Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық либерал саясаткер (1862–1933)
British Liberal statesman (1862–1933)
Эдвард Грей, Фаллодонның 1-ші виконты Грей (25 сәуір 1862 – 7 қыркүйек 1933), сэр Эдвард Грей ретінде әйгілі, британдық саясаткер және Либералдық партия мүшесі, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде британдық сыртқы саясаттың басты күші болды. «Жаңа либерализмнің» жақтаушысы ретінде, ол 1905 жылдан 1916 жылға дейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарды – бұл лауазымды ең ұзақ уақытқа иеленген рекорд. 1902 жылғы ағылшын-жапондық альянсты 1911 жылы жаңартты. Оның саясатының негізгі мақсаты – Францияны неміс агрессиясынан қорғау болды, бірақ Парижбен міндетті одақ құрудан сақтанды. 1905 және 1911 жылдардағы Марокко дағдарыстарында Францияны қолдады. 1907 жылғы англо-ресейлік конвенциясы да оның маңызды жетістіктерінің бірі. 1913 жылы Бағдад темір жолы мәселесі бойынша Германиямен туындаған ұзақ дауды шешті. Оның ең маңызды қадамы 1914 жылғы шілде дағдарысы кезінде жасалды, ол Ұлыбританияны Германияға қарсы Бірінші дүниежүзілік соғысқа бастап кетті. Ол Либералдық кабинетті Ұлыбританияның Францияны қорғауға және Германияның Батыс Еуропаны бақылауына жол бермеуге моральдық міндетті екендігіне көндірді. Соғыс басталғаннан кейін оның дипломатиялық мүмкіндіктері шектелді, ол 1916 жылдың желтоқсан айында қызметтен босатылды. 1919 жылы Ұлттар лигасының белсенді британдық қолдаушысы болды. Ол 1914 жылғы 3 тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда айтқан «шамдар сөніп барады» деген сөзімен танылды. 1916 жылғы 16 мамырда Сайкс-Пико келісіміне қол қойды. 1916 жылы асыл тектілік атағын алды, оған дейін Фаллодонның 3-ші баронеті Грей болған, ал 1919 және 1920 жылдар аралығында АҚШ-тағы елші, 1923 және 1924 жылдар аралығында Лордтар палатасындағы Либералдық партияның жетекшісі болды.
Edward Grey, 1st Viscount Grey of Fallodon, (25 April 1862 – 7 September 1933), better known as Sir Edward Grey, was a British statesman and Liberal Party politician who was the main force behind British foreign policy in the era of the First World War. An adherent of the "New Liberalism", he served as Foreign Secretary from 1905 to 1916, the longest continuous tenure of any holder of that office. He renewed the 1902 Anglo Japanese Alliance in 1911. The centrepiece of his policy was the defence of France against German aggression, while avoiding a binding alliance with Paris. He supported France in the Moroccan crises of 1905 and 1911. Another major achievement was the Anglo Russian Convention of 1907. He resolved an outstanding conflict with Germany over the Baghdad railway in 1913. His most important action came in the July Crisis in 1914, when he led Britain into World War I against Germany. He convinced the Liberal cabinet that Britain had an obligation and was honour bound to defend France, and prevent Germany from controlling Western Europe. Once the war began, there was little role for his diplomacy; he lost office in December 1916. By 1919 he was a leading British supporter of the League of Nations. He is remembered for his "the lamps are going out" remark on 3 August 1914 on the outbreak of the First World War. He signed the Sykes Picot Agreement on 16 May 1916. He was ennobled in 1916, prior to which he was the 3rd Baronet Grey of Fallodon, and was Ambassador to the United States between 1919 and 1920 and Leader of the Liberal Party in the House of Lords between 1923 and 1924.
Түп-басқасы, білімі және ерте өмір
Грей полковник Джордж Генри Грей мен Харриет Джейн Пирсонның, Чарльз Пирсонның қызының жеті баласының ең үлкені болды. Оның әкесінің әкесі, Фэллодонның 2-ші бароны сэр Джордж Грей, сондай-ақ белгілі либерал саясаткер болды, ал оның бабасы, Фэллодонның 1-ші бароны сэр Джордж Грей, 1-ші граф Грейдің үшінші ұлы және премьер-министр Чарльз Грейдің кіші інісі, 2-ші граф Грей болды. Ол сондай-ақ екі кейінгі британдық сыртқы істер министрлерінің – Энтони Иденнің және Лорд Галифакстың туысы еді. Грей 1873 жылдан 1876 жылға дейін Темпл Гроув мектебінде оқыды. Оның әкесі 1874 жылдың желтоқсанында күтпеген жерден қайтыс болды, ал оның біліміне жауапкершілікті оның әкесінің әкесі өз мойнына алды және оны Винчестер колледжіне жіберді. Грей 1880 жылы Оксфордтағы Баллиол колледжіне «Literae Humaniores» мамандығын оқуға түсті. Ол көбінесе жалкоо студент болғандықтан, демалыс күндері Манделл Крейтоннан сабақ алып, «Құрметке бөлеу» курсынан екінші сыныпты аяқтады. Кейіннен ол бос уақытын нағыз тенниспен айналысып, университет чемпионы атануына жұмсады. 1882 жылы оның әкесінің әкесі қайтыс болды, ол барондық атақ, шамамен 500 мың теңгелік мүлік және жеке табыс мұра етті. 1883 жылдың күзінде Оксфордқа оралған Грей заңгерлік мамандығын (заң) оқуға кірісті, оны оңай таңдау деп есептеді, бірақ 1884 жылдың қаңтарында оқудан шығарылды, бірақ соңғы емтиханды тапсыруға рұқсат алды. Грей жазда қайтып келіп, юриспруденциядан үшінші сыныпты алды. Ол BA дәрежесіне құқылы болғанымен, оны ешқашан алмады. 1907 жылы Оксфордтан құрметті заң докторы дәрежесін алды. Грей университеттен нақты мансап жоспарысыз кетті және 1884 жылдың жазында ол көршісінен және туысынан, сол кездегі Адмиралтействоның бірінші лорды лорд Нортбруктан өзіне «жылдам және ақысыз жұмыс» табуын сұрады. Нортбрук оны Лондонға конференцияға қатысып отырған Мысырдағы британдық консулдың жеке хатшысы ретінде өзінің туысы сэр Эвелин Бэрингке ұсынды. Грей университетте оқып жүргенде саясатқа ерекше қызығушылық танытпады, бірақ 1884 жылдың жазында Нортбрук оны «саясатқа өте құштар» деп тапты және Египет конференциясы аяқталғаннан кейін оны Хью Чайлдерстің жеке хатшысы, қазынашылық канцлері ретінде ақысыз көмекші ретінде жұмысқа орналастырды. 1898 жылы Грей Солтүстік-Шығыс темір жолының директоры болды, кейіннен төраға болды (1904-1905 жж.; Сыртқы істер министрі болып тағайындалуымен тоқтатылды). «Жыйырма бес жыл» (төмендегі «Еңбектерді» қараңыз) атты еңбегінде Грей кейіннен: «1905 жыл мен үшін өмірімдегі ең бақытты жылдардың бірі болды; Темір жол төрағасының жұмысы жағымды және қызықты болды» деп жазды. Сыртқы істер министрлігінен кеткеннен кейін Грей 1917 жылы NER директоры қызметін қайта бастады, ал Солтүстік-Шығыс темір жолы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының құрамына кірген кезде ол сол компанияның директоры болды және 1933 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1925 жылдың шілдесінде темір жолдың 100 жылдығын тойлау кезінде Грей Йорк герцогы мен герцогинясына сүйемелдеп, оларға Locomotion локомотивінің күміс үлгісін және жолаушылар вагоны Experiment-тің үлгісін сыйлады. Грейдің екі ағасы Африкада жабайы аңдардың шабуылынан қаза тапты: Джордж 1911 жылы арыстанның шабуылынан зардап шекті, ал Чарльз 1928 жылы бұқаның шабуылынан қаза тапты. Оның тағы бір ағасы, Александр, Тринидадта діни қызметкер болды және бала кезінде крикет ойнағанда алған жарақатының салдарынан 48 жасында қайтыс болды.
Grey was the eldest of the seven children of Colonel George Henry Grey and Harriet Jane Pearson, daughter of Charles Pearson. His grandfather Sir George Grey, 2nd Baronet of Fallodon, was also a prominent Liberal politician, while his great grandfather Sir George Grey, 1st Baronet of Fallodon, was the third son of Charles Grey, 1st Earl Grey, and the younger brother of Prime Minister Charles Grey, 2nd Earl Grey. He was also a cousin of two later British Foreign Secretaries: Anthony Eden and Lord Halifax. Grey attended Temple Grove School from 1873 until 1876. His father died unexpectedly in December 1874, and his grandfather assumed responsibility for his education, sending him to Winchester College. Grey went on to Balliol College, Oxford, in 1880 to read Literae Humaniores. Apparently an indolent student, he was tutored by Mandell Creighton during the vacations and managed a second class in Honour Moderations. He subsequently became more idle, using his time to become university champion at real tennis. In 1882 his grandfather died and he inherited a baronet's title, an estate of about , and a private income. Returning to Oxford in the autumn of 1883, Grey switched to studying jurisprudence (law) in the belief that it would be an easier option, but by January 1884 he had been sent down but allowed to return to sit his final examination. Grey returned in the summer and achieved Third Class honours in Jurisprudence. Though he was entitled to receive a BA, he never received one. He would receive an honorary doctorate of law from Oxford in 1907. Grey left university with no clear career plan and in the summer of 1884 he asked a neighbour and relative, Lord Northbrook, at the time First Lord of the Admiralty, to find him "serious and unpaid employment." Northbrook recommended him as a private secretary to his kinsman Sir Evelyn Baring, the British consul general to Egypt, who was attending a conference in London. Grey had shown no particular interest in politics whilst at university, but by the summer of 1884 Northbrook found him "very keen on politics," and after the Egyptian conference had ended found him a position as an unpaid assistant private secretary to Hugh Childers, the Chancellor of the Exchequer. In 1898 Grey became a director of the North Eastern Railway, later becoming Chairman (1904 5; curtailed by his appointment as Foreign Secretary). In Twenty Five Years (see Works, below) Grey later wrote that ‘ the year 1905 was one of the happiest of my life; the work of Chairman of the Railway was agreeable and interesting ’. After leaving the Foreign Office Grey resumed his directorship of the NER in 1917, and when the North Eastern Railway became part of the London and North Eastern Railway he became a director of that company, remaining in this position until 1933. At the Railway Centenary celebrations in July 1925, Grey accompanied the Duke and Duchess of York and presented them with silver models of the engine Locomotion and the passenger carriage Experiment. Two of Grey's brothers were killed by wild animals in Africa: George was mauled by a lion in 1911, and Charles was felled by a buffalo in 1928. His other brother, Alexander, was a vicar in Trinidad and died there aged 48 from the after effects of a childhood cricket injury.
Алғашқы саяси мансап
Грей Бервик-апон-Твид округінен Либералдық партияның кандидаттығына іріктелді, онда оның Консервативтік партиядан қарсыласы Эрл Перси болды. Ол 1885 жылдың қараша айында сайланды және 23 жасында жаңа Өкілдер палатасындағы ең жас депутат (Палатаның «сәбиі») атанды. Ол «Үй билігі» туралы пікірталасқа қатыстырылмады, бірақ бұл мәселенің дұрыстығына Уильям Эварт Гладстон мен Джон Морли оны көндірді. Бір жылдан кейін Грей Асквитке ұқсас кезеңде алғашқы сөз сөйлеуге батылдық танытты. 1888 жылғы Жерді сатып алу туралы заң жобасын талқылау барысында ол Р.Б. Холдейнмен «бірлескен қызмет пен достық» қарым-қатынасын бастады, ол «жылдар өте келе нығайып» барды. Жаңадан пайда болған империалистер «осы уақытша ерекшелікке» қарсы дауыс берді. Бұрын ол Невилл Литтелтонмен танысқан еді, кейіннен ол рыцарь және генерал болды, ол оның ең жақын досы атанды. Грей 1892 жылғы сайлауда 442 дауыспен өзінің мандатын сақтап қалды және оның таңғалысына орай, Гладстон оны Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары (оның ұлы Герберт бұл қызметтен бас тартқаннан кейін) – лорд Розберидің басшылығымен тағайындады. Кейін Грей бұл кезде оның ешқандай арнайы дайындығы болмағанын, сондай-ақ сыртқы істерге ерекше назар аудармағанын мәлімдеді. Жаңа орынбасар Уганданы жаңа колонияға айналдыру саясатын дайындады, Каирден Шығыс Африка арқылы теміржол салуды ұсынды, бірақ кейін оның құрылысына жұмсалатын мемлекеттік қаражатты шектеді. Африка үшін күресте дайындық пен ұсыныстарда үзіліссіздік сақталды; сыртқы саясат сайлау мәселесі емес еді. Либералдар Үштік одаққа бейімделді, бұл баспасөзді «Төрттік одақ» туралы жазуға итермеледі. Кейін Грей Германияның Осман империясынан Британиядан коммерциялық жеңілдіктер сұрағаннан кейін, болашақ ағылшын-неміс келіспеушіліктеріне қатысты алғашқы күдіктерін өзінің қызметінің алғашқы күндерімен байланыстырды. «Мені немiс тарапының кенеттен және қатал қимылы таңқалдырды»; ол неміс позициясының мүлдем «ақылға сыймайтын» емес, «әдісі достық емес» деп қосты. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде ол «1886-1904 жылдар аралығындағы саясат Германияның қолына ойнады деп сынға алуға болады» деп жазды.
Grey was selected as the Liberal Party candidate for Berwick upon Tweed where his Conservative opponent was Earl Percy. He was duly elected in November 1885 and, at 23, became the youngest MP (Baby of the House) in the new House of Commons. He was not called in the Home Rule debate, but was nonetheless convinced by William Ewart Gladstone and John Morley of the rightness of the cause. A year later Grey summoned up the courage to make a maiden speech, at a similar period to Asquith. During the debate over the 1888 Land Purchase Bill he began "an association and friendship" with R. B. Haldane, which was "thus strengthened as years went on". The nascent imperialists voted against "this passing exception". On a previous occasion he had met Neville Lyttelton, later a knight and general, who would become his closest friend. Grey retained his seat in the 1892 election with a majority of 442 votes and to his surprise was made Under Secretary of State for Foreign Affairs by Gladstone (albeit after his son Herbert had refused the post) under the Foreign Secretary, Lord Rosebery. Grey would later claim that at this point he had had no special training nor paid special attention to foreign affairs. The new Under Secretary prepared the policy for making Uganda a new colony, proposing to build a railway from Cairo through East Africa, through later limiting government funds being used to build it. There was continuity in presentation and preparation during the Scramble for Africa; foreign policy was not an election issue. The Liberals continued to incline towards the Triple Alliance, causing the press to write of a "Quadruple Alliance". Grey later dated his first suspicions of future Anglo German disagreements to his early days in office, after Germany had sought commercial concessions from Britain in the Ottoman Empire; in return they would promise support for the British position in Egypt. "It was the abrupt and rough peremptoriness of the German action that gave me an unpleasant impression"; not, he added, that the German position was at all "unreasonable," rather that the "method was not that of a friend." With hindsight, he argued in his autobiography, "the whole policy of the years from 1886 to 1904 [might] be criticized as having played into the hands of Germany."
1895 жылы Африкадағы француз экспансиясы туралы мәлімдеме
1895 жылы 28 наурызда Сыртқы істер министрлігіндегі дауыс беруге дейін Грей жаңа Сыртқы істер министрі лорд Кимберлиден Батыс Африкадағы француз әрекеттері туралы кез келген сұраққа қалай жауап беру керектігін сұрады. Грейдің сөзінше, Кимберли «қатты тіл қолдануды» ұсынған. Шындығында, Батыс Африка туралы ештеңе айтылмады, бірақ Нил аңғарындағы француз әрекеттері туралы сұрақ қойғанда Грей француз экспедициясының «достық емес әрекет болады және Англия оны солай қарайды» деді. Грейдің айтуынша, кейін Парижде де, Министрлер кабинетінде де болған дау осы мәлімдемесінің Нил аңғарына қатысты екенін, жалпы Африкаға емес, Хансард жазбағанынан одан әрі ушықты. Бұл мәлімдеме Маршан миссиясы жіберілгенге дейін жасалды – тіпті ол оны тудырған болуы мүмкін деп сенді, – және Грейдің мойындауынша, бұл болашақ ағылшын-француз қарым-қатынасына көп зиян келтірді. Либералдық партия 1895 жылғы 21 маусымда Халық палатасындағы маңызды дауыс беруде жеңіліске ұшырады, ал Грей партиясының көпшілігімен бірге жаңа сайлауды өткізуді жалғастырудан гөрі дұрыс деп санады. Ол қызметтен көп өкінішпен кеткен сияқты, «Мен енді ешқашан қызметте болмаймын және менің Халық палатасындағы күндерім, мүмкін, санаулы. Біз [мен және әйелім] екеуміз де өте қуаныштымыз және жеңілдедік» деді. Либералдық партия келесі жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ Грей өзінің басымдығына 300 дауыс қосты. Ол келесі он жыл бойы қызметте болмады, бірақ 1902 жылғы 11 тамызда патшаның осы тағайындауды 1902 жылғы маусымда жарияланған Корольдік құрметтер тізімінде жариялау ниеті туралы хабарлағаннан кейін, Жеке кеңес мүшесі болып ант берді. Ол 1901 жылы Нортумберлендтің орынбасар лейтенанты болып тағайындалды.
Prior to the Foreign Office vote on 28 March 1895, Grey asked Lord Kimberley, the new Foreign Secretary, for direction as to how he should answer any question about French activities in West Africa. According to Grey, Kimberley suggested "pretty firm language." In fact, West Africa was not mentioned, but when pressed on possible French activities in the Nile Valley Grey stated that a French expedition "would be an unfriendly act and would be so viewed by England." According to Grey the subsequent row both in Paris and in the Cabinet was made worse by the failure of Hansard to record that his statement referred explicitly to the Nile Valley and not to Africa in general. The statement was made before the dispatch of the Marchand Mission—indeed, he believed it might have actually provoked it—and as Grey admits did much to damage future Anglo French relations. The Liberal Party lost a key vote in the House of Commons on 21 June 1895, and Grey was among the majority in his party that preferred a dissolution to continuing. He seems to have left office with few regrets, noting, "I shall never be in office again and the days of my stay in the House of Commons are probably numbered. We [he and his wife] are both very glad and relieved " The Liberals were soundly defeated in the subsequent general election, although Grey added 300 votes to his own majority. He was to remain out of office for the next ten years, but was sworn of the Privy Council on 11 August 1902, following an announcement of the King's intention to make this appointment in the 1902 Coronation Honours list published in June that year. He was appointed a deputy lieutenant of Northumberland in 1901.
Сыртқы істер министрі 19051916
Артур Балфурдың консервативтік үкіметі бөлініп, беделі төмен болғандықтан, Х. Х. Асквит пен оның одақтастары Грей және Ричард Холдейн келесі либералдық үкіметте қызмет етуден бас тартуы мүмкін деген болжамдар пайда болды. Егер либералдық көшбасшы сэр Генри Кэмпбелл Баннерман пэрлік титулға келіспесе, бұл Асквиттің Өкілдер палатасының нақты көшбасшысы болуына жол ашар еді. Аталған сылтау (ерлер кездескен шотланд ложасының атымен "Relugas Compact" деп аталды) Асквит Кэмпбелл Баннерман басшылығымен Қаржы министрі қызметін атқаруға келіскен кезде күшін жойды. Кэмпбелл Баннерман 1905 жылдың желтоқсанында үкімет құрғанда Грей Сыртқы істер министрі болып тағайындалды – ол 1868 жылдан бері Өкілдер палатасында отырған тұңғыш Сыртқы істер министрі болды. Холдейн Соғыс министрі болды. Партия 1906 жылғы жалпы сайлауда үлкен жеңіске жетті. Парламент депутаты ретінде ол 1908 жылғы Әйелдерге сайлау құқығы беру туралы заң жобасын қолдады. 1908 жылы Кэмпбелл Баннерман премьер-министр лауазымынан кеткенде, Грей Асквиттің досының орнын басатын жалғыз лайықты үміткер болып саналды. Дегенмен, Грей Сыртқы істер министрі қызметін жалғастырып, осы лауазымда дәл 11 жыл бойы тұрды, бұл осы қызметтегі ең ұзақ мерзімділік құрады.
With the Conservative government of Arthur Balfour divided and unpopular, there was some speculation that H. H. Asquith and his allies Grey and Richard Haldane would refuse to serve in the next Liberal government unless the Liberal leader Sir Henry Campbell Bannerman accepted a peerage, which would have left Asquith as the real leader in the House of Commons. The plot (called the "Relugas Compact" after the Scottish lodge where the men met) collapsed when Asquith agreed to serve as Chancellor of the Exchequer under Campbell Bannerman. When Campbell Bannerman formed a government in December 1905 Grey was appointed Foreign Secretary—the first Foreign Secretary to sit in the Commons since 1868. Haldane became Secretary of State for War. The party won a landslide victory in the 1906 general election. Whilst an MP, he voted in favour of the 1908 Women's Enfranchisement Bill. When Campbell Bannerman stepped down as prime minister in 1908, Grey was Asquith's only realistic rival to succeed his friend. In any event, Grey continued as Foreign Secretary, and held office for 11 years to the day, the longest continuous tenure in that office.
Ағылшын-орыс Антантасы 1907
1905 жылдың 13 желтоқсанында Грей Ресей елшісі граф Александр Бенкендорфқа Ресеймен келісім жасау идеясын қолдайтынын мәлімдеді. Келіссөздер 1906 жылғы маусым айында сэр Артур Николсон жаңа британдық елші болып келгеннен кейін көп ұзамай басталды. Бұрынғы консервативтік үкімет Ресейді империяға қауіп-қатер деп қарағаннан өзгеше, Грейдің ниеті Ресейді Франция мен Ұлыбритания тарапында «Еуропа саясатының маңызды факторы» ретінде қайта орнату болып табылды, осы арқылы Еуропадағы күштер тепе-теңдігін сақтау жолында.
As early as 13 December 1905, Grey had assured the Russian Ambassador Count Alexander Benckendorff that he supported the idea of an agreement with Russia. Negotiations began soon after the arrival of Sir Arthur Nicolson as the new British Ambassador in June 1906. In contrast with the previous Conservative government that had seen Russia as a potential threat to the empire, Grey's intention was to re establish Russia "as a factor in European politics" on the side of France and Great Britain to maintain a balance of power in Europe.
1911 жылғы Агадир дағдарысы
Грей Мароккодағы жаңа дағдарыс мүмкіндігін қабылдаған жоқ: ол Альгесирас шартында көтерілген мәселелердің қайта қаралуына немесе Испанияның Германиямен одақтасуына әкелуі мүмкін деп алаңдады. Бастапқыда Грей Франция мен Испанияны тежеуге тырысты, бірақ 1911 жылдың көктеміне қарай екі жағында да сәтсіз болды. Грей, қалай болса да, қолы Антанта шартымен байланысқан деп сенді. Неміс канонерлік қайығы «Пантераның» Агадирге жіберілуі француздықтардың нығайып, Грейді Франциямен келісімді қорғауға және Германияның Жерорта теңізі маңындағы кеңею әрекеттерін тоқтатуға бекітіп, Францияға жақындатты. Дегенмен Грей жағдайды басып тыныштауға тырысты, неміс араласуының «күрттігін» атап өтті және Ұлыбритания Марокконың болашағын талқылауға қатысуы керек екенін мәлімдеді. 1911 жылғы 4 шілдедегі кабинет отырысында Грей Ұлыбританияның аймақтағы кез келген неміс портына, Марокко жағалауындағы жаңа бекінілген порттарға қарсы шығатынын және Ұлыбритания Мароккомен сауда үшін «ашық есік» саясатын сақтап қалуы керектігін қабылдады. Осы кезде Грей Сыртқы істер министрлігінің француздықтардың келісімсіздігін қолдауға жасаған әрекеттеріне қарсы тұрды. 21 шілдеде өткен екінші кабинетте Грей қатаң позицияны қабылдады, Германияға көпұлттық конференция ұйымдастыруды ұсынды және Германия қатысудан бас тартса, «біз британдық мүдделерді қорғау және нығайту үшін шаралар қабылдауымыз керек» деді. Грей 1912 жылы Гартер орденінің серігі атағын алды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Грей кайзер Вильгельм II-мен келіссөздерде маңызды рөл атқарды. Ол Германияға сапар шекті және 1912 жылы олардың делегациясын Виндзор сарайындағы конференцияға шақырды. Олар бірнеше рет келді, ал Халдейн аудармашылық қызметін атқарды.
Grey did not welcome the prospect of a renewed crisis over Morocco: he worried that it might either lead to a re opening of the issues covered by the Treaty of Algeciras or that it might drive Spain into alliance with Germany. Initially Grey tried to restrain both France and Spain, but by the spring of 1911 he had failed on both counts. Grey believed that, whether he liked it or not, his hands were tied by the terms of the Entente cordiale. The despatch of the German gunboat Panther to Agadir served to strengthen French resolve and, because he was determined both to protect the agreement with France and also to block German attempts at expansion around the Mediterranean, it pushed Grey closer to France. Grey, however, tried to calm the situation, merely commenting on the "abrupt" nature of the German intervention, and insisting that Britain must participate in any discussions about the future of Morocco. In cabinet on 4 July 1911, Grey accepted that Britain would oppose any German port in the region, any new fortified port anywhere on the Moroccan coast, and that Britain must continue to enjoy an "open door" for its trade with Morocco. Grey at this point was resisting efforts by the Foreign Office to support French intransigence. By the time a second cabinet was held on 21 July, Grey had adopted a tougher position, suggesting that he propose to Germany that a multi national conference be held, and that were Germany to refuse to participate "we should take steps to assert and protect British interests." Grey was made a Knight Companion of the Garter in 1912. Throughout the period leading up to World War Grey played a leading part in negotiations with Kaiser Wilhelm II. He visited Germany and invited their delegation to the Windsor Castle Conference in 1912. They returned several times, with Haldane acting as interpreter.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін британдық сыртқы саясатты жүргізу Грейдің бақылауынан тыс әскери күрес талаптарымен шектеле түсті. Соғыс кезінде Грей Крю маркизімен бірге АҚШ-тағы бастапқыда тартынған елші Сесил Спринг Райсты американдық үкіметпен индус-германдық қастандық мәселесін көтеруге итермеледі; бұл соңында бүкіл жоспардың ашылуына әкелді. Соғыстың алғашқы жылдарында Грей жаңа одақтастармен (Италия және араб көтерілісшілерімен) және Франция мен Ресеймен (Сайкс-Пико келісімі) маңызды құпия келісімдерді жүргізуді қадағалады, олардың ішінде Түрік бұғаздарының соғыстан кейінгі бақылауы Ресейге берілді. Әйтпесе, Асквит пен Грей Антантаны ыдырататын мәселенің тууынан қауіптеніп, соғыс мақсаттарын талқылаудан аулақ болуға тырысты. 1916 жылдың 12 ақпанындағы хатта Императорлық Бас штабтың жаңа бастығы Уильям Робертсон одақтастардың Түркияға жеке бейбітшілік ұсынуын немесе Болгарияны Орталық державалармен одағын үзуге және бейбітшілікке шақыру үшін Түркия аумағын Болгарияға беруді ұсынды, осылайша британдық күштерді Германияға қарсы қайта орналастыруға мүмкіндік беруге болатын еді. Грей Британияның континенттік одақтастарына, олар оған қарағанда көбірек мұқтаж екенін айтты, және императорлық мүдделерге қауіп тудырмау керек (мысалы, Ресейдің Түрік бұғаздарына бақылау құқығы туралы уәдеден бас тарту арқылы), олар жеке бейбітшілікке келісіп, Германияны континентте үстемдікке ие ететін қауіптің алдын алу керек еді. Грей 1915 жылдың мамырында Асквиттің коалициялық үкіметі (оның ішінде консерваторлар да болды) құрылған кезде Сыртқы істер министрі лауазымын сақтап қалды. Грей 1916 жылдың қаңтарында күшіне енетін бакалаврлардың әскери міндетіне наразылық білдіру үшін отставкаға кетуді қарастырған либерал министрлердің бірі болды, бірақ ол мұны істемеді. 1916 жылдың соңында американдық президент Вудро Вильсон соғыстың екі тарапына да құпия түрде бейбіт келісімді ұсынды. Екі тарап та ұсынысты қабылдамады. Германия Ресейдің жеңіліске ұшырағанын ескере отырып, Батыс майданда шешуші жеңіске жету үшін жеткілікті әскері мен жаңа тактикасы бар екенін ойлады. Британдық кабинет бұған қарсы болды. Грей Вильсонның ұсынысын қолдаған жалғыз жоғары лауазымды тұлға болды, бірақ оның ықпалы төмендеп бара жатқан еді. Ол Вильсонның ренжіген сезімдерін жұбатуға және Вашингтонмен қарым-қатынастың бұзылуына жол бермеуге тырысты. Жұмыс жүктемесін азайту үшін ол 1916 жылдың шілдесінде Лордтар палатасына өтіп, Нортумберленд графтығындағы Фэллодон виконты Грей титулын алды. 1916 жылдың желтоқсанында Асквиттің үкіметі құлап, Дэвид Ллойд Джордж премьер-министр болғанда, Грей оппозицияға өтті.
After the outbreak of World War I, the conduct of British foreign policy was increasingly constrained by the demands of a military struggle beyond Grey's control. During the war, Grey worked with the Marquess of Crewe to press an initially reluctant ambassador to the United States, Sir Cecil Spring Rice, to raise the issue of the Hindu–German Conspiracy with the American government; this ultimately led to the unfolding of the entire plot. In the early years of the war, Grey oversaw negotiation of important secret agreements with new allies (Italy and the Arab rebels) and with France and Russia (the Sykes–Picot Agreement) which, among other provisions, assigned postwar control of the Turkish Straits to Russia. Otherwise, Asquith and Grey generally preferred to avoid discussion of war aims for fear of raising an issue that might fracture the Entente. In a 12 February 1916 paper the new Chief of the Imperial General Staff William Robertson proposed that the Allies offer a separate peace to Turkey, or offer Turkish territory to Bulgaria to encourage Bulgaria to break with the Central Powers and make peace, so as to allow British forces in that theatre to be redeployed against Germany. Grey replied that Britain needed her continental allies more than they needed her, and imperial interests could not incur the risk (e. g., by reneging on the promise that Russia was to have control of the Turkish Straits) that they might choose to make a separate peace, which would leave Germany dominant on the continent. Grey retained his position as Foreign Secretary when Asquith's Coalition Government (which included the Conservatives) was formed in May 1915. Grey was one of those Liberal ministers who contemplated joining Sir John Simon (Home Secretary) in resigning in protest at the conscription of bachelors, due to be enacted in January 1916, but he did not do so. In late 1916 American President Woodrow Wilson secretly promoted a compromise peace to both sides of the war. Both sides rejected the offer. Germany thought that with the defeat of Russia it had enough troops, and new tactics, to win a decisive victory on the Western front The British cabinet was hostile. Grey was the only senior leader who supported Wilson's proposal, but his influence was declining. The best he could do was to soothe Wilson's hurt feelings and prevent a possible rupture with Washington. In an attempt to reduce his workload, he left the House of Commons for the House of Lords in July 1916, accepting a peerage as Viscount Grey of Fallodon, in the County of Northumberland. When Asquith's ministry collapsed in December 1916 and David Lloyd George became Prime Minister, Grey went into opposition.
Кейінгі мансап
Грей 1918 жылы Ұлттар Лигасы Одағының президенті болды. 1919 жылы ол АҚШ-тағы елші болып тағайындалды, оның міндеті – сол елді Ұлттар Лигасына қосылуға ынталандыру болды. Осы кезде Грейдің көру қабілеті дерлік толық соқырлыққа дейін нашарлаған еді, сондықтан тағайындалу мерзімі қысқа – бес ай, 1920 жылға дейін. Ол Ирландияның тәуелсіздігі мәселесімен айналысты, бірақ АҚШ-ты Версаль келісімін ратификациялауға көндіре алмады. АҚШ-та болғанда Грей президент Вудро Вильсонмен кездесу мүмкіндігіне ие бола алмады, ол мұны ирланд лоббисінің ықпалына байланысты деп есептеді. Бірақ шындығында Вильсон 1919 жылдың қазан айының басында ауыр инсульт алған, бірақ бұл бірнеше ай бойы жария болмады. 1920 жылдың шілде айының ортасында, Ұлттар Лигасын жақтаған консерватор, орташа көзқарастағы Лорд Роберт Сесил, Лиганы күшті қолдаған Грейдің басшылығымен партияны қайта құруға ниеттенді. Грей Асквиттің Вашингтондағы тағайындалуымен құттықтамағанына ренжіді, бірақ олар 1920 жылдың қараша айында қарым-қатынасты жаңартты. 1921 жылдың 29 маусымында Асквит Греймен келісімге келді, ол болашақ либералдық үкіметте Лордтардағы жетекші және Кеңес Лорды бола алатынын айтты, себебі оның көру қабілеті үлкен ведомствоның жұмысын жүргізуге жеткіліксіз болды. Грей британдық әскерлерді Ирландиядан толығымен шығарып, ирландтардың өзінің мәселелерін шешуіне мүмкіндік беруді қалады, Рой Дженкинс бұл шешімді 1947 жылы Үндістаннан британдықтардың кетуімен салыстырды. «Anti-Waste League» кандидаттарының сайлаудағы сәттілігі либералды көшбасшыларды Ллойд Джорджтың коалициялық үкіметіне қарсы кең және сенімді оппозиция құруға болатын күшті дауыс бар деген ойға жедірді. Грей көру қабілеті нашарлағанға қарамастан саясатта белсенді болып қала берді, 1923 жылдан бастап 1924 жылғы сайлауға дейін Лордтар палатасындағы Либералдық партияның жетекшісі қызметін атқарды, бірақ денсаулығына байланысты тұрақты қатыса алмағандықтан отставкаға шықты. 1925 жылы Оксфорд университетінің канцлері лауазымына түсуден бас тартты, осылайша Асквиттің сәтсіз әрекетіне мүмкіндік жасады. Ол 1928 жылы қарсылықсыз сайланды және 1933 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды иеленді.
Grey became President of the League of Nations Union in 1918. In 1919 he was appointed Ambassador to the United States, with responsibility for encouraging that country join the League of Nations. Grey's eyesight had deteriorated to near blindness by this stage and his appointment was a short term one, for five months until 1920. He dealt with the issue of Irish independence, but failed to convince the U. S. to ratify the Treaty of Versailles. During his stay in the U. S. Grey was unable to obtain a meeting with President Woodrow Wilson, a fact which he attributed to the influence of the Irish lobby, although Wilson had in fact suffered a severe stroke at the start of October 1919, but this was not widely known for several months. By mid July 1920 Lord Robert Cecil, a moderate and staunchly pro League of Nations Conservative, was keen for a party realignment under Grey, who was also a strong supporter of the League. Grey had been irritated by Asquith's failure to congratulate him on his Washington appointment, but they reestablished relations in November 1920. Asquith reached an agreement with Grey on 29 June 1921, suggesting that he could be Leader in the Lords and Lord President of the Council in any future Liberal Government, as his eyesight was no longer good enough to cope with the paperwork of running a major department. Grey wanted British troops simply pulled out of Ireland and the Irish left to sort themselves out, a solution likened by Roy Jenkins to the British withdrawal from India in 1947. The success of Anti Waste League candidates at by elections made leading Liberals feel that there was a strong vote which might be tapped by a wider based and more credible opposition to Lloyd George's Coalition government. Grey continued to be active in politics despite his near blindness, serving as Leader of the Liberal Party in the House of Lords from 1923 until his resignation shortly before the 1924 election on the grounds that he was unable to attend on a regular basis. Having declined to stand for Chancellor of the University of Oxford in 1925, to make way for Asquith's unsuccessful bid, he was elected unopposed as in 1928 and held the position until his death in 1933.
Жеке өмір
Грей 1885 жылы Нортумберлендтегі Ньютон-Холлдан С. Ф. Виддрингтонның қызы Доротиге үйленді. Олар тығыз қарым-қатынаста болды, Хэмпширдегі Ичен өзенінің жағасындағы шалғайдағы үйлерінде тыныш ауылдық өмірдің қызығын бөлісті. 1906 жылдың ақпанында болған жол апатынан кейін ол қайтыс болды, ал Грей 1922 жылы құрметті Перси Уиндхемнің қызы, Лорд Гленконнердің жесірі Памела Аделаида Женевье Виндамға үйленгенге дейін жалғыз өмір сүрді. Екі некеден де балалары болған жоқ. Алайда, Макс Гастингстің сөзіне сүйенсек, Грейдің заңсыз туған екі баласы болған, олар некеден тыс қатынастардың нәтижесінде дүниеге келген. Эдвард Джеймс өзінің әпкесі Одри Эвелин Джеймстің, ресми түрде Уильям Додж Джеймс пен Эвелин Элизабет Форбстың қызы екенін айтты, бірақ шындығында ол Грейдің баласы болған. Оқу жылдарында Грей өз колледжінің футбол командасынан ойнады, сонымен қатар 1883 жылы Оксфорд чемпионы атанды (сол жылы университеттер арасындағы жарысты да жеңіп алды) және 1889, 1891, 1895, 1896 және 1898 жылдары Ұлыбритания чемпионатында жеңіске жетті. 1892, 1893 және 1894 жылдары ол екінші орынды иеленді. Ол өмір бойы балық аулаумен шұғылданды, 1899 жылы өзінің тәжірибесі туралы «Бұш балық аулау» атты кітап жариялады, ол осы тақырыптағы ең танымал кітаптардың бірі болып саналады. Көзі нашарлағаннан кейін, ол балықты немесе судан секіріп шығатын балықты көре алмаса да, балық аулауды жалғастырды. Ол сонымен қатар белгілі орнитолог болды; оның ең танымал суреттерінің бірінде ол басына қонған торғаймен бейнеленген. «Құстардың тартымдылығы» атты кітабы 1927 жылы жарық көрді. 1933 жылы ол Ұлыбританиядағы құстарды зерттеуге арналған Британдық орнитология қорының (BTO) құрылуына әкелген үндеуге қатысқан он бір адамның бірі болды. Ол либерал Холдейнмен бірге 1902 жылы Фабиандық белсенділер Сидни және Беатрис Уэбб құрған әлеуметтік реформаторлардың «Коэффициенттер» клубының негізгі мүшелерінің бірі болды.
Grey married Dorothy, daughter of S. F. Widdrington, of Newton Hall, Northumberland, in 1885. They enjoyed a close relationship, sharing a fondness for peaceful rural pursuits at their country residence by the River Itchen, Hampshire. After her death in a road accident in February 1906, Grey remained single until marrying Pamela Adelaide Genevieve Wyndham, daughter of the Honourable Percy Wyndham and widow of Lord Glenconner, in 1922. There were no offspring from either marriage. According to Max Hastings, however, Grey had two illegitimate children as a result of extra marital affairs. Edward James claimed that his sister Audrey Evelyn James, officially the daughter of William Dodge James and Evelyn Elizabeth Forbes, was actually one of the children of Grey. During his university years Grey represented his college at football and was also an excellent tennis player being Oxford champion in 1883 (and winning the varsity competition the same year) and won the British championship in 1889, 1891, 1895, 1896 and 1898. He was runner up in 1892, 1893 and 1894, years in which he held office. He was also a lifelong fly fisherman, publishing a book, Fly Fishing, on his exploits in 1899, which remains one of the most popular books ever written on the subject. He continued to fish by touch after his deteriorating eye sight meant he was no longer able to see the fly or a rising fish. He was also an avid ornithologist; one of the best known photographs of him shows him with a robin perched on his hat; The Charm of Birds was published in 1927. In 1933 he was one of eleven people involved in the appeal that led to the foundation of the British Trust for Ornithology (BTO), an organisation for the study of birds in the British Isles. He was, along with his fellow Liberal Haldane, one of the original members of the Coefficients dining club of social reformers set up in 1902 by the Fabian campaigners Sidney and Beatrice Webb.
Өлім
Фаллодонның леди Грейі 1928 жылғы 18 қарашада қайтыс болды. Фаллодон лорды Грей 1933 жылғы 7 қыркүйекте 71 жасында Фаллодонда қайтыс болғанға дейін жесір күйінде болды, одан кейін оның денесі Дарлингтонда өртеліп, күлі шашылды. Оның өлімімен виконттық атағы жойылды, бірақ барондық атағын оның туысы, сэр Джордж Грей мұраға алды. Грей Винчестер колледжінде, Лондонның Даунинг-стриттегі Сыртқы істер министрлігінің елшілік кіреберісінің жанындағы бейнелеумен, Нортумберлендтегі Рос Касл төбесіндегі қола тақтамен (оның сүйікті панорамалық көріністерінің бірі), Ньюкасл-апон-Тайндағы Ұлы Солтүстік мұражайы: Хэнкок кіреберісіндегі жазумен (Нортумбрия табиғи тарих қоғамын басқарғандығын көрсетеді) және Оксфорд университетіндегі Эдвард Грейдің далалық орнитология институтының құрылуымен еске алынады. Фаллодондағы теміржол қызметкерлері оның есіне арнап жеке станция орнына мыс шетне ағашын отырғызды. Оның күлі әйелі Доротидің күлімен бірге Фаллодон иелігіндегі орманды жерге, "Олар бірге отырғызған ағаштардың арасында Эдвард пен Дороти Грейдің күлі осы жерге қойылды" деген жазуы бар қарапайым тастың астына жерленді.
Lady Grey of Fallodon died on 18 November 1928. Lord Grey of Fallodon remained a widower until his own death at Fallodon on 7 September 1933, aged 71, following which his body was cremated at Darlington. The viscountcy became extinct on his death, though he was succeeded in the baronetcy by his cousin, Sir George Grey. Grey is commemorated at Winchester College; by a relief next to the Ambassador's entrance to the Foreign Office in Downing Street, London; by a bronze plaque at the summit of Ros Castle hill, Northumberland, one of his favourite viewpoints; by an inscription on the outer wall near the main entrance to The Great North Museum: Hancock in Newcastle upon Tyne (recording his presidency of the Natural History Society of Northumbria), and by the establishment of the Edward Grey Institute of Field Ornithology at Oxford University. The railway workers at Fallodon planted a copper beech tree in his memory at the site of the private station. His ashes were interred with those of his wife Dorothy in woodland on the Fallodon estate, below a simple stone reading "Here, among trees that they planted together, are placed the ashes of Edward and Dorothy Grey."