Ж.Р.Р.Толкинның 1980 ж. жарық көрген «Númenor мен Ортажердің аяқталмаған әңгімелері» жинағы. Ортажер тарихы, «Сақиналар Иесі» туралы мәліметтер бар. Кітап туралы пікірлер әртүрлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1980 жылы Дж.Р.Р. Толкиннің аяқталмаған жазбаларының жинағы
1980 collection of unfinished writings by J. R. R. Tolkien
«Нуменор және Орта жердің аяқталмаған әңгімелері» – Дж.Р.Р. Толкиннің өмірінде аяқталмай қалған, бірақ оның ұлы Кристофер Толкин редакциялап, 1980 жылы жариялаған әңгімелер мен эсселер жинағы. Көптеген әңгімелер «Сильмариллионда» өңделген түрінде қайта баяндалады; сонымен қатар, бұл жинақта «Жүзіктер билеушісі» оқиғаларының, жеке көзқарасқа аз сүйенген қысқаша мазмұны да бар. Бұл жинақ ғалымдар мен сыншылар тарапынан сақтықпен қарсы алынды. Олар Кристофер Толкиннің әңгімелерден толыққанды ләззат алу үшін оқиғалардың арқапланына жақсы білу қажеттігі туралы ескертуін атап өтті. Басқалары бұл әңгімелер Толкиннің ең жақсы туындыларының бірі екенін айтты; Уоррен Данн бүкіл тарихты осындай форматта жазуды тіледі. Кітап, түсіндірмелерімен бірге, коммерциялық жағынан сәтті болды, бұл Толкиннің туындыларына сұраныс бар екенін көрсетіп, 12 томдық «Орта жер тарихы» кітабының жарық көруіне әкелді. Үшінші бөлімдегі «Эреборға саяхат» туралы Кристин Баркли бұл көзқарастың білімді Гандальфқа тән екенін, ал «Хоббиттегі» Билбо Бэггинстің көзқарасынан мүлдем өзгеше екенін айтады. Питер Джексон 2013 жылы түсірген «Смаугтың қирауы» фильмі үшін сюжетті байыту мақсатында осы оқиғаны пайдаланды.
Unfinished Tales of Númenor and Middle earth is a collection of stories and essays by J. R. R. Tolkien that were never completed during his lifetime, but were edited by his son Christopher Tolkien and published in 1980. Many of the tales within are retold in The Silmarillion, albeit in modified forms; the work also contains a summary of the events of The Lord of the Rings told from a less personal perspective. The collection received a cautious welcome from scholars and critics. They noted Christopher Tolkien's warning that a good knowledge of the background was needed to gain much from the stories. Others noted that the stories were among the best of Tolkien's writing; Warren Dunn expressed a wish for the whole of the history in such a format. The book, with its commentary, was commercially successful, indicating a market for more of Tolkien's work and leading to the 12 volume The History of Middle earth. On "The Quest of Erebor" in Part Three, Christine Barkley comments that the perspective is the knowledgeable Gandalf's, contrasting sharply with the Hobbit Bilbo Baggins's narrower point of view in The Hobbit. Peter Jackson made use of the story to enrich the narrative for his 2013 film The Desolation of Smaug.
Шолу
"Сильмариллионнан" айырмашылығы, ол да автор қайтыс болғаннан кейін (1977 жылы) жарық көрді, бірақ ондағы баяндама фрагменттері біртұтас және үйлесімді туынды жасау үшін өңделді, ал "Аяқталмаған әңгімелер" Толкин оларды қалдырған күйінде, тек есімдері ауыстырылған (автор кейіпкердің әртүрлі есімдерін сынап көруге бейім болғандықтан). Сондықтан, олардың кейбіреулері аяқталмаған әңгімелер, ал енді бірі – Орта жер туралы мәліметтер жинағы. Әрбір әңгімеден кейін оның түсініксіз тұстарын және қарама-қайшылықтарын түсіндіретін ұзақ жазбалар келеді. "Сильмариллион" сияқты, Толкиннің ұлы Кристофер әкесінің мұрағатындағы материалдарды толық зерттеп бітірмей, "Аяқталмаған әңгімелерді" өңдеп, жариялады. "Аяқталмаған әңгімелер" кітабында "Сақиналар мырзасынан" қысқаша айтылған кейіпкерлер, оқиғалар мен жерлер туралы толыққанды ақпарат берілген. Гандальф пен басқа Истарилердің (Солдаттардың) шығу тегі, Исильдурдың өлімі және Гладден далаларында Бір Сақинаның жоғалуы, сондай-ақ Рохан патшалығының құрылуы сияқты әңгімелердің нұсқалары Орта жер туралы білімді кеңейтуге көмектеседі. "Аяқталмаған әңгімелердің" коммерциялық сәттілігі Толкиннің өлімінен кейін бірнеше жыл өткен соң да оның туындыларына деген сұраныс тек қана болмағанын, сонымен қатар артып келе жатқанын көрсетті. Бұл нәтиже Кристофер Толкинді оның әкесінің Орта жер туралы жазған барлық жазбаларын қамтитын, он екі томдық "Орта жер тарихы" атты ауқымды жұмысты бастауға ынталандырды.
Unlike The Silmarillion, also published posthumously (in 1977), for which the narrative fragments were modified to connect them into a consistent and coherent work, the Unfinished Tales are presented as Tolkien left them, with little more than names changed (the author having had a confusing habit of trying out different names for a character while writing a draft). Thus some of these are incomplete stories, while others are collections of information about Middle earth. Each tale is followed by a long series of notes explaining inconsistencies and obscure points. As with The Silmarillion, Tolkien's son Christopher edited and published Unfinished Tales before he had finished his study of the materials in his father's archive. Unfinished Tales provides more detailed information about characters, events and places mentioned only briefly in The Lord of the Rings. Versions of such tales, including the origins of Gandalf and the other Istari (Wizards), the death of Isildur and the loss of the One Ring in the Gladden Fields, and the founding of the kingdom of Rohan, help expand knowledge about Middle earth. The commercial success of Unfinished Tales demonstrated that the demand for Tolkien's stories several years after his death was not only present but growing. Encouraged by the result, Christopher Tolkien embarked upon the more ambitious twelve volume work entitled The History of Middle earth, which encompasses nearly the entire corpus of his father's writings about Middle earth.
Жалпы
Ғалым Пол Х. Кочер «Мифтордағы аяқталмаған әңгімелер» жинағына шолу жасап, барлық әңгімелер «Сильмариллион», «Акаллабет» немесе «Сақиналардың Иесі» туындыларымен байланысты екенін, ал оларға Кристофер Толкин негізінен кеңінен түсіндірмелер бергенін атап өтті. Кочердің пікірінше, әңгімелерде «Толкиннің ең жақсы жазбалары» бар (және ол оларды егжей-тегжейлі талдады), бірақ ол редакциялық материалда да қызығушылық танытты. Ол қайта қарастырылған картада әңгімелерде қолданылған қосымша жер-су атаулары бар екенін, ал кітапта Толкиннің поэзиясы талданбағанын көрсетті. Тәуелсіз ғалым Дуглас К. Кейн Кристофер Толкиннің кітап атауына қарамастан, тек әңгімелерді ғана емес, «бұрын белгісіз кеңістіктердің сипаттамалық және тарихи негіздерін» де таңдап алғанын жазды, сондай-ақ ол әкесінің аңыздарының тарихына одан да терең бойлап кіруі мүмкін екенін айтқан, дәл сол сияқты кейіннен 12 томдық «Ортажердің тарихы» еңбегін жариялағандай. Толкин зерттеушісі Кори Олсен Кристофер Толкиннің аяқталмаған әңгімелерді өзгеріссіз күйінде ұсынғанын, ал оқырмандарға олардың әкесінің Ортажер аңыздарымен қалай байланысты екенін түсінуге көмектесетін түсіндірмелер қосып, олардың аражігін ашқанын атап өтті. Олсон кітаптың коммерциялық сәттілігі Толкиннің жазбаларына сұраныс бар екенін көрсетті, бұл «Ортажердің тарихы» басылымына жол ашты деп түсіндірді. Христиан философы Питер Крифт «Christianity & Literature» журналында көптеген оқырмандардың «Аяқталмаған әңгімелер» жинағына көңілі толмағанын, ал кейбіреулері «Сильмариллионға» да осылай қарағанын жазды. Перри Брамлетт кітаптың Толкин әлеміне енді ғана танысқан оқырманға немесе тіпті «Хоббит» кітабын ғана оқыған адамға арналмағанын қосты. Ол Кристофер Толкиннің әңгімелер «біртұтас емес екенін» және мазмұнының көп бөлігі «Сақиналардың Иесі» туралы жеткілікті білмегендер үшін пайдасыз боларын ескерткенін атап өтті. Ол Дэвид Братманның «Сильмариллион» Толкиннің басқа туындыларымен салыстырғанда да жақсы жазылғанын және көптеген оқырмандар оны «біршама жоғары және алыс» деп санағанын айтты. 1993 жылы ғылыми-фантастика жазушысы Уоррен Данн кітапты қызықты деп сипаттады және әр бөлімінде «қызығушылық тудыратын бірдеңе» бар екенін, бірақ оны толыққанды тамашалау үшін «Сильмариллион», «Сақиналардың Иесі» және оларға қосымшалармен жақсы таныс болу қажет екенін ескертті. Ол былай деді: «Мен шын мәнінде бүкіл тарихты осылай көре алсақ деп тілеймін, тіпті егер ол «Сақиналардың Иесі» алдында бірінші, екінші және үшінші дәуірлерді қамту үшін он екі томды алса да!»
The scholar Paul H. Kocher, reviewing Unfinished Tales in Mythlore, noted that all the stories are linked to either The Silmarillion, Akallabeth or The Lord of the Rings, and extensively annotated, mainly by Christopher Tolkien. In Kocher's view, the stories contain "some of Tolkien's best writing" (and he summarized them in some detail), though he found much of interest in the editorial material also. He noted the revised map with the additional place names used in the tales, and that the book does not address Tolkien's poetry. The independent scholar Douglas C. Kane writes that Christopher Tolkien chose to include not just narrative tales, despite the book's title, but "a taste of some of the descriptive and historical underpinnings of those heretofore uncharted vistas", and that indeed he suggested he might "dive even deeper into the history of his father's legendarium", as he eventually did with his 12 volume The History of Middle earth. The Tolkien scholar Corey Olsen notes that Christopher Tolkien chose to present the incomplete tales as they were, adding a commentary to help readers grasp how they fitted in to his father's Middle earth legendarium. Olson comments that the book's commercial success demonstrated the existence of a market for more of Tolkien's writings, opening up a route to publication of The History of Middle earth. The Christian philosopher Peter Kreeft wrote in Christianity & Literature that many readers had felt disappointed by Unfinished Tales, as some had felt about The Silmarillion. Perry Bramlett adds that the book is not for the reader new to Tolkien, nor even one who has read only The Hobbit "or perhaps some or even all of the Lord of the Rings." He notes Christopher Tolkien's warning that the stories "constitute no whole" and that much of the content "will be found unrewarding" to those without a good knowledge of Lord of the Rings. More positively, he cites David Bratman's comment that much of it is as well crafted as any of Tolkien's writings, and that readers who found The Silmarillion "a little too high and distant" would welcome it. The science fiction author Warren Dunn, writing in 1993, described the book as engaging, and that every section contained "something of interest", but he cautioned that it required "an intimate knowledge" of The Silmarillion, The Lord of the Rings, and its appendices "for full enjoyment" of the book. He commented that "I really do wish we could have seen the whole history like this, even if it took up twelve volumes to get through the first, second and third ages before the Lord of the Rings!"
"Еребордың ізденуі"
Кристин Баркли Mythlore журналында жазған мақаласында "Эреборға саяхат" еңбегіндегі баяудың Гандальфке тән екенін, ал "Хоббитте" Билбоның көзқарасымен салыстырғанда, одан әлдеқайда ақпараттан кем екенін атап көрсетеді. Ол кітапта үшінші тұлғада, білімі шектеулі баяушы қолданылған, оқиғадан кейін Билбоның күнделігінен жазылғандай сезім тудырады. Билбо тамақ пен ыңғайлылыққа, кейде жұмбақтар сияқты таныс нәрселерге қызығушылық танытса, Гандальф Батысты Көлеңкеден (Сауроннан) қорғаумен айналысады. Сонымен қатар, "Эреборға саяхат" Фродоның Гандальфпен болған әңгімесінің естеліктері ретінде берілген, сондықтан Гандальфтың сөздерінің қаншалықты дәл жазылғаны белгісіз. Фродо толық әңгімені естігенін сұрағанда, Гандальф "Әрине, естімедің" деп жауап береді, яғни баяу толық емес екені айқын көрінеді. Оқырман тұрғысынан алғанда, әңгіменің мақсаты – "Хоббит" кітабының "Сақиналардың Иесі" кітабының алғы тарихымен қалай байланысты екенін түсіндіру, немесе Барклидің сөзімен айтқанда, "Гандальфтың ұсынысымен Билбоның эльфтердің жоспарларына қалай тартылғанын" көрсету. Фрэнк П. Рига және оның әріптестері Mythlore журналында Питер Джексонның "Хоббит" романын 2013 жылғы "Смаугтың қирауы" фильміне бейімдеу кезінде "Эреборға саяхатты" сюжетті дамыту үшін пайдаланғанын жазды. Фильм "Қымылдап тұрған пони" тавернасында Гандальф пен Ториннің кездесуімен басталады. Гандальфтың ниеттері мен Торинмен бұрынғы әңгімелерінің кейбір бөліктері 2012 жылғы "Күтпеген саяхат" фильмінде диалог түрінде қолданылды, әсіресе Билбоның үйінде өткен кездесуде. Олардың пікірінше, "Эреборға саяхат" "Хоббиттегі" оқиғаларды оның жалғасының, яғни "Сақиналардың Иесі" кітабының ауқымды, космостық мәселелерімен тығыз байланыстырады, гномдардың өз отанын қайтару үшін күресі Сауронның Лориен мен Ривенделге шабуыл жасау жоспарын тоқтатуда қаншалықты маңызды болғанын көрсетеді. Олар бұл саяхат сәтті аяқталуы керек екенін түсіндіреді, әйтпесе "Сақиналардың Иесі" кітабында баяндалған оқиғалар орын алмас еді. Джексон осы байланыстарды пайдаланды, мысалы, Саруман Гандальфқа саяхатты тоқтатуды бұйырды, бірақ Гандальф Галадриелдің қолдауымен бас тартты.
Christine Barkley, writing in Mythlore, notes that the point of view in The Quest of Erebor is Gandalf's, sharply contrasting with Bilbo's far less well informed point of view in The Hobbit. That book, she states, uses a third person, limited knowledge narrator, supposedly written from Bilbo's diary after the adventure. Where Bilbo is interested in food and comfort, and sometimes other familiar things such as riddles, she writes, Gandalf is concerned with defending the West against the Shadow (Sauron). Further, the Quest actually pretends to be Frodo's memory of a conversation he had with Gandalf, rather than Gandalf actually writing, so there is uncertainty about how much of what Gandalf said may have been recorded. And when Frodo asks if he has now heard the full story, Gandalf replies "Of course not", so the narration is explicitly incomplete. From the reader's point of view, the point of the story is to explain how The Hobbit fits into the background of The Lord of the Rings, or more precisely, in Barkley's words, "why Bilbo was included in the dwarves' plans at Gandalf's suggestion." Frank P. Riga and colleagues, also in Mythlore, write that Peter Jackson used the Quest to enrich the story when transforming The Hobbit from novel to film for his 2013 film adaptation, The Desolation of Smaug. Among other things, the film opens with the meeting between Gandalf and Thorin at The Prancing Pony. Elements of Gandalf's motivations and previous discussions with Thorin also find their way into the 2012 film An Unexpected Journey as dialogue, particularly in the meeting held in Bilbo's house. In their view, the Quest "closely and thoroughly connects the action of The Hobbit with the larger, cosmic concerns of its sequel, showing how the Dwarves' struggle to regain their homeland became crucial in frustrating Sauron's plan to attack Lorien and Rivendell." They explain that the quest had to succeed, or the actions described in The Lord of the Rings could not have occurred. Jackson made use of the connections, they state; for instance, making Saruman order Gandalf to stop the quest, and making Gandalf refuse, supported by Galadriel.