Кіріспе

Декоративтік мақсаттарда өсірілетін өсімдіктер. Декоративтік өсімдіктер немесе бағбандық өсімдіктер – бұл негізінен сұлулығы үшін, сондай-ақ хош иісі немесе физикалық кеңістікті қалыптастыру сияқты қасиеттері үшін өсірілетін өсімдіктер. Көптеген гүлді өсімдіктер мен бағбандық сорттары түс, пішін, хош иіс және ұзақ гүлдеу сияқты қасиеттері бойынша бастапқы түрлерінен жақсартылған, арнайы селекцияланған сорттар болып табылады. Кез келген бақшаға биіктік, жекелену және сұлулық сыйлайтын әдемі декоративтік өсімдіктердің көптеген мысалдары бар. Бұл көп жылдық декоративтік өсімдіктердің көбейіп өсетін тұқымдары бар. Декоративтік шөптердің ең жақсы қасиеттерінің бірі – олардың әмбебаптылығы және күтімнің қарапайымдығы. Өсімдіктердің барлық дерлік түрлерінде декоративтік сорттары бар: ағаштар, бұталар, лианалар, шөптер, суккуленттер, су өсімдіктері, көп жылдық және бір жылдық шөптесін өсімдіктер. Ботаникалық емес жіктемелерге үй өсімдіктері, гүлзар өсімдіктері, тік қоршаулар, кесу гүлдері және жапырақты өсімдіктер жатады. Декоративтік өсімдіктерді өсіру гүл өсіру және ағаш шаруашылығының құрамына кіреді, бұл бау-бақша шаруашылығының маңызды саласы болып табылады. Көбінесе декоративтік бағбандық өсімдіктер гүлдер, жапырақтар, хош иіс, жалпы жапырақ текстурасы, жемістер, сабақтар мен қабықтар және эстетикалық форма сияқты эстетикалық ерекшеліктерін көрсету үшін өсіріледі. Кейде Роза серицея мен кактустардың айқын тікендері сияқты ерекше ерекшеліктер қызығушылық тудыруы мүмкін.

Тарих

Көркөм өсімдіктерді бағбанда өсіру ежелгі өркениеттерде шамамен б.з.д. 2000 жылы басталды. Б.з.д. 1500 жылға қарай Ежелгі Египет қабірлеріндегі суреттер көркөм бағбандалық пен ландшафт дизайнының нақты дәлелдерін көрсетеді. Амонның бай перғауларында әр түрлі көркөм өсімдіктер өсіруге жеткілікті жерлер болды.

Өсіру

Декоративтік өсімдіктер мен ағаштар, ауыл шаруашылығы және көкөніс дақылдары, орман шаруашылығы немесе жеміс ағаштары сияқты пайдалы және егістік өсімдіктерден ерекшеленеді. Бұл, өсімдіктің кез келген түрінің бақтағы әсемдік қасиеттері үшін де, басқа жағдайларда пайдалы мақсаттар үшін де өсірілуіне кедергі келтірмейді. Мысалы, лаванда көбінесе бақшаларда декоративтік өсімдік ретінде өсіріледі, бірақ лаванда майын өндіру үшін шаруашылық дақыл ретінде де өсірілуі мүмкін. Жапон жуасы – өте зиянды, жапырақтарын жеу арқылы зардап шектіретін, кең таралған жәндік-қоңыз. Ашкөздігімен танылған жапон жуасы, декоративтік гүлдер, жеміс ағаштары және шаруашылық дақылдары сияқты түрлі өсімдік түрлеріне елеулі қауіп төндіреді. Олардың таңдаусыз жеу әрекеті декоративтік өсімдіктердің жапырақтарына кең ауқымда зиян келтіріп, олардың эстетикалық келбеті мен жалпы денсаулығына нұқсан тигізеді. Жапон жуасының зиянының кеңінен танылуы, декоративтік бақтар мен ландшафттарды жәндіктерден қорғау үшін тиімді күрес шараларын қолданудың маңыздылығын көрсетеді.

Терминнің

Бұл жерде сәндік өсімдіктер термині бау-бақша шаруашылығында қолданылатын дәстүрлі мағынасында қолданылады, онда оларды көбінесе "сәндіктер" деп атайды. Бұл термин көбінесе "бақша өсімдігі" дегенмен сәйкес келеді, бірақ соңғысы әлдеқайда жалпылама, себебі кез келген өсімдікті бақта өсіруге болады. Сәндік өсімдіктер – функционалды емес, көріс үшін өсірілетін өсімдіктер. Кейбір өсімдіктер бір мезгілде сәндік те, пайдалы да болуы мүмкін, алайда "сәндік өсімдіктер" термині көбінесе тек әдемілігімен ғана бағаланатын, басқа ешқандай құндылығы жоқ өсімдіктерді білдіреді, дегенмен көптеген адамдар мұны жеткілікті құндылық деп санайды. Сәндік өсімдіктер – сәндік бағбандастықтың негізгі құралы болып табылады және олар климаттың, ландшафттың және бағбандастық қажеттіліктерінің әртүрлілігіне сай келетін пішін, мөлшер және түс алуандығын ұсынады. Кейбір сәндік өсімдіктер жапырақты өсімдіктер болып табылады, олар негізінен немесе толығымен әдемі жапырақтары үшін өсіріледі; бұл әсіресе үй өсімдіктеріне тән. Олардың жапырақтары жапырақ түсіретін болуы мүмкін, күзде сарғыш, қызыл және қызғылт түске боялып, содан кейін түсіп қалады, немесе мәңгі жасыл болуы мүмкін, яғни жыл бойы жасыл күйінде қалады. Кейбір сәндік жапырақтардың өрнекті жапырақтары немесе ұзын инелері болады, ал басқалары ерекше түсті жапырақтары үшін өсіріледі, мысалы, күміс сұр жер жамылғылары мен ашық қызыл шөптер сияқты. Басқа сәндік өсімдіктер гүлдері үшін өсіріледі. Гүлді сәндік өсімдіктер көптеген бақтардың маңызды бөлігі болып табылады, көптеген гүл өсірушілер көктем мен жаз бойы бақша гүлге толы болуын қамтамасыз ету үшін әртүрлі гүлдерді отырғызуды ұсынады. Өсірілетін өсімдіктердің түріне байланысты гүлдері нәзік немесе жарқын болуы мүмкін, ал кейбір сәндік өсімдіктер ерекше хош иіс шығарады. Сәндік өсімдіктер пайдалы.

Қиыршық өсімдіктер

Сәндік шөптер мен шөп тәрізді өсімдіктер үй шаруашылықтарында беріктігімен, күтімнің қарапайымдығымен, әсерлі көрінісімен және алуан түрлі түстерімен, текстураларымен және өлшемдерімен бағалы. Көптеген сәндік шөптер нағыз шөптер (Poaceae) болып табылады, бірақ шөптерге ұқсас өсімдіктердің бірнеше басқа тұқымдастары да әдетте сәндік шөптер ретінде сатылады. Оларға саз шөптер (Cyperaceae), қамыс шөптер (Juncaceae), рестио шөптер (Restionaceae) және қамыстар (Typhaceae) жатады. Олардың барлығы монокотиледондылар, әдетте тар жапырақтары және параллель тамырлары бар. Көпшілігі шөптесін көп жылдық өсімдіктер, бірақ олардың көпшілігі мәңгі жасыл, ал кейбіреулерінде ағаш тәрізді тіндер дамиды. Сәндік шөптер көптеген елдерде танымал. Олар жыл бойы бақшаға ерекше сызықты пішін, текстура, түс, қозғалыс және дыбыс сыйлайды. Сәндік шөптер суық температураға төзімділігімен және күз бен қыс айларындағы эстетикалық құндылығымен көптеген суық аймақтарда кең таралған.