Кіріспе

Лоуренс Сидни Иглбергер (1930–2011 жж.) – американдық мемлекет қайраткері және мансапты дипломат. 1930 жылдың 1 тамызында дүниеге келген, 2011 жылдың 4 маусымында қайтыс болды. Джордж Буш аға президенттің басқаруы кезінде 1992 жылдың желтоқсанынан 1993 жылдың қаңтарына дейін қысқа мерзімге мемлекеттік хатшы болып қызмет етті – бұл заманауи тарихтағы ең қысқа мерзімдердің бірі. Бұрын Ричард Никсон, Джимми Картер және Рональд Рейган президенттерінің басшылығымен, сондай-ақ Джордж Буш аға президент кезінде Джеймс Бейкердің мемлекеттік хатшысының орынбасары болып қызмет еткен. Иглбергер – мемлекеттік хатшы қызметін атқарған жалғыз сыртқы істер қызметінің қызметкері. 1973 жылдың қаңтар-мамыр айларында Қорғаныс министрінің орынбасары (халықаралық қауіпсіздік мәселелері) лауазымын да атқарды.

Ерте өмір және білім

Иглбергер Висконсин штатының Милуоки қаласында, бастауыш сынып мұғалімі Хелен (құрмет аты Ван Орнум) мен дәрігер Леон Сидни Иглбергердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Висконсин штатының Стивенс-Пойнт қаласындағы Джейкобс орта мектебін бітіргеннен кейін, Висконсин университетіне түсті, онда бакалавр және магистр дәрежелерін алды. Висконсин штатында оқып жүрген кезінде ол Альфа Сигма Фи студенттік бауырластығына қосылды. Сонымен қатар, ол 1996 жылдан 2000 жылға дейін және 2002 жылдан 2006 жылға дейін Уильям және Мэри колледжінің Қонақтар кеңесінің мүшесі болды. Иглбергер 1952-1954 жылдары АҚШ армиясында қызмет етіп, аға лейтенант шеніне жетті.

Мемлекеттік қызмет

1957 жылы Иглбергер АҚШ Сыртқы істер қызметіне қосылды және елшіліктерде, консулдықтарда және Мемлекеттік департаментте түрлі қызметтер атқарды. 1961-1965 жылдары ол Югославияның Белград қаласындағы АҚШ елшілігінде қызмет етті. Ол 1963 жылы Скопьедегі жер сілкінісіне байланысты дағдарысты басқарған адам ретінде танылды және алғашқы АҚШ-Кеңес гуманитарлық ынтымақтастығын жүзеге асырды, содан кейін оған «Македонияның Лоренсі» деген лақап ат берілді. 1969 жылдан бастап Никсон әкімшілігінде Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Генри Киссинджердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол 1971 жылға дейін бұл қызметте болды, содан кейін бірнеше лауазымды иеленді, оның ішінде Брюссельдегі НАТО-дағы АҚШ миссиясының кеңесшісі және Киссинджердің мемлекеттік хатшы болып тағайындалғаннан кейін Мемлекеттік департаменттегі бірқатар қосымша лауазымдар мен қорғаныс министрінің орынбасары (1971–1973) қызметтерін атқарды. Никсон отставкаға кеткеннен кейін ол қысқа мерзімге мемлекеттік қызметтен кетті. Кейіннен ол 1975-1977 жылдары мемлекеттік хатшының атқарушы хатшысы болып тағайындалды, ал 1977-1980 жылдары президент Джимми Картер оны Югославиядағы елші етіп тағайындады. 1975 жылы Киссинджердің атқарушы хатшысы болып жұмыс істеген кезде Нью-Йоркте кубалықтармен құпия келіссөздер жүргізді. 1981 жылдың 14 мамырынан 1982 жылдың 26 қаңтарына дейін Иглбергер Еуропалық істер жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болды. 1989 жылы президент Джордж Буш оны мемлекеттік хатшының орынбасары (департаменттегі екінші маңызды лауазым) етіп тағайындады; ол сонымен қатар президенттің тез ыдырап бара жатқан Югославияға қатысты мәселелер жөніндегі басты кеңесшісі болды. 1992 жылдың 23 тамызында Джеймс Бейкер мемлекеттік хатшы лауазымынан (Буштың қайта сайлану науқанын басқару үшін) кетті, ал Иглбергер Буш оған Буш әкімшілігінің қалған мерзіміне демалыс бергенге дейін мемлекеттік хатшы міндетін атқарды. 1989-1992 жылдар аралығында Югославия істері жөніндегі кеңесші болған кезеңде ол сербтік жақтас ретінде танылды. Осы көзқарасы Еуропа баспасөзінің оны «Сербияның Лоренсі» деп атауына себеп болды (Арабияның Лоренсіне сілтеме). Иглбергердің Югославиямен байланыстары даулы болды, ол үкіметтік лауазымда Югославияға несие беруді қолдады, содан кейін Югославия үкіметіне тиесілі LBS Bank (Ljubljanska Banka) және АҚШ-тағы Yugo Motors директорлар кеңесіне кірді. LBS Bank бизнесінің шамамен төрттен бірі Banca Nazionale del Lavoro-дан түсті, оның Атлантадағы филиалы Саддам Хусейннің қару-жарақ сатып алуына АҚШ-тың ауыл шаруашылығы несиелерін бағыттуда маңызды рөл атқарды. 1991 жылы президент Буш оған «Президенттік азаматтар медалін» табыс етті. Ол Халықаралық республикалық институттың директорлар кеңесінің мүшесі болды.

Холокост кезеңіндегі сақтандыру талаптары жөніндегі халықаралық комиссия

Иглбергер 1998 жылы құрылған Холокост дәуіріне қатысты сақтандыру талаптары жөніндегі халықаралық комиссияның (ICHEIC) төрағасы болды. Комиссияның мақсаты – Холокосттан аман қалғандардың нацистік кезеңдегі төленбеген сақтандыру талаптарын реттеу еді. 2005 жылы Иглбергер ICHEIC-тің Холокост құрбандары мен олардың мұрагерлеріне шамамен 16 миллион доллар ұсынғанын хабарлады, сонымен қатар ICHEIC қызметкерлерінің зерттеу мүмкіндіктерін атап өтті, ол оларға бұрын құрылған компаниялардан келіп түскен талаптарды бағалауға мүмкіндік берді. Бұрынғы жылдары комиссияға қатысты кейбір пікір қақтығыстары болды, оның ішінде бюджеттен көп шығын жасалғаны және жұмыс тым баяу істегені туралы хабарлар тарады, сондай-ақ бұрын ICHEIC-пен ынтымақтастыққа келіскен сақтандыру компаниялары полис иелерінің тізімін жарияламағандығы туралы мәлімдемелер жасалды. Иглбергер бұл айыптауларға жауап ретінде, көптеген талапкерлерде сақтандыру компаниясының аты сияқты қажетті ақпараттың болмауы салдарынан жылдам жұмыс істеудің қиын екенін айтты.

Таяу Шығыс қақтығысына қатысты көзқарас

Сыртқы істер қызметінде 27 жыл қызмет еткеннен кейін, Иглбергер шетелдік саясатқа деген қызығушылығын сақтап, ағымдағы оқиғалар туралы ток-шоуларда жиі көзге түсетін болды. Ол президент Джордж Буштың сыртқы саясатына қатысты жасаған пікірлерімен бірқатар талқылауларға себепкер болды. 2002 жылдың тамызында Иглбергер Ирактағы әскери әрекеттердің мүмкін уақытын сұраққа алып, "Қазіргі таңда осыны істеудің қажеттігіне мен мүлдем сенімді емеспін" деді. Ол Ирактағы билік алмасудың АҚШ үшін заңды мақсат болуы мүмкін екенін айтты, бірақ сол кезде әкімшіліктің мұндай қақтығысқа толық дайын емес деп ойлады. 2003 жылдың сәуірінде Буш әкімшілігінің Сирия үкіметіне берген ескертулерінен кейін, Иглбергер Сирияда немесе Иранда әскери қимыл жасау мүмкіндігін айыптап, халықтың пікірі мұндай қадамды қолдамайтынын және "Егер президент Буш осыны қазір сынап көрсе, тіпті мен де оны тірідей терісінен айыру керек деп ойлар едім" деді. 2006 жылдың 5 қаңтарында ол Ақ үйde өткен бұрынғы қорғаныс және мемлекеттік хатшылардың басқосуына қатысты, онда АҚШ-тың сыртқы саясаты Буш әкімшілігінің өкілдерімен талқыланды. 2006 жылдың 10 қарашасында ол қорғаныс министрі лауазымына тағайындалған Роберт Гейтстің орнын Иракты зерттеу тобында алмастыратыны жарияланды. Иран президенті Махмуд Ахмадинежад сайланғаннан кейін, Иглбергер Иранның болашақта әскери араласуды қажет ететін бағытта қозғалып бара жатқанын айтты. Сұхбатында ол "Біз бәрін сынап көруіміз керек" деген пікірде болды, бірақ кейде Иранның ядролық қаруға ие болмауы үшін күш қолдану қажет болуы мүмкін екенін де қосты. Ол Халықаралық саясат форумының қамқоршылар кеңесінің төрағасы және Вашингтонның Таяу Шығыс саясаты институтының (WINEP) кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды.

2008 жылғы президенттік сайлау

Республикалық праймерилерге дейін Иглбергер Джон Маккейнді президенттікке қолдады. 2008 жылдың 30 қазанында NPR радиосына берген сұхбатында ол Маккейндің серігі Сара Пейлиннің жоғары лауазымға "дайын емес" екенін айтты. Ол сондай-ақ көптеген вице-президенттердің де дайын болмайтынын мәлімдеді. Келесі күні Fox News телеарнасына берген сұхбатында Пейлин туралы бұрынғы сөздерінен бас тартты. 2008 жылдың 30 қазанында Fox News арнасында Иглбергер демократтардың президенттікке үміткері Барак Обаманы "алдаушы" деп атап, оның қаражат жинау тәсілдерімен және президенттік науқанының басқа да жақтарымен байланыстырды.

Өлім

Иглбергер 2011 жылғы 4 маусымда Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласындағы Вирджиния университетінің медициналық орталығында пневмониядан қайтыс болды. Ол 80 жаста болды және 1990 жылдан бері Шарлоттсвилльдің сыртында тұрды. Оның үш ұлы бар. Президент Барак Обама Иглбергерді "өмірін елдің қауіпсіздігіне және одақтастар мен әріптестермен байланысты нығайтуға арнаған көрнекті дипломат және мемлекеттік қызметкер" деп сипаттады. Бұрынғы президент Джордж Буш Иглбергерді "жан-тәнімен Америкаға және өзінің міндетіне берілген, қағидаларынан айырылмаған, шаршысыз патриот" деп сипаттады. Вице-президент Джо Байден "Қышқы соғыстан кейінгі әлем Иглбергердің қызметінің арқасында тұрақтырақ және қауіпсіз" деді. "Ларри Американың құндылықтарының күшіне сенді және ол олар үшін бүкіл әлемде күресті", - деді Мемлекеттік хатшы Хиллари Клинтон. Лоренс және оның әйелі Марлин Энн екеуі де Арлингтон ұлттық зиратына жерленген.

Жеке өмір

Оның үш ұлы болды, олардың барлығы Лоренс Иглбергер деп аталды, бірақ олардың ортаңғы есімдері әртүрлі (Скотт, Эндрю және Джейсон). Үш баласына бірдей есім беру туралы шешімін талқылағанда Иглбергер: «Бұл менің өзімшілдігім болды» деді, сондай-ақ «Екіншіден, мен әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін қиындыққа салуды қаладым» деп қосты. Оның үлкен ұлы – бұрынғы әйелінен ажырасқаннан кейін туған. Кіші екеуі оның екінші некесінен, ол 1966 жылдан бастап 2010 жылы қайтыс болған Марлен Энн Хайнеманмен болған.