Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық жылқы тұқымы
American breed of horse
Стандартбред – американдық жылқы тұқымы, ең көп танымал ерекшелігі – жеңілдікпен жарысудағы қабілеті, онда олар либо қадаммен, либо жүгірумен бәсекелеседі. Солтүстік Америкада дамыған стандартбред бүкіл әлемде танымал, және тұқымның тегі 18 ғасыр Англиясына дейін жетеді. Олар берік, жақсы денелі және жақсы мінезді жылқылар.
The Standardbred is an American horse breed best known for its ability in harness racing where they compete at either a trot or pace. Developed in North America, the Standardbred is recognized worldwide, and the breed can trace its bloodlines to 18th century England. They are solid, well built horses with good dispositions.
Сипаттамалары
Стандартты тұқымдықтар әдетте жақсы дамыған денелі және тазақанды жылқыдан сәл ауыр болады, олардың үлкен басы, көбінесе римдік мұрын пішіні, тік мойны, көлбеу иығы, анық жаны, терең кеудесі, мықты сүйектері (аяқтары) және қатты есілген тырнақтары болады. Стандартты тұқымдықтардың орташа салмағы және әдетте салмағы арасында өзгереді. Олар көбінесе құлың түсті, сирек қоңыр, қара, қаштаң, сұр немесе ала болады. Стандартты тұқымдықтарды оңай үйретуге болатын, ерікті және мойынсұнатын мінезді жылқылар деп есептейді.
Standardbreds are generally well muscled and similar to, but a bit heavier than, a Thoroughbred, with a large head often with a Roman nose profile, straight neck, sloping shoulder, defined withers, a deep girth, strong bone (legs) and hard feet. Standardbreds average and typically weigh between They are most often bay, and less frequently brown, black, chestnut, gray or roan. Standardbreds are considered easy to train horses with a willing submissive nature.
Жүріс-тұрысы
Стандартты тұқымдықтар трота немесе қадаммен жарысады. Тротта жылқының аяқтары диагональ жұптармен қозғалады; оң алдыңғы аяқ алға жылғанда, сол артқы аяқ та жылғады, және керісінше. Ал қадамда әрбір алдыңғы аяқ сол жақ артқы аяқпен бірдей үлкенде қозғалады. Дегенмен, бұл тұқым басқа ат жүрістерін де орындай алады, соның ішінде жүгіруді, бірақ бұл жүріс арқанмен жарыста жазаланады. Қадаммен жүретіндер әлі де трота жүруге қабілетті және оны үнемі жасайды; алайда, олар жарысатын жүріс түрімен анықталады. Сонымен қатар, кейбір трота жүретіндер қадаммен жүруге шамасы бар, бірақ трота жарысуды артық көреді. Бүгінгі стандартты тұқымдықтар мансабының басынан соңына дейін бірдей жүріспен жарысады, сирек жағдайларды қоспағанда. Жүрістер ұқсас болғанымен, қадам тротан жылдам. Бүгінгі стандартты тұқымдықтар көбінесе трота жүретіндермен трота жүретіндерді, ал қадаммен жүретіндермен қадаммен жүретіндерді шағылыстырады. Троттерлер қадаммен жүретін туындыларды өндіре алғанымен, осы жүріс-тұрысқа қатысты селекциялық тәжірибелер стандартты тұқымдықтарды жүріс-тұрысына негізделген екі субпопуляцияға бөліп, кейбір тұқымдардан гөрі ерекшелендіреді. Ерекшелігі, американдық стандартты тұқымдықтардың троты мен қадамы DMRT3 вариантына бекітілген. Бұл стандартты тұқымдықтардағы трота мен қадамды басқаратын кем дегенде бір генетикалық вариант бар екенін көрсетеді. Алайда, еуропалық стандартты тұқымдықтар әлі осы DMRT3 вариантына бекітілмеген, бірақ гомозиготалық жекелегендер жақсы нәтижелер көрсетеді.
Standardbreds race either at a trot or pace. In the trot, the horse's legs move in diagonal pairs; when the right foreleg moves forward, so does the left hind leg, and vice versa. In the pace each foreleg moves in unison with the hind leg on the same side. However, the breed is able to perform other horse gaits, including the canter, though this gait is penalized in harness racing. Pacers still retain the ability to trot and do so regularly; however, they are labeled by the gait they race at. Additionally, some trotters are able to pace, but prefer to race at the trot. Today's Standardbreds race in the same gait for their whole career, with rare exception. And although the gaits are similar, the pace is faster than the trot. Today's Standardbreds are commonly bred trotters to trotters, and pacers to pacers. Although it is possible for trotters to produce a pacer, these gait specific breeding practices are causing Standardbreds to differentiate into two subpopulations based on gait, more distinct than some breeds. Uniquely, both pacing and trotting American Standardbreds are fixed for the DMRT3 variant. This suggest that there is at least one additional genetic variant that controls trotting and pacing in Standardbreds. However, European Standardbreds are not yet fixed for this DMRT3 variant, although homozygous individuals have better performance records.
Ортопедиялық аурулар
Остеохондроз (ОК), остеохондрозды дисекция (ОКД) және басқа да байланысты даму ортопедиялық аурулар (ДОД) стандартты тұқымды аттарда жиі кездеседі. ОК/ОКД стандартты тұқымды және оған ұқсас тұқымдарда орташадан жоғары мұрагерлікке ие жағдай, және генетикалық қауіп факторлары анықталған. Бұл нәтижелер тұқымдық шараларды өзгерту тұқым ішіндегі аурудың таралуын азайтуға мүмкіндік беретінін көрсетеді; алайда, зақымданулар өздігінен жазылуы немесе хирургиялық оқиғалар арқылы түзетілуі мүмкін.
Osteochondrosis (OC), osteochondrosis dissecans (OCD), and other related developmental orthopedic diseases (DOD) appear at a high frequency in Standardbreds. OC/OCD is a moderate to highly heritable condition in Standardbreds and similar breeds, and genetic risk factors have been identified. These findings suggest that a change in breeding practices could lower the prevalence within the breed; however, lesions may resolve on their own or can be surgically corrected.
Тұқым тарихы
XVII ғасырда Америкада алғашқы жүгіру жарыстары өтті, көбінесе ат үстінде, жамбырлы далаларда. Алайда, 18 ғасырдың ортасына қарай жүгіру жарыстары ресми жолдарда, аттар жекпе-жекте өткізіле бастады. Стандартты тұқымға негіз болған тұқымдарға Наррагансетт Пейсері, Канадалық Пейсер, Тазақанды, Норфолк Троттері, Хакни және Морган кірді. Стандартты тұқымның негізгі атасы 1780 жылы Англияда туған Messenger атты тазақанды болып табылады. Ол 1788 жылы АҚШ-қа әкелінген сұр түсті бикеш еді. Ол көптеген жарыс аттарын дүниеге келтірді, бірақ ең танымал - оның шөбересі, Гамблтон 10, сонымен қатар Рисдайк Гамблтон деп те аталады, ол 1849 жылы туған және тұқымның негізін қалаушысы болып саналады, ал барлық стандартты тұқымдар одан тараған. Гамблтон 10 Норфолк троттерінің анасынан туған, ал бикеш пен оның баласын Нью-Йорк штатынан келген шаруа Уильям Рисдик сатып алып, үш жасында оны басқа аттарға қарсы сәтті жарыстырды. Бұл аттан 1331 ұрпақ туды, олардың 40-ы бір мильді 2 минут 30 секундтан кем уақытта жүгірді. Тағы бір ықпалды атасы – 1777 жылы туған тазақанды Диомед еді. Диомедтің шөбересі, American Star, 1822 жылы туған, American Star 14 арқылы оның ұрпақтарын Гамблтон 10-ға үйлендіру арқылы тұқымның дамуына үлкен үлес қосты. Спорттың танымалдылығы арта бастағанда, жылдам жүретін жекпе-жек аттарын шығару үшін таңдаулы шаруашылық жүргізілді. Бірінші ұлттық стандартты тұқымдық тізілімі 1879 жылы АҚШ-та Ұлттық жүгіруші аттар шаруаларының қауымдастығымен құрылды. Бүгінде көптеген стандартты тұқымдар бастапқы стандарттан жылдам, олардың кейбіреулері бір мильді 1 минут 50 секунд ішінде жүреді, ал жүгірушілер песерлерден бірнеше секунд қана баяу. Жүгірушілер мен песерлерде сәл өзгеше қан тамырлары бар, бірақ екеуі де өз тарихын Гамблтон 10-ға дейін жеткізе алады. 1939 жылы АҚШ Тротинг қауымдастығы құрылған кезде жабық тұқымдық кітап ұсынылды. Тұқымдық кітап 1973 жылға дейін ресми түрде жабылған жоқ, бірақ ол одан бұрын жабылған болуы мүмкін. 2009 жылы тұқымның генетикалық әртүрлілігін азайту мақсатында АҚШ Тротинг қауымдастығы барлық жаңа тұқымдар үшін тұқымдық кітапты жылына 140 бикешке дейін шектеді.
In the 17th century, the first trotting races were held in the Americas, usually in fields on horses under saddle. However, by the mid 18th century, trotting races were held on official courses, with the horses in harness. Breeds that have contributed foundation stock to the Standardbred breed included the Narragansett Pacer, Canadian Pacer, Thoroughbred, Norfolk Trotter, Hackney, and Morgan. The foundation bloodlines of the Standardbred trace to a Thoroughbred foaled in England in 1780 named Messenger. He was a gray stallion imported to the United States in 1788. He sired a number of flat racing horses, but was best known for his great grandson, Hambletonian 10, also known as Rysdyk's Hambletonian, foaled in 1849 and considered the foundation sire of the breed and from whom all Standardbreds descend. Hambletonian 10 was out of a dam with Norfolk Trotter breeding, and the mare and foal were purchased by William Rysdyk, a farm hand from New York state, who successfully raced the colt as a three year old against other horses. The horse went on to sire 1,331 offspring, 40 of whom trotted a mile in under 2 minutes 30 seconds. Another influential sire was the Thoroughbred Diomed, born in 1777. Diomed's Thoroughbred grandson American Star, foaled in 1822, was influential in the development of the breed through the mares of his progeny by American Star 14 being bred to Hambletonian 10. When the sport started to gain popularity, more selective breeding was done to produce the faster harness trotter. The first national Standardbred breed registry was formed in United States in 1879 by the National Association of Trotting Horse Breeders. Today, many Standardbreds are faster than this original standard, with several pacing the mile within 1 min, 50 sec, and trotters only a few seconds slower than pacers. Slightly different bloodlines are found in trotters than in pacers, though both can trace their heritage back to Hambletonian 10. At the foundation of the United States Trotting Association in 1939, a closed stud book was proposed. The studbook was not officially closed until 1973, however, it is likely that it was effectively closed prior. In 2009, in an effort to reduce the loss of genetic diversity within the breed, the United States Trotting Association capped the studbook for all new sires to 140 mares per year.
Жарыстан кейінгі мансап
Амиштер ұзақ жылдардан бері жарыстан шыққан стандартты тұқымды жылқыларды сатып алып келеді, және амиштердегі жылқының көбісі алғаш рет жарыс индустриясында жаттықтырылған. Жылқы жарысқа тым баяу болып қалған болуы мүмкін, бірақ ол арба тартуға баяу емес. Стандартты тұқымды жылқылардың мінезі жайлы болады және олар осындай ортаға оңай бейімделеді. Бұрынғы жарыс жылқыларын сатып алу арқылы амиштерге тұқымдық шаруашылық жүргізудің немесе жас жылқы өсірудің қажеті болмайды – ересек және жаттықтырылған жылқылардың жеткілікті қоры бар. Standardbred Pleasure Horse Organization сияқты басқа да ұйымдар зейнеткерлікке шыққан жарыс жылқыларына жаңа үйлер мен қолдану жолдарын табу үшін жұмыс істейді. Дегенмен, жақсы мінуге жарамды жылқы жасау үшін, жарысқа дайындаудың кейбір жаттығулары жойылған болуы керек. Мысалы, стандартты тұқымды жылқыны жүгіруге үйрету қиын болуы мүмкін, себебі олар жылдар бойы жүгіргені үшін жазаланған.
The Amish have been purchasing off the track Standardbreds for a long time, and almost all Amish horses were first trained in the racing industry. A horse may have become too slow for racing, but it is not too slow for pulling a buggy. Standardbreds have an easy going nature and readily take to such an environment. By purchasing ex racehorses, the Amish don't need to have breeding programs or raise young horses—there is a ready supply of mature and trained horses. There are other organizations, such as the Standardbred Pleasure Horse Organization, working to find new homes and uses for retired racing Standardbreds. However, in order to make a good riding horse, some of the harness race training must be undone. For example, getting a Standardbred to canter might be difficult since they have been rebuked for cantering for years.