Кіріспе
Филиппинде аймақтар (; ISO 3166 2: PH) – жоспарлауды үйлестіруге және бірнеше жергілікті өзін-өзі басқару бірліктері (LGU) бойынша ұлттық мемлекеттік қызметтерді ұйымдастыруға негізгі қызмет ететін әкімшілік бөлімшелер. Көптеген ұлттық мемлекеттік органдар провинциялық немесе қалалық кеңселер орнына аймақтық филиалдары арқылы қызмет көрсетеді. Аймақтық кеңселер әдетте, бірақ міндетті түрде емес, аймақтық орталық ретінде тағайындалған қалада орналасады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша Филиппин 17 аймаққа бөлінген. Олардың 16-сы әкімшілік топтамалар болып табылады, олардың әрқайсысы Филиппин Президентімен аймақтық даму кеңесімен (АДК) қамтамасыз етілген. Ұлттық астана аймағы (Метро Манила) жағдайында қосымша метрополитендік орган үйлестіру және саясат қабылдау органы ретінде жұмыс істейді. Тек қана біреуі – Мұсылман Минданаосындағы Бангсаморо автономиялық аймағы – сайланған үкіметке және парламентке ие, Конгресс оған белгілі бір өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді жүктеген.
In the Philippines, regions (; ISO 3166 2:PH) are administrative divisions that primarily serve to coordinate planning and organize national government services across multiple local government units (LGUs). Most national government offices provide services through their regional branches instead of having direct provincial or city offices. Regional offices are usually but not necessarily located in the city designated as the regional center. As of 2019, the Philippines is divided into 17 regions. Sixteen of these are mere administrative groupings, each provided by the president of the Philippines with a regional development council (RDC) – in the case of the National Capital Region (Metro Manila), an additional metropolitan authority serves as the coordinating and policy making body. Only one, the Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao, has an elected government and parliament to which the Congress of the Philippines has delegated certain powers and responsibilities.
Тарих
1972 жылдың 24 қыркүйегінде Филиппин провинциялары Президент Фердинанд Маркостың Интегралды қайта ұйымдастыру жоспарының бір бөлігі ретінде Президенттік жарлық №1 бойынша он бір аймаққа бөлінген кезде алғаш рет аймақтар құрылды. Осы уақыттан бері басқа аймақтар құрылды және кейбір провинциялар бір аймақтан екіншісіне ауыстырылды.
Уақыт шкаласы
1973 жылдың 22 маусымы – Пангасинан Орталық Лузоннан (III аймақ) Илокос аймағына (I аймақ) ауыстырылды. 1975 жылдың 7 шілдесі – XII аймақ құрылды және Минданаоның кейбір аймақтары қайта ұйымдастырылды. 1975 жылдың 25 шілдесі – IX және XII аймақтар Батыс және Орталық Минданаодағы Автономиялық аймақтар деп жарияланды. 1975 жылдың 21 тамызы – IX аймақ IX А және IX Б субөңірлеріне бөлінді. Минданаодағы кейбір аймақтар қайта ұйымдастырылды. 1975 жылдың 7 қарашасы – Метро Манила құрылды. 1976 жылдың 23 қаңтары – Метро Манила Оңтүстік Тагалогтан бөлініп, IV аймақ болды; Оңтүстік Тагалог IV А аймағы болды. 1978 жылдың 2 маусымы – Метро Манила Ұлттық астана аймағы деп жарияланды. 1978 жылдың 11 маусымы – IX аймақтың өңірлік орталығы Жолодан, Сулудан, Замбоанга қаласына көшірілді. 1987 жылдың 15 шілдесі – Кордильера әкімшілік аймағы құрылды. 1989 жылдың 1 тамызы – Мұсылман Минданаодағы Автономиялық аймақ (АММР) құрылды. XII аймақ әкімшілік аймаққа айналды. 1990 жылдың 30 қаңтары – Тұрғындар плебисцитте Кордильера Автономиялық аймағын құру туралы ратификацияны қабылдамады. 1990 жылдың 12 қазаны – Президент Корасон Акино Минданао өңірлерін қайта ұйымдастыру үшін №429 жарлық шығарды, бірақ қайта ұйымдастыру ешқашан болған жоқ (мүмкін, үкіметтік қаражаттың жетіспеушілігіне байланысты). 1995 жылдың 23 ақпаны – XIII аймақ (Карага) құрылды және кейбір Минданао аймақтарының шағын қайта ұйымдастырылуы болды; Сұлтан Кударат XII аймаққа ауыстырылды. 1997 жыл – Кейбір Минданао өңірлерінің шағын қайта ұйымдастырылуы. 1998 жылдың 7 наурызы – Тұрғындар плебисцитте Кордильера Автономиялық аймағын құру туралы ратификацияны қабылдамады. 1998 жылдың 18 желтоқсаны – Сұлтан Кударат XII аймаққа қайта оралды. 2001 жылдың 31 наурызы – Мұсылман Минданаодағы Автономиялық аймақ кеңейтілді. 2001 жылдың 19 қыркүйегі – Минданаоның көптеген аймақтары қайта ұйымдастырылды және кейбіреулері қайта аталды. 2002 жылдың 17 мамыры – IV А (Калабарзон) және IV Б (Мимаропа) аймақтары бұрынғы IV (Оңтүстік Тагалог) аймағынан құрылды; Аврора III аймаққа көшірілді. 2005 жылдың 23 мамыры – Палаван IV Б аймағынан VI аймаққа көшірілді; Мимаропа Мимаро деп қайта аталды. 2005 жылдың 19 тамызы – Палаванның VI аймаққа ауысуы тоқтатылды. 2015 жылдың 29 мамыры – Негрос аралы аймағы (NIR) құрылды. 2016 жылдың 17 шілдесі – №10879 заң бұрынғы IV Б аймағынан Оңтүстік-Батыс Тагалог аймағын (Mimaropa аймағы) құрды (фактически, тек "IV Б аймағы" атауын қайта атау және тоқтату болды, себебі шекаралар өзгертілмеді). 2017 жылдың 9 тамызы – Президент Родриго Дутерте №38 жарлыққа қол қойып, Негрос аралы аймағын жойды. 2019 жылдың 25 қаңтары – Бангсаморо Мұсылман Минданаодағы Автономиялық аймағы (BARMM) құрылды, ол АММР-ды алмастырды, себебі №11054 немесе Бангсаморо органикалық заңы 2019 жылдың 25 қаңтарында 21 қаңтардағы плебисциттен кейін "ратификацияланған деп есептелді".
June 2, 1978 – Metro Manila is declared the National Capital Region. June 11, 1978 – The regional center of Region IX is transferred from Jolo, Sulu, to Zamboanga City. July 15, 1987 – The Cordillera Administrative Region is created. August 1, 1989 – The Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) is created. Region XII reverted to an administrative region. January 30, 1990 – Residents reject in a plebiscite the ratification to create the Cordillera Autonomous Region. October 12, 1990 – Executive Order No. 429 is issued by President Corazon Aquino to reorganize the Mindanao regions, but the reorganization never happened (possibly due to lack of government funds). February 23, 1995 – Region XIII (Caraga) is created and minor reorganization of some Mindanao regions; Sultan Kudarat is transferred to Region XII. 1997 – Minor reorganization of some Mindanao regions. March 7, 1998 – Residents reject in a plebiscite the ratification to create the Cordillera Autonomous Region. December 18, 1998 – Sultan Kudarat is reverted to Region XII. March 31, 2001 – The Autonomous Region in Muslim Mindanao is expanded. September 19, 2001 – Most Mindanao regions are reorganized and some are renamed. May 17, 2002 – Region IV A (Calabarzon) and Region IV B (Mimaropa) are created from the former Region IV (Southern Tagalog) region; Aurora is transferred to Region III. May 23, 2005 – Palawan is transferred from Region IV B to Region VI; Mimaropa is renamed to Mimaro. August 19, 2005 – The transfer of Palawan to Region VI is held in abeyance. May 29, 2015 – The Negros Island Region (NIR) is created. July 17, 2016 – Republic Act No. 10879 establishes the Southwestern Tagalog Region (Mimaropa Region) from the former Region IV B (in effect merely a renaming and discontinuation of the "Region IV B" designation since no boundary changes were involved). August 9, 2017 – Executive Order No. 38 is signed by President Rodrigo Duterte, abolishing the Negros Island Region. January 25, 2019 – The Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) is created, replacing the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) after Republic Act No. 11054 or the Bangsamoro Organic Law is "deemed ratified" on January 25, 2019, following the January 21 plebiscite.
Өңірлер тізімі
2019 жылға қарай Филиппин 17 аймаққа бөлінген. Лусон, Висаялар және Минданаоның дәстүрлі аралдық топтары сәйкесінше сегіз (I, II, III, IV A және V аймақтар, CAR, NCR және Mimaropa), үш (VI, VII және VIII) және алты (IX, X, XI, XII, XIII және BARMM) аймақтан тұрады. Калабарзон, Мимаропа және Соцсксарген атаулары – құрамдас провинциялар мен қалаларын көрсететін аббревиатуралар; және ресми мемлекеттік құжаттарда әдетте үлкен әріппен жазылады.
Әкімшілік аймақ
Әкімшілік аймақ – Филиппин президентінің экономикалық даму саясатын үйлесімді қалыптастыру, ұлттық мемлекеттік қызметтерді тиімдірек ұсыну және провинция деңгейінен асып түсетін кеңірек аумақтың дамуына пайдалы шараларды үйлестіру қажеттілігіне байланысты құрылуы, таратылуы және өзгертілуі мүмкін, географиялық жағынан жақын орналасқан жергілікті басқару бірлестіктерінің (ЖББ) тобы. Конституция талап етпегендіктен, әдеттегі әкімшілік аймақтардың құрылуын, таратылуын немесе шекараларын өзгертуді демократиялық бекіту үшін әзірге ешқандай референдум өткізілген жоқ. Әкімшілік аймақ – жергілікті басқару бірлігі (ЖББ) емес, оның орнына президент сайланбаған саясатты қалыптастыру және үйлестіру құрылымын ұсынған ЖББ тобы, ол Өңірлік даму кеңесі (ӨДК) деп аталады. Метро Манила заңмен «арнайы даму және әкімшілік аймақ» ретінде танылған, соған байланысты Метрополитен Манила дамуы (MMDA) құрылды; MMDA құрамындағы Метро Манила кеңесі Ұлттық астана аймағының ӨДК қызметін атқарады.
Заң шығару округтері
Уақытша Батасанг Памбансаның өкілдігі көбінесе 1978 жылы аймақтар ұйымдастырылған тәртіпке сәйкес парламенттік округтер арқылы жүзеге асырылды. Метро Манила "IV аймақ", ал Оңтүстік Тагалог "IV А аймағы" болып белгіленді. Ұлттық заң шығарушы органның аймақтар арқылы өкілдік етілген жалғыз кезең осы болды; 1984 жылғы халық қауымдастығында сайлаушылар конституцияға түзету енгізуге келісіп, провинциялар мен қалалар бойынша өкілдікке қайта оралды.