Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румыниядағы бұқаралық ақпарат құралдары – Румыниядағы бұқаралық ақпарат құралдарына жатады. Телевизия, журналдар және газеттер мемлекеттік және коммерциялық корпорациялармен жүргізіледі, олар жарнама, жазылым және өзге де сатудан түсетін кірістерге тәуелді. Румыния Конституциясы сөз бостандығын кепілдейді. Өзгеріс кезеңіндегі ел ретінде, румыниялық бұқаралық ақпарат жүйесі өзгеріске ұшырауда. "Шекарасыз репортерлер" 2013 жылғы Дүниежүзілік баспасөз бостандығы индексінде Румынияны 42-ші орынға қойды. Freedom House 2014 жылы оны "ішінара еркін" деп бағалады.
The mass media in Romania refers to mass media outlets based in Romania. Television, magazines, and newspapers are all operated by both state owned and for profit corporations which depend on advertising, subscription, and other sales related revenues. The Constitution of Romania guarantees freedom of speech. As a country in transition, the Romanian media system is under transformation. Reporters Without Borders ranks Romania 42nd in its Worldwide Press Freedom Index, from 2013. Freedom House ranked it as "partly free" in 2014.
Заңнамалық база
2003 жылғы Румыния Конституциясы сөз бостандығын сақтайды және цензураны тыйымдайды. Конституция сондай-ақ "баспасөз бостандығы басылымдарды еркін құру құқығын да қамтиды" және "ешбір басылым тоқтатылмайды, ақпаратқа еркін қол жеткізуді және қоғамдық радио мен теледидардың тәуелсіздігін қамтамасыз етеді" деп белгілейді. Румынияда арнайы Баспасөз заңы қолданыста жоқ. Азаматтық қылмысты жала жабуға қатысты сот процестері жиі журналистерге бағытталған.
The 2003 Constitution of Romania upholds freedom of expression and prohibits censorship. The Constitution also states that "Freedom of the press also involves the free setting up of publications," and that "No publication shall be suppressed, establishes free access to information and the autonomy of the public radio and TV. No specific Press Law is in force in Romania. Civil defamation lawsuits often target journalists.
Кино
Кино – Румыниядағы ең аз танымал ойын-сауық түрлерінің бірі, және 1989 жылдан бері 100-ден астам кинотеатр жабылды. Румыния Еуропада киноға барушылар саны бойынша ең төмен көрсеткіштің иесі. 2008 жылы 75 жұмыс істейтін кинотеатр саналды (2004 жылы 155 болған), олардың көп бөлігі Romaniafilm мемлекеттік компаниясына тиесілі ескі кинотеатрлар еді. Жаңа мультиплекс кинотеатрлар сауда орталықтарында ашылды, оның ішінде Голливуд мультиплексі, Мувиплекс кинотеатры және Румынияның Синема Сити кинотеатры. Билеттердің 85%-дан астамы АҚШ блокбастерлеріне, ал 2008 жылы отандық румындық фильмдерге бар болғаны 3,6%-ы салынды.
Cinema is one of the least popular forms of entertainment in Romania, and over 100 cinema theatres have closed down since 1989. Romania has the lowest number of cinema goers in Europe. 75 active cinemas were counted in 2008 (down from 155 in 2004), more than half being outdated theatres owned by the public company Romaniafilm. New multiplex cinemas have been opening in shopping malls, including Hollywood Multiplex, Movieplex Cinema, and Cinema City Romania. Over 85% of tickets are for US blockbusters, with only 3.6% in 2008 for domestic Romanian film productions.
Құрлық желілері
4 106 000 негізгі желі қолданыста (2007 жылдың маусымы). Romtelecom (грек компаниясы OTE және Румыния мемлекетіне тиесілі) базардың шамамен 80% үлесіне ие үлкен стационарлық желі операторы және жалғыз POTS қызметін ұсынатын провайдер. Басқа провайдерлер – RCS&RDS және UPC Romania.
There are 4,106,000 main lines in use (June 2007). Romtelecom (owned by the Greek company OTE and the Romanian state) is the dominant fixed line provider (around 80% of the market share) and the only POTS provider. Other providers are RCS&RDS and UPC Romania.
Қозғалтқыш
Мобильді телефонның таралу көрсеткіші 2007 жылы 100 пайыздан асты, ал 2008 жылы 126 пайызға жетті. 2013 жылдың желтоқсанына дейін 22 600 000 SIM-карта белсенді болды. Үш GSM ұялы байланыс желісі (Orange, Vodafone және Cosmote) аумақтың 85% -дан астамын (халықтың шамамен 98% -ын) қамтиды, бір UMTS желісі (Digi. Mobil) және бір CDMA2000 желісі (Romtelecom) бар. Vodafone, Orange, Digi. Mobil, Cosmote және Zapp бес желі UMTS (3G) қызметтерін ұсынады. Vodafone, Orange, Digi. Mobil өзінің UMTS (3G) желілері арқылы дауыс және дерек қызметтерін ұсынады, ал Zapp тек дерек қызметтерін ұсынады. Cosmote Zapp UMTS желісі арқылы дауыс және дерек қызметтерін ұсынады. Мобильді телефонның таралу көрсеткіші 2008 жылдың наурыз айында 108% құрады.
The penetration rate of mobile telephony exceeded 100 percent in 2007 and reached 126 percent in 2008. There were 22.600.000 SIM cards active by December 2013. There are three GSM cellular networks (Orange, Vodafone and Cosmote) covering more than 85% of the territory (about 98% of the population), one UMTS only (Digi. Mobil) as well as one CDMA2000 only network (Romtelecom). Five networks, meaning Vodafone, Orange, Digi. Mobil, Cosmote and Zapp also provide UMTS (3G) services. Vodafone, Orange, Digi. Mobil provides voice and data services over their UMTS (3G) networks, as long as Zapp provives only data services Cosmote provides voice and data services via Zapp UMTS network. Mobile telephony had a 108% penetration rate in March 2008.
Өзін-өзі цензуралау
2008 жылғы Оңтүстік-Шығыс Еуропалық медианы кәсібилендіру желісінің (SEENPM) мүше елдері бойынша "Еңбек қатынастары және БАҚ" есебінде Румынияда бұқаралық ақпарат құралдарында тікелей цензура тіркелмегені, бірақ "жанама цензура" немесе өздігінен цензуралау фактілері болғаны айтылған. Журналистер, егер медиа иесінің, ол кәсіпкер болып табылуы мүмкін, белгілеген редакциялық саясатын сақтамаса, жұмысын жоғалту қаупіне тап болады. Ішкі қағидаларды сақтайтын журналистер марапатталады.
A 2008 report on "Labor Relations and Media" in South East European Network for Professionalization of Media (SEENPM) member countries noted that while in Romania there were no cases of direct censorship in mass media, there were indeed cases of "indirect censorship" or self censorship. Journalists risk their jobs in they do not respect the editorial policy decided by media owner, who might be a businessman protecting its business. Journalists who stay in line are rewarded.