Кіріспе

Шөберектер суперғауылы

Шөберектер (/k//æ//l//s//ɪ//d/, el khalkos – "мыс", олардың металл түсіне байланысты) – Hymenoptera отрядының бөлігі, Chalcidoidea суперғауылына жататын жәндіктер. Бұл суперғауылда шамамен 22 500 белгілі түр және 500 000-нан астам түрдің болуы шамаланған, яғни көпшілік бөлігі әлі ашылмаған және сипатталмаған. "Шөберек" атауы жиі "шөберек тұқымдасы" атауымен шатастырылады, бірақ соңғысы суперғауылы емес, тек бір тұқым – Chalcididae-ге қатысты; сәйкесінше, соңғы жарияланымдарда (мысалы, Дегенмен, бұл топ морфологиялық жағынан өте алуан түрлі. Шөберектердің мөлшері 41,7 мм-ге дейін (Doddifoenus wallacei (пелецинеллидтер) аналықтары, оған жұмыртқа салатын мүшесі де кіреді) және бар болғаны 0,13 мм-ге дейін (Dicopomorpha echmepterygis (мимаридтер) аталықтары) жетеді. Әртүрлі тармақтарда кеңейген фемурлар, кеңейген акроплевра, антенна мен табан сегменттерінің санының азаюы, қанаттардың кішіреюі немесе қанат тамырларының азаюы сияқты белгілер конвергентті түрде дамыған. Кейбір түрлерде айқын жыныстық диморфизм байқалады: еркек өрік шөберектері – әйелдерінен мүлдем өзгеше "қарғадай күрескен машиналар", ал аталған D. echmepterygis аталықтарында көздер, оцеллилер, ауыз мүшелері, антеннаның қылшықтары немесе қанаттар жоқ. Agaonidae, Epichrysomallidae, Eurytomidae, Eulophidae, Melanosomellidae, Ormyridae, Pteromalidae, Tanaostigmatidae және Torymidae тұқымдастарында шөппен қоректенетін шөберектер де кездеседі. Agaonidae тек инжірде ғана дамиды. Жыртқыштық кейбір Encyrtidae (кокцид жұмыртқаларын жейді) және кейбір Eurytomidae (Cynipidae личинкаларын жейді) личинкаларында көрінеді. Trichogramma (Trichogrammatidae) және Nasonia (Pteromalidae) тұқымдастарына жататын кейбір шөберектер ғылыми зерттеулерде модельдік организмдер болып табылады. Олар жыныс анықтау, бактериялық эндосимбионттардың ықпалы және түрленудің генетикасын зерттеу үшін қолданылған.

Сәйкестендіру

Грисселл, Э. Э. және М. Э. Шафф. 1990. Неарктикалық Chalcidoidea (Hymenoptera) тұқымдастарының анықтамалығы. Вашингтон энтомологиялық қоғамы (Вашингтон, АҚШ) 1:1 85. Онлайнда қолжетімді: Гибсон, Г. А. П., Хьюбер, Дж. Т., және Дж. Б. Вулли. 1997. Неарктикалық Chalcidoidea (Hymenoptera) туыстарына анықтама кілттері. Ұлттық зерттеу кеңесі баспасы.