Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1976 жылы Агата Кристидің "Мисс Марпл" романы
1976 Miss Marple novel by Agatha Christie
"Ұйқыдағы кісі өлтіру: Мисс Марплдың соңғы ісі" – Агата Кристидің детективтік туындысы. Алғаш рет Ұлыбританияда Collins Crime Club баспасынан 1976 жылдың қазан айында, ал АҚШ-та Dodd, Mead and Company баспасынан сол жылдың соңында жарық көрді. Ұлыбританиядағы басылымының бағасы £3.50 құрады.
Sleeping Murder: Miss Marple's Last Case is a work of detective fiction by Agatha Christie and first published in the UK by the Collins Crime Club in October 1976 and in the US by Dodd, Mead and Company later in the same year. The UK edition retailed for £3.50
Кристидің жазбалары кейіннен әртүрлі түсіндірулерге мүмкіндік береді; Джон Керран "Ұйқыдағы кісі өлтіру" романының жоспары 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында жасалғанын айтады. Оның негізі – роман атауына енгізілген көптеген өзгерістер, себебі басқа авторлар оның алғашқы идеяларын пайдаланған: Кристидің бір жазба кітапшасында "Жүзді жап" (екінші атау) деген жазба "1947 жылдың қыркүйегіне жоспарлар" және "1948 жылдың қарашасына жоспарлар" деген тұста кездеседі, бұл оның қолжазбаны қайта оқып, түзетуді жоспарлағанын көрсетеді. Бұрынғы өмірбаян жазушылары, жазба кітаптарына қол жеткізе алмағандықтан, "Ұйқыдағы кісі өлтіру" романы 1940 жылы жазылғанын мәлімдейді. Дегенмен, романның 1940 жылы жазылғандығына дәлел Кристидің әдеби агенттерінің хат алмасу файлдарында табылады: Кристидің 1940 жылғы 15 наурыздағы гонорар есебінде Эдмунд Корк жалдаған хатшылық агенттігі "Кешіріммен өлтіру" (қолжазбаның бірінші атауы) теріп жазу үшін 19 фунт 13 шиллинг 9 пенни алғанын көрсетеді. Кристидің соңғы Марпл романы "Немезис" 1971 жылы, ал соңғы Пуаро романы "Солпандар есте сақтайды" 1972 жылы, ал 1973 жылы оның соңғы романы "Тағдыр есігі" жарық көрді. Роман жазуды тоқтатуға ниеттенген Кристи 1975 жылы Пуароның соңғы ісін баяндайтын "Кертейн" романының жариялануына рұқсат берді. Содан кейін ол 1976 жылы "Ұйқыдағы кісі өлтіру" романының басылымын ұйымдастырды, бірақ оның өлімінен кейін, сол жылдың қазан айында роман жарық көрді. Пуародан айырмашылығы, соңғы романында қаза тапқан, Мисс Марпл тірі қалды. Бұл соңғы жарық көрген роман 1944 жылы өтеді, бірақ одан кейінгі жылдары жазылған романдар Мисс Марплдың қартайғанын көрсетеді. "Немезис" романында Мисс Марпл денсаулығының нашарлауын ескере отырып, дәрігердің кеңесі бойынша бау-бақшамен айналыспайды. "Ұйқыдағы кісі өлтіру" романында ол Ридтердің үйінің еленбеген бақшасынан суару шөптерін жинап алып жүреді, бірақ бұл құрбанның жерленген жерін іздеу үшін жасалған болуы мүмкін. Лилидің ақша алу үшін газетке жарияланған хабарламаға жауап беруіне байланысты сымсыз радио сатып алу туралы айтылады; бұл оқиғаның 1930 жылдарда өтетінін көрсетеді, өйткені автор соңғы түзетулерінде (1950 жылы жасалған) осылай ниеттенген. "Ұйқыдағы кісі өлтіру" романында тікелей есімі айтылмаса да, бұл қарт әйел "Менің саусағыммен тіккенімше" романындағы Ланкастер ханымның сипаттамасына сәйкес келеді; шындығында, сол кітаптағы көрініс осы кітапта сипатталғаннан өзгеше емес, санаторийдің орналасқан жері мен хабарлама жеткізілген кейіпкер ерекшеленеді.
Christie's notebooks are open to interpretation in hindsight; John Curran argues that Sleeping Murder was still being planned at the end of the 1940s and the beginning of the 1950s. His basis is the many changes to the title of the novel, since other authors had used her first title ideas: one of Christie's notebooks contain references to Cover Her Face (second title) under "Plans for Sept. 1947" and "Plans for Nov. 1948", suggesting she was planning to re read and revise the manuscript. Previous biographers, who did not have access to the Notebooks, state that Sleeping Murder was written in 1940. Nevertheless, support for the story being first written in 1940 is found in the correspondence files of Christie's literary agents: Christie's royalty statement for 15 March 1940 states that the secretarial agency hired by Edmund Cork to type up Murder in Retrospect (first title of manuscript) charged £19 13s. 9d. The last Marple novel Christie wrote, Nemesis, was published in 1971, followed by Christie's last Poirot novel Elephants Can Remember in 1972 and then in 1973, her very last novel Postern of Fate. Aware that she would write no more novels, Christie authorised the publication of Curtain in 1975 to send off Poirot. She then arranged to have Sleeping Murder published in 1976, but she died before its publication in October of that year. By contrast to Poirot, who dies in the final novel, Miss Marple lives on. This last published novel is set in 1944, but follows novels set in later years, which show Miss Marple to have aged. In Nemesis, Miss Marple does no gardening on the advice of her doctor, showing the effects of her more fragile health. In Sleeping Murder, she is frequently pulling bindweed from the neglected garden at the Reeds' home, but that may be a cover for searching for the site of the victim's burial. There is a reference to a wireless set as a desired purchase by Lily, were she to receive money by responding to the newspaper notice seeking her; this reinforces the story's setting being in the 1930s, as the author intended in her final revisions (done in 1950). While not introduced by name in Sleeping Murder, this elderly lady matches the description of Mrs. Lancaster from By the Pricking of My Thumbs; indeed the scene from that book is nearly identical to the one described in this, save for changes in sanatorium location and character the message was delivered to.
Әдеби мәні және қабылдануы
Джордж Тоу 1976 жылғы 22 қазандағы Daily Mirror газетінде: "Агата Кристинің соңғы романы өте жақсы. "Ұйықтасқан қырқыс" – Мисс Марплдың детективтік ізденістерге жасаған соңғы саяхаты. Бірақ, бәлкім, ол оның ең жақсы туындысы. Агата Кристи оны жылдар бұрын жазған, бірақ егер мен өмірінің соңғы туындысын таңдасам, мен міндетті түрде осы кітапты таңдар едім. Ол соңғы жылдардағы ең жақсы кітабы." Роберт Барнард: "Сәл ұсықтатушы жұмбақ, 1940 жылдары жазылған, бірақ Кристинің қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Кісі өлтірілген үй туралы, оны бала кезінде мәйітті көрген адам таңсық жағдайда сатып алады. Росс Макдональд еске түсіреді, және әрине, бұл классикалық Кристи сияқты емес. Бірақ неліктен ойлы кәсіпкер әйел өзінің ең жақсы туындыларының бірін өлімнен кейін жариялау үшін сақтап қалды?" Х. Р. Ф. Китинг осы романды "100 үздік қылмыс және құпия кітаптар" тізіміне қосты. Бұл 1976 жылғы ең көп сатылған кітаптардың бірі болды.
George Thaw in the Daily Mirror of 22 October 1976 said, "Agatha Christie's last novel is very good. Sleeping Murder is the last of Miss Marple's excursions into detection. But perhaps it is her best. Agatha Christie wrote it years ago but if I was going to pick a swansong book this is certainly the one that I would choose. It's her best for years." Robert Barnard: "Slightly somniferous mystery, written in the 'forties but published after Christie's death. Concerns a house where murder has been committed, bought (by the merest coincidence) by someone who as a child saw the body. Sounds like Ross Macdonald, and certainly doesn't read like vintage Christie. But why should an astute businesswoman hold back one of her better performances for posthumous publication?" H. R. F. Keating included the novel in his list of "100 Best Crime and Mystry Books". It was one of the bestselling books of 1976.