Кіріспе
15 ғасырдың басында Осман империясындағы азамат соғысы – Осман мемлекетінің ішіндегі, Сұлтан Баязид I-нің 1402 жылғы 20 шілдеде Анкара шайқасында Тимурдан жеңіліс тапқаннан кейін оның ұлдары арасындағы азаматтық соғыс (Fetret devri). Тимур Мехмед Челебиді сұлтан етіп бекіткенімен, Мехмедтің інілері Иса Челеби, Мұса Челеби, Сүлеймен Челеби және кейіннен Мустафа Челеби оның билігін мойындамай, әрқайсысы таққа таласты. Осыдан азамат соғысы басталды. Аралық кезең 11 жылға жуық созылды, 1413 жылғы 5 шілдедегі Чамурлу шайқасында Мехмед Челеби жеңіске жетіп, өзін Сұлтан Мехмед I деп жариялап, империяны қайта құрды.
The Ottoman Interregnum, or the Ottoman Civil War (Fetret devri, ), was a civil war in the Ottoman Empire between the sons of Sultan Bayezid I following their father's defeat at the hands of Timur in the Battle of Ankara on 20 July 1402. Although Timur confirmed Mehmed Çelebi as sultan, Mehmed's brothers İsa Çelebi, Musa Çelebi, Süleyman Çelebi, and later, Mustafa Çelebi, refused to recognize his authority, each claiming the throne for himself. This resulted in civil war. The Interregnum would last a little under 11 years, culminating in the Battle of Çamurlu on 5 July 1413, when Mehmed Çelebi emerged as victor, crowned himself Sultan Mehmed I, and restored the empire.
Иса мен Мехмед
1403 жылы Баязид сұлтан қайтыс болғаннан кейін оның ұлдары арасында азамат соғысы басталды. Оның үлкен ұлы Сүлеймен, астанасы Эдирнеде орналасқан, жақында бағындырылған Болгарияны, Тракияны, Македонияны және солтүстік Грекияны биледі. Екінші ұлы Иса Челеби Бурсада тәуелсіз билеуші ретінде бекінді, ал Мехмед Амасияда мемлекет құрды. Мехмед пен Иса арасында соғыс басталды. Армянбели және Улубад шайқастарынан (1403 жылдың наурыз-мамыр айлары) кейін Иса Константинопольге қашып кетті, ал Мехмед Бурсаны басып алды. Содан кейін Мехмед пен Иса арасындағы шайқаста Мехмед жеңіске жетті, ал Иса Караманға қашып кетті. Кейіннен Мехмедтің адамдары Исаны моншада өлтірді.
Сүлеймен азаматтық соғысқа түседі
Осы арада Анкара шайқасында тұтқынға алынған Баязидтің тағы бір аман қалған ұлы Мұса Челебиді Тимур Гермияның Якубқа тапсырды. Мұса Мехмедтің інісінің босатылуын сұрағаннан кейін босатылды. Исаның қайтысынан кейін Сүлеймен үлкен әскермен босқа өтіп, Тракияға келді. Бастапқыда Сүлеймен сәттілікке жетті. Ол Анатолияны басып алып, 1404 жылғы наурыз айында Бурсаны, ал сол жылдың соңында Анкараны жаулады. 1405-1410 жылдар аралығында Анатолиядағы соғыс тоқтаған кезде Мехмед Мұсаны Қара теңіз арқылы Тракияға шағын күшпен жіберіп, Сүлейменнің Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы иеліктеріне шабуыл жасауға бұйырды. Бұл әрекет Сүлейменді Тракияға қайта шақырып алды, онда олардың арасында қысқа, бірақ қанаты бар шайқас болды. Бастапқыда Сүлеймен 1410 жылы Космидион шайқасында жеңіске жетіп, үстемдікке ие болды, бірақ 1411 жылы оның әскері Эдирнеде Мұсаға көшті. Сүлеймен тұтқындалып, Мұсаның қауіпсіздік қызметінің бастығы Коюн Мусасиге тапсырылып, 1411 жылғы 17 ақпанда өлімге жіберілді. Мұса енді Тракиядағы Осман мемлекетінің билеушісі болды.
Мехмед пен Мұса
Византия императоры Мануил II Палеолог Сүлейменнің одақтасы болды; Мұса содан Константинопольді қоршап алды. Мануил Мехметтен өзін қорғауды сұрады, ал Мехметтің османдықтары енді Константинопольді Мұсаның Тракия османдықтарына қарсы күзетті. Мехмет ағасының әскеріне қарсы бірнеше сәтсіз шабуылдар жасады және өз территориясында болған көтерілісті басу үшін Босфорды қайта кесіп өтуге мәжбүр болды. Мұса енді Константинопольді қоршауды күшейтті. Мехмет Тракияға оралып, серб деспоты Стефан Лазаревичтің көмегін алды. Содыр Осман бауырларының әскерлері Чамурли жазығында (қазіргі Самоков, Болгария) кездесті. Мехметтің яничарларының ағасы Хасан қатарлардың алдына шығып, әскерлерді тарап алмастыруға үгіттеді. Мұса Хасанға қарай шапты және оны өлтірді, бірақ Хасанмен бірге келген офицердің қолынан жараланды. Мұсаның османдықтары жақсы күресті, бірақ шайқасты Мехмет және оның одақтастары жеңіп алды. Мұса қашып кетіп, кейін тұтқындалып, дарға асылды. Мұсаның қазасынан кейін Мехмет, қайтыс болған сұлтан Баязид I-нің жалғыз тірі қалған ұлы болды және Сұлтан Мехмет I атанды. Интеррегнум – Осман тағына таласу кезінде бауыр өлтірудің жарқын мысалы болды.
Саяси атақтар
Мехмедтің өзі ғана өзін сұлтан деп атап монета шығарды. Оның бауыры Сүлейменнің монеталарында өзін Әмір Сүлеймен Баязид ұлы деп, ал Мұсаның монеталарында Мұса Баязид ұлы деп көрсеткен. Исаның монеталарының ешқайсысы жеткен жоқ.