Кіріспе

Procyon туысы – Procyonidae тұқымдасына жататын түнгі сүтқоректілердің туысы. Ең танымал түрі – қарапайым ракун (P. lotor) – көбінесе жай ғана "ракун" деп аталады, себебі осы туыстағы қалған екі ракун түрі тек тропиктік аймақтарда таралған және олар аз танымал. Гендік зерттеулер ракунның ең жақын туыстары – Bassariscus туысына жататын сақиналы мысықтар мен какомистлер екенін көрсеткен, олар шамамен 10 миллион жыл бұрын одан бөлініп шыққан. Олар қалалық ортаға оңай бейімделген (қалалық опоссумдар, скункстар және түлкілермен салыстыра отырып), қоқыс жәшіктерінен және басқа да тағамдық көздерден тамақтанады. Түрлеріне қарай айырмашылықтар болғанымен, ракунның ұзындығы (құйрығын қоса есептегенде) және салмағы әртүрлі болады. Ракунның құйрығының ұзындығы да түрліше. Еркек ракундар әдетте ұрғашылардан ірілеу болады. Ракунның баласын "кит" деп атайды. Ракундар табиғатта 16 жылға дейін өмір сүре алады, бірақ көпшілігі екінші жылына жетпейді. Жастығынан аман қалған ракунның өмір орташа есеппен бес жылды құрайды. Өлімге себеп болатын негізгі факторлар – адамдар (аң аулау, тұзаққа түсіру, көліктер) және нашар тамақтану.

Номенклатура

"Ракун" сөзі алгонкин тіліндегі "аруккун" сөзінен шыққан, яғни "қолдарымен тырнап алатын". Испан тілінде сөйлейтін отарлаушылар да "мапаче" деген сөзді науатль тіліндегі "мапачтли" сөзінен алған, ол "қолдары бар жануар" дегенді білдіреді. "Прокион" туысының атауы грек тілінен аударғанда "ит алдында" деген мағына береді; бұл термин Кіші Ит шоқжұлдызындағы Процион жұлдызына да қолданылады. Бүгінде ракунның аюлармен салыстырмалы түрде шалқақ эволюциялық байланысы бар екені түсініледі, бірақ бұрынғы таксономистер оны маңызды деп санаған; Карл Линней бастапқыда ракунды "Ursus" туысына жатқызған. Көптеген тілдерде ракунның ерекше жуу әрекетімен байланысты "айың" деген термин қолданылады: неміс тілінде "Waschbär", венгр тілінде "mosómedve", дания және норвегия тілдерінде "vaskebjørn", швед тілінде "tvättbjörn", голланд тілінде "wasbeer", эстон тілінде "pesukaru", фин тілінде "pesukarhu", жапон тілінде (アライグマ), итальян тілінде "orsetto lavatore", қытай тілінде (浣熊) және болгар тілінде (миеща мечка) сөздері "жуатын аю" дегенді білдіреді. Бір ерекшелік – орыс тілі, онда ракун генетикалық терілерге ұқсас болғандықтан "енот" деп аталады. Дегенмен, орыс тіліндегі жалпы ракунның толық атауы да сумен байланысты: ол "енот полоскун" деп аталады, яғни "жуылатын ракун". Кейбір жағдайларда "жуу" сипаттамасы тек қарапайым ракун түріне қолданылады: мысалы, француз тілінде қарапайым ракун "raton laveur", яғни "жуатын егеуқұйрық", ал оның Линней биномдық атауы "Procyon lotor", шамамен "жуатын ит алдында" дегенді білдіреді. Керісінше, бақан ракуны француз тілінде "raton crabier" ("шала ракунды ұстайтын кішкентай егеуқұйрық") және латын тілінде "Procyon cancrivorus" ("қашар жейтін ит алдында") деп аталады.