Кіріспе
Саяси оқиғаларды талдайтын тарих түрі – академиялық сала. Саяси тарих – саяси оқиғалардың, идеялардың, қозғалыстардың, мемлекеттік органдардың, сайлаушылардың, партиялардың және көшбасшылардың баяндамасы мен сараптамасы. Ол тарихтың басқа салаларымен, соның ішінде дипломатиялық тарих, конституциялық тарих, әлеуметтік тарих, халық тарихы және қоғамдық тарихпен тығыз байланысты. Саяси тарих ірі қоғамдардағы биліктің ұйымдастырылуы мен жұмыс істеуін зерттейді. 1960 жылдардың басынан бастап, бәсекелес салалардың, әсіресе әлеуметтік және мәдени тарихтың дамуы, саяси элиталардың қызметіне баса назар аударатын «дәстүрлі» саяси тарихтың беделінің төмендеуіне алып келді. 1975 жылдан 1995 жылға дейінгі екі онжылдық аралығында американдық университеттердегі тарих профессорларының арасында әлеуметтік тарихты таңдағандардың үлесі 31%-дан 41%-ға дейін өсті, ал саяси тарихшылардың үлесі 40%-дан 30%-ға дейін азайды.
the academic field
Political history is the narrative and survey of political events, ideas, movements, organs of government, voters, parties and leaders. It is closely related to other fields of history, including diplomatic history, constitutional history, social history, people's history, and public history. Political history studies the organization and operation of power in large societies. From approximately the 1960s onwards, the rise of competing subdisciplines, particularly social history and cultural history, led to a decline in the prominence of "traditional" political history, which tended to focus on the activities of political elites. In the two decades from 1975 to 1995, the proportion of professors of history in American universities identifying with social history rose from 31% to 41%, and the proportion of political historians fell from 40% to 30%.
Әлемдік саяси тарих
Әлемнің саяси тарихы – халықаралық қатынастарды қамти отырып, саясат және үкімет тарихын жаһандық деңгейде зерттейді.
Саяси тарих аспектілері
Алғашқы "ғылыми" саяси тарихты 19 ғасырда Германияда Леопольд фон Ранке жазды. Оның әдістемесі тарихшылардың дереккөздерді сыни түрде қарастыруына терең ықпал етті; тарихнамаға жүгініп, тарихқа қатысты әртүрлі әдістемелік көзқарастарды толыққанды талдауға болады. Саяси тарихтың маңызды аспектісі – идеологияны тарихи өзгерістердің қозғаушы күші ретінде зерттеу. Бір автор: «Идеологиялық айырмашылықтар мен олардың салдары зерттелмейінше, саяси тарихтың толыққанды дамуы мүмкін емес» дейді. Саяси тарихты зерттеу көбінесе бір ғана елдің саяси өзгерістері мен дамуына бағытталған. Кейбір тарихшылар соңғы онжылдықтарда саяси тарихтың тар мамандануға қарай ұмтылуын байқады: «1940 жылдары колледж профессоры өзін "тарихшы" деп таныстырса, 1950 жылдары "американдық тарихшы" деп аталатын». 1970 жылдардан бастап жаңа бағыттар саяси тарихқа дәстүрлі көзқарастарға қарсы шықты. Әлеуметтік тарихтың дамуы көшбасшылар мен ұлттық шешімдерді зерттеуден қарапайым халықтың, әсіресе шеттен келгендер мен азшылықтардың рөліне назар аударды. Жас ғалымдар нәсіл, тап және жыныс сияқты мәселелерге көшті, элитаға орын қалмады. 1990 жылдан кейін әлеуметтік тарихтың өзі күн жоғалтып, постмодернистік және мәдени көзқарастарға уступилді, олар кең ауқымды түсіндірулерді қабылдамайды.
АҚШ: жаңа саяси тарих
Дәстүрлі саяси тарих негізгі басшыларға назар аударды және АҚШ-та академиялық тарихшылардан тыс ұзақ жылдар бойы басым рөл атқарды. Бұл зерттеулер 1950 жылға дейін американдық тарихшылар жазған ғылыми кітаптар мен мақалалардың шамамен 25%-ын, ал 1960 жылдары шамамен 33%-ын құрады, одан кейін дипломатиялық тарих. 1960-1970 жылдары әлеуметтік тарихқа жаңа қызығушылықтың пайда болуы «жаңа саяси тарихтың» пайда болуына әкелді, ол жас ғалымдардың саясаткерлерге ғана емес, сайлаушылардың мінез-құлқы мен мотивациясына көбірек назар аударуын қамтамасыз етті. Ол әлеуметтік тақырыптарды, әсіресе этникалық және діни мәселелерді интеграциялау үшін сандық әдістерге көп сүйенді. Жаңа әлеуметтік ғылым тәсілі «Ұлы тұлғаларға» деген қызығушылықтың азаюының алғы күрсіні болды. 1970 жылдары дәстүрлі саяси көзқарастардың ығысуы үлкен дүрбелең тудырды, бірақ дипломатиялық тарих одан да төмендеді. Ол нәсіл/сала/гендерлік үлгімен әлеуметтік тарихтан басымдыққа ие болды. «Journal of American History» журналына ұсынылған саяси мақалалардың саны 33%-дан 15%-ға дейін кеміді. Паттерсон қазіргі оқиғалар, әсіресе Вьетнам соғысы мен Уотергейт іс-қимылының жас ғалымдарды саясаткерлер мен олардың іс-әрекеттерін зерттеуден алшақтатқанын айтты. Саяси тарих ешқашан жойылған жоқ, бірақ оқырман қауымдастығы арасындағы тұрақты танымалдығына қарамастан, ғалымдар арасындағы басымдығын қайта қалпына келтіре алмады. Кейбір саяси тарихшылар өздерінің жағдайын әжуалайтын, мысалы, Уильям Лейхтенбург: «Кәсіби ортада саяси тарихшылардың мәртебесі сеніммен емдеуші мен хиропрактик арасындағы деңгейге түсті. Саяси тарихшылардың бәрі бір жағынан дұрыс болды, бірақ сіз оларды үйге әкеліп отбасыңызға таныстыруды қаламауыңыз мүмкін» деп жазды. Басқалары көбірек талдау жасады, Хью Дэвис Грэм байқағандай: дәстүрлі саяси тарихшылардың қатары азайды, олардың болжамдары мен әдістері күмәнді болды, сондай-ақ олар мансабын сипаттаған «Ұлы ақ адам» да.
The ranks of traditional political historians are depleted, their assumptions and methods discredited, along with the Great White Man whose careers they chronicled.
Ұлыбритания
Readman (2009) 20-ғасырдағы британдық саяси тарихтың тарихнамасын қарастырады. Ол британдық саяси ғылымның 20-ғасыр тарихын көптеп назардан тыс қалдырғанын, себебі бұл оқиғалардың жақын арада болғандығы, бастапқы дереккөздердің жетіспеуі және субъективтілік қаупі болды деп сипаттайды. Мақалада ғалымдардың 20-ғасыр тарихына деген қызығушылығының артуына ықпал еткен ғылыми тәсілдердегі өзгерістер, мұрағаттық дереккөздерге тәуелділіктің азаюы, тарихнамадағы әдістемелік өзгерістер және ауызша тарих сияқты тарихтың жаңа түрлерінің дамуы зерттелген.
Германия
1960 жылдары алайда, кейбір неміс тарихшылары (әсіресе Ханс Ульрих Велер және оның ізбасарлары) бұл идеяға қарсы шығып, оның орнына "Ішкі саясаттың басымдығы" (Primat der Innenpolitik) тұжырымын ұсынды. Бұл тұжырым бойынша, ішкі саясаттың (осы жағдайда неміс) осалдығы сыртқы саясатты қалыптастыруға ықпал етті. Осыған байланысты, түрлі мемлекеттердің ішкі саясатын және оның сыртқы саясат жүргізу әрекеттеріне тигізген әсерін талдауға арналған көптеген зерттемелер жасалды.
Франция
Француздық "Аннальдер мектебі" тарихта география мен экономиканың рөліне, сондай-ақ жоғары саясаттың "оқиғалар тарихының" үнемі байқалатын қозғалысынан гөрі, кең және баяу циклдердің маңыздылығына бұрыннан-ақ назар аударған. Ол саясат пен дипломатияны екінші орынға қойды. "Аннальдер мектебінің" ең маңызды еңбегі – Фернан Браудельдің "Филип II дәуіріндегі Жерорта теңізі және Жерорта теңізі әлемі" еңбегінде Филип II-нің Жерорта теңізі саясатының дәстүрлі Ранкеандық дипломатиялық тарихы бар, бірақ ол тарихтың ұзақ мерзімді циклдарына ("longue durée") бағытталған жұмыстың үшінші және ең қысқа бөлімі ғана. "Аннальдер" кеңінен таралды, нәтижесінде саяси тарихтан ығысып, экономикалық және экологиялық өзгерістердің кең ауқымды үрдістеріне көбірек назар аударылды.
Әлеуметтік тарих
1960-1970 жылдары дауыссыздарға дауыс беруге және әлеуметтік төмендегі топтардың тарихын жазуға көбірек мән берілді. Бұл, әлеуметтік тарихтың сандық статистикалық әдістерін немесе мәдени тарихтың постмодернистік талдауларын қолдану арқылы, тарих ғылымында саясаттың маңыздылығын азайтуға әкелді. Лефф атап көрсеткендей, әлеуметтік тарихшылар "саяси тарихты элиталық, беткей, толығымен өткен және күнделікті өмірдің шынайы оқиғаларына қатысы жоқ деп санады".
history as elitist, shallow, altogether passe, and irrelevant to the drama of everyday lives."
Саяси режимдер мен институттардың тарихы
MaxRange деректер жиынтығы – 1789 жылдан бастап әлемдегі барлық мемлекеттердің саяси жағдайы мен институционалдық режимдерінің дамуын толыққанды анықтап көрсететін жоба. MaxRange сонымен қатар барлық саяси өзгерістердің алғы тарихын, даму жолын, сыртқы факторларын және басты себептерін сипаттайды. MaxRange – демократия деңгейі мен институционалдық құрылымды (режим түрін) 100 балдық шкала бойынша анықтайтын деректер жиынтығы, ондағы әрбір сан бірегей режим түрін көрсетеді. Сандар демократия деңгейі мен саяси жауапкершілік деңгейіне сәйкес 1-ден 100-ға дейін реттеледі. MaxRange 1789 жылдан 2015 жылға дейінгі және одан кейінгі жаңарулармен барлық мемлекеттер үшін әр айға сәйкес келетін мәнді (режим түрін) анықтайды. MaxRange Max Range ұйымы жасаған және дамытқан, қазір Швецияның Хальмстад университетімен байланысты.
АҚШ-та
Бог, Аллан Г. "АҚШ: "жаңа" саяси тарих". Қазіргі заман тарихы журналы (1968) 3#1 б.: 5–27. JSTOR-да. Бринкли, Алан. "Дәріс кітаптарын жазудың қиындықтары мен сыйлықтары: Алан Бринклимен сұхбат". American History журналы 91#4 (2005): 1391–97 онлайн; саяси тарихқа баса назар аудару. Гиллон, Стивен М. "Саяси тарихтың болашағы". Саясат тарихы журналы 9.2 (1997): 240–255, АҚШ-та. Грэхам, Хью Дэвис. "Саясат тарихының дамуының шектелуі: сын және күн тәртібі". Public Historian 15.2 (1993): 15–37; саясат тарихы – бұл онлайн желіде тығыз байланысты тақырып. Джейкобс, Мег, Уильям Дж. Новак және Джулиан Зелизер, редакторлар. Демократиялық тәжірибе: Америка саяси тарихындағы жаңа бағыттар (Princeton UP, 2009). Дженсен, Ричард Дж. "Америка саяси тарихының тарихнамасы" Джек Грин, редактор, Америка саяси тарихы энциклопедиясы (Scribner's, 1984), 1-том, 1–25 б. онлайн. Ларсон, Джон Лориц және Майкл А. Моррисон, редакторлар. Ерте Республика: Даланың болашағы туралы форум (U of Pennsylvania Press, 2012). Лейхтенбург, Уильям Э. "Саяси тарихтың өзектілігі: Америкадағы мемлекеттің маңыздылығы туралы ойлар", American History журналы 73, (1986), 585–600. Ньюман, Ричард. "Құлдықтан құтылу мәселесіне саясатты қайта енгізу". American History шолулары 45.1 (2017): 57–64. Силби, Джоэл Х. "Мыңжылдыққа қарай американдық саяси тарихтың жағдайы мен тәжірибесі: он тоғызыншы ғасыр сынақ ретінде". Саясат тарихы журналы 11.1 (1999): 1–30. Свирски, Питер (2011). Әдебиеттегі, әлеуметтік ойлаудағы және саяси тарихтағы американдық утопия және әлеуметтік инженерия. Нью-Йорк, Routledge.
Gillon, Steven M. "The future of political history". Journal of Policy History 9.2 (1997): 240–255, in USA. Graham, Hugh Davis. "The stunted career of policy history: a critique and an agenda". Public Historian 15.2 (1993): 15–37; policy history is a closely related topic online. Jacobs, Meg, William J. Novak, and Julian Zelizer, eds. The democratic experiment: New directions in American political history (Princeton UP, 2009). Jensen, Richard J. "Historiography of American Political History" in Jack Greene, ed., Encyclopedia of American Political History (Scribner's, 1984), vol 1. pp 1–25 online
Larson, John Lauritz, and Michael A. Morrison, eds. Whither the Early Republic: A Forum on the Future of the Field (U of Pennsylvania Press, 2012). Leuchtenburg, William E. "The Pertinence of Political History: Reflections on the Significance of the State in America", Journal of American History 73, (1986), 585–600. Newman, Richard. "Bringing Politics Back in to Abolition." Reviews in American History 45.1 (2017): 57–64. Silbey, Joel H. "The State and Practice of American Political History at the Millennium: The Nineteenth Century as a Test Case". Journal of Policy History 11.1 (1999): 1–30. Swirski, Peter (2011). American Utopia and Social Engineering in Literature, Social Thought, and Political History. New York, Routledge.