Кіріспе

Румыниядағы көлік туралы жалпы шолу

Румыниядағы көлік инфрақұрылымы мемлекетке тиесілі және Көлік және инфрақұрылым, құрылыс және туризм министрлігі басқарады, егер ол концессия ретінде жұмыс істесе, онда концессиялар Әкімшілік және ішкі істер министрлігі арқылы жасалады. Елдің ең маңызды су жолы – Дунай өзені. Ең ірі порты – Қара теңіздегі екінші ірі порт, Констанца порты. 13 миллионнан астам жолаушымен Бухарест әуежайы маңызды халықаралық әуежай және Еуропалық көлік хабы болып табылады. Румыния ішіндегі ұзақ қашықтықтарда әуе тасымалы қолданылады, бірақ мемлекеттік CFR теміржол желісімен бәсекелестікке тап болуы мүмкін. Көптеген аймақтарда қоғамдық көлік қызметтері бар.

Тарих

Румынияда елді кесіп өтетін Дунай, Олт және Муреш сияқты ірі, кеме жүзе алатын өзендер жүйесі бар. Ең алғашқы маңызды адам жасаған өзгерістер – Римдіктер салған, маңызды елді мекендерді байланыстырып, әскерлердің жылдам өтуін қамтамасыз еткен жолдар болды.

Темір жол көлігі

Румынияның ірі қалаларының саны жылдам өсіп келеді және олардың көптегені заманауи трамвай немесе жеңіл рельстік көлік желілерімен жабдықталған, оның ішінде Бухарест, Тимишоара, Клуж-Напока және Орадея қалалары бар. Жақында трамвай өте күшті жаңаруды басынан өткізіп, Орадеяда жер бетінен электр қуатын беру сияқты көптеген жаңа тәжірибелерге ұшырады.

Жол және автомобиль көлігі

2012 жылы ЦРУ дереккөзінде көрсетілгендей, Румыниядағы жалпы жол желісі 84 185 км құрады, оның ішінде 49 873 км асфальтталған, ал 34 312 км асфальтталмаған. Румынияның Ұлттық статистика институтының (INS) 2019 жылғы көлік туралы баяндамасында жалпы жол желісі 86 391 км екені айтылған: 38 166 км (44,2%) – жаңартылған жолдар (92,8% ауыр/орта типтегі асфальт жабынымен және 7,8% бетонмен), 21 365 км (24,7%) – жеңіл асфальт жабыны бар жолдар, 17 831 км (20,6%) – тас жолдар және 9 021 км (10,5%) – топырақ жолдар.

Автомобиль жолдары

Автомобиль жолдары «А» әрпімен, содан кейін нөмірмен белгіленеді. 2022 жылдың желтоқсанына қарай Румынияда 995 км тас жол салынған, ал тағысы жоспарланып немесе құрылыс жүріп жатыр. Соңғы жылдары ұлттық автожол желісінің бас жоспары жасалды және 2015 жылдың шілдесінде Еуропалық комиссиясымен бекітілді. Қазіргі уақытта A1 автожолы, IV Пан-Еуропалық дәлізінің солтүстік тармағының бөлігі, 456 км-де ашық. Curtea de Argeș—Pitești (30 км), Margina—Holdea (13 км) келері құрылыста. Boița—Curtea de Argeș (73 км) құрылысын бастау үшін күтіп тұр. Оның жалпы ұзындығы 576 км. A2 автожолы Румыниядағы барлық бөліктері ашылған алғашқы автожол, ұзындығы 205 км. Ол Бухарестті Констанцамен (A4 автожолымен қиылысады) байланыстырады. Бухаресттен Орадеяға (Мажарстан шекарасына жақын) дейінгі 588 км-лік A3 автожолы Шығыс Еуропадағы ең ірі автожол жобасы болып табылады, қазіргі уақытта 173 км-і ашық. Chețani—Câmpia Turzii (15,7 км) бөлігі құрылыс кезеңінде. Nădășelu мен Oradea арасындағы барлық бөліктер 2020 жылдың соңына дейін тендерге қойылды. Қалған бөліктері әлі жоспарлау кезеңінде. A4 автожолы 22 км-де пайдалануға берілді, Овидиуден Агигеяға дейін (Констанца айналма жолы деп те аталады). Тағы 45 км Агигеядан Вама Вечеге дейін (Болгариямен шекарада) жоспарлануда. A6 автожолы да IV Пан-Еуропалық дәлізінің бөлігі, бірақ Лугойға жақын орналасқан оңтүстік тармақ ретінде басталады, ол София, Стамбул және Афина қалаларын байланыстырады. Оның ұзындығы 270 км, оның ішінде A1 және Лугой айналма жолы арасындағы 11,4 км пайдалануға берілді. A7 автожолы A3 (Плоещтіге жақын) автожолынан басталып, Молдавия аймағымен және одан әрі Украина шекарасымен байланыстырады. Жоспарланған 450 км-нің 16 км-і Бакау маңында ашық, ол қаланың айналма жолы ретінде қызмет етеді. A10 автожолы – Румыниядағы екі автожолды байланыстыратын алғашқы автожол: A1 (Себеш маңы) және A3 (Турда маңы). Оның ұзындығы 70 км, және 2021 жылдан бері толық ұзындығы бойынша пайдалануға берілді. A11 автожолы – 135 км-лік автожол, бұл жолы Арад пен Орадея арасында A1 және A3 автожолдарын байланыстыратын екінші автожол, оның ішінде Арадқа жақын 2,4 км-лік бөлігі, Арад айналма жолы ретінде пайдалануға берілді.

Статистика

Румынияның "Direcţia Regim Permise de Conducere şi Înmatriculare a Vehiculelor" деректері бойынша 2017 жылы 7 635 000 көлік (оның ішінде Бухарестте 1 320 230), ал 2019 жылы 8 900 000 көлік болған. 2021 жылға қарай Румынияда 10 миллионнан астам тіркелген автомобиль болады деп болжанады. Румынияда қала ішінде 1189 адам қаза тапты, яғни 1 миллион тұрғынға шаққанда 60 адам қаза болды, бұл Еуропалық Одақтың орташа көрсеткішінен (19) 3 есе артық. Бұл Румынияны миллион халқына шаққанда ең көп қаза болған Еуропалық Одаққа мүше ел етеді, Венгриядан % көбірек қаза болған. Жалпы желінің ұзындығы 71 км және 53 стансасы бар. Клуж-Напока және Тимишоара қалаларында метро салу туралы ұсыныстар енгізілді.

Әуе көлігі

Румыниядағы әуе трафигі 2017 жылы 20,28 миллион, ал 2022 жылы 21 миллион жолаушыға жетті. Румынияның ұлттық авиакомпаниясы TAROM, ең ірі румындық әуе компаниясы Blue Air, ал Wizz Air Румынияның әуе көлігі нарығындағы ең үлкен үлеске ие.

Су көлігі

Румын компаниялары 700-ден астам кемелерді пайдаланады, оның 400-і Румынияда тіркелген. Румынияның 110 кеме жүк тасымалдау фирмасында теңізде 12 500 адам, құрлықта 15 500 адам жұмыс істейді. Жыл сайын теңіз арқылы 105 миллион тонна жүк және 1 миллион жолаушы тасымалданады. Теңіз көлігі Румынияның импорт және экспорт операцияларының 52% құрайды.

Халықаралық теңіз жүк тасымалы

Жүктелген тауарлар: 18,2 миллион тонна
Төгілген тауарлар: 22,3 миллион тонна (2004)