Кіріспе

Бразилияның әскери үкіметі тұсындағы барлау агенттігі. Serviço Nacional de Informações немесе SNI – Бразилияның әскери диктатура кезіндегі барлау агенттігі. Ол президент Кастелу Бранку 4371/64 заңымен құрылған және 1990 жылы Фернандо Коллор таратып жібергенге дейін жұмыс істеді. Одан кейін Бразилиядағы барлау қызметі Бразилия Федералдық полициясына бағынышты болды, Фернандо Энрике Кардосу 9883/97 заңын бекіткенге дейін, ол Бразилияның барлау агенттігін құрды.

Тарих

Бастапқыда SNI 1964 жылы зейнеткер генерал Голбери до Куто е Силва басқаруындағы азаматтық мекеме болды. Ол Кастело Бранкоға балама барлау көзімен қамтамасыз етті және бастапқыда Салазар режимінің PIDE мекемесімен оқытылды. 1967 жылы бразилиялық қатал идеологтардың саяси үстемдікке ие болғаннан кейін, SNI әскери бақылауға көшті және ЦРУ-мен оқытыла бастады. Агенттік режимнің коммунизмге қарсы іс-қимылының тірегі болды. Бразилияда Варгас дәуірінен бері жасырын полиция болғанымен, әскери қатысу SNI құрылуымен жаңа деңгейге жетті. Ол Куто-э-Силваның бұрынғы Гуларт үкіметін (1961–64) ыдырату мақсатымен құрған Ізденіс және әлеуметтік зерттеулер институтынан (Instituto de Pesquisas e Estudos Sociais немесе IPES) өркендеді. 1973 жылы Escola Nacional de Informações (EsNI немесе Ұлттық барлау мектебі) ашылуымен ішкі барлау саласына бақылау орнатылды. Келесі жылы EsNI, Escola Superior de Guerra аспирантуралық барлау курсын өзіне қосты. Деректерге сәйкес, EsNI полиция қызметкерлерін оқытпады және өз студенттерін іріктеді. 1980 жылға қарай кейбір офицерлер EsNI-нің ESG сияқты олардың мансабы үшін де пайдалы болатынын айта бастады.

CIE

Бастапқыда CIE идеясына қарсылық болды. 1966 жылы президент Кастело Бранко армияның барлау қызметін құру идеясын қабылдамады, себебі ол Бас штабты әлсірететін еді. Келесі жылы, 1967 жылы, армияның жаңа министрі генерал Аурелио де Лира Таварес штаб бастығы генерал Орландо Гейзельдің қарсылығына қарамастан CIE құрды. 1968 жылдың өзінде CIE театрларды бомбалауға, кітап дүкендерін жоюға және адамдарды ұрлауға кірісті. 1968 жылдың соңында көтерілісшілер террористік зорлық-зомбылық көрсеткен кезде, CIE шамамен 200 офицерге дейін кеңейіп, қарсы шабуылға шығып, үш жылдың ішінде зорлық-зомбылықтың барлық көрінісін жойды. Президент Гейзель, отставкадағы генерал, CIE жүйесі арқылы өз бұйрықтарын орындау үшін күресті. Осының салдарынан CIE оның үкіметін әлсіретуге және әскери министр Сильвио Куто Коэльо да Фротаны келесі президент етіп тағайындауға тырысты. CIE сондай-ақ бұрын аталған Couto e Silva-ға, Geisel-дің Азаматтық үй шаруашылығының басшысына қарсы үгіт жүргізді, ол CIE-ді жабуды қалаған еді.

Бақылау әдістері

SNI мемлекеттік қызметке орналасуға немесе әскери мұрағаттарда зерттеу жүргізуге ниет білдіргендерге рұқсат берді. Күрделі ақпарат желісі мен телефон тіркеулерді пайдалана отырып, SNI көптеген дереккөздерден есептер жинап, талдады. Саяси ғалым Дэвид В. Флейшер мен Роберт Вессонның бір зерттеуі 1964-1985 жылдар аралығындағы билік кезінде SNI-де 50 000-ға жуық адам жұмыс істегенін көрсетеді. Бұған қоса, Медичи және Фигейредо президенттері бұрын SNI басшылары болған.

Елеулі айырмашылықтар

Колумбия университетінің саяси ғылымдар профессоры Альфред Степан СНИ-дің басқа елдердегі ұқсас агенттіктерден өзгеше екенін атап өтті. Ол кейіннен СНИ операциялар мен оқытуда дерлік монополияға ие болғанын, президенттік кабинетте министрлік деңгейінде дауысы болғанын және қоғамдық өмірдің дерлік барлық саласында өкілдік еткенін байқады. Жоғары лауазымды шенеуніктер өздерінің қызметтік өкілдіктері арқылы СНИ-дің қауіпсіздік мақсаттарына жетуіне көмектесті. Бұған қоса, СНИ толыққанды тәуелсіздікке ие болды, бұл оған бұрын-соңды болмаған билік берді.