Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флоренция герцогы, кейін Тоскананың ұлы герцогы (1537–1574)
Duke of Florence later Grand Duke of Tuscany (1537–1574)
Козимо I де Медичи (12 маусым 1519 – 21 сәуір 1574) 1537 жылдан 1569 жылға дейін Флоренцияның екінші герцогы болды, содан кейін Тоскананың тұңғыш ұлы герцогы атағын алды және өмірінің соңына дейін осы атақпен танылды.
Cosimo I de' Medici (12 June 1519 – 21 April 1574) was the second duke of Florence from 1537 until 1569, when he became the first grand duke of Tuscany, a title he held until his death.
Билікке көтерілу
Козимо 1519 жылғы 12 маусымда Флоренцияда дүниеге келді. Ол атақты кондотьер Людовико де Медичидің (Джованни делле Банде Нере деп белгілі) және оның әйелі Мария Сальвиатидің ұлы, ал Мария Сальвиати өзі Лоренцо Великолепныйдің немере қызы еді. Ол Форли графесі және Имола ханым Катерина Сфорцаның немересі болды. Козимо 1537 жылы 17 жасында Флоренцияның бұрынғы герцогы Алессандро де Медичи қаза болғаннан кейін Флоренция герцогы болды. Козимо Медичи әулетінің басқа тармағынан шыққан, Джованни-ил-Пополанодан тараған, ал ол Медичи банкін құрған Джованни ди Биччи де Медичидің шөбересі еді. Медичи әулетінің "үлкен" тармағынан, яғни Козимо ди Джованни де Медичиден тараған мұрагерді іздеу қажет болды, себебі Алессандроның жалғыз ұлы, үлкен тармақтың соңғы тікелей ұрпағы, заңды емес туған және әкесі қайтыс болған кезде төрт жаста еді. Таққа отырғанға дейін Козимо тек Муджеллода (Медичи әулетінің атамекені) өмір сүрді және Флоренцияда көп танылмаған еді. Дегенмен, қаланың ықпалды адамдары оны жаңа герцог ретінде жақтады. Көптегендер оның арқылы билік жүргізіп, мемлекеттік қаражатты өздеріне тартуды үміттенеді. Бірақ флоренциялық жазушы Бенедетто Варчи атақты түрде айтқандай, "жатақхана иесінің есебі, тойымсыздың есебінен өзгеше болды". Козимо ерік-жігері мықты, өткір және амбициялы екенін көрсетті және Флоренция герцогтігінің билігін Қырық сегіз кеңесіне тапсырған келісімнен тез бас тартты. Алессандроның қазасын естіген Флоренциялық эмигранттар Франция мен Флоренцияның наразы көршілерінің қолдауымен әскерлерін жинады. Осы уақытта Козимоның Бея (1537–1542) атты заңсыз қызы дүниеге келді, ол Бронзино салған суретте ерте қайтыс болғанға дейін бейнеленген. 1537 жылдың шілде айының соңында эмигранттар Бернардо Сальвиати мен Пьеро Строццидің басшылығымен Тосканаға кірді. Козимо олардың жақындап келе жатқанын естігенде, жаумен шайқасу үшін Алессандро Вителли басқаратын ең жақсы әскерін жіберді, олар Монтемурлода шайқасты. Вителли эмигранттар әскерін жеңгеннен кейін Строцци мен оның серіктері қашқан қамалға шабуыл жасады. Қала бірнеше сағаттан кейін құлады, ал Козимо өзінің алғашқы жеңісін тойлады. Көрнекті тұтқындар Пиацца делла Синьорияда немесе Барджеллода басы кесілді. Филиппо Строццидің денесі қасында қанды қылыш пен Вергилийдің сөздері жазылған хат табылды, бірақ көптеген адамдар оның өзін-өзі өлтіруі жалған екеніне сенді.
Cosimo was born in Florence on 12 June 1519, the son of the famous condottiere Ludovico de' Medici (known as Giovanni delle Bande Nere) and his wife Maria Salviati, herself a granddaughter of Lorenzo the Magnificent. He was the grandson of Caterina Sforza, the Countess of Forlì and Lady of Imola. Cosimo became Duke of Florence in 1537 at age 17, after the former Duke of Florence, Alessandro de' Medici, was assassinated. Cosimo was from a different branch of the Medici family, descended from Giovanni il Popolano, the great grandson of Giovanni di Bicci de' Medici, founder of the Medici Bank. It was necessary to search for a successor outside of the "senior" branch of the Medici family descended from Cosimo di Giovanni de' Medici, since the only male child of Alessandro, the last lineal descendant of the senior branch, was born out of wedlock and was only four years old at the time of his father's death. Up to the time of his accession, Cosimo had lived only in Mugello (the ancestral homeland of the Medici family) and was almost unknown in Florence. However, many of the influential men in the city favoured him as the new duke. Several hoped to rule through him, thereby enriching themselves at the state's expense. However, as the Florentine literatus Benedetto Varchi famously put it, "The innkeeper's reckoning was different from the glutton's." Cosimo proved strong willed, astute and ambitious and soon rejected the clause he had signed that entrusted much of the power of the Florentine duchy to a Council of Forty Eight. When the Florentine exiles heard of the death of Alessandro, they marshalled their forces with support from France and from disgruntled neighbors of Florence. During this time, Cosimo had an illegitimate daughter, Bia (1537 – 1542), who was portrayed shortly before her premature death in a painting by Bronzino. Toward the end of July 1537, the exiles marched into Tuscany under the leadership of Bernardo Salviati and Piero Strozzi. When Cosimo heard of their approach, he sent his best troops under Alessandro Vitelli to engage the enemy, which they did at Montemurlo. After defeating the exiles' army, Vitelli stormed the fortress, where Strozzi and a few of his companions had retreated to safety. It fell after only a few hours, and Cosimo celebrated his first victory. The prominent prisoners were subsequently beheaded on the Piazza della Signoria or in the Bargello. Filippo Strozzi's body was found with a bloody sword next to it and a note quoting Virgil, but many believe that his suicide was faked.
Тоскананың билігі
1537 жылы Козимо Бернардо Антонио де Медичиді Флоренция мемлекетінің басшысы ретінде мойындалуын алу үшін Киелі Рим императоры Карл V-ге жіберді. Бұл мойындалу 1537 жылғы маусымда Италия соғыстары барысында Францияға қарсы көмек көрсету шартымен берілді. Осы қадаммен Козимо Медичилердің билігін нығайтып, олар 1737 жылы Медичи әулетінің соңғы өкілі Джан Гастоне де Медичи қайтыс болғанға дейін Флоренцияны басқарды. Карл V-ге көрсетілген көмек оған Тоскананы императорлық гарнизондардан босатуға және Италиядағы үстем испандық ықпалдан мүмкіндігінше тәуелсіздігін арттыруға мүмкіндік берді. Козимо енді Сиенаға назар аударды. Карл V-тің қолдауымен ол 1554 жылы Марчано шайқасында сиеналықтарды жеңіп, қалаларын қоршауға алды. Тұрғындардың қаһармандық қарсылығына қарамастан, 15 айлық қоршаудан кейін 17 сәуірде 1555 жылы қала түсті, халқы қырық мыңнан сегіз мыңға дейін азайды. 1559 жылы Сиена тәуелсіздігінің соңғы бекінісі Монтальчино Козимоның иелігіне қосылды. 1569 жылы Папа Пій V оны Тоскананың ұлы герцогы дәрежесіне көтерді. Билік құрған соңғы 10 жылында екі ұлының безгекке шалып қайтыс болуына байланысты Козимо Флоренция мемлекетін басқаруды ұлы және мұрагері Франческо I-ге тапсырды. Ол Флоренциядан тыс, Вилла ди Кастелло вилласында қоныстанды.
In 1537, Cosimo sent Bernardo Antonio de' Medici to Holy Roman Emperor Charles V to gain recognition for his position as head of the Florentine state. That recognition came in June 1537 in exchange for help against France in the course of the Italian Wars. With this move, Cosimo firmly restored the power of the Medici, who thereafter ruled Florence until the death of the last of the Medici rulers, Gian Gastone de' Medici, in 1737. The help granted to Charles V allowed him to free Tuscany from the Imperial garrisons and to increase as much as possible its independence from the overwhelming Spanish influence in Italy. Cosimo next turned his attention to Siena. With the support of Charles V, he defeated the Sienese at the Battle of Marciano in 1554 and laid siege to their city. Despite the inhabitants' desperate resistance, the city fell on 17 April 1555 after a 15 month siege, its population diminished from forty thousand to eight thousand. In 1559, Montalcino, the last redoubt of Sienese independence, was annexed to Cosimo's territories. In 1569, Pope Pius V elevated him to the rank of Grand Duke of Tuscany. In the last 10 years of his reign, struck by the death of two of his sons by malaria, Cosimo gave up active rule of the Florentine state to his son and successor Francesco I. He retreated to live in his villa, the Villa di Castello, outside Florence.
Мемлекеттік қызмет
Козимо авторитарлық билеуші болды және швейцариялық жалдамалы әскерлерден құралған күзетшілерді жалдап, өзінің билігін нығайтты. 1548 жылы ол өзінің туысы Лоренциноны, Флоренцияға талапкер болған соңғы Медичи өкілін, Козимоның бұрынғы билеушісі Алессандроны өлтіруді ұйымдастырған, Венецияда өлтірді. Козимо сонымен қатар Флоренция мемлекетін шетелдік әскерлердің жиі шабуылынан қорғау мақсатында әскери құрылыстарды белсенді түрде салған. Мысалдарға Сиена, Ареццо, Сансеполкроның жаңа бекіністері, Пиза мен Фивиццаноның жаңа қабырғалары, сондай-ақ Эльба аралындағы Портоферрайо және Терра-дель-Соле бекіністері кіреді. Ол халқына ауыр салықтар жүктеді. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, Козимо I өнерді жоғары деңгейде қолдады, сонымен қатар Флоренция теңіз флотын дамытты, ол Лепанто шайқасына қатысты және оны өзінің жаңа құрылысы – Киелі Стефан орденінің рыцарларына тапсырды.
Cosimo was an authoritarian ruler and secured his position by employing a guard of Swiss mercenaries. In 1548, he managed to have his relative Lorenzino, the last Medici claimant to Florence who had earlier arranged the assassination of Cosimo's predecessor Alessandro, assassinated himself in Venice. Cosimo also was an active builder of military structures, as a part of his attempt to save the Florentine state from the frequent passage of foreign armies. Examples include the new fortresses of Siena, Arezzo, Sansepolcro, the new walls of Pisa and Fivizzano and the strongholds of Portoferraio on the island of Elba and Terra del Sole. He laid heavy tax burdens on his subjects. Despite his economic difficulties, Cosimo I was a lavish patron of the arts and also developed the Florentine navy, which eventually took part in the Battle of Lepanto, and which he entrusted to his new creation, the Knights of St. Stephen.
Өнердің қамқорлығы
Козимо бүгінде Уффици ("офис") құрылысымен танымал. Бастапқыда Флоренцияның республикалық кезеңінде құрылған түрлі комитеттер, агенттіктер мен гильдиялардың әкімшілік бақылауын бір ортаға жинау мақсатымен салынған, қазір онда әлемдегі ең маңызды өнер коллекцияларының бірі орналасқан, оның көп бөлігі Медичи әулетінің мүшелері тапсырыс беріп немесе меншігінде болған. Козимо он жеті жасқа толғанда Николо Триболо жобалаған Вилла ди Кастеллодағы бақшалары Флоренция үшін жаңа алтын ғасырды жариялау және Медичи әулетінің сән-салтанаты мен қадір-қасиетін көрсету үшін жасалған. Олар фонтандармен, лабиринтпен, үңгірмен және шеберлікпен жасалған су құрылыстарымен безендірілген, итальяндық Ренессанс бағының үлгісі болды. Олар XVIII ғасырға дейін итальяндық және француз бақтарына зор әсер етті. Козимо сонымен қатар Питти сарайын Медичи әулетінің тұрғын үйі ретінде аяқтады және Питти сарайының артында керемет Боболи бақтарын салды. Оның даңқты ата-бабалары сияқты, ол өнерді қолдаушы меценат болды, Джорджио Вазари, Бенвенуто Челлини, Понтормо, Бронзино, сәулетші Балдассаре Ланчи және тарихшылар Сципионе Аммирато мен Бенедетто Варчи сияқты өнер шеберлерін қолдады. 1598 жылы орнатылған Джамболоньяның Козимо I-нің қоладан құйылған ескерткіші бүгінге дейін Флоренцияның басты алаңы Пьяцца-делла-Синьорияда тұр. Козимо сондай-ақ алхимияға құмар болды, бұл құмарлықты ол әжесі Катерина Сфорцадан мұра еткен.
Cosimo is perhaps best known today for the creation of the Uffizi ("offices"). Originally intended as a means of consolidating his administrative control of the various committees, agencies, and guilds established in Florence's Republican past, it now houses one of the world's most important collections of art, much of it commissioned and/or owned by various members of the Medici family. His gardens at Villa di Castello, designed by Niccolò Tribolo when Cosimo was only seventeen years old, were designed to announce a new golden age for Florence and to demonstrate the magnificence and virtues of the Medici. They were decorated with fountains, a labyrinth, a grotto and ingenious ornamental water features, and were a prototype for the Italian Renaissance garden. They had a profound influence on later Italian and French gardens through the eighteenth century. Cosimo also finished the Pitti Palace as a home for the Medici and created the magnificent Boboli Gardens behind the Pitti. As his more prominent ancestors had been, he was also an important patron of the arts, supporting, among others, Giorgio Vasari, Benvenuto Cellini, Pontormo, Bronzino, the architect Baldassarre Lanci, and the historians Scipione Ammirato and Benedetto Varchi. A large bronze equestrian statue of Cosimo I by Giambologna, erected in 1598, still stands today in the Piazza della Signoria, the main square of Florence. Cosimo was also an enthusiast of alchemy, a passion he inherited from his grandmother Caterina Sforza.