Герман мифологиясындағы әуе қызы (Sprite) және Кобold туралы аңыз

Кіріспе

Герман мифологиясынан шыққан шприт – герман фольклорынан шыққан шприт.

Кобольд (кейде кобольд) – мифтік шприт. Еуропаға "гоблин" және "гобгоблин" сияқты әртүрлі жазулармен тарағаннан кейін, герман мифологиясынан тамыр жайып, осы ұғым неміс фольклорында қазіргі заманға дейін сақталған. Көбінесе көрінбейтін болса да, кобольд адам емес жануар, от, адам және шам түрінде көрінуі мүмкін. Көбінесе кобольдтар кішкентай бала мөлшеріндегі адам тәрізді бейнеленеді. Адам үйінде тұратындары шаруалардың киімін киеді; шахтада тұратындары бүктелген және сұм, ал кейбіреулері тіпті кірпішке айналуы мүмкін; кемеде тұратындары құбырды түтетеді және теңізші киімін киеді. Аңыздарда кобольдтардың үш негізгі түрі айтылады. Көбінесе бұл жаратылыстар екіұшты табиғаттағы үй-бүлдік рухтар болып табылады; олар кейде үй шаруасын атқаратын болса да, қорланғанда немесе назардан тыс қалғанда, зұлымдықтар жасайды. Бұл түрдегі атақты кобольдтарға Голдемар патшасы, Хайнцельман және Ходекин жатады. Кейбір аймақтарда кобольдтар жергілікті атаулармен белгілі, мысалы, Оңтүстік Германияның Галгенманнлайн және Кельннің Хайнцельманншен. Кобольдтың тағы бір түрі жер астындағы шахталар сияқты жерлерде мекендейді. Үшінші түрі – Клабаутерман, кемеде өмір сүріп, теңізшілерге көмектеседі. Кобольдқа сену – Германияның Рим католикшілдігіне айналуынан кейін, ежелгі дәстүрлердің сақталуының немесе аңыздардың ғана ертегі ретінде сақталуының куәсі. Кобольдтарға сенім 13 ғасырға дейін барып жетеді, сол кезде неміс шаруалары өз үйлеріне кобольд мүсіндерін ойып жасаған. Мұндай пұтқа табынушылық ежелгі гректердің зұлым кобалостарына (көпше түрі – кобалой) сенуден туындаған болуы мүмкін (Ежелгі грекше: Κόβαλος, көпше: Κόβαλοι), олар өлімді алдап, қорқытып, тіпті Геракл/Геркулесті тонаған жынды тіршілік иелері еді. Грек мифтері кобалойды ұры, әзілшіл, бос, қарақшы, гномдар мен фалликалық табиғаттағы күлкілі, кішкентай қулықшы эльфтер ретінде бейнелейді. Көне грек өнерінде кобалой бейнелері жиі кездеседі. Басқа ұқсас шприттерге ежелгі Римнің үйдегі ларелері мен пенаттары немесе кофевальт деп аталатын ұқсас бөлме рухы туралы жергілікті неміс сенімі кіреді (оның аты қазіргі заманғы кобольдтың немесе неміс диалектілік нұсқасының мүмкін түбір сөзі). Кобольдқа сену Еуропаның басқа аймақтарындағы ұқсас жаратылыстардың аңыздарын көрсетеді, ал ғалымдар гоблиндер мен кабутерлер сияқты жаратылыстардың аттары кобольд сияқты бір түбірден шыққан деп санайды. Бұл осы тіршілік иелерінің ортақ шығу тегін білдіруі мүмкін, немесе ол Еуропа халықтарының бір-бірінен мәдени қарыз алуын және әсерін көрсетеді. Сол сияқты, жер астындағы кобольдтар гномдар мен карликтер сияқты жаратылыстармен және сулы Клабаутерманмен ұқсас су рухтарымен шығу тегін бөлісе алады. Кобальт элементінің аты осы тіршілік иесінің атынан алынған, өйткені ортағасырлық шахташылар осы металдың (кобальтит пен смальтит) типтік арсендік кендерінің уытты және қиын табиғаты үшін, басқа шахта элементтерін ластағаны үшін осы шпритті кінәлады.

A kobold (occasionally cobold) is a mythical sprite. Having spread into Europe with various spellings including "goblin" and "hobgoblin", and later taking root and stemming from Germanic mythology, the concept survived into modern times in German folklore. Although usually invisible, a kobold can materialize in the form of a non human animal, a fire, a human, and a candle. The most common depictions of kobolds show them as humanlike figures the size of small children. Kobolds who live in human homes wear the clothing of peasants; those who live in mines are hunched and ugly and some can materialise into a brick; kobolds who live on ships smoke pipes and wear sailor clothing. Legends tell of three major types of kobolds. Most commonly, the creatures are household spirits of ambivalent nature; while they sometimes perform domestic chores, they play malicious tricks if insulted or neglected. Famous kobolds of this type include King Goldemar, Heinzelmann, and Hödekin. In some regions, kobolds are known by local names, such as the Galgenmännlein of southern Germany and the Heinzelmännchen of Cologne. Another type of kobold haunts underground places, such as mines. A third kind of kobold, the Klabautermann, lives aboard ships and helps sailors. Kobold beliefs are evidence of the survival of pagan customs after the Roman Catholicization of Germany or merely that the legends of them have lived on as stories. Belief in kobolds dates to at least the 13th century, when German peasants carved kobold effigies for their homes. Such pagan practices may have derived from beliefs in the mischievous kobalos (pl. kobaloi) (Ancient Greek: Κόβαλος, plural: Κόβαλοι) of ancient Greece which was a sprite, a mischievous creature fond of tricking and frightening mortals, even robbing Heracles/Hercules. Greek myths depict the kobaloi as impudent, thieving, droll, idle, mischievous, gnome dwarfs, and as funny, little tricksy elves of a phallic nature. Depictions of kobaloi are common in ancient Greek art. Other similar sprites include the household lares and penates of ancient Rome, or native German beliefs in a similar room spirit called kofewalt (whose name is a possible rootword of the modern kobold or a German dialectal variant). Kobold beliefs mirror legends of similar creatures in other regions of Europe, and scholars have argued that the names of creatures such as goblins and kabouters derive from the same roots as kobold. This may indicate a common origin for these creatures, or it may represent cultural borrowings and influences of European peoples upon one another. Similarly, subterranean kobolds may share their origins with creatures such as gnomes and dwarves and the aquatic Klabautermann with similar water spirits. The name of the element cobalt comes from the creature's name, because medieval miners blamed the sprite for the poisonous and troublesome nature of the typical arsenical ores of this metal (cobaltite and smaltite) which polluted other mined elements.

Шығуы және этимологиясы

Кобольдтың тегі белгісіз. Көздер үйдегі кобольдты ағылшын боггарт, хобгоблин және пикси, шотландтық брауни және скандинавиялық ниссе немесе томте сияқты жаратылыстармен салыстырады; ал жер астындағы түрін – скандинавиялық карлик пен корнуоллдық стуккермен. Ирландиялық тарихшы Томас Кейтли неміс кобольдтары мен скандинавиялық ниссе ирландиялық фея мен шотландтық брауниге дейін соққан және осы тұлғаларға сенуге әсер еткен деп санайды, бірақ американдық фольклоршы Ричард Мерсер Дорсон бұл пікірді Кейтлидің гот германдық идеяларына бейімділігін көрсетеді деп қабылдамады. Кобольдқа сену – Рим-католик және қазіргі заманға дейін жеткен ескі діни әдеттердің сақталуын көрсетеді және еуропалықтардың үйлерінде жеке түрде қалай құдайға табынғанын көрсетеді. Дінтанушы Отто Шредер кобольдқа сенудің үйдің отында тұрады деп есептелген үй құдайларына табыну дәстүрінен туындағанын болжайды. Нэнси Ароузсмит пен Джордж Мурс ең алғашқы кобольдтар ағаш рухтары деп саналғанын айтады. 13 ғасырдың неміс ақыны Конрад Вюрцбургтің айтуынша, ортағасырлық немістер кобольдтарды бокс ағашы мен балауыздан жасап, "көңіл көтеру үшін бөлмеге қойған". Мандрагора тамыры да қолданылған. Адамдар жабайы кобольд мүсін жасау үшін қолданылған материалда қалғанын сенген. Классицист Кен Дауден кофевальтты, бір бөлмеге билік ететін рухты, кобольд термині мен жаратылыстың өзінің алдын бағдарлаушысы деп атады. Тіл біліміндегі Пол Векслер тағы бір этимология ұсынды, ол кобольдтың түбін кобен ("шошқа қорасы") және холд ("қора рухы") деп түсіндіреді. Гримм кобольдтың ертерек және қабылданған этимологияларының бірін берді. Ортағасырлық латын тілінде gobelinus деп аударылған гоблин және гобелин сөздері, шын мәнінде, кобольд сөзінен немесе кофевальттан шыққан болуы мүмкін. Голланд тілінде kabout, kabot және kaboutermanneken сияқты байланысты сөздер бар. Гриммнің анықтамасына сәйкес, кобалои – бұзақылар шақырған рухтар. Сол сияқты, британдық жазушы Арчибальд Макларен кобольдқа сенудің ежелгі Римдегі ларелерге, яғни үй құдайларына, пенаттарға, яғни үйдің және оның мүліктерінің құдайларына табынудан тарағанын айтады. Кобольдтардың тағы бір түрі жер астындағы жерлерде өмір сүреді. Фольклоршылар кен кобольдының ежелгі герман халқының сенімінен шыққанын болжайды. Шотландтық тарихи романист Уолтер Скотт прото-норвегтердің кобольдтарды қысқа бойлы фин, саам және латыштарға негіздегенін айтады. Олар сол жерде өздерінің темір шеберлігін қолданды және прото-норвегтердің сенімінде олар табиғаттан тыс жандар ретінде қарастырылды. Бұл сенімдер таралып, кобольд, германдық гном, француз гоблині және шотландтық богельге айналды. Керісінше, юмористтер Уильям Эдмонстоун Айтун және Теодор Мартин ("Бон Гольтье" деп жазады) норвегтердің өзінің кен кобольдының және ұқсас жаратылыстардың, мысалы, карликтердің, гоблиндердің және тролльдердің үлгісі болғанын ұсынды; норвег шахтерлері мен теміршілері "физикалық пропорциялары бойынша кішкентай болды және әдетте олардың тістері тау-кен ауыздарына жақын болды". Бұл жер астындағы кішкентай жаратылыстар туралы аңыздардың пайда болуына себеп болды, ал бұл аңыздар "осы жерлерден келген әскери көші-қон сияқты кеңінен" Еуропаға тарады. Немец жазушысы Генрих Смидт теңіз кобольдтарының немесе Клабаутерманның неміс фольклорына неміс теңізшілері арқылы Англияда білгеннен кейін енгенін айтады. Алайда, тарихшылар Дэвид Кирби мен Мерья Лиза Хинккенен бұл пікірге қарсы шығып, Британияда мұндай сенімнің дәлелі жоқ деп мәлімдейді. Басқа көзқарас Клабаутерман мифтерін Синопалық әулие Фоканың тарихымен байланыстырады. Бұл оқиға Қара теңізден Балтық теңізіне дейін тарады. Ғалым Рейнхард Бусс Клабаутерманды ертедегі және христиан дінінің жаңа жаратылыстарымен араласқан арамзалық деп санайды.

The kobold's origins are obscure. Sources equate the domestic kobold with creatures such as the English boggart, hobgoblin and pixie, the Scottish brownie, and the Scandinavian nisse or tomte; while they align the subterranean variety with the Norse dwarf and the Cornish knocker. Irish historian Thomas Keightley argued that the German kobold and the Scandinavian nis predate the Irish fairy and the Scottish brownie and influenced the beliefs in those entities, but American folklorist Richard Mercer Dorson discounted this argument as reflecting Keightley's bias toward Gotho Germanic ideas over Celtic ones. Kobold beliefs represent the survival of pagan customs into the Roman Catholic and modern eras and offer hints of how pagan Europeans worshipped in the privacy of their homes. Religion historian Otto Schrader has suggested that kobold beliefs derive from the pagan tradition of worshipping household deities thought to reside in the hearth fire. Alternatively, Nancy Arrowsmith and George Moorse have said that the earliest kobolds were thought to be tree spirits. According to 13th century German poet Conrad of Würzburg, medieval Germans carved kobolds from boxwood and wax and put them "up in the room for fun". Mandrake root was another material used. People believed that the wild kobold remained in the material used to carve the figure. Classicist Ken Dowden has identified the kofewalt, a spirit with powers over a single room, as the antecedent to the term kobold and to the creature itself. Linguist Paul Wexler has proposed yet another etymology, tracing kobold to the roots koben ("pigsty") and hold ("stall spirit"). Grimm has provided one of the earlier and more commonly accepted etymologies for kobold, The words goblin and gobelin, rendered in Medieval Latin as gobelinus, may in fact derive from the word kobold or from kofewalt. Related terms occur in Dutch, such as kabout, kabot, and kaboutermanneken. In keeping with Grimm's definition, the kobaloi were spirits invoked by rogues. Similarly, British writer Archibald Maclaren has suggested that kobold beliefs descend from the ancient Roman custom of worshipping lares, household gods, and penates, gods of the house and its supplies. Another class of kobold lives in underground places. Folklorists have proposed that the mine kobold derives from the beliefs of the ancient Germanic people. Scottish historical novelist Walter Scott has suggested that the Proto Norse based the kobolds on the short statured Finns, Sámi, and Latvians who fled their invasions and sought shelter in northern European caves and mountains. There they put their skills at smithing to work and, in the beliefs of the proto Norse, came to be seen as supernatural beings. These beliefs spread, becoming the kobold, the Germanic gnome, the French goblin and the Scottish bogle. In contrast, Humorists William Edmonstoune Aytoun and Theodore Martin (writing as "Bon Gaultier") have proposed that the Norse themselves were the models for the mine kobold and similar creatures, such as dwarfs, goblins, and trolls; Norse miners and smiths "were small in their physical proportions, and usually had their stithies near the mouths of the mines among the hills." This gave rise to myths about small, subterranean creatures, and the stories spread across Europe "as extensively as the military migrations from the same places did". German writer Heinrich Smidt believed that the sea kobolds, or Klabautermann, entered German folklore via German sailors who had learned about them in England. However, historians David Kirby and Merja Liisa Hinkkanen dispute this, claiming no evidence of such a belief in Britain. An alternate view connects the Klabautermann myths with the story of Saint Phocas of Sinope. As that story spread from the Black Sea to the Baltic Sea. Scholar Reinhard Buss instead sees the Klabautermann as an amalgamation of early and pre Christian beliefs mixed with new creatures.

Сипаттамалары

Кобольдтар – рухтар, сондықтан олар рухани әлемнің бір бөлігі. Алайда, басқа еуропалық рухтар сияқты, олар тірілердің арасында жиі кездеседі. «Кобольд» – жалпы атау болғамен, аңыздарда көбінесе жеке тұлғалар мен кобольдтардың топтары аталады. «Шым» есімі ең көп таралған, ал басқа да аттар: Химмекен, Король Голдемар, Хайнцхен, Хайнце, Химшен, Хайнцельманн, Ходекин, Курд Шымген, Вальтер және Вултеркен. Кобольдтардың жергілікті атаулары: Аллерюнкен, Алраун, Галгенманнлайн (Оңтүстік Германияда), Глюксманнчен, Хайнцельманнчен (Кельн қаласында), Хютчен және Оараунле. Ал «Клабаутерман» – Балтық теңізіндегі балықшылар мен теңізшілердің сенімінен пайда болған кобольд. Бұл есімдердің көпшілігі – кең таралған неміс есімдерінің өзгеруі, мысалы, Генрих (қысқаша Хайнце), Иоахим және Вальтер. Кобольдтар адам емес жануарлар, от, адамдар және заттар түрінде көрінеді. Сол кезеңдегі Печуледен алынған аңызда айтылғандай, кобольд көк жолақ түрінде әуеде ұшып, дәнді тасиды. «Егер оған пышақ немесе оттық тасталса, ол жарылады және алып жүргенін тастауы керек». Кейбір аңыздарда отты кобольд үйге шатыр арқылы кіреді және шығады делінген. 1852 жылы Батыс Укермарк айманында таралған аңыздарда кобольдтың адамдық және отты сипаттары бар екені айтылады. 1839 жылы фольклоршы Джозеф Сноу жазған аңызда «көптеген адамдарға ұқсас, бірақ еркек те, әйел де емес, екі жас арасындағы, үлкен шапан киген, кішкентай басына кең жиекті бас киім киген» бір тіршілік иесі туралы айтылады. Хилдесхаймнің кобольд Ходекин (шулай-ақ Хюдекин және Хютчен деп те аталады) бетін кішкентай бас киіммен жауып тұрды (Хёдекин «кішкентай бас киім» дегенді білдіреді). Хютен деп аталатын кобольдтың тағы бір түрі биік, қызыл шашы мен сақалдары бар, қызыл немесе жасыл түсті киім киіп, қызыл бас киім киген, тіпті соқыр болуы мүмкін. Ал басқа да аңыздарда кобольдтар жұмыс іздеген малшылар және ұшқыр шапшаң киім киген кішкентай, қырсық қарттар ретінде бейнеленген. Люнбург аймағындағы Хюдермюлен қасратындағы фольклорлық кобольд, Heinzelmann, иығына дейін сары, қиыршық шашы бар және қызыл жібек пальто киген әдемі бала ретінде пайда болды. Кейбір ертегілерде қара тері де бар. 1820 жылы спиритуалист Эмма Хардинге Бриттен Доротея мен Майкл Энгельбрехт есімді шаруалармен бірге тұрған Мадам Калоджиден шахталық кобольдтардың сипаттамасын жазды: Gronin тұрақты жарық, дөңгелек, және біз отырған шағын бақшаның қабырғасында кенеттен пайда болған ірімшік табақтай көлемді нәрсеге назарымызды аударды. Біз тұрып, оны қарап шыға алмай тұрғанда, бір мезгілде төрт жарық пайда болды. Әрқайсысын қоршаған шағын адам фигурасы, қара және әзіл-қалжың, қара жарқыраған ағаштан оюлы кішкентай мүсінге ұқсайды, мен оларды басқа нәрселерге қарағанда ұқсата аламын. Доротея осы қорқынышты кішкентай пішіндерге қолын сүйді, ал Майкл үлкен құрметпен иіліп отырды. Ал мен және менің серіктесім осы күлкілі фигуралардан қатты таңғалып, бірінен соң бірі жоғалып бара жатқандай болып көрінгенше қозғала алмай, сөйлей алмай жүрдік. Сол хабаршы кейіннен кобольдтарды өз көзімен көргенін мәлімдеді. Ол оларды «биіктігі екі-үш футқа жуық қара карликтер деп сипаттады, ал адам ағзасының жүрекпен орналасқан бөлігінде олар алғаш рет сипатталған дөңгелек жарық шеңберін алып жүреді, бұл кішкентай қара адамдардың өзінен әлдеқайда жиі көрінетін көрініс». Басқа кобольдтар адам емес жануарлар түрінде көрінеді. Көбінесе кобольдтар мүлдем көрінбей қалады. Гензельманның тұратын Хандермюлен қамалының қожайыны кобольды бір түнде өзіне қол тигізуге көндірді. Кобольдтың саусақтары баладай, ал бет-әлпеті бас сүйегі сияқты, дене қызуы жоқ. Бір аңызда бір қызметші қыз үйінің коболдына қызығып, онымен кездесуді сұрайды. Кобольд бас тартады, оған қарағаннан қорқамын деп. Қыз бала үрейленбей, онымен кездесіп, суық су алып келуін айтады. Кобольд қызды күтеді, жалаңаш, арқасына қасап пышағы ұстап. Қыз бұл көріністен есінен танып, кобольд оны суық сумен оятып қояды. Бір нұсқасында қыз бала қанға толы құмырада жүзіп жатқан өлі сәбиді көреді; бірнеше жыл бұрын әйел баласын өлтіріп, оны осындай құмыраға жасырып қойған. Аңыздарда, кобольдты алдап, өзін көрсету үшін жазаланған адамдар туралы айтылады. Мысалы, Хайнцельман бір ақсүйекті алдап, кобольдтың құмырада жасырынғанын ойлатты. Асыл адам құмыраның аузын жалған затқа тұтқындау үшін жауып тастағанда, кобольд оны сөгіп: «Егер мен бұрын басқалардан естімегенде, сіздің ақымақтығыңызды енді білген болар едім, себебі сіз мені бос құмырада отырғанмын деп ойлап, қолыңызбен жабуға тырыстыңыз. Сіз менің назарымды тартуға лайық емессіз, әйтпесе бұрыннан сізге ұмытылмас сабақ берген болар едім. Бірақ жақын арада сіз суға түсіп қаласыз». Бір адам Король Голдемардың іздерін табу үшін күл мен қарапайым арамшөптер шашып тастағанда, кобольд оны тіке-түйін кесіп, шағышқа салып, қуырып, аяқтары мен басын қайнатып, жеп қойды. Кельннің Хайнцельманхендері тікпе-төңкеріп, қаладан шығып кетіп, тігіншінің әйелі баспақыштарды баспалдаққа сеуіп, оларды көру үшін құлайтын болғанда теңізге қашып кетті. 1850 жылы Кейтли Хайнцельманхендердің «мүлдем жоғалып кеткенін, әдеттегідей, адамдардың қызығушылығынан, әрқашан әлемдегі әдемі нәрселердің жойылуына себеп болғандықтан» айтты.

Kobolds are spirits and, as such, part of a spiritual realm. However, as with other European spirits, they often dwell among the living. Although kobold is the general term, tales often give names to individuals and classes of kobolds. The name Chim is particularly common, and other names found in stories include Chimmeken, King Goldemar, Heinzchen, Heinze, Himschen, Heinzelmann, Hödekin, Kurd Chimgen, Walther, and Wolterken. Local names for kobolds include Allerünken, Alraune, Galgenmännlein (in southern Germany), Glucksmännchen, Heinzelmännchen (in Cologne), Hütchen, and Oaraunle. and the Klabautermann is a kobold from the beliefs of fishermen and sailors of the Baltic Sea. Many of these names are modifications of common German given names, such as Heinrich (abbreviated to Heinze), Joachim, and Walther. Kobolds may manifest as non human animals, fire, humans, and objects. A legend from the same period taken from Pechüle, near Luckenwald, says that the kobold flies through the air as a blue stripe and carries grain. "If a knife or a fire steel be cast at him, he will burst, and must let fall what which he is carrying." Some legends say the fiery kobold enters and exits a house through the chimney. Legends dating to 1852 from western Uckermark ascribe both human and fiery features to the kobold; he wears a red jacket and cap and moves about the air as a fiery stripe. A legend recorded by folklorist Joseph Snowe from a place called Alte Burg in 1839 tells of a creature "in the shape of a short, thick set being, neither boy nor man, but akin to the condition of both, garbed in a party coloured loose surcoat, and wearing a high crowned hat with a broad brim on his diminutive head." The kobold Hödekin (also known as Hüdekin and Hütchen) of Hildesheim wore a little hat down over his face (Hödekin means "little hat"). Another type of kobold known as the Hütchen is said to be tall, with red hair and beard, and clad in red or green clothing and a red hat and may even be blind. Yet other tales describe kobolds appearing as herdsmen looking for work and little, wrinkled old men in pointed hoods. Heinzelmann, a kobold from the folklore of Hudermühlen Castle in the region of Lüneburg, appeared as a beautiful boy with blond, curly hair to his shoulders and dressed in a red silk coat. including, in some tales, black skin. In 1820, Spiritualist Emma Hardinge Britten recorded a description of mine kobolds from a Madame Kalodzy, who stayed with peasants named Dorothea and Michael Engelbrecht:

We were about to sit down to tea when Mdlle. Gronin called our attention to the steady light, round, and about the size of a cheese plate, which appeared suddenly on the wall of the little garden directly opposite the door of the hut in which we sat. Before any of us could rise to examine it, four more lights appeared almost simultaneously, about the same shape, and varying only in size. Surrounding each one was the dim outline of a small human figure, black and grotesque, more like a little image carved out of black shining wood, than anything else I can liken them to. Dorothea kissed her hands to these dreadful little shapes, and Michael bowed with great reverence. As for me and my companions, we were so awe struck yet amused at these comical shapes, that we could not move or speak until they themselves seemed to flit about in a sort of wavering dance, and then vanish, one by one. The same informant claimed to later have seen the kobolds first hand. She described them as "diminutive black dwarfs about two or three feet in height, and at that part which in the human being is occupied by the heart, they carry the round luminous circle first described, an appearance which is much more frequently seen than the little black men themselves." Other kobolds appear as non human animals. Most often, kobolds remain completely invisible. The master of Hundermühlen Castle, where Heinzelmann lived, convinced the kobold to let him touch him one night. The kobold's fingers were childlike, and his face was like a skull, without body heat. One legend tells of a female servant taking a fancy to her house's kobold and asking to see him. The kobold refuses, claiming that to look upon him would be terrifying. Undeterred, the maid insists, and the kobold tells her to meet him later—and to bring along a pail of cold water. The kobold waits for the maid, nude and with a butcher knife in his back. The maid faints at the sight, and the kobold wakes her with the cold water. In one variant, the maid sees a dead baby floating in a cask full of blood; years before, the woman had borne a bastard child, killed it, and hidden it in such a cask. Legends tell of those who try to trick a kobold into showing itself being punished for the misdeed. For example, Heinzelmann tricked a nobleman into thinking that the kobold was hiding in a jug. When the nobleman covered the jug's mouth to trap the creature, the kobold chided him:

If I had not heard long ago from other people that you were a fool, I might now have known it of myself, since you thought I was sitting in an empty jug, and went to cover it up with your hand, as if you had me caught. I don't think you worth the trouble, or I would have given you, long since, such a lesson, that you should remember me long enough. But before long you will get a slight ducking. When a man threw ashes and tares about to try to see King Goldemar's footprints, the kobold cut him to pieces, put him on a spit, roasted him, boiled his legs and head, and ate him. The Heinzelmänchen of Cologne marched from the city and sailed away when a tailor's wife strewed peas on the stairs to trip them so she could see them. In 1850, Keightley noted that the Heinzelmänchen "[had] totally disappeared, as has been everywhere the case, owing to the curiosity of people, which has at all times been the destruction of so much of what was beautiful in the world."