Кіріспе

Angraecum – Орхидеялар тұқымдасының бір туысы, сонымен қатар «комета орхидеясы» деп те аталады. Ол тропикалық және Оң Африка, сондай-ақ Шри-Ланкаға тән. Оның құрамында 223 түр бар.

Сипаттама

Ангракумдар вегетативті және гүлдік жағынан өте әртүрлі, құрғақ тропикалық орманды мекендерге бейімделген және соның салдарынан өте ет тәрізді жапырақтары бар. Көпшілігі эпифиттер, бірақ аздаған бөлігі литофиттер. Ұзақ сақталатын гүлдері маса тәрізді болып, жапырақ қойнауларынан өседі. Олардың көбісі ақ түсті, бірақ кейбіреулері сары, жасыл немесе ақшыл түсті болады. Барлығының лабеллумның (гүлдің ішкі жапырағының) артқы жағында ұзын шұңқыры бар. Мадагаскарға тән Ангракум сесквипедейл түрінің шұңқырын байқаған Чарльз Дарвин, нектар шұңқырдың түбінде болғандықтан, тозаңдаушының тілі кем дегенде осы ұзындықта болуы керек деген гипотеза жасады. Әйтпесе, орхидея тозаңдана алмас еді. Ол кезде оған көп адам сенбеді. Бірақ 1903 жылы болжамдалған тозаңдаушы табылды – ол Ксантопан моргани праэдикта ("праэдикта" – "болжанған" деген мағынаны білдіреді) деп аталған көбелек. Оның тиісті ұзындықтағы хоботы бар. Sesquipedale деген сөз "бір жарым фут" дегенді білдіреді, бұл шұңқырдың ұзындығына сілтеме жасайды. Бұл орхидея мен нақты тозаңдаушының өзара байланыстылығының мысалы.

Тарату

Тропикалық Африка мен Мадагаскарда осы туыстың көп бөлігі кездеседі, ал Шри-Ланкада бір ғана ерекше түрі табылған. Бұрын Жапония мен Филиппинде осы туысқа жататын үш түр болған деп есептелген, бірақ бұл орхидеялар Комор, Сейшель және Маскарен аралдарында да өседі. Олар теңіз деңгейінен бастап ылғалды аймақтарда таралған.

Аңтану

Angraecum-ның ең көп танылған мысалы – Angraecum sesquipedale түрі, оны Xanthopan morganii praedicta түріндегі көбелек тозаңдатады. Дегенмен, Angraecum-да тозаңданудың әртүрлі түрлері белгілі. Angraecum striatum түрінде құстармен тозаңдану кездеседі, оны Zosterops borbonicus Boddaert түріндегі құс тозаңдатады. Angraecum cadetii түрін Glomeremus orchidophilus түріндегі жәндік тозаңдатады. Сонымен қатар, Angraecum cadetii Bosser және Angraecum bracteosum Balf. & S. Moore түрлерінің Phelsuma borbonica түріндегі кесіртке арқылы тозаңдануы мүмкін деген болжамдар бар.

Angraecum-ты сақтау

Angraecum орхидеясының көптеген түрлері жабайы табиғатта жойылу қаупі бар деп есептеледі және CITES келісімі бойынша халықаралық саудадан қорғалады. Angraecum туысы Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) Орхидеялар жөніндегі мамандар тобының ең маңызды сақтау шараларын қажет ететін түрлерінің бірі ретінде тізілген. Көптеген түрлер, мысалы, Angraecum sororium Мадагаскарға ғана тән және оларды тым көп жинау, көбелектердің тозаңдаушыларының азаюы, мекендеу орындарының үзіліске ұшырауы және өрт сияқты қауіптер қоршап тұр.

Бау-бақша шаруашылығы

Бау-бақша шаруашылығында жалпы атауы Angcm деп қысқартылады. Барлық басқа орхидеялар сияқты, түнгі ылғалданғандықтан саңырауқұлақтың шіруіне жол бермес үшін таңертең суару керек. Басқа орхидеяларға және ұқсас жарық жағдайларына сәйкес күтімі: ылғалды және ыстық аймақтарда (субтропикалық) өсу маусымында (жаз) екі апта сайын сертификатталған орхидея тыңайтқышымен азықтандырыңыз, егер алаңдасаңыз, қаптамадағы нұсқауларды орындаңыз, нашар концентрациялы ерітінділер де жарайды. Жазда, жағдайға қарай апта сайын немесе одан да жиі суару қажет. Angraecum гүлдері жарық жағдайда жақсы гүлдейді. Өсімдікті тікелей күн сәулесінен қорғаңыз, себебі ол зақымдануы (соңында өлуі) мүмкін. Көптеген Angraecum жапырақтарын бірнеше жыл сақтайды, сондықтан күн күйігінен пайда болған дақтар ұзақ уақыт бойы көзге түседі және өсімдікті ауруға шалдықтыруы мүмкін. Жанама күн сәулесінде Angraecum гүлдейді және әдемі өседі. Angraecum Veitchii: өте құнды орхидея. Жанама жарықта және үнемі суарып, азықтандырып тұрса, бұл өсімдік жыл сайын гүлдейді (әдетте қыстың соңында көктемге дейін, Австралияда бұл тамыз айында болады). Гүлдер қорғалған жерде ұзақ сақталады, ал олардың күшті, баурап алатын хош иісі керемет. Олар тек түнгі уақытта ғана хош иіс шығарады. Гүлдері ірі (кеңдігі), балауыз тәрізді, ақ немесе жасыл-крем түсті және 7-ден 10-ға дейін гүлшоғырына жиналады, бұл тыңайтқыш, су және жанама жарықпен қамтамасыз етудің нәтижесіне байланысты. Жапырақтары ірі, қалың жолақтардан тұрады, олар орталық (моноподальды) сабақтан кезектесіп шығады. Сабақтың түбінде жас өсімдіктер (кейкилер) пайда болады, оларды өздерінің кем дегенде үш тамыры болғаннан кейін аналық өсімдіктен бөліп алуға болады, немесе оларды өсімдікте қалдырса, олар жетілгенде аналық өсімдікпен бірге гүлдейтін әдемі үлгіге айналады. Көптеген марапатталған Angraecum Veitchii осылай өсіріледі. Дұрыс жағдайда осы орхидеялар сау болады және оларға көп күтім қажет емес. Эпифиттер болғандықтан, топырақ қоспасы кең және жақсы кеуекті болуы керек. Тамырлар түпкі жағынан және жапырақтардың төменгі жартысынан да пайда болады. Өсімдікті жылжыту кезінде бұл қиындық тудыруы мүмкін. Angraecum үлкен болғаннан кейін, оны ауыр терракоталық топыраққа отырғызу немесе топырақтың түбіне кірпіш қою жақсы, өйткені өсімдік ауыр болмайды және жел соққанда сынбау қаупі азаяды, әсіресе олар жылдың желді мезгілінде гүлдейді. Суарғанда, шлангімен немесе су шамымен жақсылап суару керек (спрейден емес), себебі бұл топырақ қоспасындағы тыңайтқыштардан қалған тұздарды шайып тастауға көмектеседі және өсімдікті жақсы ылғалдандырады. Сабақтың жартысына дейінгі тамырлар да суға батырылуын қамтамасыз етіңіз, тек топыраққа отырғызылған тамырлар ғана емес.

Гибридтер

Angraecum Alabaster A. eburneum x A. Veitchii Kirsch, 1960. Angraecum Amazing Grace A. florulentum x A. magdalenae Takimoto, 1993. Angraecum Andromeda A. North Star x A. compactum Woodland, 2004. Angraecum Appalachian Star A. sesquipedale x A. praestans Breckinridge, 1992. Angraecum Argonaut A. Longiscott x A. longicalcar Hoosier, 2006. Angraecum Cesária Évora A. distichum x A. podochiloides Knecht (Glicenstein), 2013. Angraecum Christmas Star A. Alabaster x A. eburneum Kirsch, 1975. Angraecum Clare Sainsbury A. Lady Lisa x A. scottianum Stewart, 1994. Angraecum Crestwood A. Veitchii x A. sesquipedale Crestwood, 1973. Angraecum Crystal Star A. rutenbergianum x A. magdalenae Pulley, 1989. Angraecum Cuculena A. cucullatum x A. magdalenae Hillerman, 1989. Angraecum Dianne's Darling A. sesquipedale x A. Alabaster Yarwood, 2000. Angraecum Eburlena A. eburneum x A. magdalenae Hillerman, 1984. Angraecum Eburscott A. scottianum x A. eburneum Hillerman, 1982. Angraecum Giryvig A. eburneum subsp. Giryamae x A. viguieri Hillerman, 1986. Angraecum Hillerman's Last A. leonis x A. eburneum subsp. Superbum Sweeney, 1999. Angraecum Lady Lisa A. scottianum x A. magdalenae Williams, 1977. Angraecum Lemförde White Beauty A. magdalenae x A. sesquipedale Lemförder Orch., 1984. Angraecum Longibert A. eburneum subsp. Superbum x A. humbertii Hillerman, 1983. Angraecum Longilena A. longicalcar x A. magdalenae Hillerman, 2004. Angraecum Longiscott A. eburneum subsp. Superbum x A. scottianum Hillerman, 1982. Angraecum Malagasy A. sesquipedale x A. sororium Hillerman, 1983. Angraecum Memoria George Kennedy A. eburneum subsp. Giryamae x A. eburneum subsp. Superbum Nail, 1981. Angraecum Memoria Mark Aldridge A. sesquipedale x A. eburneum subsp. Superbum Timm, 1993. Angraecum North Star A. sesquipedale x A. leonis Woodland, 2002. Angraecum Ol Tukai A. eburneum subsp. superbum x A. sesquipedale Perkins, 1967. Angraecum Orchid Jungle A. eburneum x A. praestans Fennell, 1979. Angraecum Orchidglade A. sesquipedale x A. eburneum subsp. giryamae, J.& s., 1964. Angraecum Rose Ann Carroll A. eichlerianum x A. sesquipedale Johnson, 1995. Angraecum Ruffels A. Eburlena x A. magdalenae Hoosier, 2006. Angraecum Scotticom A. scottianum x A. eburneum subsp. Superbum Hillerman, 1982. Angraecum Sesquibert A. sesquipedale x A. humbertii Hillerman, 1982. Angraecum Sesquivig A. viguieri x A. sesquipedale Castillon, 1988. Angraecum Sorodale A. sororium x A. magdalenae RHS, 2005. Angraecum Star Bright A. sesquipedale x A. didieri H.& R., 1989. Angraecum Stephanie A. Veitchii x A. magdalenae Hillerman, 1982. Angraecum Supercom A. eburneum subsp. superbum x A. compactum Hillerman, 1986. Angraecum Superlena A. eburneum subsp. Superbum x A. magdalenae Hillerman, 1983. Angraecum Supero A. eburneum subsp. Superbum x A. sororium Hillerman, 1988. Angraecum Supertans A. eburneum subsp. Superbum x A. equitans Hillerman, 1981. Angraecum Suzanne Lecoufle A. mauritianum x A. dryadum Lecoufle, 2007. Angraecum Veitchii A. eburneum x A. sesquipedale Veitch, 1899. Angraecum Vigulena A. magdalenae x A. viguieri Hillerman, 1987. Angraecum White Diamond A. Supertans x A. equitans Hoosier, 2000. Angraecum White Emblem A. didieri x A. magdalenae Matsuda, 1991. Angraecum Willa Berryman A. eburneum x A. Christmas Star Boersma, 2003.