Кіріспе

Өндірісті жақсартуға қолданылатын әдістеме

Жүйелі өндіріс – тауар өндіру әдісі, оның басты мақсаты өндіріс жүйесіндегі және жеткізушілер мен тұтынушылардың жауап беру уақытындағы кешігуді қысқарту болып табылады. Бұл, дәл уақытында өндіріс (қысқаша JIT өндірісі) деп аталатын тағы бір ұғыммен тығыз байланысты. Дәл уақытында өндіріс тек тапсырыс берілген тауарларды ғана жеткізу арқылы өндірісті сұранысқа сәйкес келтіруге тырысады және тиімділікке, өнімділікке (үздіксіз жақсартуға) және тауар өндіруші мен жеткізуші үшін "қалдықтарды" азайтуға баса назар аударады. Жүйелі өндіріс дәл уақытында өндіріс тәсілін қабылдайды және тұтынушы үшін ешқандай құндылық қоспайтын іс-шараларды одан әрі жою арқылы цикл, ағын және өнімділік уақытын қысқартуға да назар аударады. Жүйелі өндіріс өндіріс процесінен тыс жерде жұмыс істейтін адамдарды да қамтиды, мысалы, маркетинг және клиенттерге қызмет көрсету салалары. Жүйелі өндіріс ерекше түрде 1950-1960 жылдары жапондық Toyota автомобиль компаниясы жүзеге асырған операциялық модельмен байланысты, ол Toyota өндіріс жүйесі (TPS) деп аталады және АҚШ-та "Toyota жолы" деп танылады. Toyota жүйесі екі негізгі тіректе салынған: қорларды басқару және автоматтандырылған сапаны бақылау. "Жеті қалдық" (жапон тілінде муда) – шикізат пен дайын өнімдердің артық қорларын ысырап ету, артық өндіріс (қазіргі қажеттіліктен артық өндіру), артық өңдеу (тұтынушы күткен стандарттан тыс бөлшектерді өңдеу немесе жасау), тасымалдау (жүйе ішіндегі адамдар мен тауарлардың қажетсіз қозғалысы), артық қимыл (әдісті жақсартудан бұрын механикаландыру немесе автоматтандыру), күту (жұмыс кезектеріне байланысты белсенді емес жұмыс кезеңдері) және ақаулы өнімдер жасау (өнімдер мен процестердегі түзетілетін ақауларды болдырмау үшін қайта өңдеу) – бұл Toyota инженері Шигео Шинго бірінші рет қалыптастырған. "Жүйелі" термині 1988 жылы америкалық бизнесмен Джон Крафчик өзінің "Жүйелі өндіріс жүйесінің жеңісі" атты мақаласында қолданды және 1996 жылы америкалық зерттеушілер Джеймс Вомак пен Дэниел Джонс бес негізгі қағидадан тұрады деп анықтады: "Нақты өнімнің құнын нақты анықтаңыз, әр өнім үшін құн ағынын анықтаңыз, үзіліссіз құн ағынын жасаңыз, тұтынушыға өндірушіден құн алуға мүмкіндік беріңіз және кемелділікке ұмтылыңыз". Компаниялар тиімділікті арттыру үшін осы стратегияны қолданады. Тауарларды тек өндіріс процесіне қажет болған кезде ғана алу арқылы қор шығындарын және ысырапты азайтады, өнімділікті және пайданы арттырады. Оның кемшілігі – өндірушілер сұранысты нақты болжауға міндетті, өйткені жеткізу тізбегіндегі шағын кешігулердің салдарынан пайда жойылуы мүмкін. Бұл жұмысшыларға қосымша стресс пен икемсіз жағдайларға байланысты теріс әсер етуі мүмкін. Жетістікке жету үшін компанияның тұрақты өнімдерді шығаруы, жоғары сапалы процестерге ие болуы және сенімді жеткізушілері болуы қажет.

Тарих

Фредерик Тейлор мен Генри Форд осы мәселелерге қатысты өздерінің байқауларын жазбаға түсірді, ал Шигео Шинго мен Тайичи Оно Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1940 жылдардың соңында «Тойота» компаниясында осы тақырып бойынша өз ойларын дамытып қолданды. Соның нәтижесінде пайда болған әдістер 20 ғасырдың ортасында зерттелді және 1988 жылы Джон Крафчик оларды «Жүйелі өндіріс» деп атады, ал кейін «Әлемді өзгерткен машина» кітабында олар туралы анықтама берілді, сондай-ақ Джеймс Вомак пен Дэниел Джонс «Жүйелі ойлау» (1996) еңбегінде оны одан әрі толықтырды.

Әлемдегі эволюция

Дәл уақытты өндіріс 1950 жылдары Австралияда Британдық Мотор Корпорациясы (Австралия) Сиднейдегі Виктория Парк зауытында енгізілді, содан кейін бұл идея Тойотаға көшті. 1977 жылы дәл уақытты/Тойота өндіріс жүйесі туралы жаңалықтар екі ағылшын тіліндегі мақала арқылы басқа батыс елдеріне Жапониядан жетті: біреуі әдістемені Тайичи Ононың есімімен, оның Тойота ішінде дамуына зор үлес қосқандығын еске салып, «Оно жүйесі» деп атады. Екінші мақала, Тойота авторларының халықаралық журналда жариялаған еңбегі, қосымша мәліметтер ұсынды. Соңында, осы және басқа да жариялымдар 1980 жылдан бастап іске асырыла бастады және АҚШ және басқа дамыған елдердегі өнеркәсіпте жылдам көбейді. 1980 жылғы маңызды оқиға – Детройттегі Ford World штаб-пәтерінде өткен конференция, оны 1979 жылы американдық өндіріс және қойманы басқару қоғамында (APICS) өндірісті жақсарту мақсатында құрылған Repetitive Manufacturing Group (RMG) бірлесіп ұйымдастырды. Бас спикер Фудзио Чо (кейіннен Toyota Motor Corp. президенті) Тойота жүйесін түсіндіріп, тыңдармандарды қоздырды, нәтижесінде RMG автоматтандыру сияқты мәселелерден дәл уақытты/Тойота өндіріс жүйесіне көшуге бейімделді. Тыңдармандардың белсенділігінің бір бөлігі жаңа дәл уақыттық тәртіп пен 1960 және 1970 жылдары өнеркәсіпте кең таралған өндіріс ресурстарын жоспарлау (MRP II) жүйесі арасындағы қақтығысқа байланысты болуы мүмкін, бұл компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету негізіндегі өндірісті жоспарлау және басқару жүйесі еді. Дәл уақытты және MRP II арасындағы кәсіби жиналыстардағы пікірталастардан кейін жарияланған мақалалар жарық көрді, олардың бірі «Дәл уақыттың өрлеуі мен құлдырауы» деп аталды. Уолт Годдардтың «Канбан мен MRP II – қайсысы сізге жақсы?» атты еңбегі одан да аз қарсылық тудырды. 1982 жылы. Төрт жылдан кейін Годдард дәл уақытты қолдаушылықпен жазылған кітаппен өзінің сұрағына жауап берді және «Американың жапонизациялануы» туралы айтты. Бірақ, Годдард сияқты, Плоссел кейін «JIT – өз уақыты келген тұжырымдама» деп жазды. Дәл уақытты/TPS-ті жүзеге асыру туралы көптеген зерттеу мақалалары 1980 жылдардан бастап жарияланды. 1984 жылы Inc. журналында жарияланған мақалада Omark Industries (тізбекті аралар, оқ-дәрілер, ағаш тиегіштер және т.б.) АҚШ-тағы ZIPS (zero inventory production system) деген атаумен кеңінен қолданылған дәл уақытты өндіріс жүйесін енгізуде жетекшілік көрсетті. Орегон штатының Портленд қаласындағы Omark зауытында жұмысшылар 40 сағат ZIPS оқуын аяқтағаннан кейін «босатылды» және жағдай өзгерді. Бірінші қадам – «бір апталық алдын ала уақытты кездейсоқ түрде жою [содан кейін] жағдай жақсарды. «Бізге тағы бір апталық уақытты алып тастауды сұрады». Содан кейін ZIPS зауыттың барлық бөлімдеріне «амеба сияқты» тарады». Мақалада сондай-ақ Omark-тың басқа 20 зауытының да ZIPS-ке қатысқаны, пилоттық жобалардан бастап енгізілгені айтылған. Мысалы, Омарқтың Месабидегі (Миннесота штаты) бұрғылау биттерін шығаратын кішірек зауытының бірінде «ірі бұрғылау биттерінің қоры 92 пайызға қысқарды, өнімділік 30 пайызға артты, брақ пен қайта өңдеу 20 пайызға төмендеді, ал тапсырыстан дайын өнімге дейінгі уақыт үш аптадан үш күнге дейін қысқарды». Inc. журналының мақаласында дәл уақытты ең көп пайдаланатын компаниялар «Big Four, Hewlett Packard, Motorola, Westinghouse Electric, General Electric, Deere & Company және Black and Decker» деп аталады. 1986 жылы АҚШ-тағы дәл уақытты өндіріс бойынша жазылған зерттеу кітабында Omark-тағы ZIPS-ке толық тарау, бірнеше Hewlett Packard зауыттарындағы дәл уақытқа екі тарау, сондай-ақ Harley Davidson, John Deere, IBM Raleigh, Солтүстік Каролина және Калифорниядағы Apple Inc., Toyota жүк машинасының платформасын шығаратын зауыт және Toyota мен General Motors арасындағы New United Motor Manufacturing бірлескен кәсіпорнына жеке тараулар кірді. Ұлыбританиядан шыққан екі ұқсас кітаптың ауқымы халықаралық деңгейде. Бір кітапта тұжырымдамалық мақалалар мен зерттеулер бар, дәл уақыттық тәжірибелер туралы үш бөлімді қамтиды: Жапонияда (мысалы, Toyota, Mazda және Tokagawa Electric); Еуропада (jmg Bostrom, Lucas Electric, Cummins Engine, IBM, 3M, Datasolve Ltd., Renault, Massey Ferguson); және АҚШ пен Австралияда (Repco Manufacturing Australia, Xerox Computer және екі Hewlett Packard). Екінші кітапта «Дәл уақытты өндіріс» тақырыбындағы бірінші халықаралық конференция туралы есеп берілген, сондай-ақ үш компаниядағы зерттеулер келтірілген: Repco Australia, IBM UK және 3M UK. Сонымен қатар, екінші күндік негізгі баяндамада дәл уақытты «есеп айыру және жүйелерден дизайн мен өндіріске дейін барлық салаларда» қолдану туралы мәселелер талқыланды. Мақалада мыналар айтылған: а) Lean өндіріс зауыттарының өнімділігі мен сапасы Lean емес зауыттарға қарағанда жоғары және б) «зауыттың технологиялық деңгейі жұмыс істеу нәтижелеріне көп әсер етпейді» (51-бет). Мақалада Lean енгізумен байланысты тәуекелдерді азайту үшін мыналар қажет екені айтылған: «жақсы оқытылған, икемді жұмыс күші, сапалы және құрастыруға оңай өнім дизайны және сенімді, жоғары өнімділік көрсетілетін жеткізушілер желісі» (51-бет).

Орта ғасырлар мен қазіргі уақыт

1993, 1995 және 1996 жылдары тағы үш кітап жарық көрді, олар шағын өндіріс/шағын басқару қозғалысының басталу жылдары болды. Бұл қозғалыс 1990 жылы «Әлемді өзгерткен машина» кітабының жарық көруімен басталған еді. Осы кітап, сондай-ақ басқа кітаптар, мақалалар және шағын өндіріс (lean) туралы зерттеулер 1990 жылдардан бастап «дәл уақытында» терминологиясын ығыстырып шығарды. Сол кезеңде циклдік уақытты басқару, уақытқа негізделген бәсекелестік, жылдам жауап беретін өндіріс, ағын және тартымға негізделген өндіріс жүйелері сияқты ұқсас ұғымдар мен әдістемелерді ұсынатын, бірақ басқаша аталатын кітаптар мен мақалалар пайда болды. «Дәл уақытында» әдетте өндіріс орталығында қарастырылатын түсіндірмеден гөрі көбірек қамтиды. Өндіріс дистрибьюторларға, бөлшек саудагерлерге және соңғы пайдаланушыларға тапсырыстарды орындаумен аяқталады, сонымен қатар қайта өңдеу, жөндеу және кепілдік талаптарын да қамтиды. Сондықтан «дәл уақытында» ұғымдары мен әдістері өндірістен кейінгі кезеңдерде де қолданылуы мүмкін. 1993 жылы жарық көрген «әлемдік деңгейдегі дистрибуциялық логистика» кітабында канбан жүйесінің зауыттардан бастап бөлшек саудаға дейінгі байланыстары талқыланады. АҚШ-та 1980 жылдары әзірленген және «жылдам жауап» деп аталған өндіруші мен бөлшек саудагер арасындағы модель, уақыт өте келе «жылдам сән» деп аталатын түрге айналды.

Іске асыру

Бір мақалада Lean-ді енгізетін ұйымға "Lean Leadership" жасаған жеке Lean жоспары қажет екені айтылады. Бұл Lean командаларына өз басшыларына ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді, ал басшылар не іске асыру керектігі туралы нақты шешімдер қабылдайды. Ұйым Lean-мен жұмысты бастағанда, цех қызметкерлеріне білім мен дағдыларды үйрету үшін коучинг ұсынылады. Дұрыс шешімдер қабылдау үшін жақсарту көрсеткіштері қажет. Lean философиясы мен корпоративтік мәдениеті құралдар мен әдістемелердей маңызды. Менеджмент нақты проблеманы түсінбей, цех қызметкерлерімен ақылдаспай шешім қабылдамауы керек. Нақты компанияның нақты мәселесін шешудің жолы басқа компаниялар үшін қолданылмайтын болуы мүмкін. Шешім мәселеге сай болуы тиіс. Құн ағынын карталау (VSM) және 5S – компаниялар Lean-ді бастағанда қолданатын ең көп таралған тәсілдер. Lean белгілі бір процестерге немесе бүкіл жеткізу тізбегіне бағытталған болуы мүмкін. Жеткізу тізбегіндегі VSM шараларына алдыңғы қатардағы жұмысшылардың қатысуы керек. Жеткізу тізбегі бойындағы шағын жақсартуларды бірте-бірте енгізу өнімділікті арттыруға көмектеседі.

Атау беру

JIT өндірісі үшін баламалы терминдер пайдаланылды. Motorola компаниясы қысқа циклді өндіріс (SCM) таңдады. IBM компаниясы үздіксіз ағынды өндіріс (CFM) және сұраныс ағыны өндірісі (DFM) терминдерін қолданды, бұл термин Колорадодағы Технология институтындағы консультант Джон Констанцадан келген. Годдард тағы бір баламаны атап өтті, ол "Toyota өндіріс жүйесі көбінесе қате түрде 'Kanban жүйесі' деп аталады" деді және канбанның TPS-тің бір бөлігі ғана екенін, сондай-ақ JIT өндірісінің де бір бөлігі екенін көрсетті. 1980 жылдары JIT өндірісі термині кеңінен қолданылған, бірақ 1990 жылдары «жұқарту өндірісі» («lean manufacturing») термині қалыптасқаннан кейін тез мәндігін жоғалтты, ол «JIT-тің жаңаша атауы» ретінде танылды. Осы екі терминнің бірдей екендігінің бір дәлелі ретінде Toyota өндіріс жүйесі (TPS) JIT және жұқарту өндірісі терминдерінің синонимі ретінде кеңінен қолданылып келеді.

Мақсаттар мен пайда

JIT өндірісінің мақсаттары мен пайдасы екі негізгі тәсілмен айқындалуы мүмкін: бірінші, нақты және сандық көрсеткіштер арқылы, жарияланған жағдайлар негізінде; екінші, жалпы тізімдер мен талқылаулар арқылы. 1999 жылы Daman Products компаниясының жағдайын зерттеу қорытындысы келесі пайдаларды көрсетеді: цикл уақыты 97%-ға, дайындық уақыты 50%-ға, тапсырыстан бастап жеткізілу уақыты 4-8 аптадан 5-10 күнге дейін, ағын арақашықтығы 90%-ға қысқарды. Бұл төрт бағытталған (ұялы) фабрика, тартымды кестелендіру, канбан, визуалды басқару және қызметкерлерді ықсаздандыру арқылы қол жеткізілді. 1998 жылы тапсырыс бойынша автоматтандырылған банкоматтарды өндіретін NCR (Данди, Шотландия) компаниясының тағы бір зерттеуі осы пайдалардың кейбіреулерін қамтиды, сонымен қатар JIT сатып алуларға назар аударады. 1998 жылы JIT-ке ауысу кезінде буферлік қорлар жойылды, қорлар 47 күннен 5 күнге дейін, ағын уақыты 15 күннен 2 күнге дейін азайды, сатып алынған бөлшектердің 60%-ы JIT арқылы жеткізілді және 77%-ы тікелей желіге түсті, ал жеткізушілердің саны 480-ден 165-ке дейін азайды. Батыс индустриясында JIT-ті алғашқы енгізген компаниялардың бірі – Hewlett Packard, 1980-ші жылдардың ортасындағы төрт HP бөлімшесінен төрт жағдайды зерттеу жиынтығын ұсынады. Төрт бөлім – Грили, Форт-Коллинз, Компьютерлік жүйелер және Ванкувер – кейбір, бірақ толыққанды бірдей емес шараларды қолданды. Ол кезде HP-нің 52 бөлімшесінің шамамен жартысы JIT-ті қабылдаған.

Грили Форт-Коллинз Компьютерлік жүйелер Ванкувер

Қорды азайту 2,8 ай 75% 75%

Еңбек құнының төмендеуі 30% 15% 50%

Жерді азайту 50% 30% 33% 40%

Жетілмеген өнімдерді азайту 22 күннен 1 күнге дейін

Өндірістің өсуі 100%

Сапаны жақсарту 30% брақ, 79% қайта өңдеу 80% брақ 30% брақ және қайта өңдеу

Өңдеу уақытын қысқарту 50% 17 күннен 30 сағатқа дейін

Стандартты сағаттарды қысқарту 50%

Жіберулер санының өсуі 20%

Өндірістік контексттен тыс қолдану

Lean қағидалары түрлі салалар мен қызметтерде, мысалы, колл-орталықтар мен денсаулық сақтау саласында сәтті қолданылды. Колл-орталықтарда Lean-нің қалдықтарды азайту тәсілдері қоңырауды өңдеу уақытын қысқарту, операторлар арасындағы және ішіндегі айырмашылықтарды, акцент мәселелерін шешу, сондай-ақ процестерге қатаң сәйкесуді қамтамасыз ету үшін пайдаланылды. Денсаулық сақтау саласында бірнеше ауруханалар пациентті басты орынға қоятын "жеңіл аурухана" тұжырымдамасын қабылдады, бұл қызметкерлердің жауапкершілігі мен мотивациясын арттырып, медициналық қызмет сапасын және тиімділігін жақсартады. Lean қағидалары бағдарламалық құралдарды әзірлеу және күтіп ұстау, сондай-ақ ақпараттық технологиялардың (АТ) басқа да салаларында қолданылады. Жалпы алғанда, ақпараттық технологиялардағы Lean қолданысы Lean IT деп белгілі. Lean әдістері мемлекеттік секторда да қолданылады, бірақ нәтижелердің көп бөлігі Lean ұсынатын техникалардың шектеулі жиынтығын пайдалану арқылы қол жеткізілді. Lean-ді қызметтерге енгізудегі қиындық – Lean өндіріс құралдарын және тәжірибелерін тікелей қолданудың қалай жұмыс істейтінін және оның қандай әсер ететінін көруге мүмкіндік беретін, кеңінен қолжетімді эталондық іске асырулардың жетіспеушілігі. Бұл күшті іске асыру үшін қажетті сенімді қалыптастыруды қиындатады. Дегенмен, кейбір зерттеулер сауда және тіпті әуе компанияларындағы табысты мысалдарды Lean-нің негізгі қағидаларымен байланыстырады. Осыған қарамастан, өндірістегі "техникалар" немесе "құралдар" мысалдары қызмет көрсету контекстінде жақсырақ "аударылып", іске асырушыларға бастапқы нүкте беретін жұмыс немесе жарияланым деңгейіне қол жеткізуі керек. Соның салдарынан, әрбір іске асыру, Toyota-ның алғашқы өндірістік инженерия тәжірибелері сияқты, "өз жолын іздейді". Бұл эксперименттік әзірлемелерді қолдау және қорғау үшін демеушіліктің маңыздылығын арттырады. Қазіргі таңда Lean басқару өндірістік емес және әкімшілік процестерде де қолданылады. Өндірістік емес процестерде оңтайландыру және тиімділікті арттыру үшін әлі де зор әлеует бар. Кейбір мамандар компьютерлік ғылымның орнына балаларды Lean ойлауға үйрету үшін STEM ресурстарын пайдалануды ұсынады.

Сын

Уильямстың айтуынша, жақын жерде немесе алдын ала хабарлағанда материалдарды жылдам жеткізе алатын жеткізушілерді табу қажет. Материалдардың шағын көлемін тапсырыс бергенде, жеткізушілердің ең төменгі тапсырыс саясаты мәселе тудыруы мүмкін. Тек уақытында және икемді өндіріс техникаларын қолданатын зауыттарда жұмыс істейтін қызметкерлер тұрақсыз жұмысқа қауіп төндіреді. 1970 жылдан бері АҚШ жұмысшыларының ұзақ мерзімді зерттеуі, жұмыс берушілердің сұраныс пен ұсыныс жағдайларына оңай бейімделу үшін жұмыс күшін реттеуге тырысқанда, келісімшарттық және уақытша жұмыс сияқты стандартты емес жұмыс түрлерін құру арқылы жауап беретінін көрсетті. Табиғи және адамның салдарынан туындаған апаттар энергия, тауарлар мен қызметтер ағынын бұзады. Осы тауарлар мен қызметтердің келесі тұтынушылары өз өнімдерін өндіре алмайды немесе қызметтерін көрсете алмайды, себебі олар "дәл уақытында" келетін жеткізілімдерге сенген және жұмыс істеу үшін аз немесе мүлдем қоры жоқ. Экономикалық жүйедегі бұзылу бастапқы апаттың сипаты мен ауырлығына байланысты белгілі бір деңгейде болады және тапшылықтарға әкелуі мүмкін. Апаттың масштабы неғұрлым үлкен болса, дәл уақытындағы сәтсіздіктердің салдары соғұрлым ауыр болады. Электр қуаты – дәл уақытында жеткізілімнің ең айқын мысалы. Қатты геомагниттік дауыл электр қуатын жеткізуді бірнеше сағаттан жылдарға дейін, жергілікті немесе тіпті жаһандық деңгейде бұзуы мүмкін. Электр жүйесін жөндеуге қажетті құрал-жабдықтың жетіспеуі катастрофалық салдарға әкеледі. COVID-19 пандемиясы JIT тәжірибесінде бұзылуларға себеп болды, халықаралық сауда мен жалпы коммерциялық қызметтегі түрлі карантиндік шектеулер жеткізілімді тоқтатты, ал бұзылуды басқару үшін қоры болмады; жеке қорғаныш құралдары (ЖҚҚ) және вентиляторлар сияқты медициналық жабдықтарға сұраныстың өсуімен қатар, тіпті үрейлі сатып алу, оның ішінде ел ішінде өндірілген (және осылайша, аз осал) түрлі өнімдерді, мысалы, дәретхана қағазын үрейлі сатып алу, тұрақты сұраныстың бұзылуына әкелді. Бұл қоры жинау және жеткізушілерді әртараптандыруға көбірек назар аудару қажеттігі туралы ұсыныстарға әкелді. Lean-ді сынға алатындар бұл басқару әдісінің, әсіресе Lean-де жұмыс істейтін компаниялардың қызметкерлері үшін маңызды кемшіліктері бар деп санайды. Lean-нің жиі айтылатын сыны – ол қызметкерлердің қауіпсіздігі мен әл-ауқатын ескермейді. Lean өндірісі қызметкерлердің арасындағы стресс деңгейінің жоғарылауымен байланысты, олар жұмыс ортасындағы қателіктерге төзбейтін жағдайға түседі және мінсіздікке ұмтылу керек. Lean сондай-ақ ысырапты азайтуға тым көп назар аударады, бұл басшылықты компанияның қысқа мерзімді өнімділігі үшін маңызды емес, бірақ компанияның тарихы үшін маңызды секторларды қысқартуға итермелейді. Lean сонымен қатар қазіргі уақытқа баса назар аударады, бұл компанияның болашақ жоспарларына кедергі келтіреді. Сыншылар сонымен қатар еңбек қозғалысы күрес жүргізген және 1930 жылдары ескірген деп саналған Lean мен 19 ғасырлық ғылыми басқаруды теріс салыстырады. Соңында, Lean стандартты әдістемесінің болмауы үшін сынға ұшырайды: "Lean – әдістен гөрі мәдениет, және стандартты Lean өндіріс моделі жоқ". Lean өндірісі Lean кәсіпорынынан ерекшеленеді. Жақындағы зерттеулер бірнеше Lean өндіріс процестерінің бар екенін, бірақ аздаған Lean кәсіпорындарының бар екенін көрсетеді. Бір ерекшелік – жалқау бухгалтерлік есеп пен стандартты есеп айырысудың қарама-қарсылығы. Стандартты есеп айырысуда SKU-ды түсіну қиын. SKU-да тым көп болжамдар мен вариация бар, яғни SKU-да тым көп белгісіздік бар. Өндіріс дәстүрлі есеп айырысудан бас тартып, жалқау бухгалтерлік есепке көшуді қарастыруы мүмкін. Жалқау бухгалтерлік есепті пайдалану кезінде күтілетін пайдалардың бірі – қызметтің әрбір кезеңіндегі тікелей және жанама шығындарды өлшеу, яғни, еңбек пен жабдықтаумен ғана шектелмейтін дәстүрлі есеп айырысуға қарағанда, белсенділікке негізделген шығындарды көру.