Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лудза (лат. Lucyn, Ludsen, Лудза, Ludza) – Латвияның шығысындағы Латгалия аймағындағы қала. Лудза Латвияның ең көне қаласы және бұл оның қалалық елтаңбасында бейнеленген кілт арқылы еске алынады. Лудза – Ресей шекарасына жақын орналасқан Лудза муниципалитетінің әкімшілік орталығы.
Town in Ludza Municipality, Latvia
Ludza (; Lucyn, Ludsen, Лудза, Ludza) is a town in the Latgale region of eastern Latvia. Ludza is the oldest town in Latvia and this is commemorated by a key in its coat of arms. Ludza is the administrative centre of Ludza Municipality that is located nearby the Russian border.
Тарих
Николай Карамзиннен кейін Людза алғаш рет 1173 немесе 1177 жылдарға жататын Гипатий кодексінде Лючин деп тіңирилген. 1399 жылы Ливон ордені ескі латгалиялық қамалдың орнына тас қамал салып, Людзаны Ливонияның шығыс шептік бекеті ретінде пайдаланды. Бүгінде Людза қамалының қираған қалдықтарын аралап көруге болады.
After Nikolay Karamzin, Ludza was first mentioned as Лючин in Hypatian Codex dating back to 1173 or 1177. In 1399 the Livonian Order built a stone fortress atop an older Latgalian fortress and used Ludza as an eastern outpost in Livonia. Ludza Castle ruins can be visited nowadays.
Польша-Литва одақтастығы
1561 жылы Ливон ордені таратылғаннан кейін Лудза Польша-Литва одағының құрамына кірді және Венден воеводалығының бір бөлігі болды. 1626 жылғы қаңтарда, поляк-швед соғысы кезінде, поляк-литвалық маршал Ян Станислав Сапиеханың әскері жеңілгендіктен Лудза Швеция тарапынан кез келген шайқассыз басып алынды. Кейіннен оны поляк әскерлері қайта басып алды. 1678 жылы Одақтың Сеймі Латгалияда католик шіркеулерін салу үшін Гроднода арнайы комиссия тағайындады. Бір жыл өткен соң комиссия Лудзаға сапар шекті, ал 1687 жылы шіркеу құрылысы аяқталды. 1736 жылы шіркеу өртенген.
After the dissolution of the Livonian Order in 1561, Ludza was incorporated into the Polish–Lithuanian Commonwealth and became a part of Wenden Voivodeship. In January 1626, during the Polish Swedish War, Ludza was captured without a battle by Sweden due to the defeat of the forces of Polish Lithuanian marshal Jan Stanisław Sapieha. Later it was recaptured by Polish forces. In 1678, Commonwealth's Sejm appointed a special commission in Grodno that had to build Catholic churches in Latgale. A year later, the commission visited Ludza and in 1687, building of the church was completed. In 1736, the church was destroyed by fire.
Ресей империясы
1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінен кейін Лудза Ресей империясының құрамына көшіріліп, Витебск облысына қосылды. 1777 жылы Лудза Ресей императрицасы Екатерина II-нің жарлығымен қала құқығын алды. 19 ғасырдың басында Лудза тұрғындарының көп бөлігі еврейлерді құрады (1815 жылы 67%), және қалада 7 синагога болды.
After the first partition of Poland in 1772, Ludza was taken over by the Russian Empire and added to Vitebsk Governorate. Ludza received town rights in 1777 from Catherine II of Russia. During the first part of the 19th century, most of the population of Ludza were Jews (67% in 1815) and there were 7 synagogues in the town.
Латвия
1920 жылы латвиялық-советтік бейбіт шартына қол қойылғаннан кейін, Людзас аймағы және оның әкімшілік орталығы Людза Латвия Республикасының құрамына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Людза 1941 жылдың 4 шілдесінен 1944 жылдың 23 шілдесіне дейін неміс оккупациясы астында болды. Ол Рейхскомиссариат Остландтың Латвия генерал-округінің бір бөлігі ретінде басқарылды. Еврей халқы геттоға қамалды. 1941 жылдың шілдесінен 1942 жылдың көктеміне дейін Einsatzgruppen жасаған жаппай атуларда жүздеген еврейлер қаза болды. 1991 жылы Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін, Людза Людза ауданының әкімшілік орталығына айналды. 2009 жылдың 1 шілдесінде Латвияда жаңа әкімшілік бөлініс енгізілуіне байланысты Людза муниципалитетінің орталығы болды.
After signing of the Latvian–Soviet Peace Treaty in 1920, Ludzas apriņķis and Ludza as its administrative centre was incorporated into the Republic of Latvia. During World War II, Ludza was under German occupation from 4 July 1941 until 23 July 1944. It was administered as a part of the Generalbezirk Lettland of Reichskommissariat Ostland. The Jewish population was restricted to a ghetto. From July 1941 until the spring of 1942, hundreds of Jews were murdered in mass executions perpetrated by Einsatzgruppen. After Latvia regained its independence in 1991, Ludza became the administrative centre of Ludza District. On July 1, 2009, due to the introduction of the new administrative division in Latvia it became the centre of Ludza Municipality.
Жолдар
Лудза Рига-Мәскеу тас жолында, Е22 еуропалық бағытының бөлігі ретінде және Латвия-Ресей шекарасынан 30 км қашықтықта орналасқан.
Ludza is located on the main Riga Moscow road, as a part of European route E22, and only 30 km away from the Latvian Russian border.
Теміржол
Лудза теміржол станциясы – Резекне II – Зилупе теміржол желісінің бір бөлігі. Бұл желі алғаш 1901 жылы Венцпилс – Мәскеу бағытының құрамында салынған. Қазіргі станция ғимараты Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынды.
Ludza Train Station is a part of the Rēzekne II Zilupe railway line that was originally built in 1901 as a part of Ventspils Moscow line. The current station building was built after the World War II.
Демография
2020 жылы қалада 7 667 адам тұрады, оның ішінде 4 455 (58,1%) латыш ұлтынан, 2 661 (34,7%) орыс ұлтынан, 168 (2,1%) белорустар, 93 (1,2%) украиндар, 63 (0,8%) поляктар, 24 (0,3%) литвалықтар және 187 (2,4%) басқа этникалық топтарға жататын.
As of 2020, the town had a population of 7,667, of which 4,455 (58.1%) were ethnic Latvians, 2,661 (34.7%) were ethnic Russians, 168 (2.1%) were Belarusians, 93 (1.2%) were Ukrainians, 63 (0.8%) were Poles, 24 (0.3%) were Lithuanians, and 187 (2.4%) belonging to other ethnic groups.