Кіріспе

ХІХ-ХХ ғасырдағы ағылшын ақыны және эссеші Генри Остин Добсон (18 қаңтар 1840 – 2 қыркүйек 1921) – ағылшын ақыны және эссеші.

Өмір

Ол Плимут қаласында француз тегінен шыққан инженер Джордж Кларисс Добсонның үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Сегіз шамасында отбасы Холихедке көшіп, ал оның алғашқы мектебі Англсидегі Бомарис қаласында болды. Кейін Ковентриде және Страсбургтегі гимназияда білім алды. Ол он алты жасында инженер болу ниетімен оралды. (Оның кіші інісі Джеймс шын мәнінде белгілі инженерге айналып, 1880 және 1890 жылдары Буэнос-Айрес портын аяқтауға көмектескен.) Мансабының басында ол бос уақытында Оңтүстік Кенсингтон өнер мектебінде оқуын жалғастырды, бірақ нақты мақсаты болмады. 1856 жылдың желтоқсанында ол Сауда кеңесіне кіріп, біртіндеп порт бөлімінде басшылық қызметке көтерілді, және 1901 жылдың күзінде зейнетке шықты. 1868 жылы ол Гертфордширдегі Броксборн қаласынан шыққан көрнекті инженер Натаниел Бердмордың (1816–1872) қызы Фрэнсис Мэриге үйленді және Илингке қоныстанды. Добсон 1921 жылы қайтыс болды, ал оның қосылу рәсімі 6 қыркүйекте Илингтегі Санкт-Петр шіркеуінде өтті. Ол Уэксбридж жолындағы Вестминстер зиратында, Ханвелл, Миддлсексте жерленген.

Шығармалары

Оның ресми мансабы көзге түспеді, бірақ ақын және өмірбаяншы ретінде ол ерекше көзге шықты. Оның шығармаларын зерттегендер оның есейгендігіне таңғалады. Ол шамамен 1864 жылы назарын түпнұсқа проза мен өлең жазуға бұрды, ал оның алғашқы туындыларының кейбірі ең жақсылары саналды. 1868 жылға дейін Гарри Добсонға Энтони Троллоп басқарған «Сент-Полс» журналы мүмкіндік пен оқырмандарды сыйлады; ал келесі алты жыл ішінде ол өзінің сүйікті өлеңдерінің бірнешеуін, соның ішінде «Tu Quoque», «Ескі мектептің джентльмені», «Платоннан диалог» және «Маркизаны» жариялады. Оның көптеген өлеңдері түпнұсқада суреттермен бірге жарық көрді, тіпті кейбіреулері суреттерге сүйену үшін жазылған. Композитор Мэри Аугуста Вейкфилд оның кем дегенде бір өлеңін музыкаға қойды. 1873 жылдың күзіне қарай Добсон бір томға жететін өлеңдер жинады және «Vignettes in Rhyme» атты кітабын жариялады, ол тез арада үш рет қайта басылды. Журналда жарияланған кезеңде өлеңдерге ерекше назар аударылды, Джордж Элиот сияқтылар аты-жөні белгісіз авторды қолдады. Кішкентай кітап оны кеңірек оқырмандарға таныстырды. Бұл кезең алғашқы шығарма үшін өте қолайлы болды, өйткені ауада метрлік тәжірибелерге толы атмосфера болды. Суинберннің классикалық метрге жасаған батыл саяхаты жаңа жол ашты; бәсекелесуге тырысу бекер еді, сол кездегі ақындар жаңа формалар мен вариациялар іздеді. 1876 жылдың басында ағылшын ақындары Теодор де Банвиль, Клемент Маро және Франсуа Виллонның француздық формаларын ашты және оларды ағылшын өлеңіне енгізуге бел буды. Трилетті сәтті пайдаланған Добсон осы қозғалыстың алдында тұрды және 1876 жылдың мамырында «The Prodigals» журналында ағылшын тілінде жазылған алғашқы балладаны жариялады. Одан кейін ол ронделдің, рондоның және вилланельдің ағылшын нұсқаларын шығарды. Эдмунд Госс 1877 жылдың шілдесінде «Корнхилл журналында» жариялаған «Айырым экзотикалық өлең формаларын қолдау туралы өтініш» атты мақаласы, Добсонның екінші томы «Порцеландағы мақал-мәтелдер»мен бірге, қозғалыстың мүмкіндіктері мен жетістіктеріне жалпы назар аударды. Эксперимент сәтті деп танылды. 1883 жылы Добсон өзінің ең ерекше туындыларын қамтыған «Ескі әлемнің идилияларын» жариялады. Осы уақытқа дейін оның талғамы біртіндеп осы кезеңмен байланысты болды; және 18-ғасырдың рухы «Бю Брокадтың баладасы» мен «Розинаның тарихында» қайта жаңғырды, қазіргі ағылшын поэзиясында басқа еш жерде кездеспейді. «Бю Брокадта» оның суреттерінің сапасы ең жақсы көрінеді. Ол Рэндольф Кальдекоттпен салыстырылды, олардың арасында көп ортақ нәрсе бар; бірақ Добсонның әзілі соншалықты «көңілді» емес және оның портреттері Джон Гилпиннің суретшісі сияқты кең емес. Оның үндеуі көбірек интеллектуалды болды. «Лираның белгісі» (1885) Добсонның жеке өлеңдер жинағының келесісі болды, сонымен қатар ол «Жалпы өлеңдер жинағы» (1897) жинағын жариялады. «Лира белгісінде» көп түрлілік бар. «Сент-Джеймс әйелдері» өте жаңа және жеңіл, оның 18-ғасырдағы басқа өлеңдеріндегідей қасиеттерге ие; балладалар мен рондолар бар, барлық бұрынғы сұлулықпен; және «Революциялық реликвияда», «Бала музыкант» сияқты, ақын шынайы пафостың тереңдігіне жетеді, ол жиі тырыспайды, бірақ оны іздегенде ешқашан сәтсіздікке ұшырамайды. Бұған қарама-қарсы, Уинтроп Макворт Прайдтың ықпалымен жазылған, бірақ сонымен қатар жекелеген жеңіл өлеңдер бар. «Лира белгісі» атты шығарманың басты жаңалығы - Джон Гейге негізделген «Әдебиет пен өнер аңыздары» сериясы. Бұл өлеңдерінде, мүмкін, оның басқа өлеңдерінен гөрі Добсонның қиял әдебиетін үкім әдебиетімен қалай араластыратынын көреміз. 1885 жылдан кейін Добсон негізінен сын және биографиялық прозамен айналысты, ол 18-ғасырдағы сүйікті жазушыларының жалпы білімін едәуір арттырды. Генри Филдингтің (1883), Томас Бевиктің (1884), Ричард Стилдің (1886), Оливер Голдсмиттің (1888), Хорас Уолполдың (1890) және Уильям Хогарттың (1879, 1891, 1897, 1902, 1907) өмірбаяндары - бұл адал зерттеулер, жанашырлықпен баяндау және дұрыс сынмен ерекшеленетін зерттеулер. «Four Frenchwomen» (1890), XVIII ғасырдың виньетталарының үш сериясында (1892, 1894, 1896) және «The Paladin of Philanthropy» (1899), оның сөзсіз ең нәзік прозалық шығармаларын қамтиды, әр зерттеудің нақты егжей-тегжейі сөздік әсемдікпен жеңілдетіледі, бұл тек ақынға ғана қол жеткізілуі мүмкін. 1901 жылы ол өзінің бұрын жарық көрмеген өлеңдерін «Carmina Votiva» деп аталатын жинаққа жинады. Добсон 1902 жылдың наурыз айында Эдинбург университетінен құрметті докторлық дәрежесін (LL. D.) алды. 2005 жылы «Industrial/Nu metal» тобы «Industrial Frost» Добсонның «Before Sedan» атты өлеңінің сөздерін осы аттас әннің мәтіні ретінде пайдаланды.