

Қиындықтар

Экологиялық егіншілік ғылымының міндеті – тұрақты, тіпті жаңарып жасайтын, кең таралған өнімді азық-түлік жүйесін құру. Экологиялық шаруашылыққа қатысты орналасқан жері, азық-түлік тасымалының қазіргідей күйіндегі күйдірілген жанармайдан туындаған биосфераға зиянды әсерін азайту үшін азық-түлік жүріп өткен қашықтықты қысқартуға көмектеседі. Экологиялық ферманы жобалау кезіндегі бастапқы шектеулер дәстүрлі егіншілікпен бірдей: жергілікті климат, топырақтың физикалық қасиеттері, пайдалы топырақ қосымшаларына арналған бюджет, еңбек ресурстары және қолданыстағы автоматтар. Алайда, экологиялық егіншілік әдістерімен ұзақ мерзімді суды басқару, жердің суын сақтауға және арттыруға, сондай-ақ құнарлылықты сақтау үшін азырақ ресурстар қажет етеді.

Негізгі қағидалар

Экологиялық шаруашылыққа тән белгілі бір принциптерді ескеру қажет. Тамақ өндірісі шығу тегі және мақсаты (мақсаты – өнімді тұтынушыға жеткізу кезінде туындайтын егін жинаудан кейінгі экологиялық із) тұрғысынан экологиялық болуы керек. Экожүйелік қызметтерді сақтай отырып, балама өнімдерді ұсыну үшін түрлерді интеграциялау. Тамақ өнімдерін тасымалдау қашықтығын, қаптаманы, энергия тұтынуды және қалдықтарды азайту. Әлемдегі қолданыстағы экожүйелерден алынған сабақтарды пайдаланып, адам қажеттіліктеріне сәйкес жаңа экожүйені құру. Топырақ микроорганизмдері туралы білім базасының (жетілдірілген деректер базасының) құндылығын қолдану, осылайша Орман бақтары сияқты өнімді жүйелерде әртүрлі микроорганизмдерді қолдаудың экологиялық пайдасын бағалау және оңтайландыру; мысалы, табиғи денитрификаторлар сияқты микроорганизмдердің жағдайында.

Дәстүрлі ауыл шаруашылығы

Көбінесе зиянды деп есептелетін, кесу және күйдіру немесе кесу және көму тәсілімен жүргізілетін егіс шаруашылығы Амазонияда мыңдаған жылдар бойы қолданылып келеді. Кейбір дәстүрлі жүйелер поликультураны тұрақты дамумен үйлестіреді. Оңтүстік-Шығыс Азияда күріш егістіктерінде күріш пен тұщы су балықтарын бірге өсіру арқылы қосымша өнім алуға болады, сондай-ақ жақын жердегі өзендердің эвтрофикациясын азайтуға мүмкіндік туады. Индонезияда күріш, балық, үйрек және су папоротнигін біріктіретін бірнеше тәсіл бар; үйректер күріш өсуіне кедерлес болатын арамшөптерді жейді, бұл еңбек және гербицид шығындарын азайтады, ал үйрек пен балықтың қалдықтары тыңайтқышқа алмастырады. Жақында әлемнің кейбір аймақтарында, мысалы, Боливия мен Перудегі Альтиплано аймағында, жоғары жатқан егістік шаруашылығы қайта жандандырылды. Бұл дәстүрлі Вару Вару егістіктері түрінде қайта пайда болды, ол топырағы жетіспейтін аймақтарда қоректік заттарға толы топырақ жасайды. Бұл әдіс өте өнімді және жақында жергілікті тұрғындар мен Амазония бассейнінің жақын аудандарында тарихи түрде өңдеуге қиын болған жерлерді пайдалану үшін қолданылуда. Дәстүрлі ауыл шаруашылығының басқа түрлеріне агроорман шаруашылығы, егіс ауыстыру және су жинау кіреді. Су жинау – ең ірі және кең таралған тәсілдердің бірі, әсіресе құрғақ аймақтар мен маусымдарда қолданылады. Эфиопияның ЖІӨ-сінің жартысынан астамы және экспорттың 80 пайызы ауыл шаруашылығына қатысты; бірақ ол қатал құрғақшылықтар мен құрғақ кезеңдерімен белгілі. Жаңбыр суын жинау – төмен құнға түсетін балама болып саналады. Бұл тәсілмен жаңбырлы күндерде үйдің шатырынан су жиналып, құрғақшылық кезінде пайдаланылады. Жаңбыр суын жинау елдің өмір сүруіне көмектесетін маңызды тәжірибе болып табылады, ол ағынды суғару, шатырдан су жинау және су тасқынының таралуына бағытталған.

Солтүстік Америкадағы жергілікті ауыл шаруашылығы

Америка Құрама Штаттарының түпкі тұрғындары тіршілік көріп өндіретін шаруашылық әдістері арқылы тұрақты ауыл шаруашылығын жүзеге асырды. Көптеген тайпалар өздерінің тамағын жергілікті экожүйелерінде өсетін өсімдіктерден өсіріп, жинап алды. Жергілікті американдықтардың шаруашылық тәсілдері жергілікті ортаға бейімделген және табиғи процестермен үйлесе жұмыс істейді. Бұл практика пермакультура деп аталады, ол жергілікті ортаны терең түсінуді қажет етеді. Жергілікті американдықтардың шаруашылығы жерді денсаулы күйде ұстауға көмектесетін жергілікті биологиялық әртүрлілікті қамтиды. Көптеген тайпалар аралас егін егуді өздерінің ауыл шаруашылығына енгізді, яғни бір жерге бірнеше дақылды бірге егу. Бұл стратегия дақылдарға бір-біріне қоректік заттар алмасу, топырақтың ылғалдылығын сақтау және физикалық қолдау көрсету арқылы өсуға көмектеседі. Аралас егінге алынған дақылдар көбінесе ресурстар үшін күшті бәсекелеспейді, бұл олардың барлығына сәтті өсуге мүмкіндік береді. Мысалы, көптеген тайпалар "Үш қарындас бағы" сияқты аралас егін егуді пайдаланды. Бұл техника жүгері, бұршақ және қабақтан тұрады. Бұл дақылдар бірлесіп өседі, себебі жүгері сабағы бұршақты тіреп тұрады, бұршақ азот өндіреді, ал қабақ ылғалды сақтайды. Бұл практика арқылы ресурстар сақталады, өйткені өсімдікті жинағанда бірнеше ереже сақталады: ең бірінші өсімдікті алмау, өсімдіктердің жартысынан көбін алмау және соңғы өсімдікті алмау. Бұл өсімдіктің болашақта өсуіне мүмкіндік береді, демек, аймақтағы өсімдіктерді тұрақты пайдалануға ықпал етеді. Жергілікті американдықтар орманды, жануарларды және егінді бірге басқару арқылы агроорман шаруашылығын жүзеге асырды. Олар бақыланатын өрттер мен орман шаруашылығы арқылы ағаштардың өсуіне де көмектесті. Көбінесе, осы өрттерден қалған күлді егістіктерді тыңайту үшін пайдаланған. Орманның жағдайын жақсарту арқасында жергілікті жануарлар популяциясы да артты. Жергілікті американдықтар малдарының орманға жайылуына рұқсат берді, бұл ағаштарға табиғи тыңайтқыш болды. Бұл су айналымын жақсартуға, экожүйелік қызметтерді арттыруға, биосекуэстрацияны қолдауға, климаттың өзгеруіне төзімділікті арттыруға және егістік топырағының денсаулығы мен өміршеңдігін нығайтуға көмектеседі. Бұл практикаларға шаруашылық қалдықтарын мүмкіндігінше көп қайта өңдеу және шаруашылықтан тыс көздерден алынған компост материалдарын қосу кіреді.

Поликультуралық

Поликультураның тұрақты егіншілікке үлес қосу мүмкіндігіне шектеулі дәлелдер бар. Бірнеше поликультуралық зерттеулердің мета-талдауында, белгілі бір екі дақылдық жүйеде – бір ақшалық дақыл және жапқыш дақыл біріктірілгенде – жыртқыш жәндіктердің биологиялық әртүрлілігі дәстүрлі егіншілікпен салыстырғанда, бірдей өнімділікте жоғары екендігі анықталды. Тұрақтылыққа қол жеткізудің бір жолы – көпжылдық дақылдарды пайдалана отырып поликультуралық жүйелерді дамыту. Мұндай дақылдар күріш, бидай, сорго, арпа және күнбағыс үшін жасалып жатыр. Егер оларды поликультурада люпин сияқты азот фиксациялайтын жапқыш дақылдармен біріктірсе, жүйеге азот қосылып, тыңайтқыш пен пестицидтерге деген қажеттілік азаяды. Кейбір адамдар "партизандық бағбандық"ты тұрақтылықтың іс жүзіндегі мысалы деп санайды – кейбір жағдайларда жеуге жарамды өсімдіктердің тұқымдары жергілікті ауылдық аймақтарда себілген.

Гидропоника немесе топырақсыз өсіру

Гидропоника – топырақсыз ортада өсімдік өсірудің ауыл шаруашылығына баламасы, ол өсімдіктердің ең жақсы өсуі үшін қажетті жағдайды қамтамасыз етеді. Бұл инновациялық шаруашылық әдісі топырақтың құнарлылығына зиян келтірмей, жоғары өнім алуға мүмкіндік береді. Бұл тұрақты шаруашылық әдісінің ең маңызды кемшілігі – оны енгізуге байланысты шығындар.

Стандарттар

Сертификаттау жүйелері ауыл шаруашылығы қауымдастығы және тұтынушылар үшін маңызды, себебі осы стандарттар өнімнің экологиялық тұрақтылығын анықтайды. Сан алуан тұрақтылық стандарттары мен сертификаттау жүйелері бар, оның ішінде органикалық сертификаттау, Rainforest Alliance, Fair Trade, UTZ Certified, GlobalGAP, Bird Friendly және Кофе қауымдастығының ортақ кодексі (4C). Бұл стандарттар – жеке стандарттар, олар өнімдердің белгілі бір экономикалық, әлеуметтік немесе экологиялық тұрақтылық көрсеткіштеріне сай болуын талап етеді. Талаптар өнімнің сапасы мен ерекшеліктеріне, сондай-ақ өндіріс және өңдеу әдістеріне, көлік тасымалына да қатысты болуы мүмкін. VSS (Voluntary Sustainability Standards) көбінесе үкіметтік емес ұйымдар (NGO) немесе жеке компаниялармен әзірленеді және сатылады, ал оларды құн тізбегінің барлық деңгейіндегі қатысушылар – фермерлерден бастап бөлшек саудагерлерге дейін қабылдайды. Сертификаттар мен таңбалар VSS жүйесінің табысты іске асырылғанын көрсетеді. ITC (International Trade Centre) стандарттар картасына сәйкес, стандарттармен ең көп қамтылған өнімдер – ауыл шаруашылығы өнімдері. Бүгінде шамамен 500 VSS көптеген дамып келе жатқан елдердің маңызды экспорт тауарларына қолданылады, мысалы, кофе, шай, банан, какао, пальма майы, ағаш, мақта және органикалық азық-түлік. VSS эвтрофикацияны, су тұтынуды, парниктік газдар эмиссиясын және табиғи экожүйенің өзгеруін азайтуға көмектеседі. Осылайша, олар тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға мүмкіндік беретін құрал ретінде қарастырылады. USDA (United States Department of Agriculture) фермерлер мен кәсіпорындардың ұлттық стандарттарымен бекітілген органикалық таңбаны шығарады. Сертификаттау процесі органикалық жүйе жоспарын жасаудан басталады, ол өнімнің өңделуі, жайылуы, жиналуы, сақталуы және тасымалдануын регламенттейді. Бұл жоспар сонымен қатар өнімнің айналасында қолданылатын заттарды, өнімді қорғауға қажетті күтімді және өніммен тікелей жанасатын органикалық емес өнімдерді басқару мен бақылауды қамтиды. Содан кейін органикалық жүйе жоспары USDA сертификаттаушы агентімен қаралып, тексеріледі. Сертификат алғаннан кейін өнім USDA-ның мақұлдау белгісімен жабдықталады және АҚШ бойынша таратылады. Фермерлердің жауапкершілігін қамтамасыз ету және американдықтардың органикалық өнімдерді алуын кепілдеу үшін мұндай тексерулер жылына кемінде бір рет жүргізіледі. Бұл – өнімді күтіп ұстау арқылы тұрақты сертификаттау жүйелерінің бір ғана мысалы.

Саясат

Тұрақты ауыл шаруашылығы – халықаралық саясаттағы экологиялық тәуекелдерді азайту әлеуетіне қатысты маңызды тақырып. 2011 жылы Тұрақты ауыл шаруашылығы және климаттың өзгеруі жөніндегі комиссия, климаттың өзгеруіне қарамастан азық-түлік қауіпсіздігіне қол жеткізу үшін саясаткерлерге ұсынған ұсынымдарының аясында, тұрақты ауыл шаруашылығының ұлттық және халықаралық саясатқа енгізілуі қажет екенін мәлімдеді. Комиссия ауа райының тұрақсыздығының және климаттық соққылардың күшеюі ауыл шаруашылығы өнімділігіне теріс әсер ететінін, сондықтан ауыл шаруашылығы өндіріс жүйелерін жаңғырту және олардың төзімділігін арттыру үшін дереу әрекет ету қажеттігін атап өтті. Бұған қоса, саммитте көміртегі диоксидінің шығарындыларын күрт азайту, көміртегі бейтараптығына қол жеткізу, орманды жоюды тоқтату және таскөмірге тәуелділіктен бас тарту, сондай-ақ метан шығарындыларын шектеу мәселелері бойынша келіссөздер жүргізілді. Қараша айындағы Климаттық әрекеттерді бақылаушының мәліметінше, қазіргі саясат бойынша жаһандық күш-жігер температураның 2,7°C-қа дейін өсуіне бағытталған, алайда қолданыстағы мақсаттар жаһандық қажеттіліктерді толыққанды қанағаттандырмайды, себебі көмір мен табиғи газды тұтыну прогрестегі кемшіліктерге басты себепкер. Осыған байланысты, бірдей көзқарастағы дамушы елдер келісімге қосымша талаптар қосып, дамушы елдердің бай елдермен бірдей міндеттемелерді қабылдауынан бас тартуды сұрады.

Еуропалық Одақ

2020 жылдың мамыр айында Еуропалық Одақ өз ауыл шаруашылығын тұрақты ету мақсатында "Фермадан тағамға дейін" атты бағдарлама жариялады. Бағдарламаның ресми бетінде Еуропалық Комиссияның атқарушы вице-президенті Франс Тиммерманс былай деді:

"Коронавирус дағдарысы біздің бәріміздің қаншалықты осал екенімізді және адам қызметі мен табиғат арасындағы тепе-теңдікті қайта орнатудың қаншалықты маңызды екенін көрсетті. "Жасыл келісім" негізіндегі Биологиялық әртүрлілік және "Фермадан тағамға дейін" стратегиялары табиғаттың, азық-түлік жүйелерінің және биологиялық әртүрліліктің жаңа және жақсы тепе-теңдігін қамтамасыз етуге, халқымыздың денсаулығы мен әл-ауқатын қорғауға, сонымен қатар Еуропалық Одақтың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын арттыруға бағытталған. Бұл стратегиялар біз қол жеткізіп жатқан үлкен өзгерістердің маңызды бөлігі болып табылады."

Үндістан

Азық-түлік және жер пайдалану коалициясы (FOLU) бірлесе отырып, CEEW (энергетика, қоршаған орта және су жөніндегі кеңес) Үндістандағы тұрақты ауыл шаруашылығы тәжірибелері мен жүйелерінің (SAPS) қазіргі жағдайы туралы шолу жасады. Үндістан саясаткерлер, әкімшілер, қайырымдылық ұйымдары және дәстүрлі, интенсивті егістікке балама бола алатын басқа да тараптар арқылы SAPS-ті кеңейтуді көздеп отыр. Осы бағыттағы жұмыстар агроэкологияны зерттеу құралы ретінде пайдалана отырып, 16 SAPS-ті – агроорман шаруашылығы, егін алмастыру, жаңбыр суын жинау, органикалық және табиғи егістік сияқтыларын анықтады. Анықталғандай, тұрақты ауыл шаруашылығы Үндістанда әлі де кеңінен қолданылмайды. Үндістандағы ауыл шаруашылығындағы прогресс аясында тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған бірнеше шаралар ұсынылып жатыр, оның ішінде мемлекеттік қолдауды қайта құру және тұрақты егістіктің пайдасы мен іске асыруына қатысты нақты деректерді жинау да бар. "Sowgood" қоры, білім беруші Прагати Часвал құрған коммерциялық емес ұйым, Үндістандағы тұрақты егістік әлемін зерттеуге бағытталған бастамалардың мысалы болып табылады. Ол бастауыш сынып оқушыларына тұрақты егістік туралы білім беруден басталып, қала маңындағы шағын егістік участаларында олардың өздері егіс шаруашылығымен айналысуына көмектесті. Бүгінде Делидегі көптеген мемлекеттік және жеке мектептер өз оқушылары үшін "Sowgood" қорының тұрақты егістік бағдарламасын қабылдады.

Израиль

2012 жылы Израильдің Ауыл шаруашылығы министрлігі Израильдің тұрақты ауыл шаруашылығы саясатына деген міндеттемесінің ең жоғары нүктесінде болды. Осы саясаттың маңызды бөлігі – тұрақты ауыл шаруашылығын кіші палестиналық араб қауымдастықтары үшін қолжетімді ететін бағдарламаларды қаржыландыру болды. Бағдарламаның мақсаты биологиялық түрлердің әртүрлілігін арттыру, фермерлерді тұрақты ауыл шаруашылығы әдістеріне оқыту және ауыл шаруашылығы саласының мүдделі тараптары үшін жүйелі кездесулер ұйымдастыру еді. Алайда, бұл жоспарды барлығы да қолдаған жоқ, өйткені қарсыластары жоспардың жаңа әлеуметтік құрылымды құрып, үкіметке билік құруға қосымша мүмкіндік беретінін айтты.

Тарих

1907 жылы американдық жазушы Франклин Х. Кинг өзінің «Қырқ ғасырдың шаруалары» атты кітабында тұрақты ауыл шаруашылығының артықшылықтарын талқылап, осындай шаралар болашақта ауыл шаруашылығы үшін маңызды болатынын ескертті. «Тұрақты ауыл шаруашылығы» терминін австралиялық агроном Гордон МакКлимонт ойлап тапқан делінеді. Бұл термин 1980-ші жылдардың соңында кеңінен танымал болды. 2002 жылы Торонтода өткен Халықаралық бау-бақша конгресінде Халықаралық бау-бақша ғылымдары қоғамы бау-бақша шаруашылығындағы тұрақтылыққа арналған халықаралық симпозиум өткізді. 2006 жылы Сеулде өткен келесі конференцияда осы принциптер одан әрі талқыланды. Әлем халқының болашақта тамақпен қамтамасыз етілуіне қатысты алаңдаушылық 1800 жылдардың басында ағылшын саяси экономисі Томас Мальтуспен басталған, бірақ соңғы кезде оның маңыздылығы артып келеді. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында бұл мәселе АҚШ-та кеңінен талқыланды, себебі әлемдегі халық санының тез өсуіне байланысты алаңдаушылық күшейді. Ауыл шаруашылығы әлемдегі ең ірі сала болып табылады және оған көп мөлшерде жер, су және еңбек күші қажет. ХХІ ғасырдың басында сарапшылар осы саладағы өсімнің халық санының өсуімен қатар жүре алатынына күмән келтірді.