Кіріспе

Ағылшын азаматтық сот ісінде шығындар – тараптардың адвокаттық қызмет ақысы мен шығындары. Егер шығындар туралы бұйрық немесе нұсқау болмаса, әр тарап өз адвокаттарының ақысын және шығындарын, мысалы, сотқа қатысатын адвокаттың (барристер) ақысын төлеуге міндетті; егер дау туындаса, сот тиісті соманы бағалау және анықтау құқығына ие. Заң көмегімен қамтылған істерде, адвокаттарға заң көмегі қорынан төленетін шығындар да осыған ұқсас тәртіппен бағаланады. Көптеген соттар мен трибуналдарда, әдетте соңғы үкім шығарылғаннан кейін, және мүмкін болған жағдайда, кез келген уақытша өтініштен кейін, судья кез келген тарапқа (көбінесе ерекше жағдайларда тіпті үшінші тарапқа немесе адвокаттарға жеке) басқа тараптардың шығындарының бір бөлігін немесе толығымен төлеуді бұйыруға құқылы. Шығындарды қалай бөлу керектігін шығындар туралы заң анықтайды. Жеңімпаз тарап қарсыласына шығындарды төлеу туралы бұйрық алған жағдайда да, ол өз адвокаттарына қарсыластан өндірілетін шығындар мен адвокаты талап еткен сома арасындағы айырманы төлеуі мүмкін; егер жеңілген тарап төлеуге шамасы келмесе, шығындар туралы бұйрық мәнсіз болуы мүмкін, ал жеңімпаз тарап өз адвокаттарына толық жауапкершілікті көтереді.

"Оқиғадан кейінгі" шығындар

Англия мен Уэльстегі шығындар туралы заң, АҚШ-тан басқа, ортақ құқық жүйесіне жататын мемлекеттерге тән. Істердің өте аз бөлігі сот шешімімен аяқталып, келісімге келмейтін жағдайларда, әдетте шығындар "оқиғаның нәтижесімен" анықталады, яғни жеңімпаз тарап жеңілген тараптың шығындарын өтеу туралы өтініш беруге құқылы. Егер іс келісіммен аяқталса, тараптар шығындарды өзара келісуге тырысады, жалпы ереже бойынша шығындарды жеңілген тарап төлейді.

Аралық шығындар

Жалпы ереже бойынша, сот шешім шығарғаннан кейін бір тарапқа екінші тараптың сот шығындарын өтеу үшін алдын ала төлем жасауды "міндеттейді". Бұл, шығындар туралы талап толық аяқталғанға дейін жасалады. Міндеттелмелі сома тараптардың жариялаған шығындар сметасына сүйенеді, сондай-ақ төленуге белгіленген шығындардың үлесін, қажет болған жағдайда өтемақы негісіндегі шығындар туралы бұйрықтарды және төлеуші тарапқа тиесілі шығындарды ескереді.

Шығындарды өтеу кепілдігі

Шығындарды қамтамасыз ету – бұл тек шығындар қарастырылатын сот юрисдикцияларында ғана қолданылатын, жалпы құқықтық ұғым және сот ісінде соттан талап етілетін бұйрық. Шығындар юрисдикциясындағы жалпы ереже – «шығындар оқиғаның нәтижесін күзеді», яғни сот ісінде жеңілген тарап жеңімпаз тараптың сот шығындарын төлеуге міндетті. Егер жауапкер талапкер жеңіске жеткен жағдайда сот шығындарын талапкер төлемейді деп негізді түрде қауіптенсе, ол талапкерден шығындарды қамтамасыз етуді талап ету үшін сотқа өтініш бере алады. Бұдан әрі, судья белгілейтін сома талапкердің осымен ұсынылған ісінің күштілігіне немесе әлсіздігіне тікелей байланысты. Талапкердің жеңіске жету мүмкіндігі неғұрлым төмен болса, қамтамасыз ету сомасы соғұрлым жоғары болады. Көбінесе талапкер сот юрисдикциясынан тыс болады: шығындарды қамтамасыз ету заңнамасы тараптың сот шығындарын төлеуге қатысты сот шешімдерін орындаудың ортақ құқық юрисдикциясы емес жерлерде өте қиын болуы мүмкін екенін мойындайды, сондықтан қамтамасыз етуді талап етеді. Талапкертің төлем қабілетсіздігі немесе әрекетсіз сот процесін қозғауы жағдайында да қамтамасыз ету бұйырығы берілуі мүмкін. Қамтамасыз ету әдетте сотқа төленген банк чекі немесе талапкер мен жауапкердің адвокаттары бірлесіп басқаратын эскроу шотта сақталады. Егер жауапкер жеңіске жетсе, ақша шығындар бұйрығына есептеледі. Егер талапкер жеңіске жетсе, қамтамасыз ету оған қайтарылады.

Басқа елдермен салыстыру

Шығындар заңы көбінесе ағылшын ережесі деп аталады. Бұл жағдай АҚШ-тағы жағдаймен қарама-қайшы келеді, онда тараптар сот процесі басталғанға дейін келісімшарт арқылы келіскен жағдайда ғана, немесе егер арнайы заң немесе акт жеңімпаз тарапқа мұндай төлемдерді талап етуге рұқсат берсе, американдық ереже қолданылады. Федералды округтік соттар мен апелляциялық соттар судьялары Федералды азаматтық процессуалдық ережелерге сәйкес, жеңіп шыққан тарапқа шығындарды тағайындайды. Әдетте, штаттық соттар судьяларының жеңілген тарапқа мұндай төлемдерді тағайындауға заңдық негізі жоқ. Америкалық ереже АҚШ-ты даулы қоғамға айналдыруға ықпал етеді деп саналады. Жеке тұлғалар сотқа шағымдану үшін төлемдер мен адвокатқа алдын ала төлеуден басқа көп нәрсені жоғалтпайды, және олар жеңіліп қалса, қарсы тараптың төлемдерін төлеу қаупіне тап болмайды. Керісінше, ағылшын ережесі сынға ұшыраған. Сыншылар бұл ереже сотқа қол жеткізуді қиындатады, өйткені ол сот процесіне қатысу тәуекелін арттырады – екі тараптың да толық шығындарын төлеуге мәжбүр болу қаупінен бастап, тараптарды іске көбірек инвестиция салуға және соттан шығу үшін жеңіске жетуге ұмтылуға итермелейді, осылайша сот процесінің жалпы құнының тәуекелін арттырады. Бұл стратегия американдық ереже бойынша нәтиже бермейді. Германияның шығындар ережесі, белгілі бір мөлшерде қайтарылатын шығындарға рұқсат береді, бұл толық төлемді қайтарудың жағымсыз салдарынан сақтайды. Гонконг көбінесе ағылшын ережесін қолданады.

Ерекшеліктер

"Қосылған шығындар оқиғаның нәтижесіне байланысты төленеді" қағидасы Multi және Fast Track жолдарында қолданылады. Дегенмен, егер нәтиже әділетсіз болып шықса, судья осы қағидаларды қолдануға немесе қолданбауға кең құқық береді. Шығындар туралы шешімге қарсы тарап, шағым берудің жалпы қалыптасқан тәртібімен жол аша алады.

Шағын талаптардың жолы

Егер іс кішігірім талаптар бойынша қаралатын болса, әдетте тек белгілі бір шектеулі шығындар ғана, мысалы, белгіленген сот төлемдері ғана өтесіледі.

Жедел сынақтар

Жедел жолмен жүргізілетін сот ісінің нақты шығындары, дайындық жұмыстарынан өзгеше, бекітілген.

Тұрақты шығындар мен алымдар

Сонымен қатар, жол-көлік оқиғалары (ЖКО) салдарынан туындаған талаптарды сотқа берілгенге дейін реттеуге байланысты белгілі бір тұрақты шығындар бар; сондай-ақ, кейбір жағдайларда HM Revenue & Customs тарапынан қозғалған істерде де. Атап айтқанда, қазіргі CPR 48 және бұрынғы CPR 45 ережелерінің екеуі де қолданылатын жағдайларда, ЖКО, жұмында алынған жарақаттар және кәсіби ауруларға байланысты жеке зиян ақысы бойынша белгіленген табыс мөлшері қолданылады. Бұл мөлшері әрбір жағдайда, сот отырысы болған жағдайда 12,5%-дан 100%-ға дейін ауыспалы болады.

Шығындар шегі

Кейбір жеделдетілген немесе көп жолды істерде, жеңімпаз тараптың сот шығындарына қатысты талаптары шектелуі мүмкін. Мұндай жағдайларға Патенттік округ сотында қаралатын істер, сондай-ақ Орхус конвенциясы бойынша талаптар жатады.

Тәртіптік келісімшарттар

Сот тараптардың мінез-құлқын ескереді және жаңылысқан немесе адал емес әрекеттер болған жағдайда, әдеттегі сот шығындары тәртібін өзгерте алады. Атап айтқанда, талапкерге жауапкерге келісімге келуге мүмкіндік беру күтіледі, ал тараптар сотқа талап ашу алдында қажетті ақпарат пен егжей-тегжейлі мәліметтермен алмасуға тиіс. Сот, әсіресе, Азаматтық іс жүргізу қағидаларының 36-бабына сәйкес жасалған ресми келісім ұсыныстарына назар аударады. Мұндай ұсыныстар сот отырысы кезінде судьяға ұсынылмайды, бірақ шығындарды есептеу кезінде судья оларды соңғы өтеу сомасымен салыстырады.

Ұсыныстарды қабылдау

Егер 36-бөлімдегі ұсыныс қабылданса немесе талапкер талапты тоқтатса, сәтсіздікке ұшыраған тарап әдетте осы күнге дейінгі екі тараптың да шығындарын өтеуге міндетті болады.

Таратылған талаптар

Егер талапкер істі тоқтатса, олар әдетте тоқтату күніне дейін екі тараптың да сот шығындарын стандарттық тәртіп бойынша өтеуге міндетті болады.

Шығындарды кім талап ете алады?

Жалпы ереже бойынша, жеңілген тарап жеңімпаз тараптың шығындарын төлейді, бірақ сот өзгеше шешім қабылдауға құқылы.

Ішкі заңгерлер

Бұл ереже сот жүргізетін және сотта сөйлеу құқығына ие ішкі корпоративтік заң командаларын да қамтиды. Олар іске қатысқан заңгерлердің еңбекақысын және шығыстарын сыртқы адвокаттарға қарағанда сомасымен өндіріп ала алады, тіпті олардың төлемақысы компанияның басқа да шығындарының ішінде жабылады.

Іс жүргізушілердің жеке өзі

Сотқа жүгінген жеке тұлғаларға, егер олар іс жүргізу кезінде қаржылық шығынға ұшырағанын дәлелдемесе, сағат сайын 19 фунт стерлингтік белгілі бір мөлшерде төлем жасалады. Кәсіби заңгерлер (өздері сотқа жүгінген немесе сотталған жағдайда) кейде қолданыстағы ережелерді теріс пайдаланады, өздерінің фирмасы арқылы іс жүргізіп жатқандай көрінеді (бірақ бұл келісім, мәні жағынан жеке тұлға ретінде іс жүргізумен бірдей болса да). Әрине, мәселе – олар өздерінің сот ісін жүргізу арқылы пайда табуы мүмкін. Бұл, Патрик Ван Хо Ин ісінде көрсетілгендей, заңгерлердің келісімге келіссөздер жүргізу кезінде адалдық танытпауына әкелді (іс процесінің ұзаққа созылуын үміттенеді, осылайша өздеріне көбірек төлем алады). Бұл жағдайда судья Эндрю Ли былай деп атап өтті: «Мен П [Патрик Ванг Хо Ин] адвокат ретінде келісімге келісуге тырысқанда шынайы болмағанын көрсететін «кейбір» дәлелдер бар екенімен келісемін. Менің пікірімше, П, D1-мен тиісті келіссөздер жүргізбестен-ақ шақыру қағазын жіберу арқылы, істі қысыммен жүргізді. Мысалы, тараптар 2017 жылғы маусымның соңында «тривиальды» сипаттама беретін кейбір мәселелер бойынша келіссөздердің бірінші раундын аяқтамас бұрын, P 2017 жылғы 26 маусымда D1-дің бұрынғы адвокаттарына жіберген электрондық хатында: «Біздің клиент тараптар арасындағы бейбіт шешімдерге деген шын ниетін таусылды, біз клиентіміздің сотқа жүгіну және сотқа наразылық білдіру үшін азаматтық іс қозғау құқығын сақтаймыз» деп мәлімдеді (көшірмесі қосылды)». Жеке тұлғаға тағайындалған сот шығындары кәсіби заңгер талап ететін шығындардың үштен екісінен аспауы тиіс.

Шығындарды бағалау негізі

Сот шығындар талабын бағалаудың екі негізгі тәсілі бар: стандарттық негіз және толық өтемақы негізі. Дегенмен, қандай жағдайда болмасын, талаптың негізді болуы қажет. Оларды бағалау жолы, мақұлданған жалпы соманы анықтауда маңызды рөл атқарады.

Стандартты негіздеме

Стандарттық негіздегі шығындар "даулы мәселелерге пропорционалды болуы керек". Шығындарға қатысты кез келген күмәнділік төлем жасаушы тараптың пайдасына шешіледі.

Өтемақы төлеу негізі

Өтемақы негізінде төленген шығындар "шамалы болуы" міндетті емес. Шығындарға қатысты кез келген күмәнді мәселе алушы тараптың пайдасына шешіледі. Жалпы алғанда, өтемақы негізінде шығындарды өндіріп алу, стандартты негіздегі өндіріп алудан алушы тарапқа әлдеқайда қолайлы. Мысалы, Патрик Ван Хо Ин ісінде, сот жауапкершілікті өтемақы негізінде салудың орынды екенін анықтағаннан кейін, Ван мырзаға жарты күндік сот отырысы үшін 375 000 доллар төлеуге бұйрық берілді. Осы жағдайда, сот Ван мырзаның агрессивті мінез-құлқы тараптарға болдырмауға болатын шығындарға себеп болғанын анықтады.

Сәйкестік

Сот тараптың шығындарды өтеу туралы талабының "шаралы" екенін бағалау кезінде екі түрлі сынақтың бірін қолдануға тиіс.

Шығындар сметасы

2013 жылғы 1 сәуірге дейін қаралатын істерде тараптар іс сотқа жеткен жағдайда туындауы мүмкін шығындарының бағасын беруге міндетті. Бұл бағалар әр тарапқа және сотқа болашақ шығындардың қандай болуы мүмкін екендігі туралы түсінік беру үшін қолданылады. Олар істің қаралуына және тізімге енгізілу кезеңінде, сондай-ақ сот қажет деп тапқан кез келген уақытта ұсынылады. Шығындар оның пайдасына шешілген тарап өзі берген бағамен шектелмейді, бірақ егер талап етілген шығындар бағадан 20%-ға асып кетсе, олар себептерін түсіндіруі керек. Егер төлеуші тарап бағаға сүйенгенін дәлелдесе, сот осы бағаны талаптың негірсіздігін көрсету үшін куә ретінде пайдалана алады.

Шығындар бюджеті

Егер іс 2013 жылдың 1 сәуірінен кейін басталып, көп істік жолға жіберілсе, тараптар өздерінің шығындарына қатысты бюджет ұсынуға міндетті болуы мүмкін, оны сот бекіте алады. Бұл ереже Адмиралтейство, Канцелярия бөлімі, Коммерциялық соттағы процестерге, сондай-ақ, 10 миллион фунт стерлингтен жоғары залал талап етілетін Меркантильдік сотқа және Технология және құрылыс сотына қолданылмайды.

Тиімділігі мен әсері

Шығындар бюджетіне қатысты ережелер сметаға қатысты ережелерге қарағанда қатаңрақ. Барлық тараптар, егер олар жеке сот ісін жүргізіп жатса, бюджетті ұсынуға міндетті. Егер тарап бюджет ұсынбаса, ол тек тиісті сот төлемдерінің шығындарын есепке алатын болады. Бюджетті дайындауға кеткен шығындарды, бюджеттің жалпы сомасының 1% немесе 1000 фунт стерлингке дейін, қайсысы жоғары болса, өндіріп алуға болады. Егер сот шығындар бюджетін бекітсе немесе тараптар келіссе, әдетте шығындарды басқару туралы бұйрық шығарылады. Егер тараптардың шығындары шығындарды басқару туралы бұйрықтың сомасынан асып кетуі мүмкін екенін білсе, олар сотқа "маңызды өзгерістер" болған жағдайда өзгерту туралы өтініш беруі керек. Егер тарап бюджетін асып кетсе, оның шығындары бағалау кезінде соңғы бекітілген бюджетімен шектеледі, егер "нақты себеп" болмаса. "Нақты себептер" шығындардың "мақұлдауға лайықты және пропорционалды" болғаны және қарапайым "тексеру таңбасы" қатесі болған жағдайларды қамтиды. Тараптар іс жүргізу кезінде бюджетін ұлғайтуға өтініш бермесе, бюджеттен асып кеткен шығындар қабылданбайды. Егер сот тараптың бюджетін бекіте алмаса, мысалы, іс сотқа дейін келісімге келген болса, онда басқа ережелер қолданылады. Дегенмен, бұл ережелер сметаға қатысты ережелерге ұқсас: егер тараптың шығындар талабы оның бюджетінен 20% асып кетсе, онда осы айырмашылықты түсіндіру қажет. Төлейтін тарап сондай-ақ бағанаға қалай сүйенгенін көрсетуі керек. Егер сот төлейтін тараппен келіссе, ол шығындарды бюджетпен шектей алады; ал егер ол алушы тараппен келіспесе, ол осы айырмашылықты шығындардың "мақұлдауға лайықсыз немесе пропорционалды емес" екенін дәлелдеу үшін пайдалана алады. Алайда, егер тарап ақырында өтемақы негізінде шығындарды алса, онда бюджет осы шығындарға қатысты маңызды болмайды. 2020 жылдың 1 қазанынан бастап шығындар бюджетіне қатысты ережелер өзгертіледі, сондықтан маңызды өзгерістерді тексеруден басқа, сот егер бір тарап екінші тарапты шығындарға жұмсауға мәжбүрлесе, бюджетке өзгеріс енгізе алады. Осы өзгерістерге істегі маңызды өзгерістерді түсіндіру үшін жаңа "T үлгісі" пішімі енгізіледі.

Қатысушы тараптардың шығыстары

Егер бір тарап екінші тарапқа төленетін шығындарды жеңіп алса, онда олар тараптар арасындағы шығындар немесе inter partes шығындары деп аталады. Мұндай шығындар көбінесе стандарттық тәртіппен есептеледі. Жеңімпаз тарапқа оның заңдық шығындарының барлық сомасы төленбеуі мүмкін, өйткені туындаған шығындар соттың өкілімен бағаланады. Бұл екі жолмен іске асырылуы мүмкін.

Толық бағалау

Күрделірек жағдайларда бұрын шығындарды салықтау деп аталатын, қазір егжей-тегжейлі бағалау деп аталатын процедура қолданылады. Бұл "салық" сөзінің мемлекеттік кірістерді жинау әдісімен ешқандай қатысы жоқ. Жеңімпаз тарап сотқа (егер екінші тарап бағалау туралы хабарламаға жауап бермесе) туындаған шығындар мен төлемдердің егжей-тегжейлі тізімін ұсынуы керек, бұл шығындар туралы тізім деп аталады және ол жеңімпаз тараптың талаптарын көрсетеді. Мұндай тізімді әдетте заң шығындарын құрастырушы дайындайды, оның біліктілігі шығындарды сәтті өндіріп алу үшін, сол сияқты сот ісінің негізгі мәселелерін шешу үшін адвокаттың немесе юристтің біліктілігі сияқты маңызды. Сот қызметкері, шығындар судьясы немесе аудандық судья шығындардың негіздемелігін (егер төлем жасауға міндетті тарап бағалау туралы хабарламаға жауап бермесе) заңмен белгіленген шығындар лимитінің кестесімен және сот прецеденттерімен салыстыра бағалайды, егер тараптар шығындар туралы келісімге келмесе. Азайту деңгейі кейбір жағдайларда тізімнің айтарлықтай төмендеуіне әкелуі мүмкін, бірақ көп жағдайларда бастапқыда талап етілген шығындардың кемінде 80% мақұлданады. Шығындарды өтеу туралы сот шешімі жеңілген тарапқа қарсы қарыз ретінде күшіне еніп, орындалады. Кез келген тарап егжей-тегжейлі бағалауға шағымдануға құқылы, егер бағалауды сот қызметкері жасаған болса, Жоғары соттың шығындар судьясына немесе аудандық судьясына, ал егер бағалауды судья жасаған болса, шағымданудың әдеттегі жолдары арқылы шағымдана алады.

Уақытша бағалау

Егер 2013 жылдың 1 сәуірінен бастап 75 000 фунт стерлингтен кем сомадағы шығындар туралы тізім жіберілсе, ол бастапқыда жаңа "алдын ала бағалау" рәсімі арқылы бағаланады (егер әлеуетті төлеуші тарап бағалау туралы хабарламаға жауап бермеген жағдайда). Бұл судьяның тараптардың қатысуынсыз, қағаз жүзінде бағалауын қамтиды және оның құны 1500 фунт стерлингке дейін шектеледі. Егер тараптардың біреуі нәтижемен келіспесе, олар ауызша тыңдау өткізуді сұрай алады, бірақ егер олар алдын ала бағаланған соманы 20%-ға арттыра алмаса, тыңдау шығындарын өтеуге міндетті болады.

Адвокаттық шығындар

Басқа шығындар, тараптар арасындағы шығындардан өзге, адвокат-клиент шығындары деп аталады және әдетте өтемақы негізінде есептеледі. Дегенмен, егер клиенттің тікелей немесе жанама мақұлдауы болса, шығындар орынды және мөлшері орынды деп есептеледі, бірақ клиентке олар қарсы тараптан өндірілетіні туралы хабарланбаған және олар ерекше жағдайларды құраса, орынсыз деп есептеледі. Зардапты өтеу туралы келісім бойынша нұсқау берілмесе, Англия мен Уэльстегі адвокаттарға сот шешімімен белгіленген өтеудің үлесі үшін жұмыс істеуге рұқсат етілмейді, себебі бұл шалаакылық болып саналады. Адвокаттың қызметтері үшін ұсынған шот-фактурасына наразы клиент соттан бұйрық беруге немесе сот қызметкері, мысалы судья, шығындардың орындылығын бағалайтын заңмен белгіленген процедураны қолдануға құқылы. Бұл да толыққанды бағалау болып табылады. Егер клиент адвокатқа төлемесе, клиент шотты арбитражға жібермесе, адвокаттың талап ету құқығы бар. Мұндай процедураға жүгіну үшін заңмен белгіленген бір жылдық мерзім қарастырылған. Көбінесе адвокаттың шот-фактурасы төмендетіледі. Егер шот құнының бес бөлігінен бірі немесе одан да көп бөлігі кемітілсе, бағалау процесін адвокат төлейді, ал әйтпесе клиент төлейді. Клиент сондай-ақ сотқа қатысты емес шығындар үшін сыйақы сертификатын алу үшін Адвокаттар кеңесіне жүгінуге құқылы.

Қаржыландырудың ерекше түрлері

Кез келген іс стандарттық шарттық төлем арқылы қаржыландырылуы мүмкін, яғни адвокат іс жөнінде өкілдік етуге келіседі және клиент іс барысында төлейді. Белгілі бір талаптар орындалған жағдайда, істі қаржыландырудың басқа да тәсілдері бар.

2000 жылғы 1 сәуірден 2005 жылғы 31 қазанға дейінгі мерзімдегі КФО

Егер CFA осы мерзімдер аралығында жасалған болса, 2000 жылғы Шартты ақы келісімдері туралы ережелер де орындалуы тиіс. Басты талап – адвокат CFA жасамас бұрын клиентке оның салдары, басқа да қаржыландыру тәсілдері және адвокаттың қандай да бір сақтандыру полисіне мүдделілігі туралы міндетті түрде кеңес беруі керек. Егер осы ережелер сақталмаса, CFA күшін жойған болып есептеледі. Егер сақталса, ол жарамды болады және екінші тарапқа оның бар екені хабарланған жағдайда, табыс ақысын өндіруге болады.

2005 жылғы 1 қарашадан 2013 жылғы 31 наурызға дейінгі КФО

Тек 1990 жылғы Соттар және заң қызметі туралы заңның 58-бабының талаптары орындалуы керек. Егер осылай болса, онда ол жарамды болады және екінші тарапқа оның бар екені хабарланған жағдайда, олардан табыс ақысын өндіріп алуға болады.

2013 жылғы 1 сәуірден бастап берілген КФО

Егер осы күннен бастап CFA жасалса, егер талап қорлауға, жеке өмірге қатысты болмаса, немесе тараптардың төлем қабілетсіздігі жағдайында болмаса, екінші тараптан табыс ақысын талап етуге болмайды. Оны клиенттен талап етуге болады, бірақ жеке зиян келтіру туралы талаптарда клиенттің өтемақысының 25% лимитіне дейін шектеледі. Адвокаттардың немесе сот өкілінің әдеттегі төлемдерін екінші тараптан талап етуге болады.

Сақтандыру полистері

Көптеген сотқа жүгінгендердің заңдық шығыстарын және қарсы тараптың шығыстарын қамтитын, қандай да бір сақтандыру түрі болады. Дегенмен, екі түрдің де өтеуге болатын шығындардың жоғарғы лимиті болады.

Іс-шара алдындағы (БТЭ) саясат

Бұл оқиғаға дейінгі (BTE) сақтандыру полисі екінші тараптың сот шығындарын төлеуге қарсы қолданылады, бұл олардың тұрмыстық немесе автокөлік сақтандыру полисінің бір бөлігі болып табылады (бірақ көптеген адамдар мұндай полистің бар екенін білмейді). Осы типтегі полис үшін төленген сыйақыны екінші тараптан өндіріп алуға болмайды.

Оқиғадан кейінгі (АТЕ) саясат

Егер сот процесінде BTE полисі болмаса, олар сот процесі басталғанда оқиғадан кейін (ATE) құқықтық шығындарды сақтандыруын сатып ала алады. Егер полис 2013 жылдың 1 сәуіріне дейін алынған болса, сақтандыру сым ақысын қарсы тараптан шығындарды өтеу туралы жалпы талаптың бір бөлігі ретінде өндіріп алуға болады. Дегенмен, егер ол 2013 жылдың 1 сәуірінен кейін алынған болса, оны клиникалық қателік туралы талапта сарапшының қорытындысын жабу мақсатында ғана қайтарып алуға болады.

Залал-қатерлерге негізделген келісімдер (DBA)

Бұл - наразылық төлемақысының бір түрі, яғни адвокат пен соттағы адвокат клиент талабы қанағаттандырылса, клиентке келген залалдың белгілі бір пайызын алуға келіседі. Олар әдетте 2013 жылғы Зардапты өтеуге негізделген келісімдер ережелеріне сәйкес болуы керек, сондай-ақ талаптың түріне және DBA қатысты соттың деңгейіне байланысты талап етілетін максималды пайыздық үлес өзгереді. Адвокаттардың шығындары да өтеуге жатады.

Жұмыспен қамту бойынша талаптар

Егер DBA 2013 жылдың 1 сәуіріне дейін жасалған болса, онда 2010 жылғы Залалға негізделген келісімдер ережелері қолданылады. Әйтпесе, 2013 жылғы ережелер қолданылады. Дегенмен, екі жиын арасында маңызды айырмашылық жоқ, себебі екі жағдайда да адвокаттар мен сот өкілдерінің гонорары клиент алған залалдың 35% -ынан аспауы тиіс. Бұған қоса, DBA-ға қол қойар алдында клиентке қаржыландыру, делдалалық және гонорарды қашан төлеу керектігі туралы ақпарат берілуі керек.

Жұмыссыздық бойынша талап етулер

Жұмыспен байланысы жоқ және ДБА (Жалпы сот шығындары) қаржыландырылатын жағдайларда басқа ережелер қолданылады: атап айтқанда, клиентке жұмыспен қамту жағдайларында берілетін ақпарат ұсынылуы міндетті емес, сондай-ақ гонорардың пайызы өзгеріп отырады.

Бірінші сатыдағы істер

Егер ДБА жеке жарақат алу ісі бойынша жасалса, онда клиенттің келтірілген зиянның 25%-ға дейінгі сомасымен қатар адвокаттың гонорары да өндірілуі мүмкін. Басқа жағдайларда клиенттің зиянның 50%-ға дейінгі сомасы, адвокаттың гонорары қоса алғанда, өндірілуі мүмкін.

Апелляциялық шағымдар

Егер DBA шағымға қатысты болса, клиенттің келтірілген залалының 100% дейін ақы ретінде өндіріледі.

Үшінші тараптың талаптары бойынша шығындар

Кейде жауапкер үшінші тарапқа қатысты зиянды өтеу немесе үлестік төлем талабын қояды. Мысалы, асханаға келген адам тамақтан уланғаны үшін талап қойса, асхана оның теңіз өнімдерін жеткізушісіне талап қоюы мүмкін. Мұндай жағдайда да "шығындар оқиғаның нәтижесінше төленеді" қағидасы қолданылады. Егер асхана талапты сәтті қорғаса, ол жеткізушінің шығындарын төлейді және сәтсіз арыз берушіден сол соманы қайтарып алады. Егер сәтсіз арыз берушінің төлем қабілеті болмаса, ал сәтті қорғалған жауапкер үшінші тараптың шығындарын өтеуге міндетті болса, бұл әділсіздікке алып келуі мүмкін. Соттар үшінші тараптың шығындарын тікелей арыз берушіге жүктеуге сирек рұқсат береді, бірақ әділеттік мүдделері басым болады.

Тараптар еместерге қатысты шығындар

Соттар шығындарды өндіруде кең құқыққа ие, және үшінші тараптар, егер олар BTE сақтандыру компаниясы болмаса, иммунитеттен алынбайды. Бұл, әсіресе, шарттық сыйлық пен көмек көрсету істерінде маңызды.

Қылмыстық іс жүргізу

Егер айыпталушы қылмыс жасағаны үшін кінәсіз деп табылса, ол туындаған заңдық шығындарын өтеуге құқылы, бірақ бұл шығындар салықтардан түскен қаражат есебінен төленеді. Шығындар туралы тізім қалыпты тәртіппен ұсынылады, алайда шығындарды Ұлттық бағалау тобы азаматтық іс бойынша шығындар талабына ұқсас әдіспен бағалайды. Осылай бағаланған шығындар егжей-тегжейлі бағалауды қажет етпейді, бірақ тағайындалған кез келген сомаға шағымдану мүмкіндігі сақталады.

2012 жылдың қазан айына дейін басталған іс жүргізу

Егер қудалау 2012 жылғы қазанға дейін басталған болса, шығындар ешқандай жалпы шектеулерсіз есептеледі.

2012 жылдың қазан айынан бастап басталған іс жүргізу

Егер қудалау 2012 жылдың 1 қазанынан кейін басталған болса, талап етілетін сома одан әлдеқайда төмен болады. Фактически, шығындар заңдық көмек ставкаларымен шектеледі.