Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991 жылғы Африкалық газет журналистерінің баспасөз бостандығы қағидаларының мәлімдемесі
Statement of press freedom principles by African newspaper journalists in 1991
Виндхук декларациясы – Тәуелсіз, дербес және көпүрлі баспасөзді дамыту жөніндегі Виндхук декларациясы, қысқаша Виндхук декларациясы деп аталады – 1991 жылы Африкалық газет журналистерінің баспасөз бостандығы қағидаларының мәлімдемесі. Декларация 1991 жылдың 29 сәуірінен 3 мамырына дейін Намибияның астанасы Виндхукте өткен ЮНЕСКО-ның «Тәуелсіз және көпүрлі Африка баспасөзін қолдау» тақырыбындағы семинарында жасалды. Декларацияның қабылданған күні – 3 мамыр – кейіннен Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні деп жарияланды. Бұл құжат әлемдегі осындай декларациялардың алғашқысы ретінде және халықаралық қауымдастықтың баспасөз бостандығына деген міндеттемесінің маңызды растауы ретінде кеңінен танылды. Содан кейін дамушы елдердің басқа аймақтарында да осыған ұқсас бірнеше құжат әзірленді: Орталық Азия үшін Алма-Ата декларациясы, Таяу Шығыс үшін Сана декларациясы және Латын Америкасы мен Кариб бассейні үшін Сантьяго декларациясы. Алайда Виндхук декларациясының он жылдығында Біріккен Ұлттар Ұйымының мерейтойлық мәлімдемесі саяси зорлық-зомбылық немесе авторитаризм кезінде баспасөз бостандығының осалдығын атап өтті.
The Windhoek Declaration for the Development of a Free, Independent and Pluralistic Press, the Windhoek Declaration for short, is a statement of press freedom principles by African newspaper journalists in 1991. The Declaration was produced at a UNESCO seminar, "Promoting an Independent and Pluralistic African Press," held in Windhoek, the capital of Namibia, from 29 April to 3 May 1991. The date of the Declaration's adoption, May 3, has subsequently been declared as World Press Freedom Day. The document has been viewed as widely influential, as the first in a series of such declarations around the world, and as a crucial affirmation of the international community's commitment to freedom of the press. Subsequently, several similar documents were drafted in other parts of the developing world: The Alma Ata Declaration for central Asia, Sana'a Declaration for the Middle East, and the Santiago Declaration for Latin America and the Caribbean. At the tenth anniversary of the Windhoek Declaration, however, the United Nations jubilee statement noted the fragility of press freedom in the face of political violence or authoritarianism.
Жаңа байланыс стратегиясы
ЮНЕСКО-ның мүше мемлекеттері оны Бас конференцияның 28-ші сессиясында (1995 жылдың қарашасы) ресми түрде бекіткеннен бері Виндхук декларациясы Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесіндегі маңызды нұсқаулыққа айналды. Ол 1989 жылдың қарашасында Берлин қабырғасының құлауымен бірге ЮНЕСКО-ның 25-ші сессиясында қабылданған Жаңа коммуникация стратегиясының бір бөлігі болып табылады. Бұл жаңа стратегия 1980 жылдары Ұйым ішінде пікір таласына түскен Жаңа әлемдік ақпарат және коммуникация тәртібінен (ЖӘАТ) де-факто алшақтады. Бұл пікір таластары ЮНЕСКО-ны бөліп, АҚШ пен Ұлыбританияның Ұйымнан шығуына (1984 және 1985 жылдары) әкеп соқты. ЖӘАТ сонымен қатар бірнеше кәсіби медиа ұйымдарының қарсылығына тап болды, олар бұл жаңа тәртіпті мемлекеттерге ақпаратты, әсіресе Солтүстік пен Оңтүстік арасында кеңірек және теңдестірілген түрде таратуды ынталандыру үшін БАҚ-ты бақылауға мүмкіндік беретін құрал деп қарады. 1989 жылғы Жаңа коммуникация стратегиясы мұндай мақсатқа тек «сөз бостандығына ешқандай кедергі келтірмей» жетуге болатынын баса көрсетті, бұл ЮНЕСКО-ның «сөз және сурет арқылы идеялардың еркін ағынына» қолдау көрсету мақсатына сәйкес келеді.
Since it was formally approved by the UNESCO Member States during the 28th Session of the General Conference (November 1995), the Windhoek Declaration has become a major reference in the United Nations system. It is part of the New Communication Strategy decided by UNESCO's General Conference during its 25th Session in November 1989, at the same time as the fall of the Berlin Wall. This new strategy de facto distanced itself from the New World Information and Communication Order (NWICO) which was subject to controversies within the Organization in the 1980s. These controversies have divided UNESCO and caused the United States and the United Kingdom to withdraw from the Organisation (in 1984 and 1985). The NWICO was also subject to oppositions from several professional media organizations, which saw in the New Order a means allowing states to control the media with the justification, among others, to encourage wider and better balanced dissemination of information between North and South. The 1989 New Communication Strategy stresses that this can only be reached “without any obstacle to freedom of expression” in accordance with the fundamental purpose of UNESCO to promote the “free flow of ideas by word and image”.
Виндхук декларациясының африкалықтар үшін символды мәні
Виндхук процесінің сәттілігіне бірнеше африкалық дипломаттардың Парижде (ЮНЕСКО), Женевада (ЭКОСОК) және Нью-Йоркте (БҰҰ Бас Ассамблеясы) көрсеткен жеке құлшынысы шешуші рөл атқарды. Олар осы үкіметаралық форумдарда журналистер Виндхукте ұсынған, 3 мамырда жыл сайын аталатын Әлемдік Пресса Тәуелсіздігі күнін орнату туралы ұсынысты көтеріп, қорғағандар еді. Сондай-ақ, олар Виндхук декларациясын мақұлдау мақсатында ЮНЕСКО Бас конференциясына резолюция жобасын ұсынды. Бұл африкалық бастама Алматы, Сантьяго, Сана және София декларацияларының ешқандай қарсылықсыз қабылдануына жол ашты. 1995 жылы ЮНЕСКО Африка тобының төрағасы болған Нигер елшісі Ламберт Мессан үшін «Виндхук декларациясы – адам құқықтарының құрылысына Африканың үлесі».
The personal commitment of a few African diplomats in Paris (UNESCO), Geneva (ECOSOC) and New York (UN General Assembly) has been crucial to the success of the Windhoek process. They were those who put forward and defended in these intergovernmental fora the suggestion made at Windhoek by journalists to establish World Press Freedom Day annually celebrated on May 3. They were also those who sponsored a draft resolution to the UNESCO General Conference intended to endorse the Windhoek Declaration. This African initiative has opened the path to the four other Declarations of Alma Ata, Santiago, Sana’a and Sofia to be adopted without objection. For the Ambassador of Niger Lambert Messan, president in 1995 of the UNESCO African Group, “the Windhoek Declaration is the African contribution to the edifice of human rights”.